MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HIỆU QUẢ CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI
KHÓA NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐẠI TRÀ CHO HỌC SINH
BÁN TRÚ TẠI TRƯỜNG PTDTBT THCS NHÔN MAI
A. ĐẶT VẤN ĐỀ.
I. Lý do chọn đề tài:
Hệ thống giáo dục của nước ta được Đảng, Nhà nước luôn quan tâm, đầu
tư sâu sắc, vì giáo dục mang nhiều giá trị lớn lao, có ý nghĩa quyết định của nguồn
lực con người. Đặc biệt trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.
Để phát triển nguồn lực có chất lượng cao, Đảng ta xác định “Giáo dục là
quốc sách hàng đầu” và không ngừng đầu tư cho giáo dục. Trong đó sự nghiệp
giáo dục và đào tạo đối với vùng miền núi, dân tộc thiểu số luôn nhận được sự
quan tâm của Đảng và Nhà nước, nhằm nhanh chóng đưa miền núi, vùng dân tộc
thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, từng bước rút ngắn khoảng cách về mọi mặt giữa
các vùng miền.
Hiện nay đa số học sinh vùng cao, vùng sâu, các em đến trường phải vượt
đèo, vượt suối rất gian nan, chưa kể mùa mưa, lũ quét. Đặc điểm này chi phối
không nhỏ đến việc vận động học sinh đi học. Học sinh học bỏ học giữa chừng ở
trường PTDTBT THCS Nhôn Mai vẫn còn xảy ra. Với rất nhiều lí do khác nhau
mà các em bỏ học, vắng học; ví như: Hũ tục coi nhẹ con gái học lên bởi quan niệm
con gái chỉ cần làm việc nhà, sinh con và trông con chăm chồng là đủ, tập tục lập
gia sớm cho con gái vẫn tồn tại ở một số bản người dân tộc H’Mông; Có nhiều gia
đình các em còn là đối tượng lao động chính, cho nên việc học sinh vắng học vào
mùa gặt, mùa trồng, trĩa thường vẫn diễn ra. Điều kiện kinh tế địa phương còn
nghèo nàn, hiện tượng trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ của nhà nước vẫn còn
nên không ít gia đình không đủ sức lo cho con đi học. Vì vậy ngoài vận động
tuyên truyền, nhiệm vụ trước mắt là cải tạo điều kiện sống cho học sinh để gia
đình phối hợp với nhà trường, học sinh có cơ hội học tập.
Mặt khác chính quyền địa phương chưa quan tâm và đầu tư đúng mức đối
với công tác giáo dục tại xã Nhôn Mai, vẫn còn hiện tượng phó mặc cho nhà
trường. Xã Nhôn Mai địa bàn trãi rộng, có nhiều thôn bản cách xa khu vực trường
trên 12km, sông suối cách trở, việc đi lại của học sinh không hề đơn giản, yếu tố

tư tốt hơn nữa” (Nguyên Phó thủ tướng – nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT - Nguyễn
Thiện Nhân đã phát biểu). Thực tế quả là như vậy. Năm học 2013 – 2014 là năm
thứ nhất trường PTDTBT THCS Nhôn Mai thực hiện mô hình, qua gần một năm
thực hiện đã thu hút tập hợp được trên 80% học sinh/năm ở các thôn bản xa như:
Thăm Thẩm, Huồi Cọ, Huồi Măn, Phá Mựt, Piềng Luống, Phia Òi... về sinh hoạt
và học tập.
Mặc dù đến nay nhà trường vẫn còn những khó khăn thiếu thốn nhiều mặt
như: Chổ ở, nước sinh hoạt, công trình vệ sinh, công tác y tế, chăm sóc sức khỏe...
vv, hơn nữa các em học sinh lần đầu tiên xa gia đình, cuộc sống tự lập, sinh hoạt
tập thể, nên các em còn bở ngỡ, mọi hoạt động chưa đi vào nề nếp. Chính vì vậy
hoạt động ngoại khóa là một việc làm rất cần thiết đối với các em học sinh thuộc
trường bán trú, giảm thểu tối đa tình trạng học sinh bỏ học trong trong giai đoạn
hiện nay.
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu:
“Một số biện pháp quản lí hiệu quả các hoạt động ngoại khóa nhằm

nâng cao chất lượng đại trà cho học sinh bán trú tại trường PTDTBT THCS
Nhôn Mai” làm sáng kiến kinh nghiệm với mong muốn khắc phục được những
vấn đề bất cập trong thực tiễn quản lý. Góp phần hoàn thiện các biện pháp để quản
lý hiệu quả các hoạt động ngoại khóa tại trường PTDTBT THCS, từ đó nâng cao
chất lượng dạy và học của các trường thuộc vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh
tế, văn hóa còn kém phát triển, giao thông đi lại gặp nhiều khó khăn.
II. Giới hạn nghiên cứu:
- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng số học sinh bán trú của nhà trường
trong một năm qua (năm học 2015 – 2016).
3


- Có nhiều biện pháp quản lý hiệu quả các hoạt động ngoại khóa cho học sinh
bán trú tại trường bán trú, tôi chỉ đề cập đến một số biện pháp mang tính khả thi

dục của nhà trường, duy trì sĩ số, giữ vững phổ cập GD THCS của xã, đối với các
em học sinh ở nơi quá xa trường như Thăm Thẩm, Huồi Cọ, Huồi Măn,... Cách xa
trung tâm huyện hơn 150 km đường sá đi lại khó khăn, điều kiện kinh tế xã hội
4


còn nhiều hạn chế. Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước trường chuyển đổi
thành trường bán trú, tạo điều kiện thuận lợi trong việc tổ chức các buổi ngoại
khoá cho học sinh tại trường, tạo sân chơi bổ ích, hứng thú cho học sinh, vì thế
học sinh các bản này đã khắc phục được tình trạng học sinh bỏ, vắng học. Tuy
nhiên với tinh thần cố gắng của tập thể nhà trường, tinh thần hiếu học của đa số
em học sinh thì số ít học sinh bỏ học, vắng học vẫn xảy ra, tuy nhiên nhà trường,
Ban giám hiệu cùng với Ban quản lý nội trú đã phân công các giáo viên đến từng
gia đình của học sinh bỏ học để vận động các em đến lớp tiếp tục theo học .
Cùng với sự chỉ đạo của các cấp, việc chỉ đạo quản lý học sinh bán trú ở
trường PTDTBT THCS Nhôn Mai đã được Ban giám hiệu nhà trường chú ý, quan
tâm. Song hiệu quả của hoạt động quản lý chưa cao... Một số giáo viên và phụ
huynh học sinh chưa chú ý, quan tâm đúng mức đến hoạt động này, do đó những
hoạt động quản lý này còn gặp rất nhiều khó khăn và lúng túng hoặc có chăng
cũng chỉ là những hoạt động chiếu lệ, hình thức và chỉ đạo quản lý một cách máy
móc rập khuôn chứ không có sự sáng tạo. Năm học 2015- 2016 hoạt động quản lý
học sinh bán trú đã được các cấp chỉ đạo sát sao hơn, cụ thể hơn, phía nhà trường
lập nhiều kế hoạch và triển khai thực hiện, trong đó tiêu biểu là các hoạt động
ngoại khóa cho học sinh bán trú ở nội trú tại trường, nên các hoạt động bán trú đã
đi vào nền nếp và nhà trường đã thực sự tạo được một môi trường học tập cho các
em được tốt hơn.
IV. Đối tượng, phương pháp nghiên cứu
1. Đối tượng nghiên cứu.
Một số biện pháp quản lí hiệu quả các hoạt động ngoại khóa cho học sinh
bán trú tại trường PTDTBT THCS Nhôn Mai

phương đã đưa ra nhiều biện pháp để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ năm học.
I.2. Đặc điểm tình hình nhà trường.
* Thuận lợi:
Có được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện,
Đảng uỷ, chính quyền địa phương tới sự nghiệp giáo dục trên địa bàn xã nhà, nhân
dân có tinh thần hiếu học, ban giám hiệu rất quan tâm đến công tác bán trú của
học sinh, tập thể giáo viên ở trẻ, đoàn kết, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ.
* Khó khăn:
Bên cạnh một số thuận lợi đã nêu ở trên, công tác quản lý học sinh bán trú
dân nuôi tại trường PTDTBT THCS Nhôn Mai còn gặp rất nhiều khó khăn, cụ thể
là: Địa bàn rộng nhưng dân cư thưa thớt, có nhiều bản cách xa trường chính từ 8 –
12 km, đường giao thông đi lại khó khăn. Học sinh đa số là con em dân tộc thiểu
số sống ở vùng khó khăn nên hạn chế về trình độ nhận thức và ít có điều kiện học
tập cũng như vốn hiểu biết xã hội. Điều này ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng giáo
dục toàn diện của nhà trường. Thêm vào đó một số phụ huynh chưa thật sự quan
6


tâm đến việc học tập của con em mình còn phó thác và giao trách nhiệm hết cho
nhà trường.
Nhà trường phải đối mặt với một thực tế là tâm lý ỷ lại, trông chờ vào sự ưu
tiên của Nhà nước ở một bộ phận học sinh và phụ huynh, nên ngay từ đầu năm
học, chi bộ và Ban giám hiệu nhà trường đã quan tâm chỉ đạo giáo viên và học
sinh thực hiện đồng bộ 5 mặt công tác là: Giáo dục tư tưởng, đạo đức, tác phong;
hoạt động dạy và học; lao động và hướng nghiệp, dạy nghề; tổ chức nội trú và
công tác Đảng, đoàn thể trong nhà trường. Nhà trường sớm tổ chức học tập, quán
triệt và triển khai đầy đủ các chỉ thị và văn bản chỉ đạo của Bộ, Sở Giáo dục và
Đào tạo về nhiệm vụ năm học và cuộc vận động của ngành.
Số học sinh có nhu cầu bán trú ngày một tăng, trong khi đó nhà trường còn
gặp nhiều khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất: Khu bán trú mới được xây dựng


Ảnh chụp: Bí thư huyện ủy Tương Dương tham giá sinh nhật học sinh bán
trú tại trường PTDTBT THCS Nhôn Mai – Tương Dương

Ảnh chụp: Sinh nhật tháng 12 của học sinh bán trú trường PTDTBT
THCS Nhôn Mai – Tương Dương
Biện pháp 2: Tổ chức, điều hành, kiểm tra giám sát, đánh giá kết quả hoạt
động quản lý học sinh bán trú.
8


* Đối với việc tổ chức chỉ đạo, kiểm tra thực hiện hoạt động quản lý:
Ban quản lí khu bán trú được phân công phụ trách hoạt động quản lý có trách
nhiệm tổ chức chỉ đạo các hoạt động quản lý mô hình bán trú. Kiểm tra, giám sát
mọi hoạt động. Cụ thể là hiệu trưởng chỉ đạo, kiểm tra giám sát ban quản lý nội
trú, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên Tổng phụ trách Đội thực thi kế hoạch hoạt
động quản lý, đánh giá kết quả thực hiện từng tháng.
* Đối với việc đánh giá kết quả hoạt động.
- Ban giám hiệu phải đánh giá một cách trung thực, khách quan, công bằng
không mang tính cá nhân.
- Đánh giá ưu, khuyết điểm trong quá trình thực hiện kế hoạch quản lý nội
trú cũng như các phong trào trong nội trú trường học.
- Đánh giá kết quả hoạt động của từng khối lớp ở nội trú, đánh giá kết quả
của từng học sinh ở nội trú.

Ảnh chụp: Giờ dạy đánh giá việc học tập của học sinh lớp 6A trường
PTDTBT THCS Nhôn Mai – Tương Dương

9


xây dựng đưa ra các nội quy, quy chế thật chặt chẽ, phù hợp với đặc điểm tâm
sinh lý của từng khối lớp học sinh trong khu vực bán trú nhà trường.
- Bồi dưỡng năng lực cho đội xung kích cờ đỏ bán trú vào đầu năm học:
Hướng dẫn các em phong cách, ngôn ngữ, phương pháp điều khiển. Đội ngũ này
sẽ đóng góp vai trò tích cực cho hoạt dộng tự quản của học sinh trong khu vực bán
trú nhà trường. Tuy nhiên cũng phải dự kiến các tình huống xảy ra trong quá trình
tự quản của các em việc tiến hành hoạt động tự quản, cách ứng xử, giải quyết.
Biện pháp 5: Phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáo dục ngoài nhà
trường để năng cao chất lượng tổ chức hoạt động quản lý bán trú dân nuôi.
Cụ thể là:
- Đảng uỷ, chính quyền địa phương sử dụng tối đa năng lực của các cấp
lãnh đạo xã, các ban ngành đoàn thể, đặc biệt là công tác an ninh trật tự...
- Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các tổ chức và các thành viên trong ban
chỉ đạo chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được phân công.
- Kiểm tra, đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm để các kế hoạch quản lý học
sinh bán trú trong các năm học tiếp theo được tốt hơn. Biểu dương những thành
tích đạt được của cá nhân, tập thể. Phát huy sức mạnh đoàn kết tập thể và hiệu quả
của các đoàn thể tham gia.

11


Ảnh chụp: Biểu dương học sinh đạt thành tích cao trong học tập ...
Biện pháp 6: Tiếp tục bổ sung, xây dựng cơ sở vật chất, chính sách hỗ trợ
cho khu bán trú nhằm bảo đảm những yêu cầu về trang thiết bị và chế độ cho
hoạt động quản lý học sinh bán trú:
- Tham mưu với các cấp chính quyền tiếp tục đầu tư xây dựng khu bán trú
dân nuôi như: Đường dẫn nước, nhà ăn, nhà phơi áo quần, công trình vệ sinh, sân
chơi bãi tập..., hỗ trợ thêm thực phẩm cho các em.
- Tạo mọi điều kiện về kinh phí cho hoạt động quản lý, tạo điều kiện tốt về

hoạt tập thể có sự tham gia của các bậc phụ huynh).

Ảnh chụp: Phụ huynh tham gia hoạt động ngoại khóa của trường PTDTBT
THCS Nhôn Mai – Tương Dương
14


Biện pháp 10: Gần gũi, động viên các em ổn định tư tưởng, an tâm học tập
ở khu bán trú:
Đối với học sinh khu bán trú dân nuôi thì giáo viên vừa là người thầy, người
cha, người anh, người bạn của các em. Bởi lẽ các em xa gia đình, bố mẹ, hàng
ngày được tiếp xúc nhiều với thầy cô. Cho nên giáo viên luôn gần gũi, thường
xuyên tâm sự với các em để nắm bắt tâm tư nguyện vọng để chia sẽ cùng các em,
cũng như chăm sóc các em lúc ốm đau, lúc trái gió trở trời... để từ đó các em an
tâm hơn.

Ảnh chụp: Giáo viên hướng dẫn học sinh bán trú học bài ban đêm trên lớp
III. KẾT QỦA NGHIÊN CỨU.
Qua gần hai năm thực hiện mô hình trường bán trú với những biện pháp
quản lý hiệu quả các hoạt động ngoại khóa tại trường PTDTBT THCS Nhôn Mai
trên, nhà trường đã đạt được một số kết quả đáng khích lệ như sau:
- Hạn chế tình trạng học sinh bỏ học giữa chừng, không còn những em phải
bỏ học vì nhà xa trường, vốn tiếng phổ thông của các em được nâng lên, các em
mạnh dạn hơn, có tinh thần và thái độ học tập cao hơn, chất lượng hai mặt giáo
dục cũng như chuẩn Phổ cập GDTHCS được củng cố và nâng cao. Cụ thể là:
15


* Về chất lượng hai mặt giáo dục trong những năm qua:
- Học lực:

40
35

215
177
217
175

18
12
12
6

Kém

Ghi chú
Chưa áp dụng
SKKN
Áp dụng
SKKN

(Theo báo cáo sơ kết học kì 1 năm học 2015 – 2016 của Trường PTDTBT THCS Nhôn Mai)

- Hạnh kiểm:
Năm học
2014 - 2015
2015 - 2016

Số học sinh
T.Trường

Yếu

Kém

Ghi chú
Chưa áp dụng
SKKN
Áp dụng
SKKN

(Theo báo cáo sơ kết học kì 1 năm học 2015 – 2016 của Trường PTDTBT THCS Nhôn Mai)

* Tỷ lệ học sinh bỏ học, học sinh chuyên cần hằng ngày trên lớp:
Bỏ học
Tỷ lệ chuyên
Năm học TS học sinh
Ghi chú
cần
Số lượng
Tỷ lệ
2014 – 2015

276

22

7,8%

Trên 75%



307/311
78/82
53/60
216/283

98.71
95.12
88.33
76.33

So sánh kết quả đạt được trong năm học thực hiện mô hình với năm học chưa
thực hiện mô hình bán trú dân nuôi, cho ta thấy rõ hiệu quả mang lại của mô hình.
Điều đó khẳng định có sự chuyển biến tích cực trong công tác chỉ đạo, quản lý học
nội trú bán trú ở nhà trường.
C. KẾT LUẬN.
16


Quản lý học sinh bán trú đóng một vai trò quan trọng trong việc giáo dục dạy
và học cũng như quản lý giáo dục học sinh Trung học cơ sở hiện nay. Quản lý
được tiến hành, thực hiện bởi một chương trình, hệ thống các hoạt động theo
những nội dung quản lý do Ban quản lý khu bán trú, cùng Ban giám hiệu đưa ra
phong phú với các hình thức đa dạng, hấp dẫn và sinh động tương đối có hiệu quả.
Trong điều kiện đổi mới của đất nước, những thay đổi lớn lao trong đời sống kinh
tế - xã hội có tác động mạnh mẽ tới sự phát triển nhân cách của mỗi con người.
Học sinh ngày nay có những bước phát triển mới về chất trong quá trình rèn luyện
và học tập. Các em thường mạnh dạn hơn, có tư duy tốt hơn nhằm khẳng định sự
phát triển của bản thân. Người lãnh đạo phải nắm bắt đúng nhu cầu đó để xây
dựng kế hoạch tổ chức quản lý học sinh nói chung và quản lý học sinh bán trú dân

thực, thực phẩm...
- Tham mưu các chế độ trợ cấp, hỗ trợ cho các em học sinh cũng như giáo
viên làm công tác quản lí học sinh bán trú.
2. Đối với Phòng Giáo dục- Đào tạo huyện Tương Dương
Tổ chức các hội thảo trao đổi kinh nghiệm quản lý học sinh bán trú giữa các
trường có học sinh bán trú.
Tổ chức các đợt tập huấn cho cán bộ quản lý nhà trường cũng như giáo viên
được giao trách nhiệm quản lý nội trú của nhà trường.
3. Đối với chính quyền địa phương.
- Đẩy mạnh hơn nữa công tác xã hội hoá giáo dục, phát huy vai trò của hội
đồng giáo dục của địa phương.
- Kết hợp các ban ngành đoàn thể trong xã về công tác tuyên truyền vận động
nhân dân. Đảm bảo an ninh khu vực nội trú của các nhà trường được tốt nhất.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
18


1. Báo cáo tổng kết các năm học 2011 – 2012; 2012 – 2013 và báo cáo sơ kết
HKI năm học 2013 – 2014 của Trường PTDTBT THCS Nhôn Mai.
2. Chỉ thị 40/CT-TW.
3. Điều lệ trường THCS, năm 2011
4. Luật Giáo dục, năm 2010.
5. Tài liệu bồi dưỡng cán bộ quản lý THCS. Nxb Hà Nội năm 2005.
7. Từ điển tiếng việt, nhà xuất bản Đà Nẵng, năm 1998.
8. Hồ sơ Phổ cập giáo dục THCS của nhà trường các năm 2010, 2011,2012,
2013.

MỤC LỤC
A. ĐẶT VẤN ĐÊ

Trang 5

IV.1. Đối tượng nghiên cứu.

Trang 5

IV.2. Phương pháp nghiên cứu:

Trang 5

B. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.

Trang 6

I. Thực trạng việc chỉ đạo, quản lí học sinh bán trú bán nuôi ở
trường PTDTBT THCS Nhôn Mai

Trang 6

II. Một số biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học và quản lí
học sinh bán trú dân nuôi.

Trang 7

III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Trang 15

C. KẾT LUẬN.