TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN
KHOA ĐỊA LÍ – ĐỊA CHÍNH

BÁO CÁO
RÈN LUYỆN KĨ NĂNG KHAI THÁC
KIẾN THỨC QUA BẢN ĐỒ TRONG
SÁCH GIÁO KHOA CHO HỌC SINH
MÔN : PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐỊA LÍ
Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG 1
GVHD : ThS LÊ THỊ LÀNH
Nhóm :

16


I. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẢN ĐỒ

II. MỘT SỐ KĨ NĂNG CẦN
HÌNH THÀNH VÀ RÈN LUYỆN
CHO HỌC SINH

CẤU TRÚC

III. ƯU VÀ NHƯỢC ĐIỂM

IV. TRÌNH TỰ TIẾN HÀNH
HƯỚNG DẪN HS KHAI THÁC
KIẾN THỨC TỪ BẢN ĐỒ

V. KẾT LUẬN



4. Phân loại bản đồ:

BẢN ĐỒ ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN

NỘI DUNG

BẢN ĐỒ ĐỊA LÍ KT-XH

BẢN ĐỒ TỈ LỆ LỚN

BẢN ĐỒ TỈ LỆ

PHÂN LOẠI BẢN ĐỒ

TỈ LỆ

TRUNG BÌNH

BẢN ĐỒ TỈ LỆ NHỎ

BẢN ĐỒ TREO TƯỜNG

LOẠI HÌNH

BẢN ĐỒ TRONG
SÁCH GIÁO KHOA

BẢN ĐỒ ATLAT ĐỊA LÍ


Các kĩ năng cần hình thành thành và rèn luyện cho học sinh trong chương trình THCS theo
mức độ từ đơn giản đến phức tạp:



Mức độ 1: Đọc để biết tên bản đồ, lược đồ và xem bảng chú giải có các kí hiệu để tìm vị trí
các đối tượng địa lí trên bản đồ.

 Mức độ 2: Dựa vào bản đồ tìm ra một số đặc diểm của đối tượng địa lí.


 Mức độ 3: biết xác lập các mối quan hệ địa lí, vận dụng vốn kiến thức địa lí đã có với các đặc

điểm và tính chất của đối tượng để rút ra những điều mà trên bản đồ không thể hiện trực
tiếp.

→ Việc hình thành và rèn luyện các kĩ năng bản đồ theo mức độ từ đơn giản đến phức tạp sẽ
tạo tiền đề hình thành cho các em có một kĩ xảo thành thục không những áp dụng vào học tập
bộ môn mà còn áp dụng vào thực tế.


Mức độ
Lớp

Kĩ năng Bản đồ
1

6

7

3

×

×

×

×

×

×


1.Kĩ năng nhận biết,chỉ, đọc các đối tượng địa lí trên bản đồ

 Quy trình tiến hành:
đọc địa danh và chỉ đối tượng trên bản đồ treo tường. Cho HS đối chiếu tìm trên bản đồ
• GV
trong sách giáo khoa hoặc Atlat.
• GV viết lên bảng,HS phát âm địa danh và ghi vào vở.
• Hướng dẫn HS nhận xét đặc điểm và mối quan hệ của các đối tượng trên bản đồ.
• Hướng dẫn HS chỉ bản đồ.


 Ví dụ:

Xác định các dạng địa



Đối với các bản đồ không thể hiện hệ thống kinh, vĩ tuyến → GV hướng dẫn HS dựa vào mũi
tên chỉ hướng Bắc trên bản đồ ( nếu có) để xác định hướng Bắc sau đó tìm các hướng còn
lại.


 Ví dụ : Xác định các hướng bay từ thủ đô Hà Nôi đến thủ đô các nước khác trog khu vực
Đông Nam Á trên bản đồ (hình 12/SGK Địa lí 8):


3. Kĩ năng xác định tọa độ địa lí

 Quy trình tiến hành:
• GV hướng dẫn HS cách chia kinh, vĩ độ trên khung bản đồ.
• Cho HS tập xác định kinh, vĩ độ của điểm gặp nhau của hai đường kinh tuyến và vĩ tuyến
•
•

trên bản đồ.

Tập xác định tọa độ địa lí của một điểm nằm ngoài các đường kinh tuyến và vĩ tuyến trên
bản đồ ở các phép chiếu đồ khác nhau.
Tập xác định tọa độ địa lí của một khu vực ( Châu lục,quốc gia...)


 Ví dụ: Xác định tọa độ địa lí của Hà Nội:
Hà Nội:(106°Đ;21°B)

B:(110°Đ;10B°)


• Cũng cố và phát triển thêm vốn hiểu biết bản đồ của HS.
• Hướng dẫn HS phân biệt các mối liên hệ địa lí thông thường và mối liên hệ địa lí nhân quả.
• Hướng dẫn HS dựa vào bản đồ để đánh giá mối liên hệ địa lí được thể hiện trên bản đồ.
• Ví dụ: Vận dụng kiến thức đã học kết hợp quan sát bản đồ tự nhiên và lược đồ phân bố

lượng mưa Châu Phi( hình 26.1 và hình 27.1 SGK Địa lí 7), giải thích vì sao khí hậu Châu Phi
nóng và khô bậc nhất thế giới?


Hình 27.1 lược đồ phân bố lượng mưa Châu Phi


III. Ưu và nhược điểm

1.

Ưu điểm:

.Giúp học sinh nắm vững kiến thức,tiếp thu bài học nhanh,qua đó phát triển tư duy,
phát huy tích tích cực, chủ động của học sinh trong quá trình lĩnh hội tri thức.

.Học sinh có thể lĩnh hội một lượng tri thức lớn trong một thời gian ngắn.
.Giáo viên có thể kết hợp với nhiều phương tiện dạy học và phương pháp dạy học khác
để tạo biểu tượng cụ thể, sinh động về các biểu tượng địa lí cho học sinh, đồng thời phát
huy cao độ tính tích cực trong học tập của học sinh.


2. Nhược điểm:

 Mất nhiều thời gian, đòi hỏi


 Ví dụ:Lược đồ kinh tế vùng Tây Nguyên( hình 8.1/SGK Địa lí 9)