TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG

Tiểu Luận

NGHỆ THUẬT KỂ CHUYỆN TRONG
TIỂU THUYẾT ROBINSON CRUSOE
CỦA DANIEL DEFEO
Giảng viên hướng dẫn: Thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Giang
Họ và tên: Lê Thị Ngọc Trân
Lớp: DH14NV
MSSV: DNV130578

Thành phố Long Xuyên - 2015

MỤC LỤC
Page | 1


MỞ ĐẦU
1.
2.
3.
4.

Lí do chọn đề tài..........................................................................................3
Lịch sử nghiên cứu......................................................................................4
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu...............................................................4
Phương pháp nghiên cứu.............................................................................5

Chương 1. NGHỆ THUẬT TỔ CHỨC CỐT TRUYỆN
1.1.Khái niệm cốt truyện........................................................................................5

thuẫn ngày càng gay gắt với chế độ phong kiến. Từ đó nhiều cuộc đấu tranh chống
phong kiến đã diễn ra trên toàn châu Âu. Trong bối cảnh như thế văn học được
xem như một vũ khí sắc bén trong cuộc đấu tranh xã hội chống phong kiến. Các
triết gia, các nhà tư tưởng, nhà văn văn tiến bộ của thế kỷ ấy ở hầu khắp các nước
đã dấy lên một phong trào mạnh mẽ đề cao lý trí, dùng ánh sáng của lý trí để xua
tan bóng tối, soi tỏ chân lý giải phóng tư tưởng cho mọi người, mở mang trí tuệ
cho họ, tạo điều kiện cho họ tiếp xúc với văn hóa, khoa học, kĩ thuật, do đó mà
xuất hiện thuật ngữ “Ánh sáng”. Nhìn chung văn học phương Tây thế kỷ Ánh sáng
mang những nét cơ bản chung, nhưng do tình hình phát triển riêng nên ở mỗi nước
lại mang một màu sắc khác nhau. Tuy nhiên có thể thấy được, văn học phương
Tây trước kia nói chung và văn học Anh nói riêng chưa có một thời kì nào sôi
động như trong thế kỷ XVIII.
Trong giai đoạn này, trên văn đàn Anh nổi lên tên tuổi của Pop, Xtilơ,
Ađixơn, đặc biệt là Daniel Defoe. Nói đến tên tuổi của Defoe là nói đến cha đẻ của
tiểu thuyết Anh hiện đại, không những thế ông còn là cha đẻ của tiểu thuyết châu
Âu hiện đại nói chung. Daniel Defoe sinh ở Luân Đôn, lớn lên trong một gia đình
theo Thánh Giáo. Ông từng kinh doanh qua nhiều nghề, trên bước đường kinh
doanh ông đã đặt chân đến nhiều nước ở lục địa như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha,
Pháp, Ý, Đức, … Defoe cũng tham gia tích cực các hoạt động chính trị tiến bộ của
thời đại mình, đồng thời dùng ngòi bút làm vũ khí chiến đấu, ông không những
chống nhà nước phong kiến chuyên chế và tôn giáo mà còn chống chế độ tư hữu,
xem đó là nguồn gốc của sự bất bình đẳng, ông muốn xây dựng một xã hội mà
trong đó mọi người đều có nghĩa vụ lao động. Ý tưởng đó sau này được ông xây
dựng bằng hình tượng nhân vật Robinson trong tác phẩm Robinson Crusoe nó là
một trong số ít những tác phẩm còn xót lại của Daniel Defoe, tên đầy đủ của
Robinson Crusoe là: The life and strange surprizing adventures of Robinson
Crusoe of York, Mariner (Cuộc đời và những chuyện phiêu lưu kỳ thú của
Robinson Crusoe, người thủy thủ xứ York). Đây là tiểu thuyết đầu tay và là tác
phẩm tiêu biểu nhất trong toàn bộ sự nghiệp văn học của ông. Cốt truyện dựa vào
một sự việc có thật đương thời. Trong cái nhìn nghệ thuật của Defoe, đây là một

một phần nhỏ vào nguồn tài liệu ít ỏi hiện nay ở Việt Nam.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: Tiểu thuyết Robinson Crusoe của Daniel Defeo
Phạm vi: Trong tiểu luận này người viết tiến hành tìm hiểu những yếu tố cơ bản
xoay quanh nghệ thuật kể chuyện như: cốt truyện, người kể chuyện, điểm nhìn, lời
kể, ngôn ngữ và giọng điệu, khôn gian – thời gian nghệ thuật.
4. Phương pháp nghiên cứu
4.1.Phương pháp hệ thống
4.2.Phương pháp phân tích – tổng hợp, chứng minh

Chương 1. NGHỆ THUẬT TỔ CHỨC CỐT TRUYỆN
1.1.Khái niệm cốt truyện.

Page | 4


Nói đến cốt truyện, đây là vấn đề mà các nhà lí luận không ngừng quan tâm, họ
luôn tìm cách lý giải và thống nhất khái niệm, điều đó thật không dễ dàng, bởi mỗi
nhà lý luận đều có những kiến giải khác nhau. Chẳng hạn như Aristotle – ông tổ của
ngành Lý luận văn học đã cho rằng: “Cốt truyện chính là linh hồn và cơ sở của bi
kịch”. Từ trong Nguyên lý lý luận văn học – tập 1, L.T.Timôffêep nhận định: “Cốt
truyện là một hệ thống cụ thể những biến cố ở trong tác phẩm, hệ thống đó bộc lộ các
tính cách trong những mối quan hệ qua lại và tác động qua lại của chúng”. Theo tác
giả của cuốn tiểu luận “Hệ chủ đề”, B.Tômaccheski thì cốt truyện đi theo trình tự
xuất hiện của các biến cố trong tác phẩm. Nói cách khác mối quan hệ giữa các biến cố
trong truyện kể mang tính thời gian và đi từ nguyên nhân tới kết quả. Qua đó chúng ta
có thể hiêu đơn giản cốt truyện là hệ thống sự kiện, biến cố được tạo dựng trong các
tác phẩm tự sự và kịch, có tác dụng bộc lộ tính cách, số phận nhân vật.
Về mặt tính chất cốt truyện cơ bản có hai loại. Một là, các sự kiện trong chuỗi có

một trật tự tuyến tính mà xen lẫn những sự việc trước sau một cách hỗn độn làm cho
cốt chuyện bị phân rã thành nhiều tuyến khác nhau. So với những loại tiểu thuyết này,
tiểu thuyết Robinson Crusoe của Daniel Defoe có cốt truyện đơn giản hơn nhiều,
không gò bó, tương đối thoải mái theo trật tự thời gian. Trong tác phẩm chỉ có một
nhân vật chính là Robinson, đóng vai trò trung tâm của cốt truyện, là sợi chỉ đỏ xuyên
suốt, chắp nối các sự kiện lại với nhau. Nó thuộc kiểu cốt truyện đơn tuyến và theo kết
cấu thời gian tuyến tính.
1.2.Cốt truyện tuyến tính
Tác phẩm Robinson Crusoe viết về cuộc phiêu lưu kỳ thú với tất cả biến cố, sự kiện
đều xoay quanh nhân vật chính là Robinson. Các sự kiện trong tác phẩm được sắp xếp
theo trình tự phát triển, nó được kể theo dòng tâm trạng, mạch cảm xúc của người
trong cuộc như là câu chuyện của chính họ điều này không những làm cho câu chuyện
chặt chẽ hơn mà còn tăng thêm độ tin cậy cho câu chuyện do đó cốt truyện của tác
phẩm thuộc loại cốt truyện đơn tuyến. Thời gian của tác phẩm là thời gian hồi cố, các
sự kiện trong tác phẩm được sắp xếp theo trật tự tuyến tính của thời gian tức là theo
trình tự trước sau, chuyện gì trước kể trước chuyện gì sau kể sau theo mối quan hệ
nhân quả. Hệ thống sự kiện được tác giả kể lại một cách gọn gàng, đơn giản chủ yếu
tập trung vào cuộc đời Robinson trải qua nhiều biến cố khác nhau. Cuộc phiêu bạt bắt
đầu vào năm anh ta mười chín tuổi đã bỏ trốn xuống tàu tại hải cảng Hull của Anh để
cùng một người bạn sửa soạn đi London. Thế nhưng cuộc hành trình không trót lọt,
sóng to gió lớn khiến tàu bị đắm ở Yacmao, tai họa ấy không làm Robinson nhụt chí,
sau đó anh lại tiếp tục ra đi thực hiện nhiều cuộc phiêu lưu khác. Khi đi buôn tại bờ
biển Guinea Châu Phi, Robinson bị một tên cướp biển người Thổ Nhĩ Kỳ bắt bán làm
nô lệ. Trải qua nhiều gian nan, Robinson trốn thoát và chạy qua Brazin làm nghề
trồng mía. Đúng tám năm sau trong một chuyến buôn bán đổi chác lớn, không may
tàu bị đắm. Xác tàu dạt vào gần bờ một đảo hoang và chỉ một mình Robinson sống
sót. Sự kiện này có thể xem là mốc ranh giới đánh dấu bước ngoặt trong cuộc đời lẫn
tính cách của Robinson.
Trong tác phẩm văn học, người ta xem cốt truyện là phương tiện để bộc lộ tính
cách nhân vật bằng những sự kiện và biến cố. Cũng như Robinson từ một người đại

giả, trái lại cũng không thể tách biệt hoàn toàn bởi vì người kể chuyện bao giờ cũng
nhịu sự chi phối của tác giả.
2.1.1. Người kể chuyện ngôi thứ nhất.
Với người kể chuyện ở ngôi thứ nhất, người kể chỉ có thể kể khi nào họ thấy
mình như người trong cuộc, người chứng kiến hay biết trước sự việc xảy ra bằng tất
cả giác quan, sự hiểu biết của mình. Đây là hệ quả của những đổi mới trong tư duy
nghệ thuật, khi văn học vốn từ quan niệm con người tập thể chuyển thành con người
cá thể, quan tâm nhiều hơn đến chủ thể sáng tạo và sự sống cá nhân. Kể chuyện ở ngôi
thứ nhất người kể xưng “tôi”- là một nhân vật trong truyện, chứng kiến các sự kiện
đứng ra kể, phạm vi kể không ngoài phạm vi hiểu biết của một người, thường gắn với
quan điểm đánh giá riêng của nhân vật ấy. Trong tiểu thuyết, nhân vật không chỉ có vị
trí quan trọng, then chốt của cốt truyện mà còn có vai trò là người trần thuật. Ngôn
ngữ trần thuật của nhân vật có nhiều chức năng khác nhau như: chức năng phản ánh
hiện thực, chức năng tự bộc lộ của nhân vật, chức năng là đối tượng miêu tả của tác
giả hoặc chức năng thể hiện nội tâm. Tổng hợp những chức năng đó, thông qua trần
thuật, nhân vật kể lại cuộc đời của mình, bộc lộ tâm tư, suy nghĩ, chiêm nghiệm về
cuộc đời, lẽ sống, giúp người đọc lĩnh hội được tư tưởng, quan niệm của nhà văn.
Cùng với trần thuật của tác giả, trần thuật của nhân vật góp phần hoàn thiện bức tranh
đời sống trong tác phẩm. Theo Bakhtin: “Lời nói của những nhân vật chính trong tiểu

Page | 7


thuyết – những nhân vật ít nhiều có tính độc lập về mặt tư tưởng, ngôn từ, có nhãn
quan của mình – vốn là tiếng nói của người khác bằng ngôn ngữ khác, đồng thời có
thể khúc xạ cả những ý chỉ của tác giả và do đó, đến một mức độ nhất định, có thể
được coi là ngôn ngữ thứ hai của tác giả.”. Do đó ngôn ngữ trần thuật của nhân vật là
lời trực tiếp của nhân vật trong tác phẩm và cũng chính là ngôn ngữ của tác giả, nhưng
tác giả để cho nhân vật của mình tự giải bày về mình.
Tiểu thuyết Robinson Crusoe là một ví dụ, ngay từ câu đầu tiên của tác phẩm

chứa chan biết bao ý nghĩ khác, sáng sủa và yêu đời hơn”, chính anh biết rất rõ sau
mỗi suy nghĩ bi quan thì “lý trí vốn biết cân nhắc điều hơn lẽ thiệt, đã nổi dậy chống
lại những lời than vãn bi quan đó”, nhiều lần anh tự nhủ với chính mình và rồi “tôi

Page | 8


lại thấy phấn khởi hơn”, chính vì thế giọng điệu than vãn, bi quan bổng chốc thay thế
bằng một giọng điệu lạc quan thậm chí hài hước pha lẫn mỉa mai và tự phê bình chính
bản thân mình. Giọng điệu chủ đạo trong tác phẩm là sự đan xen của hai dòng tâm
trạng, tâm trạng lo âu băn khoăn pha lẫn sắc thái thái bi quan trước những khó khăn
mà anh gặp phải với giọng điệu lạc quan, hài hước.
Có những đoạn dường như Robinson đang đối thoại với độc giả, tần số nhân
vật xưng “tôi” đối thoại với “các bạn” xuất hiện những mười bốn lần: “tôi cũng muốn
giới thiệu với các bạn toàn bộ “dinh cơ” của tôi…chắc các bạn còn nhớ tôi còn thiếu
ba thứ đồ dùng để làm việc…chắc các bạn cũng tưởng tượng được vào quãng cuối
tháng sáu, mùa lúa chín …Tới lúc đó, tôi sẽ nói chuyện nhiều với các bạn hơn…hiện
nay tôi đã có vài chục bông lúa…về sau xảy ra một việc, tuy nó không có gì đặc biệt
nhưng chắc cũng có thể giúp vui các bạn phần nào…nhưng tôi cũng muốn các bạn
thử nhớ lại xem tôi đã dùng bao nhiêu công sức vào đó…còn chiếc xuồng thứ nhất, đồ
sộ quá mức vì thiếu tính toán trước như các bạn đã biết…tôi cũng quên chưa nói để
các bạn biết tôi đã làm được cả neo cho chiếc xuồng…các bạn đương theo dõi câu
chuyện của tôi, các bạn tưởng tượng xem tôi đã ngạc nhiên tới mức độ nào khi chợt
nghe bên tai có tiếng ai gọi mình dậy…các bạn thử nghĩ, một mình trên một hòn đảo
hoang vắng…các bạn thử nghĩ xem tôi sẽ kinh khiếp như thế nào nếu, đáng lẽ chỉ gặp
một dấu chân..tôi có thể cam đoan với các bạn rằng hai người khách quí đã được thết
đãi một món thịt hầm đặc biệt…các bạn cũng thấy ngay được họ đã mất bao nhiêu
công sức vào đó…các bạn cũng đoán được là nghe mấy tiếng súng ấy, tôi hả hê biết
chừng nào!...như các bạn đã biết, trên đảo này chúng tôi đã chuẩn bị chu đáo một
cuộc sống lâu dài và có tổ chức”. Cách kể này giúp cho người đọc như được dẫn dắt

Điểm nhìn của tác giả - là trần thuật theo trường nhìn của tác giả, theo sự quan
sát, hiểu biết của người đứng ngoài truyện, nó không bị hạn chế mà còn mang lại tính
khách quan tối đa cho trần thuật. Điểm nhìn của nhân vật – là trần thuật theo quan
điểm của một nhân vật trong tác phẩm, bị hạn chế bởi địa vị, hiểu biết, lập trường của
nhân vật đó, nó cho phép đưa vào trần thuật những quan điểm riêng, sắc thái tâm lí, cá
tính, mang đậm tính chủ quan. Nhiều khi hai loại điểm nhìn này không tách biệt nhau
mà phối hợp, luân phiên nhau, trong quá trình trần thuật điểm nhìn có thể chuyển từ
tác giả sang nhân vật hoặc từ nhân vật này sang nhân vật khác. Điểm nhìn tâm lí, trong
đó có điểm nhìn bên ngoài và điểm nhìn bên trong. Điểm nhìn không gian – nhìn xa,
nhìn cận cảnh. Và cuối cùng là điểm nhìn thời gian, nhìn từ thời điểm hiện tại như sự
việc đang diễn ra hay nhìn lại quá khứ, qua màn sương của kí ức.
2.2.1.Điểm nhìn bên trong.
Nếu như điểm nhìn bên ngoài là do người kể chuyện đứng ngoài miêu tả sự vật
từ phía bên ngoài nhân vật, kể những điều nhân vật không biết tuy nhiên người kể
chuyện không hiểu rõ được tâm lí của nhân vật. Thì điểm nhìn bên trong cho phép kể
xuyên qua cảm nhận của nhân vật, phơi bày hết mọi suy nghĩ, lo lắng, tâm sự của
nhân vật. Điểm nhìn bên trong thể hiện qua những đoạn độc thoại nội tâm của nhân
vật và người trần thuật với điểm nhìn bên trong thường là chính nhân vật trong truyện.
Kể chuyện bằng điểm nhìn bên trong có thể sẽ làm cho tác phẩm bị giới hạn
bởi điểm nhìn của nhân vật. Cũng như trong tác phẩm này, Robinson chỉ có thể kể lại
những gì mình đã nếm trải, chứng kiến, những gì xảy ra trước mắt mình. Thế nhưng
phương thức này chính là một trong những yếu tố góp phần cho sự thành công của tác
phẩm. Bởi vì, khi Daniel Defoe đặt trường nhìn vào Robinson, để anh kể lại cuộc
phiêu lưu của mình từ trước khi bị lạc ra đảo hoang cho đến khi phải chiến đấu để sinh
tồn, chống lại sự lãng quên của con người trên đảo hoang từ đó để người đọc thâý
được những chuyến đi biển đã mang đến cho Robinson biết bao là lợi nhuận nhưng
bên cạnh đó cũng đã cho anh trai Robinson nếm trải những sóng gió của biển cả và
của cuộc đời. Tính hiệu quả của việc lựa chọn điểm nhìn bên trong mà Daniel Defoe
thực hiện trong Robinson Crusoe là ở chỗ, nhà văn không cần phải dài dòng và tốn
nhiều công sức bình luận thêm thắt gì mà mọi thứ tự hiện ra một cách rất rõ ràng,

màn đêm. Tự may áo quần cho mình, thứ nhất là để đảm bảo sức khỏe, chống lại cái
nắng của miền nhiệt đới. Nhưng chính hành động này cũng đã góp phần cho ta thấy rõ
hơn việc khẳng định ý thức về vai trò con người của mình, đó là việc được mặc và
mặc đẹp. Nuôi vẹt và dạy nó nói tiếng người. Tự tạo ra lịch và viết nhật ký, đó là hành
động chống lại sự lãng quên của con con người trong chiều dài của thời gian, ý thức
về thời gian cũng chính là ý thức về sự tồn tại, ý thức về sự sống của con người. Trong
tác phẩm, thời gian được tác giả nhắc đi nhắc lại nhiều lần thông qua suy nghĩ của
nhân vật chủ yếu là qua việc làm một công việc gì thì mất bao nhiêu thời gian. Điều
này chứng tỏ rằng nhân vật Robinson rất có ý thức về thời gian, thời gian đối với anh
vừa chứng tỏ sự hiện diện của anh vừa là minh chứng cho những thành công của anh
trong cuộc chiến chống lại thời gian và sự ngắn ngủi của kiếp người. Từ điểm nhìn
của Robinson người đọc như đang quan sát mọi diễn biến, hành động đang diễn ra
cùng nhân vật.
Qua những hành động và những việc diễn ra hằng ngày ta có thể thấy được anh
anh Robinson không chỉ là hình tượng đẹp đẽ trong lao động mà anh ta còn là người
có một trái tim giàu nhân ái, đối với con vậ như với con chó anh rất yêu thương nó
xem như một người bạn, chăm sóc, chia sẻ những tâm sự và những khó khăn ở trên
đảo với nó, thậm chí anh còn ước mơ là “làm cho nó biết nói”. Có một lần trong lúc
săn thú, anh bắn chết một con dê mẹ, đem dê con về nhà nuôi nhưng dê con chẳng
chịu ăn uống gì cả và cuối cùng thì bị chết. Anh cảm thấy ân hận và hôm đó ăn không
ngon. Còn đối với con người, anh lại sống rất tình cảm. Việc chia tay với bé Xuri đã
làm cho anh dằn vặt rất nhiều năm sau đó. Việc chia tay với những người trên tàu đã

Page | 11


làm anh rất buồn mỗi khi nghĩ về họ. Đến năm thứ hai mươi lăm trên đảo, anh may
mắn cứu được Thứ Sáu, mặc dầu anh dạy cho Thứ Sáu gọi mình là ông chủ nhưng
quan hệ giữa anh và Thứ Sáu là quan hệ bạn bè một cách chân thành. Sau đó, anh còn
cứu được cha của Thứ Sáu, một người Tây Ban Nha và một chiếc thuyền bị cướp.

phải tốn rất nhiều tâm sức mới hoàn thành toàn bộ những công trình của mình ấy thế
mà dạo ấy lại còn một số việc bất ngờ xảy đến làm anh vô cùng lo lắng. Một hôm,
mây đen kéo đến rồi một cơn bão nổi lên, một tia chớp vụt sáng lòe và tiếp đó một
tiếng sét nổ dữ dội. Đó là một lẽ tất nhiên, không có gì phải sợ hãi. Nhưng Robinson
thầm nghĩ, một ý nghĩ vụt nảy ra nhanh như chớp: “Không biết thuốc súng của mình
ra sao rồi đây! Không còn thuốc súng thì mình kiếm ăn thế nào được!”. Điều đó đã
làm cho anh vô cùng lo ngại, sợ kho thuốc súng có thể bị sét đánh nổ tung lúc nào
không biết, ý nghĩ đó day dứt anh đến nỗi vừa ngớt cơn băo đã tạm ngừng tất cả công
việc lặt vặt khác để lo cất giấu thuốc súng. Lúc này mọi thứ có vẻ ổn cả, vì thế
Robinsn ngày nào cũng đi dạo “hoặc để giải trí hoặc để săn bắt kiếm thịt tươi”, một
buổi đi dạo trên bãi biển anh đã suy nghĩ rất nhiều về hoàn cảnh hiện tại của mình,

Page | 12


anh tự nhủ: “Này, mình hiện đương ở trong một hoàn cảnh bi đát, đúng thế! Nhưng
những bạn cùng tàu của mình hiện nay ở nơi nào! Chẳng phải là tất cả có mười một
người trên tàu đó sao. Vậy thì mười người kia đâu rồi. Cớ sao họ lại không sống sót,
mà mình lại không chết. Vì sao chỉ có một mình ta thoát nạn. Đàng nào hơn ở đây hay
là dưới đó. Liệu có nên nhìn nhận mọi sự việc cả mặt tốt lẫn mặt xấu không. Chẳng lẽ
những điều may mắn đã được hưởng lại không thể an ủi ta về những điều đau lòng
được sao…Số phận tôi sẽ ra sao nếu không có chiếc tàu đã mắc cạn trên giải cát
ngầm giữa biển, khiến tôi có thể ra lấy tất cả tài sản đó đem về cất trong kho. Không
có sự may mắn đó thì tôi biết làm thế nào mà tự tạo lấy những vật dụng cần thiết cho
đời sống”, đó là những ý nghĩ lạc quan để chống chế cái cảm giác có lẽ cuộc đời anh
sẽ măi mãi bị chôn vùi trong cảnh ngộ éo le bi thảm này. Mấy hôm sau đó anh mở
một cuộc thăm dò xứ sở của mình và anh đã tìm được nhiều thứ quả, khám phá được
nhiều cảnh đẹp, trên đường về anh say sưa ngắm cảnh thung lũng và nghĩ: “sản vật
thật dồi dào, địa thế thật đáng yêu, lại ẩn sau những rừng cây và những ngọn đồi nhỏ
nên dễ tránh được giông tố.” từ cái suy nghĩ đó anh đã “nghĩ ngay đến chuyện dời chỗ

những con người đã hàng bao nhiêu thế kỷ nay vẫn cứ yên trí là có quyền tiêu diệt và

Page | 13


hành hình lẫn nhau? Mặt khác tôi chuốc lấy vạ như thế, liệu một mình có thể đủ mưu
trí và sức lực chống lại hàng chục, có khi là hàng trăm đối thủ có khí giới đầy đủ, dù
chỉ mới là cung tên và lao nhọn, khi họ nổi xung lên không? Đã bao giờ họ động
chạm đến bản thân tôi đâu! Vậy thì tôi chỉ nên đối phó khi nào thấy cần thiết phải tự
vệ chống lại sự tấn công của họ”. Như vậy Robinson không chỉ là một anh anh có một
tâm hồn đẹp, biết đi dạo, trồng trọt, chăn nuôi, say sưa ngắm cảnh, vui thú khi khám
phá vùng đất mới mà anh còn là một người nhân hậu khi nghĩ lại, bản thân anh bất
bình với người thổ dân như thế chưa hẳn đúng lý bởi vì họ làm những việc tàn nhẫn
ấy là do phong tục hủ bại đã ăn sâu thành cội rễ trong nếp sống, khiến họ coi việc đó
là bình thường, vì vậy anh quyết định chỉ ra tay khi những người thổ dân kia tỏ ra ác ý
đối với mình.
Phân tích tác phẩm ở điểm nhìn của nhân vật chúng ta sẽ phần nào thấy được
những tư tưởng, chủ để mà tác giả đã ngầm gửi gắm vào đó. Quá trình Robinson sống
trên đảo hoang là một quá trình hoàn thiện dần dần những kỹ năng của mình trong
một điều kiện hết sức khó khăn với những thử thách hết sức ngặt nghèo của số phận.
Những dòng tâm sự được viết ở ngôi thứ nhất pha lẫn chất tự thuật cùng sự chiến
thắng của Robinson trước những thử thách của số phận, đã để lại bài học giáo dục vô
cùng to lớn nó nhắc nhở chúng ta dù trong hoàn cảnh khó khăn nào cũng phải không
ngừng cố gắng chống lại số phận, chiến đấu với hoàn cảnh. Robinson Crusoe sẽ mãi
mãi là bài học vĩ đại cho mọi thế hệ, là tấm gương về lao động và học tập và tu dưỡng
đạo đức để các thế hệ sau noi theo.
Có thể thấy điểm nhìn bên trong nắm vai trò chủ đạo trong tác phẩm, ngoài ra
còn có điểm nhìn không gian và điểm nhìn thời gian, là khi Robinson được đặt vào sự
dịch chuyển giữa các vùng không gian khác nhau: từ hẹp đến rộng, từ gần đến xa và
điểm nhìn thời gian cũng theo dòng hồi tưởng của Robinson.

cũng bò ra mà cười. Ở chương 12, lúc này lần đầu Robinson gặp được con người và
anh kể về chuyện cứu Thứ Sáu sau nữa anh miêu tả về hình dáng của Thứ Sáu: “Anh
chàng là một thanh niên cao lớn, chững chạc, khoảng hai mươi lăm tuổi, người rắn
rỏi, chân tay béo lẳn, nhanh nhẹn và có sức lực. Dáng điệu hùng dũng không có vẻ
nanh ác; nhất là khi anh cười, ta có thể thấy ở anh những nét dịu hiền và sắc sảo
riêng. Tóc anh không xoắn, đen và dài, trán to và cao vượt lên, đôi mắt sáng đầy nhiệt
tình. Nước da bánh mật chứ không đen, không giống cái màu rám nắng của những
người ở Bra-din và ở Viếc-gi-ni. Mặt thì tròn với một cái mũi rất đẹp, miệng khá xinh,
đôi môi mỏng, hai hàm răng đều và trắng như ngà”, Robinson tiếp tục kể cho chúng ta
nghe việc dạy Thứ Sáu gọi mình là “ông chủ”, biết trả lời “có, không” đúng lúc và
may quần áo cho Thứ Sáu, cùng Thứ Sáu chiến đấu với thổ dân và tình cờ cứu được
một ông già, đó là cha của Thứ Sáu. Hãy xem Robinson miêu tả những cử chỉ hành
động của người bạn ấy như thế nào khi biết đó là cha mình: “bỗng nhiên Thứ sáu ôm
chầm lấy ông ta mà hôn hít….Anh ta khóc, cười, nhảy múa chung quanh người kia rồi
lại nắm hai tay lại với nhau mà vặn, đập tay vào mặt, rồi lại nhảy, lại múa nữa, và
cuối cùng là những hành động có vẻ thiếu tự chủ, như dại như điên…. Anh bước vào
trong xuồng rồi ra ngoài xuồng, rồi lại trở vào trong xuồng. Anh lại ngồi ngay bên
cạnh bố anh, anh ôm lấy đầu bố mà áp vào ngực mình đến nửa giờ đồng hồ liền để
truyền hơi ấm cho bố; anh nắm lấy chân, lấy tay ông lão đương cứng đờ ra vì bị trói
chặt quá và loay hoay tìm hết cách để xoa nắn cho dịu lại”, đọc đến đây tin chắc rằng
người đọc có thể hình dung được những gì Robinson đang chứng kiến và cũng có cảm
giác như anh, một cảm giác thật là “cảm động, có thể làm ứa nước mắt những người
sắt đá nhất”.
Trong phạm vi của tác phẩm người viết nhận thấy lời kể trong truyện là lời trực
tiếp của nhân vật, đồng thời có những đoạn Robinson vừa kể chuyện vừa tham gia
giao tiếp với các nhân vật khác, được biểu hiện bằng những gạch đầu dòng. Đồng thời
lời đối thoại còn đan xen với lời độc thoại của nhân vật.
2.4. Ngôn ngữ, giọng điệu.

Page | 15

và chỉ ăn vừa chừng món nho chín, mặc dầu nho ở đây ngon ngọt vô cùng”. Đôi lúc
giọng điệu gấp gáp hơn: “Chưa bao giờ tôi kinh hoảng đến như thế này: tôi đứng
sững lại như bị sét đánh, hoặc thấy ma quỉ hiện hình. Tôi nín thở, im lặng lắng nghe;
tôi nhìn quanh nhìn quẩn, nhưng tuyệt nhiên không nghe và thấy gì khác cả! Tôi trèo
lên đồi cao để nhìn ra xa hơn. Tôi lại trở xuống rồi đi thẳng ra biển; nhưng tôi vẫn
chẳng thấy gì khác hơn….Tôi quay lại chỗ cũ, tưởng rằng lúc nãy mình hoa mắt,
trông gà hóa cuốc cho nên mới kinh hoàng đến thế”, qua đó ta thấy được nỗi lo lắng,
trăn trở của Robinson khi sợ phải một thân một mình đối mặt với bọn thổ dân ăn thịt
người.

Page | 16


Như vậy Daniel Defoe không chỉ thành công trong việc xây dựng nội dung mà
còn rất thành công khi xây dựng nghệ thuật. Điều đó đã làm nên giá trị của của tác
phẩm và được rất nhiều thế hệ bạn đọc đón nhận.

Chương 3: KHÔNG GIAN THỜI GIAN NGHỆ THUẬT
3.1. Không gian nghệ thuật
Daniel Defoe đã để cho nhân vật của mình dịch chuyển giữa các vùng không
gian khác nhau, đó là sự dịch chuyển từ trước khi ra biển, là không gian ở thành phố
Ai-ớc cho đến không gian trên biển và không gian trên hoang đảo. Từ sự dịch chuyển
không gian tính cách nhân vật cũng có sự thay đổi. Ở phần đầu của tác phẩm, trong
không gian của thành phố Ai-ớc nơi Robinson sống cũng chính là nơi bắt đầu cho mọi
biến cố về sau, mọi thông tin về thân thế và ước mơ của anh hiện ra với tính cách của
một người ưa phiêu lưu mạo hiểm “muốn biết thế giới làm tôi bồn chồn cả người”.
Khi Robinson xuống tàu bắt đầu những cuộc phiêu lưu của mình trên biển cũng là lúc
không gian được mở rộng, không gian biển trong tác phẩm hết sức rộng lớn bao la đối
lập với con người nhỏ bé giữa cõi vô hạn của thiên nhiên. Tuy nhiên nó thể hiện ước
mơ thích phiêu lưu của Robinson được thực hiện. Nhưng lúc này Robinson mới hay

thật đáng yêu, lại ẩn sau những rừng cây và những ngọn đồi nhỏ nên dễ tránh được
giông tố”. Trong lần du lịch thứ hai của mình anh đã “lập một cái trại mới” và ở đó
anh “có thể nhìn thẳng về phía sau hòn đảo ra tận bờ biển…tôi thấy ở xa xa có một
dải đất. Không hiểu đó là một hòn đảo hay đất liền, nhưng tôi thấy nó cao lắm, kéo
dài từ tây đến tây tây nam và ít nhất cũng còn cách tôi đến vài ba chục dặm đường”.
Như vậy Không gian thiên nhiên trong tác phẩm này được tác giả thể hiện là
một không gian hoang sợ không có bóng dáng con người, đồng thời cũng là không
gian thiên nhiên tươi đẹp và thơ mộng – đây cũng chính là yếu tố trung tâm trong tác
phẩm này và chính là môi trường để thử thách Robinson, cũng là nơi thể hiện khả
năng cũng như sức mạnh của anh.
3.2. Thời gian nghệ thuật.
Tiểu thuyết Robinson Crusoe được kể theo dòng hồi tưởng do đó thời gian trong
tác phẩm là thời gian tuyến tính một chiều. Đó là thời gian đặc trưng của tiểu thuyết
phiêu lưu, chuyện gì trước kể trước, chuyện gì sau kể sau để góp phần diễn tả hành
trình của nhân vật. Trong trình tự từ lúc Robinson còn là một thanh niên mười chính
tuổi ham thích phiêu lưu và say mê khám phá đến khi một mình lạc trên đảo hoang
không bóng người. Tác giả đã chú trọng miêu tả rất chi tiết, cụ thể về ngày tháng:
ngày 1 tháng 9 năm 1956 cùng một người bạn đi London; ngày 1 tháng 9 năm 1959 đi
châu Phi trên một chuyến tàu có tải trọng 120 tấn và ngày 30 tháng 9 năm 1659 anh
đặt bước chân đầu tiên của mình lên đảo hoang. Từ ngày xuống tàu cho đến khi dạt
vào đảo hoang tác giả đã để cho nhân vật của mình ý thức rõ thời gian sống trên đảo
“tôi đặt chân lên đảo ngày 30 tháng 9 năm 1659”, cho đến khi chàng rời khỏi đảo “tôi
rời đảo vào ngày 19 tháng 12 năm 1686” cho đến khi về tới tổ quốc “ngày 11 tháng 6
năm 1687”. Việc tác giả tả thời gian cụ thể tạo cảm giác như thật đối với một câu
chuyện hư cấu. Tác phẩm nhờ đó mà trở nên sinh động và hấp dẫn hơn khiến chúng ta
phải không ngừng dõi theo từng bước chân phiêu lưu của Robinson: hồi hộp, ly kì như
chính mình đang trãi nghiệm sự phiêu lưu đó.
Trước khi có sự xuất hiện của Thứ Sáu thì hầu như ngày nào tác giả cũng để cho
Robinson ghi lại chi tiết công việc cụ thể của từng ngày: “Ngày mồng 1 tháng 11. Tôi bắt
đầu dựng lều dưới chân đồi”, “Ngày mồng 3. Tôi xách súng ra dạo bên ngoài và bắn được

đóng góp của mình về nghệ thuật tiểu thuyết. Tác phẩm Robinson Crusoe của ông là
một cuốn tiểu thuyết hay, không chỉ giàu kịch tính ở những cuộc phiêu lưu mạo hiểm,
mà còn ở chiều sâu khám phá con người. Đồng thời tác phẩm cũng còn góp một phần
lớn vào quan niệm về con người của thời kỳ văn học Ánh sáng. Đề cao cá nhân, ý chí,
lòng lạc quan nghị lực của con người. Nó nhắc cho mọi người nhớ rằng dù gặp hoàn
cảnh nào đi chăng nữa, dù đang đứng giữa sự mong manh của sự sống và cái chết thì
con người phải có niềm tin, không được nản lòng, thất vọng có như thế con người mới
có thể sống và tồn tại được, phải biết khẳng định được cái tôi của mình, cái tôi biết tự
vươn lên trong cuộc sống. Như nhân vật Robinson trong tác phẩm.
.----------------------------------------------

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Thị Thu Giang, (2014), Nghệ thuật kể chuyện trong tiểu thuyết Trò

chuyện trong quán La Catedral của Mario Vargas Llosa, Bộ giáo dục và
đào tạo , trường Đại học sư phạm Tp.HCM.
Page | 19


2. Trần Đình Sử (chủ biên), Lí luận văn học (tập 2) Tác phẩm và thể loại văn

học.
3. http://choiphongthuy.com/gioi-thieu-cac-dac-diem-chung-cua-tieu-thuyet-

truyen-ngan-va-cach-doc-hai-the-loai-van-hoc-nay--18-2380.html
4. http://vi.wikipedia.org/wiki/Robinson_Crusoe#Gi.C3.A1_tr.E1.BB.8B_t.C3.

A1c_ph.E1.BA.A9m
5. http://vi.wikipedia.org/wiki/Daniel_Defoe#C.C3.A1c_s.C3.A1ng_t.C3.A1c
6. http://123doc.org/document/2464790-luan-van-su-pham-ngu-van-diem-