Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI HẤP DẪN
CHO TRẺ 5-6 TUỔI LÀM QUEN VỚI TOÁN

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chon đề tài
Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường Mầm non. Hoạt động vui chơi
là một trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập được thể hiện
qua các giờ hoạt động chung có chủ đích đó là hoạt động cung cấp chủ yếu có
hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ. Vậy tổ chức các tiết học như thế nào để
trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất là đối với môn
“ Làm quen với toán”. Đây là môn học đòi hỏi độ chính xác cao. Muốn làm tốt
được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, say
sưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻ tham gia vào hoạt
động một cách có khoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hình thành những kỹ năng
học tập đối với môn làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng. Đối với môn học
này người giáo viên cần phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu,
khoa học để chuẩn bị đồ dùng cho tiết mới mong tiết học đạt được hiệu quả cao
và khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ sẽ đạt được ở mức độ cao nhất trong quá
trình tham gia các hoạt động của trẻ. Xuất phát từ nhận thức của trẻ từ trực quan
sinh động, đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng quay trở về thực tiễn.
Thông qua môn học giúp trẻ nhận thức tốt hơn về thế giới xung quanh. Từ đó
hình thành hệ thống hoá kiến thức một cách chính xác, khoa học. Nhật thức về
toán học có liên quan mật thiết với quá trình phát triển toàn diện của trẻ, thông
qua toán học sớm hình thành ở trẻ khả năng tìm tòi, quan sát, khám phá, so sánh,
phân tích, tổng hợp các sự vật hiện tượng khách quan. Trên cơ sở đó bổ sung
thêm vốn ngôn ngữ và góp phần tích cực vào việc phát triển trí tuệ và thể chất
cho trẻ.
1

cực của trẻ.
- Nhiệm vụ: Đề tài giải quyết mâu thuẫn giữa việc tổ chức của giáo viên,
giáo viên chưa linh hoạt và nhẹ nhàng, trẻ chưa tích cực, còn thụ động khi hoạt
2
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

động với việc giáo viên phải làm sao để nâng cao chất lượng làm quen với toán
một cách hợp lý mà mang lại hiệu quả tích cực nhất.
3. Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm
quen với toán
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Trẻ 5 – 6 tuổi lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết.
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
- Phương pháp quan sát hoạt động của đồng nghiệp.
- Phương pháp kiểm tra đánh giá chất lượng trên trẻ.
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
Toán học là một môn khoa học cần có độ chính xác cao. Do trẻ ở độ tuổi
mẫu giáo chưa có một biểu tượng khoa học nào. Nên nhiệm vụ của giáo viên là
phải hình thành cho trẻ các biểu tượng toán học, cung cấp những kỹ năng cơ bản
nhất để trẻ có thể vận dụng vào trong thực tế, để có sự phát triển và hướng tới
một nền giáo dục toàn diện như Bác Hồ đã từng nói:

dạng, kích thước, định hướng không gian bằng các định nghĩa chính xác mà phải
dựa trên tâm lý của trẻ và khái niệm toán học sơ đẳng, để có phương pháp giảng
dạy cụ thể, phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ biến những khái niệm toán
học trìu tượng thành những biểu tượng quen thuộc mà trẻ có thể lĩnh hội được
một cách ấn tượng và sâu sắc nhất, hình thành những kiến thức ban đầu về toán
học sơ đẳng cho trẻ.
2. Thực trạng.
* Khái quát.
4
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

- Lớp lá 3: Tổng số học sinh: 25, Nữ: 10. Dân tộc: 4. Nữ dân tộc: 3.
- Giáo viên chủ nhiệm: 2 giáo viên.
- Trình độ chuyên môn giáo viên: 1 cao đẳng, 1 đại học.
Đầu năm học 2015 - 2016 có khoảng 55% các cháu yêu thích bộ môn toán
như các cháu đã biết xác định cao thấp, màu sắc, số lượng, hình khối, kích thước
nhận biết được khá tốt. Còn lại 35% trung bình 10% cháu yếu kém chưa xác
định được bộ môn toán, không phân biệt được hình khối, số lượng đó là những
cháu chưa đi học lớp 4 - 5 tuổi.
2.1. Thuận lợi, khó khăn:
* Thuận lợi:
Năm học 2015 - 2016 được sự phân công của ban giám hiệu nhà trường
tôi chủ nhiệm một lớp 5 - 6 tuổi. Học theo chương trình đổi mới với sĩ số là 25
trẻ. Cha mẹ học sinh cũng biết được nhu cầu của con em mình ở độ tuổi 5 – 6
tuổi rất cần được học bộ môn làm quen với toán và hiểu tầm quan trọng của việc
toàn dân đưa trẻ đến trường.
Là một lớp 5- 6 tuổi nên rất được nhà trường quan tâm trong việc mua

sức để sưu tầm nhiều đồ dùng.
- Khi áp dụng đề tài, một số trẻ đồng bào dân tộc chưa mạnh dạn nên tỉ lệ
chưa đạt tối đa.
2.3. Mặt mạnh - mặt yếu
* Mặt mạnh:
- Khi thực hiện đề tài để thu hút, lôi cuốn được trẻ tham gia vào hoạt động
thì đòi hỏi giáo viên phải luôn học tập, nâng cao kiến thức, vì vậy mà chuyên
môn của giáo viên ngày càng được nâng cao.
- Giáo viên nắm vững phương pháp, có thêm nhiều kinh nghiêm để tổ
chức tốt hoạt động.
- Trẻ mạnh dạn, tự tin, sáng tạo hơn trong các hoạt động.
* Mặt yếu:
6
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

- Để tổ chức tốt hoạt động làm quen với toán, giáo viên phải biết tìm tòi
tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có để tạo ra các đồ dùng đồ chơi hấp dẫn lôi
cuốn trẻ, tuy nhiên khả năng sáng tạo còn hạn chế vì vậy mà một số hoạt động tổ
chức chưa sáng tạo, linh hoạt.
2.4. Nguyên nhân
* Nguyên nhân thành công:
- Cơ sở vật chất của trường thuận lợi, lớp học được trang bị đầy đủ như
các đồ dùng môn toán phục vụ cho các hoạt động của giáo viên.
- Giáo viên có trình độ chuyên môn, được đào tạo qua trường lớp, yêu
nghề mến trẻ ham học hỏi, tìm tòi khám phá.
* Nguyên nhân hạn chế:
- Một số trẻ là người đồng bào dân tộc, nên việc tiếp thu kiến thức chưa

- Những biện pháp, giải pháp nêu ra trong đề tài nhằm mục tiêu giúp trẻ
nâng cao chất lượng giáo dục môn làm quen với toán. Trẻ phát huy hết được
tính tích cực, chủ động, sáng tạo khi hoạt động
.- Giáo viên trau dồi thêm kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ .
3.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
Từ việc khảo sát chất lượng giáo dục môn làm quen với toán của lớp lá 3
phân hiệu EaTun trường Mầm non Hoa Hồng tôi đã tìm ra những biện pháp sử
dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan hấp dẫn trong hoạt động làm quen với biểu
tượng toán cho trẻ 5 - 6 tuổi.
Biện pháp1: Sử dụng mô hình, sa bàn, bài thơ câu chuyện.
Tôi sử dụng mô hình, sa bàn hoặc một câu chuyện, bài thơ một trò chơi đẻ
dẫn dắt trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với biểu tượng toán.
VD: Nhận biết phân biệt khối trụ, khối vuông, khối chữ nhật” Tôi chọn
chủ điểm Quê Hương – Đất nước - Bác Hồ. Tôi đã dùng mô hình Lăng Bác
được xếp theo hình thức sau.
- Lăng Bác xếp bằng khối chữ nhật.
- Hàng rào xung quanh lăng Bác xếp bằng khối vuông
8
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

- Cột trụ cổng vào Lăng Bác xếp bằng khối trụ
- Bóng đèn trên cột trụ được xếp bằng khối cầu.
Khi gợi mở cho trẻ vào chủ điểm vào bài giáo viên nói. Hôm nay cô cùng
các con sẽ đi thăm một nơi rất đẹp ở thủ đô Hà Nội, khi đi đến trước mô hình cô
hỏi trẻ: Chúng mình đang được đến thăm nơi nào vậy nhỉ? Mô hình lăng Bác có
gì đặc biệt không? Trẻ nêu được là “ Lăng Bác được xếp bằng khối chữ nhật,
hàng rào xếp băng khối vuông,.... đó là những khối đã học rồi ạ”. Cô nhắc lại và

Cô hướng dẫn trẻ sử dụng đồ dùng trực quan trong quá trình học tập phải
đúng lúc. Các đồ dùng trực quan tôi chuẩn bị cho trẻ theo mức độ phức tạp dần.
Khi trẻ sử dụng thành thạo tôi động viên khuyến khích trẻ, nếu trẻ còn lúng túng
chưa thành thạo trẻ sẽ được hướng dẫn tỉ mỉ và sẽ được sửa luôn nếu sai sót. Đối
với trực quan có nhược điểm riêng biệt, đặc biệt tôi sử dụng câu đố để đưa trực
quan ra.
VD: Khối vuông và khối cầu tôi dùng câu đố để trẻ đoán.
Khối gì xinh xắn
Sáu mặt hình vuông.
Bế hãy đoán xem.
Khối gì thế nhỉ?
Hay:
Khối gì tròn lắm.
Không xếp chồng được đâu.
Không đứng yên được lâu.
Động vào lăn lông lốc..
Để liên kết các nội dung trong một tiết học được liên hoàn và chuyển sang
nội dung mới một cách linh hoạt, đưa trực quan ra một cách hợp lý không có

10
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

động tác thừa hay các câu hỏi lặp đi lặp lại nhàm chắn, tôi thường sử dụng các
câu chuyện sáng tạo.
VD: Có một bạn thỏ rất ngoan, hôm nay trên đường đi học bạn thỏ gặp
cô, và bạn thỏ đã nói thầm vào tai cô đấy! Chúng mình có muốn biết bạn thỏ nói
gì không nào? ( Trẻ hào hứng nghe và rất muốn được biết điều mà Thỏ nói với

một đặc điểm nổi bật của trẻ mẫu giáo thông qua các hình thức chơi, trẻ sẽ nhận
nhiệm vụ học một cách tự nhiên, nhẹ nhàng không căng thẳng, không gò ép, trẻ
hào hứng chơi khi trong trò chơi xuất hiện những trực quan hấp dẫn, bất ngờ.
VD: Trò chơi “ Chiếc túi kỳ lạ”
- Tuy nhiên các trò chơi không nên lặp đi lặp lại ở cùng một tiết học, sẽ
dẫn đến trẻ bị nhằm chán, không hứng thú tham gia hoạt động. Yêu cầu của trò
chơi phải được nâng dần lên qua mỗi lần chơi thì mới phát huy tính sáng tạo
tính tích cực của trẻ, chính vì vậy tôi đã nghiên cứu, xác định nội dung bài dạy
để chọn trò chơi cho phù hợp, tuỳ từng trò chơi mà tôi tổ chức cho trẻ chơi theo
nhóm, tổ, cá nhân và tập thể.
- Trong hoạt động làm quen với biểu tượng toán tôi thường sử dụng trò
chơi học tập, và lựa chọn trong nhiều trò chơi học tập để áp dụng với từng bài
cho phù hợp
Ví dụ: Trò chơi “Về đúng nhà”
Tôi thường sử dụng trong phần ôn luyện cho tập hợp số lượng, phép đếm.
Ví dụ: Hình dáng chữ số tôi thường sử dụng cho tiết học ôn luyện và nhận
biết chữ số.
Qua việc sử dụng trò chôi trong các giờ làm quen với biểu tượng toán, tiết
học trở lên sôi nổi, trẻ được tham gia hoạt một cách toàn diện, tinh thần thoải
mái nên cỏ thể không bị mệt mỏi và căng thẳng. Điều này đã tạo cho trẻ hứng
thú hăng say trong quá trình tham gia hoạt động học tập.
Biện pháp 4: Xây dựng môi trường học tập trong và ngoài lớp.
Môi trường cũng là một yếu tố trực quan trực tiếp, tác động hàng ngày
đến trẻ. Chính vì vậy, việc xây dựng cảnh quan môi trường xung quanh được tôi
đặc biệt quan tâm.
12
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán



Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

3.3. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp.
Để thực hiện tốt các biện pháp nêu trên:
- Giáo viên cần nắm vững phương pháp, hình thức tổ chức của hoạt động
làm quen với toán và một số hoạt động khác.
- Giáo viên phải yêu thích môn toán, yêu nghề, mến trẻ, tự tìm tòi, sáng
tạo, học hỏi qua đồng nghiệp, tài liệu, và truy cập internet để có những biện
pháp hay.
- Giáo viên phải biết tham mưu với nhà trường tạo điều kiện về cơ sở vật
chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động dạy và học.
- Giáo viên phải có kỹ năng giao tiếp tốt, biết vận dụng kiến thức chuyên
môn của mình để giải thích cho phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của hoạt
động làm quen với toán, từ đó có được sự ủng hộ của phụ huynh.
3.4. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp.
Các biện pháp nêu ra tuy khác nhau về mặt nội dung và phương pháp tuy
nhiên đều có mối quan hệ mật thiết, khăng khít, hỗ trợ cho nhau nhằm phát huy
được tính tích cực chủ động, sáng tạo của trẻ.
3.5. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu
* Kết quả khảo nghiệm:
Sau một thời gian nghiên cứu đề tài, bản thân tôi đã đưa đề tài ra khảo
nghiệm để lấy ý kiến của đồng nghiệp:
Tôi đã đưa ra các câu hỏi khảo nghiệm như sau:
- Các biện pháp mà tôi đưa ra chị thấy thế nào?
- Chị thấy những biện pháp trên đã phù hợp với trẻ ở độ tuổi này chưa?
- Với những biện pháp trên khi áp dụng gặp phải những khó khăn gì?
- Hiệu quả khi sử dụng các biện pháp?
14

hướng dẫn
15
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

- Trẻ hăng hái giơ tay phát biểu ý kiến, thời gian tập trung nhận thức vấn
đề tốt hơn.
- Trẻ có nề nếp và thói quen học tập tốt và trật tự.
- Trẻ hào hứng tiếp nhận kiến thức một cách thoải mái thông qua các hoạt
động nhóm, tập thể...
+ Kết quả cụ thể:
- Trẻ hào hứng học tập, tập trung chú ý: 100%
- Trẻ mạnh dạn hồn nhiên: 100%
- Trẻ trả lời đúng câu hỏi của cô là 98%
* Về giáo viên:
- Cô giáo đã tạo được môi trường học tập và vui chơi cho trẻ trong và
ngoài lớp có khoa học.
- Bổ xung được nhiều đồ dùng, đồ chơi cho tiết dạy.
III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Từ những kết quả nghiên cứu trên tôi rút ra kết luận như sau:
Việc hình thành biểu tượng về toán sơ đẳng cho trẻ 5 - 6 tuổi là một trọng
tâm những nội dung lớn của chương trình giáo dục cho trẻ Mầm non. Nhằm phát
triển trí tuệ và các mặt khác của nhân cách toàn diện, góp phần quan trọng vào
việc chuẩn bị cho trẻ học toán ở phổ thông.
Việc làm này không chỉ có ý nghĩa lớn lao đối với các nhà nghiên cứu mà
đối với các trường Mầm non phải đặc bịêt là các giáo viên Mần non cần nắm
vững những nội dung chương trình và thường xuyên mở rộng nội dung chương

- Tổ chức bồi dường thường xuyên cho các giáo viên Mầm non về chuyên
đề toán để giúp giáo viên nắm bắt, tiếp cận những vấn đề đổi mới.
- Tổ chức các nội dung thi dạy để các giáo viên có điều kiện phát huy trao
đổi, rút kinh nghiệm về khả năng tổ chức cũng như sử dụng các biện pháp dạy
học phù hợp.
17
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

- Bổ sung hỗ chợ tài liệu mới trong và ngoài nước để giáo viên được học
hỏi, tiếp cận những cái mới.
* Đối với nhà trường:
- Tạo điều kiện cho giáo viên tham quan, học hỏi dự giờ những tiết dạy
mẫu, dạy giỏi để nâng cao trình độ.
- Khuyến khích giáo viên đăng ký thi đua dạy tốt môn toán, viết sáng kiến
kinh nghiệm để giáo viên trong trường học hỏi lẫn nhau.
- Cần trang bị đầy đủ vật chất, đồ dùng dạy học cho cô và trẻ.
* Đối với giáo viên:
- Tích cực học tập, học hỏi để nâng cao trình độ tay nghề.
- Chịu khó sưu tầm, nghiên cứu để tìm những hình thức tổ chức cũng như
các biện pháp dạy học phù hợp nhất với mỗi tiết dạy.
- Kết hợp với phụ huynh để có biện pháp giáo dục trẻ một cách tốt nhất ở
gia đình và nhà trường.
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm của bản thân về “ Một số biện pháp sử
dụng đồ dùng đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán”, vì thời gian
nghiên cứu ngắn, điều kiện để nghiên cứu đề tài còn gặp nhiều khó khăn nên tôi
chỉ đưa ra một số vấn đề như trong đề tài sáng kiến đã trình bày, trong thời gian
tới tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu để đề tài được hay hơn hoàn chỉnh hơn nữa. Kính

Thị Minh Liên – NXB Đại học sư phạm 2003
4,Tâm lý học trẻ em lứa tuổi Mầm non. Nguyễn Thị Ánh tuyết – NXB giáo dục
1994
19
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

MỤC LỤC
I. PHẦN MỞ ĐẦU:
20
Người viết: Trịnh Thị Hằng-trường Mầm non Hoa Hồng


Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán

1. Lí do chọn đề tài ...............................................................................................1
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài...........................................................................2
3. Đối tượng nghiên cứu:.......................................................................................2
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu............................................................................2
5. Phương pháp nghiên cứu:..................................................................................3
II. PHẦN NỘI DUNG:
1.Cơ sở lí luận:......................................................................................................3
2. Thực trạng…………………………………………………………………….4
3. Giải pháp, biện pháp……………………………………………………….....7
4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên
cứu..........................................................................................................……….13
III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:
1. Kết luận:…………………………………………………………………..…14