LỜI MỞ ĐẦU
Lịch sử các học thuyết kinh tế là môn khoa học độc lập, chiếm vị trí
quan trọng trong số các khoa học xã hội, là một môn khoa học nghiên cứu
quá trình phát sinh phát triển, đấu tranh và thay thế lẫn nhau của các hệ
thống quan điểm kinh tế của các giai cấp cơ bản trong hình thái kinh tế - xã
hội khác nhau.
Tư tưởng xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa là hệ thống các quan
điểm, ý thức, thể hiện phản ánh những ước mơ nguyện vọng của các giai
cấp, tầng lớp lao động bị áp bức và bị thống trị về một xã hội mà ở đó trên
cơ sở mọi tư liệu sản xuất thuộc về toàn xã hội, các quan hệ giữa người với
người là bình đẳng, mọi thành viên có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc,
không có áp bức bóc lột.
Đã có nhiều nhà kinh tế nghiên cứu về chủ nghĩa xã hội và thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội nhưng phải đến lý luận của C.Mác, Ph.Ăngghen và
V.I.Lênin thì lý thuyết về xã hội chủ nghĩa và thời kỳ quá độ mới được
hoàn chỉnh một cách khoa học. Phân tích các quy luật phát triển của xã hội
tư bản chủ nghĩa, Mác cùng Ăngghen đã rút ra kết luận về sự diệt vong tất
yếu của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và sự thay thế nó bằng
phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa. Và sau đó, Lênin đã kế thừa và
phát triển chủ nghĩa Mác thành kế hoạch xây dựng chủ nghĩa xã hội, đặc
biệt là “ Chính sách kinh tế mới” của ông đã có ý nghĩa rất lớn đối với các
nước đi theo con đường xã hội chủ nghĩa nói chung và Việt Nam nói riêng.
Thời kỳ quá độ là thời kỳ lịch sử mà bất cứ một quốc gia nào đi lên
chủ nghĩa xã hội cũng đều phải trải qua, ngay cả đối với những nước có
nền kinh tế rất phát triển. Đối với nước ta, một nước đi lên chủ nghĩa xã hội
bỏ qua chế độ tư bản thì lại càng phải trải qua một thời kỳ quá độ lâu dài.
Do vậy, nghiên cứu về lý luận của Mác, Ăngghen và Lênin về chủ nghĩa xã
hội và thời kỳ quá độ có ý nghĩa thực tiễn hết sức to lớn. Xuất phát từ tầm
1



qua đời.
1.2: Sơ lược tiểu sử của Ăngghen (1820-1895)
Ph.Ăngghen sinh ngày 28/11/1820 ở thành phố Barmen tỉnh Ranh
(Rhien) nước Phổ, trong một gia đình tư sản chủ xưởng diệt. Ông am
hiểu nhiều lĩnh vực như: thơ, nhạc, họa, quân sự, thể thao, ngoại ngữ,
toán và kinh tế chính trị.
Năm 1837, khi ông đang học trung học, ông bắt đầu nghiên cứu việc buôn
bán và rất say sưa nghiên cứu lịch sử, văn học cổ điển. Năm 1839, ông bắt đầu
nghiên cứu những tác phẩm của Heghel.

3


Năm 1841, ông đến Berlin và tham ra binh đoàn pháo binh. Trong thời gian
này, ông tích cực tham ra nhóm “Heghel trẻ’’ và nhóm “Feurbach trẻ’’ và
chịu ảnh hưởng tư tưởng của hai ông. Cũng như C.Mác, ông không tiếp thu
một cách thụ động, mà tiếp thu một cách phê phán, kế thừa những tinh hoa và
khắc phục những hạn chế , để từ đó hình thành thế giới quan và phương pháp
luận của mình.
Năm 1843, Ph.Ăngghen gặp Meribốcxơ là một người thuộc tầng lớp lao
động. Bà đã giúp Ph.Ăngghen thâm nhập vào đời sống của giai cấp công nhân
và thu thập tài liệu để viết tác phẩm “ Tình cảnh của giai cấp lao động ở Anh”.
Năm 1844, C.Mác và Ph.Ăngghen đã gặp nhau và trở thành bạn thân.
Tháng 11/1849, Ph.Ăngghen cũng bị trục suất khỏi nước Đức và sang sống ở
Anh để cùng hoạt động với C.Mác.Tại đây, hai ông đã tác động tích cực với
nhau trong việc nghiên cứu kinh tế chính trị học và lãnh đạo phong trào đấu
tranh của giai cấp công nhân tới hơi thở cuối cùng.
1.3:Sơ lược tiểu sử V.I.Lênin.
V.I.Lênin sinh ngày 22/4/1870 ở Simbirsk nay là Ulianovsk, mất ngày
21/1/1924 ở làng Gorki gần Mátxcơva. V.I.Lênin tên thật là Vladimir Ilits

lược của phong trào cộng sản. Thời gian này, V.I. Lê-nin soạn thảo xong kế
hoạch xây dựng chủ nghĩa xã hội (công nghiệp hóa đất nước, hợp tác hóa gia
cấp nông dân, cách mạng văn hóa) là người sáng lập ra Kế hoạch điện khí hóa
toàn Nga (GOELRO), người đề ra chính sách kinh tế (NEP). Năm 1921 chính
sách NEP của V.I. Lê-nin được thông qua tại Đại hội lần thứ X Đảng Cộng
sản Nga. Năm 1922 V.I. Lê-nin ốm nặng. Trong diễn văn cuối cùng đọc tại
hội nghị toàn thể Xô Viết đại biểu thành phố Mát xcơ va (ngày 20 Tháng
Mười một 1922) V.I. Lê-nin tin tưởng rằng thi hành chính sách NEP nước
Nga sẽ trở thành một nước xã hội chủ nghĩa. Tháng Chạp 1922 đến Tháng Ba
1922 V.I. Lê-nin đọc ghi âm lại một số bài báo quan trọng như: Những trang
nhật ký, Bàn về hợp tác hóa, Bàn về cách mạng của chúng ta, Thà ít mà tốt;
Thư gửi Đại hội. Ngày 21 Tháng Tư 1924, V.I. Lê-nin qua đời ở làng Gorki
(Mát xcơ va).

5


CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CỦA C.MÁC, PH. ĂNGGHEN VÀ
V.I.LÊNIN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI.
2.1: Những dự báo của C.Mác và Ăngghen về chủ nghĩa cộng sản.
2.1.1:Về những đặc trưng kinh tế - xã hội cơ bản của chủ nghĩa cộng
sản:
*Lực lượng sản xuất xã hội phát triển cao:
Chủ nghĩa cộng sản là hình thái xã hội thay thế chủ nghĩa tư bản, bởi vì
nó đem lại một lực lượng sản xuất cao hơn chủ nghĩa tư bản. Đó là điều
kiện dễ làm cho tất cả mọi thành viên viên trong xã hội đều có thể phát
triển như nhau một cách xứng đáng với con người. Cũng chỉ có lực lượng
sản xuất ở trình độ rất cao mới có thể xóa bỏ sự khác biệt giai cấp, mới có
thể thực hiện được nguyên tắc làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu.

trong mỗi công xưởng và tình trạng vô chính phủ trong toàn bộ nền sản
xuất xã hội.
Cũng trên cơ sở chế độ sở hữu xã hội về tư liệu sản xuất trong chế độ
cộng sản chủ nghĩa.Mác dự báo rằng, trong chế độ kinh tế cộng sản chủ
nghĩa, tương lai tính chất hàng hóa của sản xuất sẽ bị loại trừ, tình trạng
thống trị của sản phẩm đối với những người sản xuất sẽ không còn.
Ăngghen đã khái quát tư tưởng của Mác như sau: “ Một khi xã hội nắm lấy
các tư liệu sản xuất và sử dụng những tư liệu đó để sản xuất trực tiếp xã hội
hóa, thì lao động của mỗi người, dù tính chất có ích đặc thù của lao động
đó có khác nhau đến đâu chăng nữa, ngay từ đầu và trực tiếp cũng trở thành
lao động xã hội. Khi ấy người ta không cần phải dùng đường vòng để xác
định số lượng lao động xã hội nằm trong một sản phẩm…”
*Sự phân phối sản phẩm bình đẳng:
Do sự phát triển cao của lực lượng sản xuất, xã hội mới sẽ sản xuất ra
một lượng sản phẩm dồi dào và được tổ chức phân phối một cách khoa học
nhằm thỏa mãn nhu cầu của mọi thành viên trong xã hội. Xuất phát từ luận
điểm về quan hệ sở hữu quyết định quan hệ phân phối, trong tác phẩm
7


“Những nguyên lý của chủ nghĩa cộng sản”, Ăngghen chỉ ra nguyên tắc
chung của sự phân phối trong xã hội mới là “ phân phối sản phẩm theo sự
thỏa thuận chung, tức là bằng cái mà người ta gọi là sự công bằng về tài
sản”

*Xóa bỏ sự đối lập giữa thành thị và nông thôn, giữa lao động trí óc và
lao động chân tay, xóa bỏ giai cấp:
Những sự đối lập này nảy sinh trong quá trình lịch sử khi trình độ phát
triển của lực lượng sản xuất xã hội còn thấp, năng suất lao động thấp, đông
đảo dân cư bị thu hút vào lao động cần thiết không còn thời gian để chăm

tránh khỏi của nguyên tắc này là mặc nhiên thừa nhận sự không ngang
nhau về thể chất về tinh thần, năng khiếu, tóm lại về năng lực lao động của
những người lao động.
Đến một lao động cao hơn của xã hội cộng sản chủ nghĩa, khi đã tạo
những tiền đề vật chất và tinh thần cần thiết, khi mà “cùng với sự phát triển
toàn diện của các cá nhân, sức sản xuất của họ cũng ngày càng tăng lên và
tất cả các nguồn của cải xã hội đều tuôn ra dồi dào, - chỉ khi đó người ta
mới có thể vượt hẳn ra khỏi giới hạn chật hẹp của pháp quyền tư sản và xã
hội mới có thể ghi trên lá cờ của mình: Làm theo năng lực làm theo nhu
cầu”.
*Những nhiệm vụ kinh tế- xã hội chủ yếu của thời kỳ quá độ:
Trong những nhiệm vụ kinh tế -xã hội mà Mác và Ăngghen nêu ra cần
lưu ý một số vấn đề kinh tế- xã hội sau đây:
Trước hết, là những luận điểm của Mác và Ăngghen về vai trò của giá
trị trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Mác và Ăngghen đều khẳng định rằng , ở xã hội cộng sản nền sản xuất
hàng hóa như trong chủ nghĩa tư bản hiện nay sẽ không còn tồn tại nữa, bởi
vì đó là một xã hội dựa trên sự chiếm hữu chung đối với tư liệu sản xuất,và
vì thế, lao động của mỗi người không phải biểu hiện một cách quanh co,
mà biểu hiện là bộ phận cấu thành trực tiếp của lao động xã hội.
9


Nhưng Mác và Ăngghen không phủ nhận sự tồn tại của những quan hệ
giá trị trong bước chuyển từ chủ nghĩa tư bản lên phương thức sản xuất
mới. Mác nhấn mạnh rằng, việc tiến hành kiểm kê kế toán trong nền sản
xuất xã hội cần thiết hơn là sản xuất tư bản.
Thứ hai, là luận điểm về nhiệm vụ đào tạo thế hệ người lao động hoàn
toàn mới cho xã hội mới. Thời kỳ quá độ dòi hỏi “ tăng thật nhanh số lượng
những lực lượng sản xuất”. Con người được coi là lực lượng sản xuất cơ

nâng công xã Nga lên cùng một trình độ phát triển như vậy”.
2.2: Lý luận của V.I.Lênin về chủ nghĩa xã hội và thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội.
2.2.1:Những phát triển mới của V.I.Lênin về chủ nghĩa xã hội và thời
kỳ quá độ.
Những quan điểm của V.I.Lênin về chủ nghiã xã hội hình thành vào
những năm 90 của thế kỷ 19, khi chủ nghĩa tư bản tư do cạnh tranh đã
chuyển sang chủ nghĩa tư bản độc quyền , sang chủ nghĩa đế quốc. Trong
điều kiện lịch sử mới, Lênin đã vận dụng và phát triển học thuyết Mác về
chủ nghĩa cộng sản và về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa cộng sản để chỉ đạo
thành công cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước Nga năm 1917, và đặc
biệt Lênin đã vận dụng và phát triển lý luận đấy thành kế hoạch xây dựng
chủ nghĩa xã hội nước Nga. Lênin đã có nhiều đóng góp vào chủ nghĩa
C.Mác , trong đó phải kể đến những luận điểm sau:
*Lý luận và khả năng thắng lợi của cách mạng vô sản trước tiên ở một
số nước, thậm chí ở một số nước tư bản chủ nghĩa riêng lẻ.
Trên cơ sở tổng kết thực tiễn phát triển của chủ nghĩa tư bản trong giai
đoạn mới , Lênin đã xây dựng lý luận về chủ nghĩa đế quốc , và vạch rõ
rằng sự phát triển của chủ nghĩa tư bản trong thời đại đế quốc chủ nghĩa
cực kỳ không đều. Quy luật phát triển không đều về kinh tế và chính trị của
các nước tư bán chủ nghĩa trong thời kỳ đế quốc chủ nghĩa đã làm cho cách
mạng vô sản phát triển không đều, tạo ra những khâu yếu nhất trong sợi
dây chuyền tư bản chủ nghĩa, khiến cho giai cấp vô sản ở những nước đó
có thể chọc thủng mặt trận của chủ nghĩa tư bản thế giới và khâu yếu nhất
11


đấy không nhất thiết là ỏ các nước tư bản tiên tiến. Từ đó Lênin rút ra kết
luận về khả năng thắng lợi của chủ nghĩa xã hội trước tiên ở một số nước
hoặc ở một số nước riêng lẻ và chủ nghĩa xã hội không thắng lợi cùng lúc

chủ nghĩa và thời kỳ quá độ ở những nước mà tiền đề kinh tế cho cuộc cách
mạng ấy chưa chín muồi, cho dù ở nước đó chủ nghĩa tư bản phát triển ở
mức trung bình. Lý luận về thời kì quá độ của Lênin gồm một số luận điểm
cơ bản sau:
Lý luận về việc giành lấy chính quyền làm điều kiện tiên quyết để
xây dựng tiền đề kinh tế cho chủ nghĩa xã hội. Để phản đối cuộc cách mạng
tháng 10 năm 1917, những người theo quốc tế 2 cho rằng: Nước Nga chưa
nên làm cách mạng xã hội chủ nghĩa vì lực lượng sản xuất của Nga chưa
phát triển đầy đủ. Lênin chỉ ra rằng luận điểm này trái với phép biện chứng
của chủ nghĩa Mác, chủ nghĩa Mác cho rằng tính quy luật chung của sự
phát triển trong lịch sử toàn thế giới không loại trừ, trái lại còn bao hàm
một số hình thức phát triển đặc thù ở một số quốc gia riêng biệt. Từ đó
Lênin nêu luận điểm: Ở một số nước kém phát triển có thể và cần tạo ra
điều kiện tiên quyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội bằng một cuộc cách
mạng thiết lập chủ quyền công nông, thông qua chủ quyền ấy mà tiến lên
đuổi kịp các dân tộc khác.
Luận điểm về thời kì quá độ đối với “ một loạt những bước quá độ”.
Từ thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở một nước mà trình độ phát triển
kinh tế chưa chín muồi, luận điểm “một loạt bước qua độ” của Lênin bao
gồm những nội dung chủ yếu sau:
Không thể quá độ trực tiếp lên chủ nghĩa xã hội mà phải trải qua
con đường gián tiếp chứ không thể “ qua vội vàng, thẳng tuột, không được
chuẩn bị”.
Những bước quá độ ấy theo Lênin là chủ nghĩa tư bản nhà nước và
chủ nghĩa xã hội. Lênin nói: “ Để chuận bị … việc chuyển sang chủ nghĩa
cộng sản, thì cần thiết phải có một loạt những bước qua độ chủ nghĩa tư
bản nhà nước và chủ nghĩa xã hội”.
13




phát triển đủ mức, thậm trí kém phát triển. Đó là kế hoạch xây dựng chủ
nghĩa xã hội theo chính sách kinh tế mới.
Mục tiêu của kế hoạch nhằm phát triển sản xuất để giải phóng người
lao động trên cơ sở kĩ thuật tiên tiến kết tinh của những phát minh mới nhất
của khoa học hiện đại, xây dựng quyền làm chủ của nhân dân lao động,
thực hiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhà nước chuyên chính
vô sản, quản lí xã hội theo một tiêu chuẩn thống nhất trong việc sản xuất và
phân phối sản phẩm.
Vấn đề then chốt của việc xây dựng quá độ lên chủ nghĩa xã hội của
nước Nga là sự phân tích cụ thể điểm xuất phát của nền kinh tế nước Nga
hồi đó. Đó là một nền kinh tế chứa đựng những thành phần , những bộ
phận của chủ nghĩa tư bản lẫn chủ nghĩa xã hội. Nền kinh tế nhiều thành
phần là nền kinh tế đặc trưng cơ bản của nước Nga. xuất phát từ tình hình
cụ thể của nước Nga, Lênin đã chỉ ra những thành phần kinh tế đó là: Nông
dân kiểu gia trưởng, sản xuất hàng hóa nhỏ, chủ nghĩa tư bản tư nhân, chủ
nghĩa tư bản nhà nước, chủ nghĩa xã hội.
Nhiệm vụ kinh tế - xã hội cơ bản có ý nghĩa quyết định trong suốt
thời kì quá độ là thực hiện hóa sản xuất trong thực tế. Đó chính là cơ sở
kinh tế tuyệt đối cần thiết để tạo ra năng suất lao động cao, đảm bảo cho
chủ nghĩa xã hội chiến thắng hoàm toàn và triệt để chủ nghĩa tư bản , đảm
bảo thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng của mọi thành viên trong xã hôi.
Luận điểm của Lênin về vai trò quyết định của năng suất lao động gắn liền
với nền sản xuất xã hội hóa cao.
Để thực hiện nhiệm vụ cơ bản và lâu dài của thời kì quá độ lên chủ
nghĩa xã hội là xã hội hóa sản xuất trong thực tế, Lênin đề ra nhiệm vụ cụ
thể mang tính quy luật có giá trị ít nhiều phổ biến khác nhau tùy theo trình
độ phát triển kinh tế của từng nước khi mới bước vào thời kì quá độ lên chủ
nghĩa xã hội.


lượng sản xuất . Chính sách hợp tác hóa một khi thành công sẽ giúp cho

16


nền kinh tế nhỏ quá độ trong một thời hạn nhất định trở thành nền đại sản
xuất trên cơ sở liên hiệp tự nguyện của những người lao động.
Nhiệm vụ thứ ba là tiến hành cách mạng văn hóa. Để xây dựng cách
mạng xã hội phải đạt tới trình độ văn hóa nhất định. Nhưng theo sự đánh
giá của Lênin, không có một mô hình nào trên thế giới khi chính quyền
nằm trong tay giai cấp công nhân mà số đông của nó lại không thấy rõ rằng
mình không có đầy đủ trình độ giáo dục sơ đẳng chứ chưa nói đến văn hóa
nói chung. Do vậy thời kì qua độ cũng là thời kỳ lịch sử đặc biệt nhằm làm
cho mọi người lao động trước mắt đều có trình độ học vấn phổ thông , một
trình độ hiểu biết đầy đủ về công việc, biết sử dụng các phương tiện của
nền đại công nghiệp để tham gia quản lí nhà nước.
Cuộc cách mạng văn hóa ấy tuy có những khó khăn không thể tưởng
tượg được, nhưng trong điều kiện chính quyền đã về tay giai cấp công
nhân, cuộc cách mạng văn hóa sẽ được tiến hành tốt hơn và nhanh chóng
hơn so với trước. Trong một nước kém phát triển về kinh tế, cuộc cách
mạng văn hóa càng đòi hỏi một sự nỗ lực phi thường của toàn dân, của
những người lao động giác ngộ, của đội tiên phong.
Chính sách kinh tế mới (NEP): Sau cách mạng Tháng Mười, trong
những năm nội chiến Lênin đã thực hiện chính sách cộng sản thời chiến.
Đặc trưng của chính sách đó là thủ tiêu kinh doanh tư nhân, sự từ bỏ quan
hệ hàng - tiền, sự tập trung nghiêm ngặt trong quản lí các xí nghiệp quốc
doanh, sự phân phối theo chế độ cung cấp. Lúc đó là đòi hỏi khách quan
của việc tổ chức kinh tế trong thời chiến nhưng sau đó từ thực tiễn chính
sách này nảy ra ý tưởng không đúng về sự qua độ trực tiếp sang chế độ
cộng sản chủ nghĩa.

chủ nghĩa xã hội dưới những hình thức và trình độ khác nhau của chủ
nghĩa tư bản nhà nước. Coi đó là nội dung cấu thành chủ yếu của chính
sách kinh tế mới.
Thu hút dần những người tiểu sản xuất vào các loại hình khác nhau
của hợp tác xã trên cơ sở tự nguyện và sự giúp đõ ưu đãi của nhà nước
công - nông.
18


Sử dụng nhiều hình thức phân phối theo nguyên tắc khuyến khích
bằng lợi ích vật chất và sự quan tâm về lợi ích vật chất đối với người sản
xuất kinh doanh kết hợp lợi ích cá nhân, tập thể, xã hội.
Chuyển các xí nghiệp quốc doanh sang chế độ hạch toán kinh tế.
Chuyển từ phương thức quản lý kinh tế bằng biện pháp hành chính sang
biện pháp kinh tế là chủ yếu, thực hành quản lý theo chế độ tập trung dân
chủ và trách nhiêm cá nhân.
Mô hình kinh tế này chưa được Lênin hoàn thiện, song sức sống của
nó chỉ sau một năm rưỡu thực hiện đã được thực tiễn chứng minh. Sơ kết
những kết quả đã đạt được nhờ “ Chính sách kinh tế mới” Lênin chỉ ra
những thành tựu tốt đẹp là ổn định được đồng rúp và chế độ tài chính;
thắng được nạn đói và bội thu thuế lương thực mà hoàn toàn không dùng
biện pháp cưỡng bức, nông dân hài lòng, công nghiệp nhẹ đang trên đà
phát triển, công nhân không còn bất mãn nhờ đời sống được cải thiện đáng
kể vì đã tạo ra được một số vốn nhất định , chính quyền Xôviết ngày càng
vững vàng.
Sau khi Lênin mất thì mô hình kinh tế theo “Chính sách kinh tế mới”
không được tiếp tục quán triệt và phát triển, thay thế vào đó là một mô hình
kinh tế mà ngày nay gọi là “ cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp”. Mô hình
kinh tế này có mặt tích cực của nó và cũng tạo ra những thành tựu kinh tế
xã hội quan trọng . Sau chiến tranh thế giới thứ 2 , chính điều kiện kinh tế

Đối với cách mạng Việt Nam, tư tưởng Lênin đã mở ra những chân
trời mới, soi đường chỉ lối cho nhân dân ta trong cuộc đấu tranh giải phóng
dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Vận dụng đúng đắn và sáng tạo
những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, những bài học quý
báu của cách mạng Tháng Mười Nga, chủ tịch Hồ Chí Minh đã tìm thấy
con đường giải phóng dân tộc và xây dựng một chính đảng của giai cấp
công nhân, nhân dân lao động để lãnh đạo toàn dân tộc Việt Nam đi hết
thắng lợi này đến thắng lợi khác.
Dưới sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng cộng sản Việt
Nam, nhân dân đã làm nên cách mạng Tháng Tám long trời lở đất, thực
hiện thắng lợi hai cuộc kháng chiến cứu nước thống nhất tổ quốc, đang
thực hiện nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội
chủ nghĩa.
Đảng ta cũng đã kiên quyết bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác –
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đấu tranh chống mọi thủ đoạn xuyên tạc đổi
trắng thay đen của các thế lực thù địch; chống mọi biểu hiện xa rời những
nguyên tắc của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
Đảng ta cũng có những bổ sung, phát triển lý luận của Mác - Lênin
trên một loạt vấn đề về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã
hội ở Việt Nam. Bằng thực tiễn đấu tranh cách mạng của mình, những
người cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định những vấn đề cơ bản nhất
21


trong học thuyết Lênin và không thể bác bỏ học thuyết ấy vẫn còn nguyên
giá trị khoa học và cách mạng trong thời đại ngày nay.
Đặc biệt, chính sách kinh tế mới – NEP do Lênin đề xướng là một
thành tựu lớn về lý luận gắn liền với thực tiễn đã thể hiện những quan điểm
mới và khoa học của Lênin về chủ nghĩa xã hội và xây dựng chủ nghĩa xã
hội. Đảng và Nhà nước ta đã vận dụng tư tưởng của Lênin trong chính sách

theo. Và đặc biệt là những nguyên lý, những lý luận về chủ nghĩa xã hội và
thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội vẫn còn nguyên giá trị, là kim chỉ nam
cho các nước xã hội chủ nghĩa noi theo.
Trong bối cảnh hiện nay, khi chủ nghĩa xã hội đang trong giai đoạn
suy thoái tạm thời và đứng trước nguy cơ sụp đổ do sự chống phá của chủ
nghĩa tư bản thì việc nghiên cứu mô hình chủ nghĩa xã hội theo quan điểm
Mac-Lênin và áp dụng sáng tạo vào thực tế của từng nước xã hội chủ nghĩa
là nhiệm vụ mang tính cấp thiết đốivới mỗi Đảng Cộng sản. Đối với nước
ta, xã hội xã hội chủ nghĩa còn là một xã hội đang trong quá trình xây
dựng, chúng ta mới đi được một đoạn không dài trên con đường quá độ lên
chủ nghĩa xã hội. Do vậy, nhận thức của chúng ta về chủ nghĩa xã hội một
phần không nhỏ là mang tính dự báo. Thực tiễn phát triển đất nước theo
định hướng xã hội chủ nghĩatrong những năm tới sẽ mang lại những cứ liệu
ngày một chắc chắn hơn cho việc hoàn thiện nhận thức của chúng ta về chủ
nghĩa xã hội với tư cách là một chế độ xã hội sau khi thời kỳ quá độ lên chủ
nghĩa xã hội đã hoàn thành.

23


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Ts. Ngô Văn Lương ( Chủ biên): “ Lịch sử các học thuyết kinh tế”, NXB

2.
3.

Chính trị quốc gia, Hà Nội 2009.
C.Mác – Ph.Ăngghen: Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia, 1995,t.4, tr.467.