THAM LUẬN CỦA BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TẠI ĐỐI THOẠI VỀ
PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG LẦN THỨ 7 VỚI CHỦ ĐỀ
“PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC”
Thực trạng và giải pháp về công tác
phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực giáo dục

1. Thực trạng về công tác phòng, chống tham nhũng trong giáo dục
Ở Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo được (GDĐT) Chính phủ giao trọng
trách quản lý nhà nước về giáo dục, bao gồm gần 40.000 cơ sở giáo dục (từ mầm
non đến đại học) với hơn 1 triệu cán bộ, giáo viên và 23 triệu học sinh, sinh viên.
Xác định công tác phòng, chống tham nhũng là nhiệm vụ quan trọng, vừa
cấp bách, vừa lâu dài trong quá trình triển khai các nhiệm vụ chính trị của toàn
ngành. Vì vậy, ngay sau khi Luật Phòng, chống tham nhũng (PCTN) được Quốc
hội thông qua (ngày 29/11/2005), Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chương
trình hành động của Bộ thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng, trong đó xác
định rõ mục đích, yêu cầu, nội dung, cách thức và phương pháp tổ chức thực hiện;
có văn bản hướng dẫn toàn ngành thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến Luật
PCTN; đồng thời thành lập Ban chỉ đạo thực hiện PCTN do Bộ trưởng làm Trưởng
ban. Trong thời gian qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có nhiều nỗ lực và thể hiện
rõ ý chí quyết tâm đấu tranh phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực giáo dục
bằng những hành động cụ thể như sau:
1.1. Nhằm ngăn chặn và đẩy lùi tiêu cực làm phát sinh tham nhũng, Bộ
GDĐT đã tập trung chỉ đạo các đơn vị triển khai cuộc vận động “Học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, qua đó đã tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về
ý thức tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao đạo đức cách mạng, cần kiệm liêm, chính, chí
công, vô tư trong đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, viên chức, học sinh,
sinh viên.
Từ năm học 2006-2007 đến nay, toàn ngành tích cực triển khai Chỉ thị số
33/2006/CT-TTg ngày 8/9/2006 của Thủ tướng Chính phủ về chống tiêu cực và
khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục gắn với cuộc vận động “Nói không với
tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”; cuộc vận động “Mỗi

tra sử dụng ngân sách cho giáo dục, kiểm tra việc thực hiện kiên cố hóa trường,
lớp và xây nhà công vụ. Các quy định trên đã góp phần tích cực ngăn ngừa các
hành vi vi phạm đạo đức nhà giáo và các hành vi tham nhũng xảy ra trong đội ngũ
nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
Ngoài ra, Bộ GDĐT đã ban hành Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học
(Quyết định số 14/2007/QĐ-BGDĐT ngày 04/05/2007), Chuẩn nghề nghiệp giáo
viên mầm non (Quyết định số 02/2008/QĐ-BGDĐT ngày 22/01/2008) và hướng
dẫn thực hiện theo chuẩn. Đặc biệt, Bộ GDĐT đã đề xuất với Chính phủ, Quốc
hội để đưa vào Luật Giáo dục các quy định cụ thể về thành lập, đình chỉ hoạt
động, sáp nhập, chia tách, giải thể trường; về công khai minh bạch trong hoạt
động của các cơ sở giáo dục; về học bổng, học phí; về đạo đức nhà giáo; về
những hành vi nhà giáo không được làm. Đồng thời, tích cực triển khai xây dựng
chương trình và biên soạn tài liệu để đưa nội dung phòng, chống tham nhũng vào
giảng dạy trong các trường trung học phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, cao
2


đẳng và đại học từ năm học 2012-2013 theo Đề án của Chính phủ đã phê duyệt tại
Quyết định số 137/2009/QĐ-TTg ngày 02/12/2009 của Thủ tướng Chính phủ.
1.3. Trong lĩnh vực công tác cán bộ, để phòng ngừa tham nhũng, Bộ
GDĐT đã sắp xếp lại bộ máy tổ chức của Bộ; hoàn thiện quy định về chức năng,
nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Bộ và các đơn vị thuộc Bộ; chú trọng đến công tác
quy hoạch, bổ nhiệm, luân chuyển, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; triển
khai trong toàn ngành Nghị định số 158/2007/NĐ-CP về chuyển đổi vị trí công
tác của cán bộ, công chức, viên chức tại các cơ sở giáo dục và trong cơ quan Bộ;
thực hiện trả lương qua tài khoản đối với 100% cán bộ công chức tại cơ quan Bộ
và các đơn vị trực thuộc Bộ; đồng thời, thực hiện nghiêm túc việc kê khai tài sản,
thu nhập cá nhân tại cơ quan Bộ và chỉ đạo toàn ngành thực hiện đối với các đối
tượng theo quy định của Chính phủ về minh bạch tài sản và thu nhập.
1.4. Thực hiện công khai, minh bạch góp phần hạn chế và đẩy lùi tham

làm được và những hạn chế, thiếu sót, trên cơ sở đó chấn chỉnh các hoạt động ở tất
cả các khâu trong quá trình tổ chức giáo dục đào tạo tại đơn vị, kịp thời khắc phục
những sai sót và xử lý những hành vi vi phạm pháp luật. Công tác phòng, chống
tham nhũng đã được thực hiện có hiệu quả ngay từ cơ sở trong ngành.
1.6. Thực hiện đẩy mạnh cải cách hành chính, thực hiện Quy chế công khai
đối với cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân, cùng với việc triển khai
mạnh mẽ cải cách hành chính, thực hiện cơ chế hành chính “một cửa”, đặc biệt
là cải cách, đơn giản hoá thủ tục hành chính nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả
của các cơ quan chức năng thuộc Bộ và các cơ sở giáo dục, nhờ đó đã hạn chế
và từng bước đẩy lùi tiêu cực làm phát sinh tham nhũng trong giáo dục.
Đến tháng 5/2010, 100% các cơ sở giáo dục (gồm 376 trường đại học, cao
đẳng) đã công khai thực hiện 3 công khai trên mạng thông tin của trường và gửi
báo cáo về Bộ. Báo cáo của các trường đã cung cấp những thông tin cơ bản về
số lượng và cơ cấu đội ngũ giảng viên theo trình độ; về quy mô đào tạo; về diện
tích đất đai; về diện tích sàn xây dựng phục vụ trực tiếp công tác giảng dạy và
học tập; về tình hình tài chính; về chuẩn đầu ra... Đây là những thông tin rất thiết
thực cung cấp cho học sinh và các bậc cha mẹ học sinh biết, đồng thời cũng là
kênh quan trọng để các cơ sở giáo dục chịu sự giám sát của xã hội. Bộ GDĐT đã
triển khai áp dụng thí điểm cơ chế “một cửa” tại cơ quan Bộ, bao gồm 9 nhóm công
việc, bắt đầu từ tháng 5/2007; ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý,
điều hành (thiết lập ổn định hệ thống địa chỉ email, giao dịch văn bản điện tử, đăng
tải văn bản quy phạm pháp luật lên Website của Bộ, tổ chức hội nghị qua mạng)
được tăng cường. Bộ đã ban hành Bộ thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực giáo dục và
đào tạo (bao gồm 145 thủ tục, trong đó, số thủ tục hành chính do Bộ trực tiếp giải
quyết là 67, do UBND cấp tỉnh giải quyết là 45, do UBND cấp huyện giải quyết là
29 và do UBND cấp xã giải quyết là 4). Bộ thủ tục hành chính này được đăng tải tại
chuyên mục Cải cách hành chính trên Website của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
1.7. Ban Cán sự Đảng Bộ GDĐT ra Nghị quyết về Đổi mới quản lý giáo dục
đại học 2010-2012 và Bộ GDĐT tạo ban hành Chương trình hành động thực hiện
Nghị quyết của Ban Cán sự Đảng. Đến nay, các trường ĐH, CĐ đã tổ chức thảo

Các hành vi vi phạm thường xảy ra ở các khâu: có gian lận về hồ sơ; tiêu cực
trong việc tuyển sinh trái tuyến ở khu vực thành phố, thị xã; gian lận về các điều
kiện xét tuyển đặc biệt trong công tác cử tuyển ở một số tỉnh miền núi và tuyển
sinh các lớp hệ không chính quy ở các cơ sở giáo dục và các địa phương. Có
hiện tượng tổ chức ôn luyện thi vào đại học, vào các lớp đầu cấp trái phép, thu
học phí cao tạo ra tâm lý lo âu đối với các bậc cha mẹ học sinh và học sinh trước
dư luận muốn thi vào trường nào thì phải học thêm các lớp dạy thêm do giáo
viên hoặc trường đó mở.
2.3. Trong lĩnh vực thực hiện các khoản thu: Đây là lĩnh vực cũng đang gây
nhiều bức xúc trong xã hội đối với một số cơ sở giáo dục từ giáo dục mầm non đến
đại học. Qua một số vụ việc có hành vi vi phạm đã được phát hiện và xử lý cho
thấy các vi phạm chủ yếu là: tự đặt ra các khoản thu đầu năm, đầu cấp ngoài quy
định; mượn danh nghĩa Hội cha mẹ học sinh và gây quỹ các đoàn thể để ép các bậc
cha mẹ học sinh và học sinh đóng góp; thực hiện thu học phí của các lớp không
chính quy… việc quản lý và sử dụng các nguồn kinh phí này vẫn còn tồn tại những
bất hợp lý.
2.4. Một số hành vi tham nhũng xảy ra trong lĩnh vực giáo dục tuy không
phổ biến, thiệt hại về kinh tế không nhiều, song đã gây nên hậu quả xấu về nhiều
5


mặt, phần nào làm giảm uy tín của ngành, cũng như uy tín và danh dự của các
nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, giảm sút lòng tin của nhân dân đối với một số
cơ sở giáo dục, tạo nên những vật cản cho quá trình phát triển của giáo dục nước
nhà như: mua bằng, bán điểm trong giáo dục đại học và giáo dục nghề; mua bán
chứng chỉ... Bên cạnh đó, ở một số cơ sở giáo dục, đấu tranh phòng, chống tham
nhũng chưa trở thành trách nhiệm tự giác và thường trực của mỗi cá nhân, tập thể,
còn mang tính hình thức, đối phó, vì vậy hiệu quả của công tác này chưa cao.
3. Nguyên nhân của các tồn tại, hạn chế
3.1. Việc triển khai thực hiện Luật phòng, chống tham nhũng và Chương



4.1. Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của
pháp luật về phòng, chống tham nhũng để nâng cao nhận thức và phát huy vai
trò chủ động của toàn ngành trong công tác phòng, chống tham nhũng.
4.2. Tiếp tục xây dựng, rà soát, bổ sung hoàn thiện và đồng bộ hệ thống
chính sách, pháp luật về giáo dục làm cơ sở pháp lý để góp phần đẩy mạnh công
tác PCTN trong lĩnh vực giáo dục.
4.3. Đổi mới quản lý nhà nước về giáo dục theo hướng đẩy mạnh phân cấp,
trao quyền tự chủ cho cơ sở, địa phương. Hoàn thiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách
nhiệm của các cơ sở giáo dục trên cơ sở thực hiện Quy chế thực hiện công khai
đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.
4.4. Đẩy mạnh hơn nữa cải cách thủ tục hành chính, tăng cường công
khai, minh bạch trong tất cả các hoạt động giáo dục, đào tạo và tuân thủ nghiêm
túc các quy định của pháp luật. Thực hiện nghiêm túc trách nhiệm giải trình
trong các cơ sở giáo dục và các cơ quan quản lý nhà nước của Bộ GDĐT; nâng
cao tính trách nhiệm, giải trình của cá nhân trong việc thực hiện các nhiệm vụ
được giao.
4.5. Xây dựng và thực hiện cơ chế đảm bảo trách nhiệm cung cấp thông
tin và quyền tiếp cận thông tin của công dân đối với hoạt động giáo dục đào tạo,
trong đó có phần thư mục phản ánh về các hành vi tiêu cực, tham nhũng trong
giáo dục trên trang Web của Bộ và Báo Giáo dục và Thời đại điện tử.
4.6. Cụ thể hoá các quy định về công vụ, công chức để nâng cao hiệu quả
thực thi công vụ của cán bộ công chức trong toàn ngành. Tiếp tục bồi dưỡng
Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường Phổ thông và Đại học nhằm nâng cao
trình độ quản lý. Tăng cường giáo dục đạo đức nhà giáo và cán bộ quản lý giáo
dục thông qua cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí
Minh”.
4.7. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác thanh tra, kiểm tra trong
phát hiện, kiến nghị xử lý các hành vi tham nhũng.


Phụ lục
Các hành vi tham nhũng đã được phát hiện và
xử lý trong lĩnh vực giáo dục từ 2006 đến nay
I. Các cơ sở giáo dục thuộc quản lý của Bộ GDĐT
1. Tại ĐHSPKT Hưng Yên: 01 giáo viên nhận tiền của sinh viên để photo
bài giải thi hết môn (với số tiền: 24.200.000đ), hình thức buộc thôi việc (hành vi
mua bán điểm).
2. Tại Đại học Quy Nhơn: 01 vụ lạm thu chi quỹ xe đạp, xe máy. Cơ quan
điều tra khởi tố 01 Hiệu trưởng và 03 cán bộ nhân viên.
3. Tại Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương: 01 giáo viên yêu cầu
sinh viên nộp tiền để chạy điểm, đã xử lý kỷ luật cảnh cáo (hành vi mua bán
điểm).
4. Tại Đại Học Kinh tế quốc dân: 01 giáo viên yêu cầu sinh viên nộp tiền
trong khi đang thực hiện nhiệm vụ hướng dẫn sinh viên làm đồ án môn học, đã
bị xử lý kỷ luật cảnh cáo và chuyển làm công tác khác 01 năm.
5. Tại Đại học Sư phạm thuộc Đại học Đà Nẵng: Đã xử lý kỷ luật cảnh
cáo 01 cán bộ văn thư qua tố cáo của sinh viên lợi dụng nhiệm vụ được giao có
sai phạm trong công tác để vụ lợi.
6. Tại Trung tâm tin học Kinh tế thuộc Đại học Kinh tế HCM: Một nhóm
người có hành vi vi phạm trong việc quản lý tài chính sai quy định để vụ lợi. Đã
xử lý kỷ luật và chuyển công tác khác 04 người gồm: cảnh cáo giám đốc Trung
tâm; khiển trách 01 Phó giám đốc và 02 nhân viên.
7. Tại Đại học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh: Năm 2009, đã xử lý kỷ luật
01 trưởng khoa vì có sai phạm trong việc quản lý kinh phí các lớp đào tạo liên
kết tại đơn vị.
8. Tại cơ quan Bộ: Đã kỷ luật cảnh cáo 01 cán bộ công chức vì hành vi lợi
dụng trách nhiệm được phân công có vi phạm trong việc quản lý chứng chỉ.
II. Các cơ sở thuộc quản lý của Bộ, ngành khác
1. Tại Đại học khoa học và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia HCM

7. Tại Sở GDĐT Hải Phòng: Đã xử lý kỷ luật cách chức 02 Hiệu trưởng
và 01 Phó hiệu trưởng (THPT Lý Thường Kiệt; THPT Nguyễn Đức Cảnh;
THPT Tô Hiệu) vì có hành vi tiêu cực trong công tác quản lý.
8. Tại Sở GDĐT Đăk Lắk: Đã xử lý kỷ luật khiển trách 02 Hiệu trưởng,
01 Giám đốc Trung tâm vì có biểu hiện tiêu cực trong công tác quản lý.
9.Tại Sở GDĐT Quảng Trị: Xử lý kỷ luật 01 cán bộ quản lý vì có hành vi
tham nhũng và thu hồi hơn 37 triệu đồng vào ngân sách nhà nước.
10. Tại Sở GDĐT Thái Bình: Năm 2006 cơ quan điều tra truy tố Giám đốc
sở GDĐT vì hành vi tham nhũng.
11. Tại Sở GDĐT Tiền Giang: Kỷ luật cảnh cáo 01 Hiệu trưởng vì hành
vi tham nhũng và thu hồi hơn 36 triệu đồng vào ngân sách nhà nước.

10


12. Tại Sở GDĐT Hà Nội: Đã xử lý kỷ luật Hiệu trưởng và một số cán
bộ giáo viên tại trường Tiểu học Nguyễn Khả Trạc vì có hành vi gian lận, bớt
xén chế độ của học sinh bán trú để vụ lợi.
13. Tại Sở GDĐT Bạc Liêu: Năm 2006, cơ quan điều tra đã truy tố Giám
đốc, 01 Phó giám đốc và một số cán bộ công chức tại cơ quan Sở vì có hành vi tổ
chức mua bán điểm thi tốt nghiệp THPT.

11