ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN KIỀU OANH

QUAN HỆ CHÍNH TRỊ - AN NINH NHẬT - MỸ
TRONG BỐI CẢNH CHÂU Á HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN KIỀU OANH

QUAN HỆ CHÍNH TRỊ - AN NINH NHẬT - MỸ
TRONG BỐI CẢNH CHÂU Á HIỆN NAY

Chuyên ngành:Chính trị học
Mã số: 60 31 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS. Phạm Hồng Thái

Hà Nội - 2015



ASEAN

Hiệp hội các nước Đông Nam Á
(Associantion of Southeast Asian Nations)

CHDCND

Cộng hòa Dân chủ nhân dân

DPJ

Đảng Dân chủ Nhật Bản
(The Democratic Party of Japan)

GDP

Tổng sản phẩm quốc nội
(Gross Domestic Product)

LDP

Đảng Dân chủ tự do Nhật Bản
(Liberal Democratic Party)

LHQ

Liên Hợp Quốc

NPT


1.1.1. Sự trỗi dậy của Trung Quốc và chính sách xoay trục trở về châu Á
của Mỹ ............................................................................................................. 14
1.1.2. Tranh chấp chủ quyền biển bảo ngày một gia tăng ...................... 24
1.1.3. Vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên diễn biến khôn lường .. 31
1.2. Tình hình chính trị - an ninh Mỹ và Nhật ....................................... 36
1.2.1. Tình hình chính trị - an ninh nước Mỹ ......................................... 36
1.2.2. Tình hình chính trị - an ninh nước Nhật ....................................... 44
Tiểu kết chƣơng 1 ...................................................................................... 53
CHƢƠNG 2. QUAN HỆ CHÍNH TRỊ - AN NINH NHẬT - MỸ HIỆN
NAY ................................................................................................................ 54
2.1. Đặc điểm của quan hệ chính trị - an ninh Nhật - Mỹ ..................... 54
2.2. Xu hƣớng của quan hệ chính trị - an ninh Nhật - Mỹ .................... 66
2.3. Tác động của quan hệ chính trị - an ninh Nhật - Mỹ đến châu Á và
Việt Nam......................................................................................................... 71
2.3.1. Tác động đối với khu vực châu Á ................................................. 71
2.3.2. Tác động đối với Việt Nam........................................................... 75


Tiểu kết chƣơng 2 ...................................................................................... 80
KẾT LUẬN .................................................................................................... 81
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 84
PHỤ LỤC ....................................................................................................... 93


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quá trình toàn cầu hóa và quốc tế hóa đang diễn ra ngày một gia tăng
trên phạm vi toàn thế giới, dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học - công
nghệ nhân loại xích lại gần nhau hơn bao giờ hết. Xu thế đối thoại và hợp tác,
cùng nhau phát triển thay cho xung đột, đối đầu, coi tiềm lực kinh tế là thước

có nhiều nguy cơ mất an ninh trong khu vực. Nhưng với sự ủng hộ tích cực từ
Mỹ, Nhật đã dần trang bị cho mình các lực lượng được quân sự hóa và các
công nghệ quân sự được mua sắm từ nguồn ngân sách đồi dào, một trong
những nguồn ngân sách lớn nhất trên thế giới sau Mỹ và Trung Quốc.
Những năm gần đây, quan hệ chính trị - an ninh Mỹ và Nhật Bản có
nhiều điểm nổi bật đáng chú ý. Mỹ chuyển hướng xoay trục trở lại Châu Á.
Nhật Bản càng thắt chặt hợp tác an ninh - quốc phòng với Mỹ. Đặc biệt, Việt
Nam và Nhật Bản đang ngày càng phát triển quan hệ đối tác chiến lược sâu
rộng, quan hệ Việt Nam với Mỹ trong những năm gần đây cũng ngày càng
được gia tăng mạnh mẽ. Chính vì vậy, những động thái, xu hướng của quan
hệ chính trị - an ninh Nhật – Mỹ không những có ảnh hưởng sâu sắc đến tình
hình chính trị - an ninh khu vực Châu Á mà còn tác động không nhỏ tới Việt
Nam. Do vậy việc nghiên cứu chủ đề này đang đặt ra yêu cầu ngày càng cấp
bách cho các nhà nghiên cứu Việt Nam.
Nhiều công trình nghiên cứu tỉ mỉ của các học giả, tác giả trong và
ngoài nước đã chứng minh rằng sự phát triển của mối quan hệ Mỹ - Nhật có
một ý nghĩa không nhỏ cả về mặt lý luận và thực tiễn. Tuy nhiên, trong giai
đoạn từ năm 2001 đến nay các nghiên cứu hầu như chưa đề cập sâu đến sự
phát triển của mối quan hệ an ninh - chính trị hai nước Mỹ - Nhật. Mặc dù
quan hệ ngoại giao giữa hai nước Mỹ - Nhật là một vấn đề không mới nhưng
trong sự biến động của bối cảnh an ninh - chính trị ở Châu Á hiện nay thì đó
thực sự là một trong những vấn đề quốc tế nổi bật nhất. Nghiên cứu quan hệ
chính trị - an ninh Mỹ - Nhật trong bối cảnh Châu Á hiện nay không những
2


chỉ ra những tác động của nó với tình hình chính trị thế giới, khu vực mà còn
vạch ra những ảnh hưởng lớn lao nó mang lại cho sự ổn định chính trị - an
ninh của Việt Nam. Từ đó, Việt Nam sẽ có những chính sách đối ngoại thỏa
đáng nhằm tận dụng cơ hội, đương đầu thách thức do quan hệ chính trị - an

những năm đầu thế kỉ XXI.
Trong các bài viết trên tạp chí trong nước cũng có khá nhiều tác giả viết
về các vấn đề chính trị - an ninh, chiến lược ngoại giao của nước Mỹ như: bài
viết “Nước Mỹ trước thời kỳ Tổng thống Obama” (Tạp chí Châu Mỹ ngày
nay, số 12 năm 2009, tr.28-38) của tác giả Nguyễn Lan Hương, Viện nghiên
cứu châu Mỹ đã đề cập đến các vấn đề nổi bật của nước Mỹ trước khi Tổng
thống Obama lên nắm chính quyền năm 2008. Cuốn sách chủ yếu phân tích
các dấu hiệu suy yếu của nền kinh tế nước Mỹ, nguyên nhân của khủng hoảng
kinh tế, các chính sách ngoại giao, quân sự của chính quyền G. Bush. Những
cuộc chiến tranh, can thiệp quân sự tại vùng Trung Đông mà đặc biệt là hai
cuộc chiến tranh Afghanistan (năm 2001) và cuộc chiến tranh Iraq (năm
2003) đã để lại hậu quả nặng nề về kinh tế, chính trị, ngoại giao cho người kế
nhiệm. Ngoài ra các bài viết: “Vụ khủng bố 11-9 và những thay đổi trong
chính sách an ninh và đối ngoại của Mỹ” (tạp chí Nghiên cứu quốc tế, số 42
tháng 10/2001, tr.14-22) của tác giả Hoàng Anh Tuấn; “Lợi ích của Mỹ ở
Biển Đông” (Tạp chí Nghiên cứu quốc tế, số 77 tháng 6/2009, tr.24-31) tác
giả Phạm Thùy Trang; “Chính sách Đông Bắc Á của Mỹ trong chiến lược
hướng đến Châu Á – Thái Bình Dương” (Tạp chí Châu Mỹ ngày nay, số
1/2004, tr.8-19) tác giả Lộc Thị Thủy, Viện Nghiên cứu Châu Mỹ; “Những
thách thức đối với an ninh quốc gia của Mỹ từ năm 2001 đến nay” (Tạp chí
châu Mỹ ngày nay, Số 1/2015, tr.8-17) của tác giả Nguyễn Thiết Sơn và Ngô
Mạnh Hùng.v.v. Các bài viết này là những nhận định khá sắc nét về tình hình
an ninh, chính trị nước Mỹ. Chiến lược đối ngoại và chính sách toàn cầu của
nước Mỹ đã được đưa ra bình luận ở nhiều khía cạnh một cách khách quan và
phong phú.
4


- Các công trình nghiên cứu tình hình chính trị -an ninh, quan hệ đối
ngoại của Nhật Bản:

tranh lạnh” (Tạp chí Đông Bắc Á, số 4 (170) tháng 4/2015), tác giả Trương
Việt Hà…Các bài viết này chủ yếu đề cập đến tình hình an ninh của Nhật Bản
trong các thời kì lịch sử, những chiến lược ngoại giao của Nhật Bản.
- Các công trình nghiên cứu bối cảnh châu Á hiện nay:
Thời điểm Châu Á đang tiềm tàng nhiều mối nguy hiểm về an ninh như
hiện nay, đặc biệt từ những năm 2000 đến nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu
về tình hình chính trị - an ninh tại châu Á, trong đó cuốn sách “Châu Á - Thái
Bình Dương trong chính sách của Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc” (Nxb Đại học
quốc gia Hà Nội, 2008) của tác giả Ngô Xuân Bình là một trong những công
trình nghiên cứu đầy đủ và sâu sắc nhất về bối cảnh an ninh – chính trị của châu
Á. Tác phẩm đã đưa những nhận định đánh giá khách quan về những vấn đề an
ninh nổi trội tại châu Á, sự trỗi dậy của Trung Quốc, vấn đề tranh chấp biển đảo,
mối lo ngại hạt nhân Triều Tiên…Trong đó cuốn sách chú trọng đến chiến lược
của các quốc gia lớn có lợi ích trong khu vực như Nhật, Trung Quốc và Mỹ.
Ngoài ra, có rất nhiều bài viết trên tạp chí về tình hình tại châu Á hiện nay
như: “Cục diện địa chính trị Đông Á trong bối cảnh Mỹ xoay trục chiến lược về
châu Á – Thái Bình Dương” tác giả Lê Văn Sang (Tạp chí Đông Bắc Á, số
2(156) tháng 2/2014), “Chiến lược an ninh của Mỹ và Trung Quốc ở châu Á –
Thái Bình Dương và ảnh hưởng của nó tới an ninh khu vực Đông Bắc Á hiện
nay” của tác giả Vũ Thị Mai (Tạp chí Đông Bắc Á, số 5(159) tháng 5/2014)…
- Các công trình nghiên cứu quan hệ chính trị - an ninh Mỹ - Nhật Bản:
Tuy có rất nhiều công trình viết về quan hệ ngoại giao các nước trong
đó có Nhật Bản và Mỹ, nhưng thật khó tìm ra một nghiên cứu có hệ thống chỉ
bàn riêng về quan hệ chính trị - an ninh Nhật Bản và Mỹ trong giai đoạn đầu
thế kỉ XXI, đặc biệt là từ năm 2001 đến nay. Cuốn sách “Quan hệ kinh tế của
Mỹ và Nhật Bản với Việt Nam từ năm 1995 đến nay” của Bộ Ngoại giao xuất
bản năm 2001 chỉ đề cập đến mối quan hệ ngoại giao Nhật - Mỹ trong lĩnh
6




B. Các công trình nghiên cứu bằng tiếng Anh
- Các công trình nghiên cứu tình hình chính trị - an ninh, quan hệ đối
ngoại của nước Mỹ:
Cuốn “U.S Foreign Policy after the Cold War” của Randall B. Ripley
và James M. Lindsay (được dịch ra tiếng Việt năm 2002) là một công trình
công phu được ấn bản năm 1997 bởi Nhà xuất bản đại học Pittsburgh. Cuốn
sách trình bày tình hình quốc tế và nước Mỹ khi chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô
và Đông Âu sụp đổ sau chiến tranh Lạnh, những đối sách và sự thay đổi trong
chính quyền Hoa Kỳ như Hội đồng an ninh, Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc
phòng…Cuốn sách còn phân tích và đưa ra các khuyến nghị về các chính sách
lớn của Mỹ đối với các vấn đề ngoại giao, viện trợ quân sự, quan hệ thương
mại, sử dụng vũ lực…
Ngoài ra, trong số các bài viết đăng trên các tạp chí nước ngoài mà tác
giả luận văn tiếp cận được về chủ đề tình hình chính trị - an ninh nước Mỹ
cũng có một số bài viết đáng chú ý như: “National security: Ten years after
November 11 attacks, U.S is safe but not safe enough”, Washington post,
11/3/2011, tác giả Elieen Sullivan; “U.S developing sanctions againts China
over

syberthefts”,

Washington

post,

30/8/2015,

tác


Tricks, tạp chí The Economist.v.v. Nội dung chính của những bài viết này
chủ yếu đề cập đến các vấn đề của nước Nhật Bản như chính trị, kinh tế, an
ninh, ngoại giao…
- Các công trình nghiên cứu bối cảnh châu Á hiện nay:
Hiện nay, châu Á nổi lên như là một chính trường sôi động nhất trên
thế giới, các vấn đề chính trị của châu Á hầu như có liên quan trực tiếp hoặc
gián tiếp đến tình hình an ninh chính trị trên thế giới. Hơn một thập niên trở
lại đây, nước Trung Quốc phát triển thần tốc trở thành một cường quốc dẫn
đầu trong khu vực kéo theo nhiều vấn đề an ninh nảy sinh, thêm vào đó Mỹ
“xoay trục” về châu Á cùng với các động thái có liên quan của Nhật Bản…
Những vấn đề đó có tác động tới tình hình an ninh khu vực châu Á nói chung
và Việt Nam nói riêng. Từ năm 2001 trở lại đây, có rất nhiều bài viết của các
nhà nghiên cứu chủ yếu là đăng trên các tạp chí uy tín đề cập đến tình hình
chính trị - an ninh xung quanh khu vực châu Á như: “Two Asias: The
Emerging postcrisis divide” (2012) do tác giả Satochi Mizobato chủ biên…
9


- Các công trình nghiên cứu quan hệ chính trị - an ninh Mỹ - Nhật Bản:
Đối với vấn đề mối quan hệ chính trị Mỹ - Nhật Bản từ sau thế kỉ XXI thì
số lượng tác phẩm có phần hạn chế hơn so với lĩnh vực vừa điểm trên, hoặc chỉ
nhắc đến khía cạnh kinh tế, chính trị, đặc biệt mối quan hệ ngoại giao Mỹ - Nhật
Bản thường được đặt trong mối quan hệ với một bên thứ ba như là Trung Quốc,
Việt Nam, khu vực Đông Nam Á…Trong đó, tác giả đặc biệt chú ý đến cuốn
sách “The US – Japan security Alliance Regional Multilateralism” (2013)
được biên soạn bởi các tác giả Takashi Inoguchi, G. John Ikenberry, Yoichiro
Sato là một cuốn sách tập trung vào liên minh Nhật – Mỹ từ đầu thế kỉ 21.
Liên minh Nhật - Mỹ tập trung vào việc bảo vệ lãnh thổ Nhật Bản sau đó kết
hợp với chiến lược toàn cầu rộng lớn của Mỹ và trong những năm gần đây
phải đối phó với sự gia tăng của các nước láng giềng Nhật Bản. Cuốn sách chỉ

3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn: quan hệ chính trị - an ninh Nhật – Mỹ.
Phạm vi nghiên cứu của luận văn: Về mặt không gian, luận văn nghiên
cứu mối quan hệ chính trị - an ninh Nhật – Mỹ trong sự tác động của bối cảnh
châu Á. Về mặt thời gian, mối quan hệ chính trị - an ninh Nhật – Mỹ được
phân tích tập trung trong giai đoạn từ đầu thế kỉ XXI đến nay.
4. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu: Luận văn phân tích chỉ ra những đặc điểm, xu
hướng và tác động của quan hệ chính trị - an ninh Nhật - Mỹ trong bối cảnh
Châu Á hiện nay.
Nhiệm vụ nghiên cứu: luận văn có nhiệm vụ trình bày những điểm nổi
bật của tình hình chính trị - an ninh châu Á hiện nay có tác động đến quan hệ
chính trị - an ninh Nhật - Mỹ, nêu lên tình hình chính trị - an ninh của nước
Nhật và nước Mỹ, phân tích những đặc điểm và xu hướng của quan hệ chính
trị - an ninh Nhật - Mỹ trong bối cảnh châu Á đặc biệt là từ sau sự kiện 11-92001 đến nay, chỉ ra tác động của quan hệ này đối với tình hình an ninh chính trị châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng.
11


5. Cơ sở lí luận và phƣơng pháp nghiên cứu
Luận văn lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp với việc sử dụng lí thuyết
chủ nghĩa hiện thực trong nghiên cứu quốc tế làm cơ sở lí luận trong nghiên
cứu mối quan hệ chính trị - an ninh Nhật – Mỹ.
Khái niệm quan hệ chính trị - an ninh Nhật - Mỹ dùng trong luận văn
này được hiểu là: quan hệ quốc tế giữa hai quốc gia về mặt chính trị và an
ninh được thể hiện chủ yếu trong việc hợp tác chính trị, quân sự, quốc phòng
giữa chính quyền 2 nước nhằm đảm bảo sự an toàn của mỗi quốc gia trước
các mối đe dọa về an ninh.
6. Ý nghĩa của luận văn
Luận văn góp phần làm sáng tỏ những đặc điểm và xu hướng của mối
quan hệ chính trị - an ninh Nhật – Mỹ.

đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên. Ba vấn đề này có tác động không những
ở khu vực mà còn ảnh hưởng đến trật tự, an ninh toàn cầu, tác động tới mối
quan hệ chính trị - an ninh Nhật – Mỹ do đó chúng là những yếu tố cơ bản
hình thành nên bối cảnh chính trị - an ninh tại châu Á hiện nay.

13


1.1. Bối cảnh chính trị - an ninh châu Á hiện nay
1.1.1. Sự trỗi dậy của Trung Quốc và chính sách xoay trục trở về
châu Á của Mỹ
Trong vài thập niên trở lại đây, châu Á đang trên đà phát triển mạnh
mẽ, đặc biệt là khu vực Đông Bắc Á được đánh giá là một trong khu vực có
nền kinh tế phát triển nhanh nhất thế giới, là khu vực trung tâm sức mạnh lớn
trên thế giới sánh ngang với Bắc Mỹ, Tây Âu. Tình hình khu vực hiện nay
đang trải qua nhiều thay đổi phức tạp và sâu sắc, trong đó sự trỗi dậy của
Trung Quốc là nhân tố căn bản tạo nên những biến động đó. Thông tấn xã
Việt Nam đã có một số nhận định: “An ninh và ổn định của khu vực châu Á Thái Bình Dương trong thế kỉ 21 sẽ gặp nguy hiểm khi Trung Quốc đẩy mạnh
các chương trình hiện đại hóa quân đội mặc dù không có bất cứ mối đe dọa
lớn nào đối với an ninh của Trung Quốc” [53, tr.1]; “Đánh giá đương thời về
bối cảnh an ninh châu Á vào giữa năm 2014 chỉ ra rõ ràng rằng Trung Quốc
đã nổi lên là một mối đe dọa lớn đến an ninh và sự ổn định của châu Á. Mối
đe dọa Trung Quốc chắc chắn làm gia tăng lo ngại trên khắp Ấn Độ Dương Thái Bình Dương” [57, tr.1-2].
Sự vươn lên mạnh mẽ của Trung Quốc trong vòng ba thập niên trở lại
đây là vô cùng ngọan mục. Với những thành tựu to lớn đã đạt được trên các
lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, quân sự, ngoại giao, Trung Quốc đã cho
cả thế giới thấy sức mạnh của một cường quốc mới trỗi dậy hàng đầu ở châu
Á. Trong những năm gần đây, kinh tế Trung Quốc tăng trưởng với tốc độ cao,
liên tục. Nếu năm 2008 cả thế giới đang chìm trong cuộc khủng hoảng kinh tế
thì nền kinh tế Trung Quốc vẫn phát triển mạnh mẽ đạt mức tăng trưởng

châu Á - đã từng đưa ra nhận định về cách thức mà Trung Quốc chọn lựa
chiến lược phát triển cho tương lai. Theo đó, Trung Quốc sẽ không giống như
Nhật Bản và Đức trong thế kỉ 20 khi mà hai nước này chọn con đường phát
triển kinh tế nhưng sau khi đạt được thành tựu thì đi theo con đường sử dụng
vũ lực. Mà thay vào đó Trung Quốc chọn đi theo con đường của nước Mỹ 15


âm thầm phát triển về mọi mặt và chờ thời cơ đến. Thậm chí, để tăng tính
thuyết phục cho sự lựa chọn này chính phủ Trung Quốc còn cho thực hiện
một bộ phim tài liệu có tên “Sự trỗi dậy của các đế chế” trong đó phân tích
cặn kẽ sự phát triển của các cường quốc trên thế giới sau đó rút ra bài học
kinh nghiệm cho mình [83].Trung Quốc đang không ngừng phát triển kinh tế,
“công xưởng của thế giới” đòi hỏi một nguồn nguyên liệu, năng lượng dồi
dào cho nền công nghiệp đang lên của mình. Do đó, Trung Quốc vươn cánh
tay ra những vùng biển gần kề, thể hiện tham vọng làm bá chủ khu vực và
thậm chí là bá chủ thế giới.
Sức mạnh về kinh tế đã tạo điều kiện cho Trung Quốc tăng cường tiềm
lực quốc phòng, trở thành một nước có sức mạnh quân sự hàng đầu ở châu Á.
Chi tiêu quốc phòng của Trung Quốc đã tăng gấp mười lần trong vòng 25
năm. Trung Quốc đang xây dựng một lực lượng hải quân mạnh mẽ, phát triển
máy bay chiến đấu tàng hình, tham gia các cuộc giữ gìn hòa bình nhằm thử
nghiệm hoạt động viễn chinh. Hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc một cách
nhanh chóng cùng một số chính sách đối ngoại mang tính xâm lược đã khiến
một số nhà hoạch định chính sách phương tây xem Trung Quốc là đối thủ duy
nhất có khả năng đối kháng lại quân đội Mỹ.
Trung Quốc của thế kỉ 21 chứa đầy tham vọng chiến lược biển và tạo
mọi phương tiện để thực hiện tham vọng đó. Quân giải phóng nhân dân Trung
Hoa vào năm 1990 là một đội dân quân bao gồm một vài đơn vị chưa thực sự
chuyên nghiệp. Hai nươi năm sau, đội quân đó đã giảm hai lần số quân và
tăng ngân sách gấp bốn lần. Trung Quốc trang bị cho mình nhiều công nghệ

giao và Trung Quốc đang đóng tàu sân bay mới, điều đó thể hiện sự uy hiếp
ngày càng lớn của hải quân Trung Quốc đối với các nước phương Tây, các
nước láng giền khu vực Đông Bắc Á và cả các nước Đông Nam Á. Trung
Quốc vốn là quốc gia lớn có lực lượng quân sự đất liền vững mạnh, trước
phong trào giao thiệp với nước ngoài thời nhà Thanh, do kinh tế đóng cửa nên
Trung Quốc chỉ phát triển quân đội vùng duyên hải chứ không xây dựng hải
17


quân. Trong quá khứ các nhà lãnh đạo nước này cũng không có sự chú trọng
đúng mực tới việc xây dựng lực lượng hải quân. 30 năm sau cải cách mở cửa,
kinh tế Trung Quốc phát triển một cách thần kì, ngân sách tài chính và trình
độ khoa học kĩ thuật được nâng cao, lực lượng hải quân Trung Hoa ngày càng
được đặt nền móng để phát triển vững vàng. Năm 1994, Trung Quốc trở thành
nước đóng tàu lớn thứ ba thế giới, năm 2009 ngành công nghiệp đóng tàu
Trung Quốc đã vượt Nhật Bản đứng thứ hai trên thế giới, năm 2010 vượt Hàn
Quốc trở thành nước đóng tàu đứng đầu thế giới [55, tr.14]. Sức mạnh hải
quân Trung Quốc đã trở thành vấn đề đáng lo ngại của nhiều quốc gia có
chung vùng biển trong khu vực.
Sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc về quốc phòng tạo tiền đề để
nước này “xưng hùng xưng bá” trong khu vực. Quả thật như vậy, bởi với
nguồn ngân sách khổng lồ, Trung Quốc mạnh tay chi tiêu cho quân sự và tiến
hành hàng loạt các hành động xâm phạm chủ quyền đối với nhiều quốc gia
trong khu vực. Về vấn đề biên giới trên đất liền, Trung Quốc nảy sinh mâu
thuẫn với hầu hết các quốc gia có chung đường biên giới như Ấn Độ,
Pakistan, Myanma, Việt Nam…Trên vùng biển xung quanh, Trung Quốc
cũng xảy ra tranh chấp với nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam,
Philippines…Trong khi các cuộc tranh chấp trên đất liền xảy ra ngấm ngầm
từ nhiều năm nay thì các xung đột trên biển giữa Trung Quốc với nhiều quốc
gia đặc biệt bùng nổ trong vài năm trở lại đây, vụ việc đã gây sự chú ý của