PHM XUN LUN

MODULE gdtx

27
Một số kĩ năng cần thiết
để tổ chức thực hiện
chơng trình giáo dục
đáp ứng yêu cầu của ngời học,
cập nhật kiến thức, kĩ năng,
chuyển giao công nghệ

MT S K NNG CN THIT T CHC THC HIN CHUYN GIAO CễNG NGH 67
|


A. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN

—
—
—
—

Module này cung c p cho GV làm vi c t i các c s giáo d c th ng
xuyên m t s k n ng c b n ch o ho t ng trung tâm h c t p
c ng ng nh :
K n ng xác nh nhu c u, cách th c i u tra nhu c u ng i h c t i c ng ng.
K n ng biên so n tài li u cho phù h p i t ng vùng mi n.
Gi i thi u m t s k n ng d y h c ng i l n.
K n ng t ch c th c hi n ch ng trình sao cho phù h p i t ng vùng mi n.



68

|

MODULE GDTX 27


C. CÁC HOẠT ĐỘNG

THÔNG TIN NGUỒN

— S tay phát tri n TTHTC .
— S tay nghi p v qu n lí và t ch c ho t ng TTHTC S GD& T Hoà Bình.
Các ho t ng ch y u:
Ho t ng 1: Tìm hi u v nhu c u h c t p và k n ng kh o sát i u tra
nhu c u ng i h c trong c ng ng.
Ho t ng 2: Tìm hi u m t s k n ng biên so n tài li u h c li u a ph ng.
Ho t ng 3: Tìm hi u m t s k n ng d y h c ng i l n.
Ho t ng 4: L a ch n ph ng pháp, hình th c t ch c th c hi n
Ch ng trình t i a ph ng?

Hoạt động 1: Tìm hiểu về nhu cầu học tập và kĩ năng khảo sát
điều tra nhu cầu người học trong cộng đồng.
1.1. MỤC TIÊU HOẠT ĐỘNG

— N m c c i m và cách phân lo i nhu c u h c t p.
— Có c m t s k n ng xác nh nhu c u h c t p.
1.2. TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG


K n ng ti p c n c ng ng c a HV thông qua vi c gi i quy t các bài t p
ho t ng có phù h p không?

Hoạt động 2: Tìm hiểu một số kĩ năng cơ bản biên soạn tài liệu,
học liệu địa phương.
2.1. MỤC TIÊU HOẠT ĐỘNG

— Ng i h c bi t c cách biên so n tài li u, h c li u a ph ng phù h p
i t ng, tháo g v n mà c ng ng quan tâm.
— N m c k n ng c n thi t biên so n tài li u, h c li u a ph ng
phù h p i t ng.
2.2. TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG

— T ng cá nhân thi t k câu h i tr c khi biên so n tài li u, h c li u m i
trên gi y A4.
70

|

MODULE GDTX 27


— Các nhóm nêu quy trình biên so n tài li u, h c li u m i: Sau ó trao i,
th o lu n.
GV b sung b ng cách trình chi u n i dung sau ây:
a)Bi t

tv n

—

— Áp phích.
Bài t p. Biên so n t r i v h ng d n quy trình ch m sóc cây, con trong
gia ình.
ĐÁNH GIÁ

Qua ho t ng ánh giá kh n ng sáng t o c a HV có

c phát huy không?

MỘT SỐ KĨ NĂNG CẦN THIẾT ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN … CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ 71
|


—
—

*
—
—
*
—
—
—

72

|

Ch n m t s ý sau hình thành và hoàn ch nh khái ni m nhu c u h c t p:
Nhu c u h c t p là s òi h i c a con ng i thích nghi, tho mãn cá

— Không có thông tin không th xác nh nhu c u h c t p, không th t
ch c hi u qu vi c h c t p trong c ng ng.
* Các lo i thông tin c n thi t giúp cho vi c xác nh nhu c u h c t p
S p x p theo m c c n thi t c a các lo i thông tin sau:
— Thông tin cá nhân: Tu i tác, trình v n hoá, trình ngh nghi p, s
thích cá nhân.
— Thông tin i u ki n, môi tr ng s ng.
— Thông tin v tình hình kinh t .
— Thông tin v dân s , a lí, th i ti t.
— Thông tin v tình hình chính tr , xã h i.
— Thông tin v phong t c t p quán, sinh ho t c a c ng ng.
— Thông tin s c kho , d nh b nh.
— Thông tin v truy n thông v n hoá c a c ng ng.
— Thông tin v s phát tri n giáo d c a ph ng.
* Nêu các b c ti n hành xác nh nhu c u h c t p.
B c 1. Thu th p thông tin
— Nghiên c u tài li u, s li u th ng kê.
— Phi u h i.
— Ph ng v n.
— Quan sát.
— Th o lu n và h p.
B c 2. Phân tích thông tin xác nh nhu c u
— Mô t n i dung theo thông tin thu c.
— V b n thôn b n.
— Xây d ng s hình cây.
MỘT SỐ KĨ NĂNG CẦN THIẾT ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN … CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ 73
|


—


Hoạt động 3: Tìm hiểu một số kĩ năng dạy học người lớn.
3.1. MỤC TIÊU HOẠT ĐỘNG

— Ng i h c có các k n ng h ng d n cho ng i l n h c t p.

74

|

MODULE GDTX 27


— Bi t s d ng k n ng ó vào vi c th c hi n n i dung ch ng trình cho
t ng i t ng c th .
3.2. TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG

—

c ph n III H ng d n th c hi n ch ng trình GDTX áp ng nhu c u
ng i h c, c p nh t ki n th c, k n ng, chuy n giao công ngh .
— Th o lu n nhóm câu h i: Các k n ng h ng d n ng i l n h c g m k
n ng c th gì? Nêu n i dung c b n c a các k n ng.
— Các nhóm trình bày.
— Gi ng viên b sung n i dung thi u và th ng nh t ý ki n.
N i dung h tr ho t

ng:

(1) K n ng t câu h i

l a ch n thông tin, n i dung c n trình bày; xác nh th i gian, a i m;
ph ng ti n dùng d y h c; các t nh c trình bày tránh sót,
tránh quá th i gian).
Yêu c u: m ch l c, rõ ràng có tr ng tâm tr ng i m, các v n b o m
s lôgic.
M i v n kho ng 20 phút là t t nh t.
Nên có ba ph n t v n , gi i quy t v n và k t thúc v n .
C n k t h p gi ng nói v i c ch , i u b thu hút và lôi cu n ng i nghe.

Hoạt động 4: Lựa chọn các phương pháp, hình thức tổ chức thực
hiện Chương trình GDTX tại địa phương.
4.1. MỤC TIÊU HOẠT ĐỘNG

— Ng i h c nêu c m t s ph ng pháp và hình th c t ch c th c hi n
ch ng trình t i TTHTC .
— Xác nh c m c ích c a t ng ph ng pháp, u i m, các b c ti n
hành c a t ng ph ng pháp.
— Bi t c m t s trò ch i sinh ho t t p th khi t ch c các l p h c c ng ng.
76

|

MODULE GDTX 27


4.2. TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG

— Các nhóm th o lu n nêu rõ m c ích, u i m và các b c ti n hành
c a các ph ng pháp c b n sau:
+ Ph ng pháp cùng tham gia.



E. PHỤ LỤC

HƯƠNG ƯỚC LÀNG, XÃ VỚI BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
Phần 1
NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ

Ng i dân và c ng ng óng vai trò r t quan trong trong b o v môi
tr ng. T xa x a, nhi u c ng ng Vi t Nam ã quy nh nh ng lu t
l cho riêng mình b o v môi tr ng. Nh ng quy nh này r t quan
tr ng b o v môi tr ng s ng c a chính m i ng i dân trong c ng
ng hôm nay và cho con cháu c a h mai sau.
I. VAI TRÒ CỦA HƯƠNG ƯỚC TRONG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỊA PHƯƠNG
1. Hương ước là gì?

H ng c là b n ghi chép các i u l liên quan n i s ng c a c ng
ng dân c sinh s ng trong làng. Các i u l này hình thành d n trong
l ch s , c i u ch nh và b sung m i khi c n thi t. X a, các i u
y quen g i là l làng. H ng c còn có cách g i ng ngh a nh :
h ng biên, h ng l , h i ình, h i c,…
H ng c có th xem là h th ng lu t t c t n t i song song v i pháp
lu t c a Nhà n c nh ng không i l p v i lu t pháp c a Nhà n c.
H ng c c p t i nh ng n i dung c th g n v i hoàn c nh phong t c,
t p quán lâu i c a t ng làng, là nh ng n i dung mà các b lu t c a
Nhà n c khó c p n.
H ng c c xây d ng trên c s nh ng m i quan h gi a các thành
viên c a c ng ng làng, xã v i nhau, gi a m i thành viên v i c ng ng,
gi a các c ng ng nh trong làng (phe, giáp, h ,…) và làng.
H ng c không ch ra các hình th c tr ng ph t v i các vi c làm trái

—
—
—
—

N i dung c a các b n h ng c th ng g m 4 lo i quy c là:
Nh ng quy c v ch ru ng t.
Nh ng quy c v vi c khuy n nông, b o v s n xu t, b o v môi tr ng.
Nh ng quy c v t ch c xã h i và trách nhi m c a các ch c d ch trong làng.
Nh ng quy c v v n hoá tinh th n và tín ng ng.
lôi cu n m i ng i cùng tham gia gi i quy t nh ng v n môi
tr ng chung c a làng xã, không gì b ng h ng c theo truy n th ng
a ph ng.
C ng gi ng nh các h ng c khác, H ng c b o v môi tr ng (g i
t t là H ng c môi tr ng) do chính ng i dân là “tác gi ”, ng th i
là ng i th c hi n và giám sát nhau th c hi n. Tr c h t, h phát hi n và
xác nh các v n môi tr ng t i a ph ng mình (có s óng góp c a

MỘT SỐ KĨ NĂNG CẦN THIẾT ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN … CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ 79
|


các cán b chuyên môn), a ra ph ng h ng gi i quy t và v n b n hoá
các yêu c u i v i m i ng i dân c a c ng ng trong công tác v sinh
và b o v môi tr ng.
II. MỘT SỐ VÍ DỤ THỰC TẾ VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG HƯƠNG
ƯỚC CỦA CỘNG ĐỒNG

Nhi u c ng ng Vi t Nam ã xây d ng và th c hi n h ng c b o
v môi tr ng. Các c ng ng u xu t phát t c i m cu c s ng và



ang âm ch i th mà h ch t m t t. N u ng i ta b t c h em
cho ng i tù tr ng nhà giàu thì chân h t t ph i trói l i ngay, tay c a h
t t ph i xi ng l i ngay. C r ng le b cháy khô, c r ng l ô b cháy tr i,
hang th , hang ch n u b thiêu tr i t t c . Vì v y có chuy n nghiêm
tr ng c n ph i xét x h .
Dân làng không c mang c i cháy d vào r ng: Ai có con ph i d y con,
ai có cháu ph i d y cháu, k o i hái c i mà không bi t i, i su i l y
n c mà không bi t i. E r ng h s t u c c m theo. E r ng i r y lo
vi c n ng r y mà không bi t i, c m theo nh ng u cây cháy d có th
hu di t c r ng,… Cho nên bi t c con àn bà y là ai, th ng àn ông
y là ai thì vi c xét x ph i i n b i th ng n ng”.
V i ng i Ê- ê, Gia-rai, b n n c ho c ngu n n c c coi là hình nh
tiêu bi u c a buôn làng. Vi c làm ô nhi m ngu n n c gây nên h u qu
nghiêm tr ng, s b a xét x và ch u nh ng hình ph t r t n ng. Quan
ni m c a ng bào là t i m i b n n c chung c a làng, u có m t v
th n c ng . B n n c b u t p làm th n linh n i gi n gây ra d ch b nh
tr ng ph t dân làng. B i th hàng n m dân làng ph i làm l cúng
b n n c. Trong bu i l ó nghi th c quan tr ng nh t là t t c m i ng i
trong buôn làng tham gia quét d n b n n c, làm cho b n n c tr nên
s ch s . H tin r ng làm nh v y, các v th n s hài lòng, giúp cho dân
làng c kho m nh.
Vi c thu c cá (dùng các lo i v cây, r cây có ch t làm say cá, giã ra hoà
xu ng su i, cá say n i lên mà b t), ã hu ho i môi tr ng sinh thái
c a dòng su i, nên b c ng ng nghiêm c m. “Mu n n ch dùng ná mà
b n, /Mu n n cá dùng r mà v t, /Không thu c b ng kuau rle,
/Làm ch t s ch c tép c cua,/Buôn, làng có quy n khi u n i, /Ai thu c cá
có t i v i làng, /T i thu c cá không ai m n i”.
Ng i M’ nông k L k có ý th c b o v r ng nghiêm kh c. T ngàn x a,

B t con cá ph i ch a con m ,
Ch t cây tre ph i ch a cây con,
t t ong ph i ch a ong chúa,
R ng, t, ngu n n c không còn,
Con ng i, muôn loài s không s ng n i,
B o v cây r ng là b o v buôn làng,
B o v cây r ng là b o v r y n ng,
B o v cây r ng là b o v b n n c.
82

|

MODULE GDTX 27


III. XÂY DỰNG HƯƠNG ƯỚC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TẠI CỘNG ĐỒNG
1. Các điểm cơ bản trong hương ước

—
—
—
—

M i c ng ng nên xu t phát t c i m c a mình xây d ng h
c ho c quy c b o v môi tr ng n i c ng ng sinh s ng.
M i h ng c có th bao g m 4 ch ng:
Ch ng 1: Quy nh chung, nói v trách nhi m c a làng và dân làng
v i vi c thi hành pháp lu t nói chung và vi c b o v môi tr ng.
Ch ng 2: Quy nh các hành vi không c làm b o v môi tr
c ng ng.

i di n cho các nhóm xã h i và tu i khác nhau. M i nhóm quy t
nh s d ng ph ng pháp nào thu th p ý ki n. D i ây là m t s
câu h i quan tr ng khi phân tích môi tr ng a ph ng:
Có nh ng v n môi tr ng nào là chính?
Ai b nh h ng b i nh ng v n này?
Nguyên nhân chính c a nh ng v n môi tr ng này là gì?
Ai ch u trách nhi m?

MỘT SỐ KĨ NĂNG CẦN THIẾT ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN … CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ 83
|


—
—
—
—

V n có th
c gi i quy t nh th nào?
C n có nh ng hành ng nào gi i quy t v n ?
L i ích c a vi c thay i hành vi là gì?
Có nh ng c n tr nào? Chi phí?
B c 3: T ch c h p dân

Khi ã có b n d th o h ng c l n th nh t, m i làng/xã c n t ch c
m t bu i h p dân. T i cu c h p này, có m i các h gia ình n th o
lu n và i u ch nh d th o h ng c n u c n. i u quan tr ng là thông
tin rõ ràng cho m i ng i v lí do và l i ích c a vi c xây d ng h ng c.
N u có th , có th b phi u thông qua h ng c t i cu c h p này.
N u nh có s b t ng ho c có nhi u ý ki n v n i dung h ng c,

—
—
—
—

Ban giám sát g m có lãnh o làng/xã và m t s ng i dân áng tin c y
trong làng/xã. H có nhi m v xây d ng m t báo cáo ng n v vi c tri n
khai h ng c theo quý. H c ng ch u trách nhi m ghi nh n nh ng
khi u n i và x ph t các vi ph m h ng c. S ti n ph t s
c a
vào qu môi tr ng c a a ph ng. H ng c c ng c n xác nh xem
s ti n ó s
c s d ng làm gì. Ví d , l p t thùng rác, nhà v sinh
công c ng ho c tr ng cây.
Có th s d ng nh ng ch s sau ánh giá:
% s ng i bi t v h ng c.
% ng i có th nêu ít nh t hai i u c a h ng c.
% ng i cho r ng b o v môi tr ng là quan tr ng.
% ng i ngh r ng h ng c có th góp ph n b o v môi tr ng và c i
thi n môi tr ng s ng.
% ng i ngh r ng h ng c ã có tác ng tích c c n làng/xã.
B c 7: Nâng cao nh n th c

Toàn b quá trình tham gia xây d ng h ng c có m t ch c n ng nâng
cao nh n th c quan tr ng. Tuy nhiên, vi c có thêm các ho t ng nâng
cao nh n th c c ng r t quan tr ng
m b o r ng c ng ng có th
bi t và tuân th n i dung h ng c.
Tóm t t:



—
—
—
—
—

Sau khi h c chuyên , HV có th :
Nêu c vai trò c a h ng c trong b o v môi tr ng a ph ng.
Nêu m t s ví d v b o v môi tr ng trong h ng c a ph ng.
Bi t cách xây d ng h ng c b o v môi tr ng a ph ng.
Th c hi n h ng c c a c ng ng trong b o v môi tr ng a ph ng.
Không ng tình, phê phán nh ng hành ng vi ph m h ng c c a
c ng ng trong b o v môi tr ng a ph ng.

II. CHUẨN BỊ

— B ng, ph n.
— Gi y A0, bút d , b ng dính hai m t.
86

|

MODULE GDTX 27


— H ng c (ho c m t s i m c b n trong h ng c), ho c quy c
c a c ng ng, xóm, t .
— M t s bài báo, b ng hình (n u có) v phong t c b o v môi tr ng.
— B n phô tô “N i dung c n ghi nh ” phát cho h c viên.


Hoạt động 2: Thảo luận nhóm xác định vai trò của hương ước
đối với bảo vệ môi trường.

— Phát cho m i HV m t b n h ng c ho c quy c c a c ng ng ho c
trích d n m t s ví d trong tài li u.
— Chia l p thành các nhóm nh , m i nhóm 8 — 10 ng i.
— T ng nhóm s :
+ c tài li u và ch ra nh ng i m b o v môi tr ng trong h ng c
ho c quy c c a c ng ng.
+ Nêu vai trò c a h ng c c ng ng i v i b o v môi tr ng.
— Các nhóm l n l t báo cáo k t qu th o lu n, các nhóm còn l i l ng nghe,
h i, b sung.
Tóm t t:

H ng c có quy nh nh ng vi c c n làm và không c làm b o v
môi tr ng c a c ng ng. Ai không th c hi n s b c ng ng ph t.
Ai làm t t s
c khen th ng. Ai c ng c n s ng cùng và d a vào c ng ng.
Vì v y h ng c r t có ý ngh a b o v môi tr ng, n i sinh s ng c a
ng i dân c ng ng.

Nội dung 2
XÂY DỰNG HƯƠNG ƯỚC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TẠI CỘNG ĐỒNG

Hoạt động 3: Thực hành xây dựng quy ước bảo vệ môi trường
nơi mình ở.

— Chia l p thành các nhóm nh , m i nhóm 6 — 8 ng i.
— Giao nhi m v :

H ng d n HV:
— Tìm hi u vi c th c hi n h ng c, quy c b o v môi tr ng n i sinh s ng.
— Tham kh o các b c xây d ng h ng c xây d ng h ng c ho c
quy c b o v môi tr ng a ph ng.

MỘT SỐ KĨ NĂNG CẦN THIẾT ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN … CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ 89
|


TÀI LIỆU THAM KHẢO (Của Phụ lục)

1. B Giáo d c và ào t o — UNESCO Hà N i, Hãy b o v tài nguyên n c vì
chúng ta và s phát tri n c a c ng ng,Hà N i, tháng 10/2009.
2. Tuananh, 14/4/2008, N c m a có v sinh không?
http://nuocviet.msnboard.net/.../topic—t35.htm
3. Thanh Lê, Làm s ch n c u ng b ng ph i n ng. http://nld.com.vn,
ngày 20/3/2008.
4. Oanh Lê, N c m a — ngu n tài nguyên c n c nghiên c u s d ng hi u
qu , www.vinhlong.agroviet.gov.vn.
5. Lê c Toàn (S u t m), 200 câu h i v môi tr ng, B Tài nguyên và
Môi tr ng, http://www.monre.gov.vn.
6. D ng Ti n, Thu n c m a, gi m ng p, www.nguoidothi.vn.
7. Nguy n Thanh Tu n, (báo S c Kho & i S ng), N c m a có th không s ch.
http://vietbao.vn, ngày 25/7/2010.
8. UNESCO và U ban Qu c gia v Ch ng trình thu v n qu c t , S tay
ph bi n ki n th c tài nguyên n c, NXB Nông nghi p, 2006.
9. Không nên n n c m a khi có mây phóng x , www.vovnews.vn,
ngày 31/3/2011.
10. L i khuyên v s d ng n c s ch, www.edu.hochiminhcity.gov.vn.
11. N c m a có c không?, www.vnzom.com (ngu n: t Khoa h c),