BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

ĐỖ XUÂN THAO

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI CẤP TRƢỜNG
Ở HUYỆN MÊ LINH, HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2015
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2


ĐỖ XUÂN THAO

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI CẤP TRƢỜNG
Ở HUYỆN MÊ LINH, HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Dƣơng Thị Hoàng Yến

HÀ NỘI, 2015


Sau một thời gian học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu, đến nay tôi đã
hoàn thành luận văn thạc sĩ với đề tài: “Quản lý hoạt động của tổ chuyên
môn trường trung học cơ sở tại cấp trường ở huyện Mê Linh, Hà Nội”.
Thuộc chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số chuyên ngành: 60.14.01.14
Tôi xin cam đoan đề tài luận văn này là do chính tôi nghiên cứu và viết ra,
dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Dƣơng Thị Hoàng Yến. Luận văn này chưa
được bảo vệ ở Hội đồng và chưa công bố trên bất kỳ phương tiện thông tin
đại chúng nào.
Lời cam đoan này đảm bảo nếu sai tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm.
Hà Nội, tháng 11 năm 2015
Tác giả luận văn

Đỗ Xuân Thao


iii

BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

STT

Nghĩa của từ

1.

BGH

Ban giám hiệu


7.

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

8.

GV

Giáo viên

9.

HS

Học sinh

10.

NCBH

Nghiên cứu bài học

11.

NCKH

Nghiên cứu khoa học


17.

SHCM

Sinh hoạt chuyên môn

18.

SHTCM

Sinh hoạt tổ chuyên môn

19.

SKKN

Sáng kiến kinh nghiệm

20.

TBDH

Thiết bị dạy học

21.

TCM

Tổ chuyên môn

các trường THCS trên địa bàn huyện Mê Linh, Hà Nội

43

47

48

49

Bảng 2.5. Thực trạng hướng dẫn xây dựng kế hoạch và quản lý kế
hoạch của giáo viên trong tổ chuyên môn của các trường THCS trên 51
địa bàn huyện Mê Linh, Hà Nội
Bảng 2.6. Thực trạng tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ cho
giáo viên trong tổ chuyên môn của các trường THCS trên địa bàn 52
huyện Mê Linh, Hà Nội
Bảng 2.7. Thực trạng tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ
chuyên môn của các trường THCS trên địa bàn huyện Mê Linh, Hà 53
Nội
Bảng 2.8. Thực trạng đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên
trong tổ chuyên môn các trường THCS trên địa bàn huyện Mê Linh, 54
Hà Nội
Bảng 2.9. Thực trạng duy trì sinh hoạt tổ chuyên môn của các trường
THCS trên địa bàn huyện Mê Linh, Hà Nội
Bảng 2.10. Thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn trường THCS ở
huyện Mê Linh, Hà Nội

55

56

Bảng 3.3. Mối quan hệ giữa mức độ cần thiết và khả thi của các BPQL
hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng trường THCS

64

66

67

72

95

96

98


vi

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 1.1. Cấu trúc hệ thống quản lý

23

Biểu đồ 2.1. So sánh mức độ quan trọng và mức độ thực hiện hoạt
động của tổ chuyên môn trường THCS ở huyện Mê Linh, Hà Nội

58


MỤC LỤC .................................................................................................... vii
MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 1
1.

Lý do chọn đề tài .................................................................................. 1

2.

Mục đích nghiên cứu ........................................................................... 2

3.

Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu ................................................... 3

4.

Giả thuyết khoa học ............................................................................. 3

5.

Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................... 3

6.

Giới hạn phạm vi nghiên cứu ............................................................. 4

7.

Phƣơng pháp nghiên cứu .................................................................... 4


Kết luận chƣơng 1 ....................................................................................... 41
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ
CHUYÊN MÔN TRƢỜNG THCS Ở HUYỆN MÊ LINH, HÀ NỘI ..... 42
2.1. Khái quát về giáo dục THCS huyện Mê Linh, Hà Nội ..................... 42
2.1.1. Về quy mô trường lớp, học sinh ........................................................... 42
2.1.2. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý ...................................................... 42
2.1.3. Cơ sở vật chất – kỹ thuật của giáo dục và đào tạo ................................ 43
2.1.4. Chất lượng giáo dục và đào tạo............................................................. 43
2.2. Thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn trƣờng THCS ở huyện
Mê Linh, Hà Nội .......................................................................................... 44
2.2.1. Tổ chức nghiên cứu thực trạng ............................................................. 44


ix

2.2.2. Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động tổ chuyên môn . 46
2.2.3. Thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THCS trên địa
bàn huyện Mê Linh, Hà Nội ............................................................................ 49
2.2.4. Đánh giá hoạt động của tổ chuyên môn trường THCS ở huyện Mê Linh,
Hà Nội ............................................................................................................. 56
2.3. Thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn của Hiệu trƣởng
trƣờng THCS ở huyện Mê Linh, Hà Nội .................................................. 58
2.3.1. Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của quản lý tổ chuyên môn .. 58
2.3.2. Thực trạng quản lý tổ chuyên môn ở các trường THCS trên địa bàn
huyện Mê Linh, Hà Nội .................................................................................. 59
2.3.3. Đánh giá quản lý hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng trường
THCS ở huyện Mê Linh, Hà Nội .................................................................... 67
2.4. Đánh giá chung về thực trạng và yếu tố ảnh hƣởng ......................... 69
2.4.1. Đánh giá thực trạng ............................................................................... 69
2.4.2. Yếu tố ảnh hưởng .................................................................................. 71

PHỤ LỤC .........................................................................................................


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Phát triển năng lực toàn diện cho học sinh là nhiệm vụ trọng tâm của tất
cả các nhà trường hiện nay theo tinh thần đổi mới giáo dục. Để làm tốt nhiệm
vụ đó các nhà QLGD phải đầu tư nghiên cứu, trải nghiệm để tìm ra những
giải pháp nâng cao chất lượng dạy học nói riêng và chất lượng GD&ĐT nói
chung trong nhà trường. Một trong những giải pháp đó là đổi mới mạnh mẽ
cơ chế quản lý trong nhà trường, vì hoạt động quản lý trong nhà trường giữ
vai trò quyết định đến chất lượng dạy học. Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà
trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động của
đội ngũ giáo viên và cho học sinh hoạt động.
Quản lý hoạt động tổ chuyên môn là nhiệm vụ hàng đầu, là trọng tâm
trong quá trình quản lý nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, qua đó
nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường. Các hoạt động thực hiện
chương trình, kế hoạch giảng dạy, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới
kiểm tra, đánh giá, bồi dưỡng nhằm phát triển năng lực sư phạm cho giáo viên
của từng tổ chuyên môn thông qua các hoạt động dự giờ, sinh hoạt chuyên đề,
thao giảng, hội giảng, hội thi giáo viên giỏi, học sinh giỏi để nâng cao chất
lượng dạy và học của trường… đều được triển khai thông qua hoạt động của
tổ chuyên môn.
Công văn số 4099/BGDĐT-GDTrH về việc Hướng dẫn thực hiện
nhiệm vụ Giáo dục Trung học năm học 2014-2015, ngày 05 tháng 8 năm 2014
của Bộ GD&ĐT đã xác định rõ một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm
học này là: “Tập trung phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo
dục về năng lực chuyên môn, kỹ năng xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo

quản lí hoạt động của tổ chuyên môn trường trung học cơ sở ở huyện Mê
Linh, Hà Nội nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học, đáp ứng mục tiêu


3

phát triển năng lực học sinh và phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - chính
trị, văn hóa - xã hội của địa phương.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động của tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở.
3.2. Đối tƣợng nghiên cứu
Quản lí hoạt động của tổ chuyên môn trường trung học cơ sở ở huyện
Mê Linh, Hà Nội.
4. Giả thuyết khoa học
Hoạt động của tổ chuyên môn các trường THCS ở huyện Mê Linh, Hà
Nội đã có những đổi mới nhất định nhưng vẫn còn mang nhiều tính hành
chính. Nếu đề xuất được biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn một
cách khoa học, phù hợp với yêu cầu đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn hiện
nay sẽ góp phần nâng cao chất lượng trường trung học cơ sở ở huyện Mê
Linh, Hà Nội, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1.

Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về quản lí hoạt động của tổ

chuyên môn trường trung học cơ sở.
5.2.

Đánh giá thực trạng quản lí hoạt động của tổ chuyên môn trường


-

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục;

-

Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;

-

Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia.

7.3. Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng một số công thức thống kê toán học để xử lý số liệu thu được.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu và phần Kết luận, khuyến nghị, nội dung của Luận
văn được thực hiện trong 3 chương:
Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn
trường trung học cơ sở.


5

Chƣơng 2. Thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trường
trung học cơ sở ở huyện Mê Linh, Hà Nội.
Chƣơng 3. Biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trường
trung học cơ sở ở huyện Mê Linh, Hà Nội.




- “Biện pháp quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm làm công
tác giáo dục đạo đức cho học sinh của Hiệu trưởng trường THCS” của …
- Tác giả Nguyễn Thị Dung (2008), Biện pháp quản lý dạy học ở
trường THCS trên địa bàn huyện Tân Hiệp – Kiên Giang, luận văn thạc sĩ
khoa học giáo dục [11].

1.1.2. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động tại các
trường THCS
- Tác giả Vũ Mạnh Hùng (2008), Quản lý hoạt động chuyên môn của
hiệu trưởng trường THCS theo hướng tiếp cận lý thuyết quản lý chất lượng
tổng thể [21].
- Tác giả Huỳnh Hùng Châu (2008), Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở
trường THCS thành phố Rạch Giá theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, [10].
- Tác giả Vũ Thế Duy (2008), Biện pháp chỉ đạo của Phòng Giáo dục
và Đào tạo trong việc xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia, [12].
- Tác giả Ngô Thị Phương Thảo (2012), Quản lý hoạt động tổ chuyên
môn của Hiệu trưởng trường THCS quận Hai Bà Trưng – TP. Hà Nội, [33].
Nhận xét chung
Khái quát lại, có thể rút ra một số đặc điểm chung của các công trình
nghiên cứu về quản lý nhà trường THCS:
Một là, các công trình nghiên cứu tập trung đi vào quản lý hướng đến
giáo viên, học sinh nhiều hơn, còn ít các công trình nghiên cứu quản lý hoạt
động của các bộ phận trong nhà trường THCS.
Hai là, quản lý hoạt động tổ chuyên môn còn ít được nghiên cứu trong
các hướng nghiên cứu về quản lý nhà trường THCS.


8


thực hiện quy chế chuyên môn của ngành. Tổ chuyên môn còn là tổ chức cơ
sở giúp nhà trường thực thi các quy định về dạy học, mang tính thống nhất và
chuyên sâu. Thông qua tổ chuyên môn, tay nghề của GV từng bước được
nâng lên, qua đó nâng cao chất lượng dạy học. Nhờ có tổ chuyên môn, các cá
nhân nhận thức và thực hiện tốt nền nếp, kỷ cương trong dạy học - giáo dục.
Tổ chuyên môn còn là đơn vị cơ sở để thực hiện các chức năng QLGD, qua
đó các kế hoạch được thực hiện theo mục tiêu đề ra. Tổ chuyên môn là môi
trường, là “tổ ấm” để các thành viên trong tổ thông cảm, chia sẻ, động viên,
giúp đỡ nhau trong công tác và cuộc sống. Quản lý có hiệu quả hoạt động của
tổ chuyên môn sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học - giáo dục ở các nhà
trường nói chung và trường THCS nói riêng.
TCM là nơi thực hiện mọi đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước,
của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, địa phương và nhà trường.
1.2.1.2. Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn trong trường THCS
Hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam bao gồm: giáo dục mầm non,
giáo dục phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp, giáo dục thường xuyên, giáo dục
đại học và sau đại học. Giáo dục THCS là một cấp học trong bậc giáo dục phổ
thông. Luật Giáo dục 2005 đã quy định: “Giáo dục trung học cơ sở được thực
hiện trong bốn năm học, từ lớp sáu đến lớp chín. Học sinh vào học lớp sáu
phải hoàn thành chương trình tiểu học, có tuổi là mười một tuổi” [29].
Trong điều lệ trường trung học, vị trí trường THCS được xác định như
sau: “Trường THCS của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm hoàn chỉnh học
vấn phổ thông. Trường THCS có tư cách pháp nhân và có con dấu riêng” [6].
Trên cơ sở thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ năm học theo các văn bản
hướng dẫn và chỉ đạo của Bộ, Sở Giáo dục và Đào tạo, nhiệm vụ phát triển


10

nhà trường trong giai đoạn hiện tại, đặc điểm và tình hình thực tiễn của nhà

cảm và những khó khăn trong đời sống của các GV trong tổ, kịp thời động
viên, giúp đỡ GV trong tổ hoàn thành tốt nhiệm vụ của người GV trong
trường trung học.
1.2.1.3. Nhiệm vụ của tổ chuyên môn trong trường THCS
Theo qui định tại Khoản 2, Điều 16 Điều lệ trường THCS, trường
THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học, tổ chuyên môn có các nhiệm vụ
chính sau đây:
- Xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ.
- Hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế
hoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác của
nhà trường.
- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ cho GV thuộc tổ quản lý.
- Tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của
Chuẩn nghề nghiệp GV trung học và các quy định khác hiện hành.
- Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó.
- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên.
- Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theo
yêu cầu công việc hay khi Hiệu trưởng yêu cầu. [6]
Căn cứ theo qui định này, mỗi trường có thể qui định cụ thể hơn các
nhiệm vụ của TCM phù hợp với điều kiện và yêu cầu thực hiện nhiệm
vụ từng năm
1.2.2. Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của TTCM trong trường THCS
1.2.2.1. Vai trò của TTCM
TTCM là những giáo viên có chuyên môn vững, có phẩm chất chính
trị, đạo đức tốt, biết tập hợp các thành viên trong tổ, biết giúp Hiệu trưởng


12

triển khai kế hoạch hoạt động của nhà trường. TTCM là người chỉ đạo trực

nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm về nâng cao chất lượng dạy
học, đổi mới PPDH, đổi mới kiểm tra đánh giá, phát hiện và bồi dưỡng HS
giỏi, phụ đạo HS yếu kém...).
- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV trong tổ, GV mới
tuyển dụng (đổi mới PPDH; đổi mới kiểm tra, đánh giá; dạy học theo chuẩn
kiến thức kĩ năng; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, ứng dụng
CNTT trong dạy học góp phần đổi mới PPDH, phương pháp kiểm tra,
đánh giá...).
- Điều hành hoạt động của tổ (tổ chức các cuộc họp tổ theo định kì quy
định về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác);
lưu trữ hồ sơ của tổ; thực hiện báo cáo cho Hiệu trưởng theo quy định.
- Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của GV (thực
hiện hồ sơ chuyên môn; soạn giảng theo kế hoạch dạy học và PPCT, chuẩn
kiến thức kĩ năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kế
hoạch dự giờ của các thành viên trong tổ...).
- Dự giờ GV trong tổ theo quy định (4 tiết/GV/năm học).
- Các hoạt động khác (đánh giá, xếp loại GV; đề xuất khen thưởng,
kỉ luật giáo viên... Việc này đỏi hỏi TTCM phải nắm thật rõ về tổ viên của
mình, về ưu điểm, hạn chế trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy được
phân công).
(2) Quản lý học tập của học sinh
- Nắm được kết quả học tập của HS thuộc bộ môn quản lý để có biện
pháp nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục.
- Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóa
cho học sinh để thực hiện mục tiêu giáo dục.