BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGUYỄN THỊ THÙY DƯƠNG

TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN
MÔN HƯỚNG NGHIỆP 11 TẠI TRƯỜNG THPT
LÊ LỢI - TỈNH BÌNH DƯƠNG
S

K

C

0

0

3

9

5

9

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY MÔN KỸ THUẬT - 601410

S KC 0 0 3 7 8 5

Ngày sinh: 01/01/1987

Nơi sinh: Tân Uyên – Bình Dƣơng

Quê quán: Hà Nam Ninh

Dân tộc: Kinh

Địa chỉ liên lạc: 293/57/7 Nguyễn Thị Minh Khai, Phƣờng Phú Hòa, Thị xã Thủ
Dầu Một, tỉnh Bình Dƣơng
Điện thoại liên lạc: 0966715198
E- mail: [email protected]
II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO
1.

Trung học chuyên nghiệp:

2.

Đại học:

Hệ đào tạo: Chính quy

Thời gian đào tạo: Từ 2005 đến 2010

Nơi học: Trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh
Ngành học: Kỹ Thuật Công Nghiệp
Đồ án tốt nghiệp: Ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế bài giảng môn
Công nghệ lớp 11.
Nơi tốt nghiệp: Trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh

bảo, hƣớng dẫn, động viên, khuyến khích tôi trong quá trình nghiên cứu
để hoàn thành đề tài này.
Xin cảm ơn quý thầy, cô trƣờng THPT Lê Lợi đã có những ý kiến
đóng góp quý báu và đã giúp đỡ cho tôi những thông tin quý giá để hoàn
chỉnh đề tài.
Xin chân thành cảm ơn toàn thể học sinh lớp 11A1 và lớp 11A2
tại trƣờng THPT Lê Lợi đã giúp tôi thực nghiệm kết quả đề tài này.
Cảm ơn tất cả những thành viên trong lớp cao học Lý luận và
Phƣơng pháp dạy môn kỹ thuật khóa 18B đã đem đến cho tôi một tình
cảm tuyệt vời.
Trân trọng và cảm ơn.

Nguyễn Thị Thùy Dƣơng

Trang ii


LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tp. Hồ Chí Minh, ngày 29 tháng 8 năm 2012

Nguyễn Thị Thùy Dƣơng

Trang iii



ABSTRACT
Knowledge economy has gradually replaced the industrial economy.
Therefore, today's labour force must also be much different from the previous ones .
The former labour consider job is to make a living, but today, the knowledge
employees think the work is their life. For them, money is important but it is not the
end .
The world in general and Vietnam in particular have to step by step go
forward the knowledge economy. First of all, what we have to do is to train a strong
workforce including knowledge, skills and professional attitudes in the country's
modernization. So, Vocational guidance have to be planned and this is the function
of the whole society. It is the process of leading the younger generation to have
confidence in their profession to get the satisfying career life. What teaching and
how teaching is the big question with this object.
Project-based teaching and learning, which is one of many ways to bring the
knowledge in school associated with the practice, is the way of teaching and
learning according to the feature of vocation subject. Because of this, the researcher
decided to choose the topic: “Organization of Project-based teaching and learning
of the vocation to the 11th form at Le Loi High School - Binh Duong Province” with
the following contents :
INTRODUCTION
CONTENTS: 3 CHAPTERS
Chapters 1: Reviewing the major historical roots of Project based teaching.
Chapters 2: Surveying the real contexts of teaching and learning of the
vocational eduation programs at Le Loi High School - Binh Duong Province.
Chapters 3: Suggest for solutions to organize teaching and learning as
Project-based learning of vocation to the 11th form and experimental
pedagogy.
CONCLUSION AND RECOMMENDATION

Trang v

Trang vi


1.1.1 Sự phát triển của dạy học theo dự án trên thế giới .............................................. 6
1.1.2 Sự phát triển của dạy học theo dự án ở Việt Nam ............................................. 10
1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI ....................... 11
1.2.1 Tổ chức và tổ chức dạy học................................................................................ 11
1.2.2 Hình thức tổ chức dạy học ................................................................................. 12
1.2.3 Dự án (project).................................................................................................... 12
1.2.4 Dạy học theo dự án ............................................................................................. 12
1.2.5 Hƣớng nghiệp ..................................................................................................... 14
1.3 NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ...... 14
1.3.1 Những quan điểm đổi mới giáo học Phổ thông ................................................. 14
1.3.2 Định hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học môn Hƣớng nghiệp ...................... 16
1.4 DẠY HỌC DỰ ÁN .................................................................................................. 17
1.4.1 Cơ sở lý luận, khoa học của dạy học dự án ....................................................... 17
1.4.1.1 Cơ sở triết học .............................................................................................. 17
1.4.1.2 Cơ sở tâm lý học ........................................................................................... 18
1.4.1.3 Cơ sở lý luận dạy học ................................................................................... 19
1.4.2 Phân loại dạy học dự án ..................................................................................... 19
1.4.3 Đặc điểm của dạy học theo dự án ...................................................................... 21
1.4.4 Quy trình thực hiện dạy học theo dự án ............................................................. 23
1.4.5 Ƣu và nhƣợc điểm của dạy học theo dự án........................................................ 25
1.4.5.1 Ưu điểm......................................................................................................... 25
1.4.5.2 Nhược điểm ................................................................................................... 26
1.4.5.3 Phạm vi ứng dụng ......................................................................................... 26
1.4.6 So sánh dạy học truyền thống với dạy học dự án .............................................. 26
1.5 TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN ................................................................... 28
1.5.1. Đặc trƣng của bài học dạy học theo dự án ........................................................ 28
1.5.2. Cơ sở chung để tổ chức dạy học dự án ............................................................. 29

Bình Dương ............................................................................................................... 60
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 ............................................................................................. 67
CHƢƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN
CHO MÔN HƢỚNG NGHIỆP 11 VÀ THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ................... 68
3.1 CƠ SỞ ĐỀ RA GIẢI PHÁP .................................................................................... 68
3.1.1 Cơ sở lý luận ....................................................................................................... 68
3.1.2 Cơ sở pháp lý ...................................................................................................... 70

Trang viii


3.1.3 Cơ sở thực tiễn .................................................................................................... 70
3.1 CÁC NGUYÊN TẮC CHỈ ĐẠO VIỆC ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP ........................... 71
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu ............................................................................ 71
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính liên thông, kế thừa và đồng bộ ................................. 71
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống..................................................................... 72
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ....................................................................... 72
3.2 CÁC ĐỀ XUẤT CHO VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN CHO
MÔN HƢỚNG NGHIỆP 11 TẠI TRƢỜNG THPT LÊ LỢI ....................................... 72
3.3.1 Sơ đồ các đề xuất giải pháp tổ chức dạy học theo dự án cho môn Hƣớng
nghiệp 11 tại trƣờng THPT Lê Lợi – Bình Dƣơng ........................................................ 72
3.2.2 Giải pháp 1: Điều chỉnh chủ đề trong chƣơng trình môn Hƣớng nghiệp.......... 73
3.2.2.1 Cơ sở đề xuất ................................................................................................ 73
3.2.2.2 Mục đích và ý nghĩa ..................................................................................... 74
3.2.2.3 Nội dung và cách thực hiện .......................................................................... 74
3.2.3 Giải pháp 2: Vận dụng quy trình tổ chức dạy học theo dự án trong giảng dạy
môn Hƣớng nghiệp 11 tại trƣờng THPT Lê Lợi – Bình Dƣơng ................................ 76
3.2.3.1 Cơ sở đề xuất ................................................................................................ 76
3.2.3.2 Mục đích và ý nghĩa ..................................................................................... 77
3.2.3.3 Nội dung và cách thực hiện .......................................................................... 77

C. PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................. 114
1 KẾT LUẬN ............................................................................................................... 114
2 NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI ....................................................................... 115
3 HƢỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI .................................................................... 115
4 KIẾN NGHỊ............................................................................................................... 116
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................................... 117
PHỤ LỤC

Trang x


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
STT

Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

1

DA

Dự án

2

DHTDA

Dạy học theo dự án


8

HS

Học sinh

9

PPDH

Phƣơng pháp dạy học

10

THPT

Trung học phổ thông

11

NDDH

Nội dung dạy học

12

MTDH

Mục tiêu dạy học


18

GVHN

Giáo viên hƣớng dẫn

19

GDCD

Giáo dục công dân

20

CNCN

Công nghệ công nghiệp

21

HN

Hƣớng nghiệp

22

SNKN

Số năm kinh nghiệm


Bảng 1.1: Năng lực của ngƣời học khi GV vận dụng các PPDH khác nhau......... 27
Bảng 1.2: Sự khác biệt giữa dạy học truyền thống và dạy học theo dự án ........... 27
Bảng 1.3: Quy trình tổ chức dạy học theo dự án ................................................... 30
Bảng 1.4: Thành phần của một hồ sơ bài dạy học theo dự án .............................. 31
Bảng 2.1: Nhận thức về mức độ cần thiết của môn Hƣớng nghiệp ...................... 44
Bảng 2.2: Nhận thức của học sinh về mục tiêu môn Hƣớng nghiệp .................... 45
Bảng 2.3: Nhận thức của học sinh về nội dung môn Hƣớng nghiệp ..................... 45
Bảng 2.4: Nhận xét của HS về nội dung môn Hƣớng nghiệp ............................... 46
Bảng 2.5: Nhận xét của HS về sự phù hợp của nội dung môn Hƣớng nghiệp ..... 47
Bảng 2.6: Thái độ của học sinh trƣớc giờ học môn Hƣớng nghiệp ....................... 48
Bảng 2.7: Thái độ của học sinh trong giờ học môn Hƣớng nghiệp ....................... 49
Bảng 2.8: Thái độ của học sinh sau giờ học môn Hƣớng nghiệp .......................... 50
Bảng 2.9: Tính tích cực học tập của học sinh trong giờ học .................................. 51
Bảng 2.10: Tính tích cực học tập của học sinh ngoài giờ học ............................... 52
Bảng 2.11: Học sinh đánh giá về phƣơng pháp dạy của giáo viên ........................ 53
Bảng 2.12: Học sinh xác nhận về mức độ sử dụng PPDH của giáo viên .............. 54
Bảng 2.13: Học sinh xác nhận về mức độ sử dụng PTDH của giáo viên .............. 55
Bảng 2.14: HS xác nhận về mức độ sử dụng hình thức kiểm tra – đánh giá ........ 56
Bảng 2.15: Xác nhận của học sinh về cách tìm kiếm thông tin nghề nghiệp ........ 57
Bảng 2.16: Các yếu tố ảnh hƣởng đến kết quả học tập của học sinh..................... 57
Bảng 2.17: Nguồn tài liệu tham khảo phục vụ cho việc học của học sinh ............ 58
Bảng 2.18: Kỹ năng của học sinh có đƣợc khi học môn Hƣớng nghiệp ............... 59
Bảng 2.19: Nhận thức của giáo viên đối với Hƣớng nghiệp.................................. 60
Bảng 2.20: GV đánh giá việc thực hiện công tác Hƣớng nghiệp tại trƣờng ......... 61
Bảng 2.21: HTDH đƣợc áp dụng trong công tác Hƣớng nghiệp ........................... 62
Bảng 2.22: PPDH giáo viên vận dụng khi thực hiện hoạt động Hƣớng nghiệp .... 63

Trang xiii



DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Biểu đồ thể hiện nhận thức của HS đối với môn Hƣớng nghiệp ......... 44
Biểu đồ 2.2: Biểu đồ thể hiện nhận xét của học sinh về nội dung của môn
Hƣớng nghiệp ...................................................................................... 46
Biểu đồ 2.3: Biểu đồ thể hiện nhận xét của HS về sự phù hợp của nội dung
môn Hƣớng nghiệp .............................................................................. 47
Biểu đồ 2.4: Biểu đồ thể hiện thái độ của HS trong giờ học môn Hƣớng nghiệp .... 49
Biểu đồ 2.5: Biểu đồ thể hiện tính tích cực của học sinh trong giờ học môn
Hƣớng nghiệp ........................................................................................ 51
Biểu đồ 2.6: Biểu đồ thể hiện HS đánh giá về phƣơng pháp dạy của giáo viên ..... 53
Biểu đồ 2.7: Biểu đồ thể hiện học sinh xác nhận về mức độ sử dụng hình thức
kiểm tra đánh giá của giáo viên ........................................................... 56
Biểu đồ 2.8: Biểu đồ thể hiện kĩ năng của HS có đƣợc khi học môn Hƣớng
nghiệp. ................................................................................................... 59
Biểu đồ 2.9: Biểu đồ thể hiện GV đánh giá việc thực hiện công tác Hƣớng
nghiệp tại trƣờng. .................................................................................. 61
Biểu đồ 2.10: Biểu đồ thể hiện PPDH giáo viên vận dụng khi thực hiện hoạt
động Hƣớng nghiệp .............................................................................. 64
Biểu đồ 3.1: Biểu đồ thể hiện kết quả đánh giá kết quả học tập của học sinh
với chủ đề 1 . ......................................................................................... 97
Biểu đồ 3.2: Biểu đồ thể hiện kết quả học sinh thực hiện mục tiêu của chủ đề 1 .... 98
Biểu đồ 3.3: Biểu đồ thể hiện kết quả khảo sát thái độ của học sinh sau khi học
xong chủ đề 1 ....................................................................................... 99
Biểu đồ 3.4: Biểu đồ thể hiện kết quả đánh giá kết quả học tập của học sinh
với chủ đề 2 . ....................................................................................... 102
Biểu đồ 3.5: Biểu đồ thể hiện kết quả HS thực hiện mục tiêu của chủ đề 2 ......... 104

Trang xv



Phụ lục 15: Danh sách chuyên gia, giáo viên ........................................................ 53
Phụ lục 16: Bảng điểm kiểm tra của học sinh........................................................ 54
Phụ lục 17: Một số hình ảnh thực nghiệm ........................................................... 56
Phụ lục 18: Ấn phẩm .............................................................................................. 59

Trang xvii


A. PHẦN MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Từ những năm 80 của thế kỷ XX tới nay cuộc cách mạng khoa học - công nghệ
hiện đại đang phát triển hết sức mạnh mẽ trên thế giới. Đi cùng với sự phát triển đó
là nền kinh tế công nghiệp đã từng bƣớc đƣợc thay thế bằng một nền kinh tế mới:
kinh tế tri thức. Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại khẳng định rằng:
Ngày nay, tri thức trở thành yếu tố bên trong của sản xuất, chính tri thức mới quyết
định lợi thế so sánh của nền kinh tế.
Để hòa nhập với thế giới và thực hiện sự nghiệp Công nghiệp hóa - Hiện đại
hóa, nƣớc ta phải lựa chọn và phát triển các lĩnh vực sản xuất ứng dụng công nghệ
cao, đây là con đƣờng đi thẳng vào nền kinh tế tri thức. Lúc này, vấn đề phát triển
con ngƣời và nguồn lao động trở nên nóng bỏng hơn bất cứ thời kỳ nào khác. Đối
với ngƣời lao động trƣớc đây coi công việc là kiếm sống thì ngƣời lao động tri thức
coi công việc là cuộc sống. Tuy nhiên, nguồn lao động của ta vẫn chƣa đƣợc doanh
nghiệp hài lòng với trình độ và chất lƣợng. Chính điều đó khó cho phép chúng ta
tận dụng tốt cơ hội đang đến và khó vƣợt qua thách thức của quá trình hội nhập.
Tại Đại hội IX của Đảng toàn quốc, Trung ƣơng đã từng khẳng định: phải từng
bƣớc đi vào kinh tế tri thức ngay trong quá trình chuyển kinh tế nông nghiệp sang
công nghiệp. Khi kinh tế tri thức bắt đầu phát triển thì trên thị trƣờng sẽ có những
thay đổi lớn, đòi hỏi công tác hƣớng nghiệp phải tính đến. Để giải quyết đƣợc
những yêu cầu của nền kinh tế mới thì ngành Giáo dục là ngành then chốt đi đầu
trong công cuộc đào tạo nguồn nhân lực để đáp ứng đƣợc với nhu cầu của xã hội.