BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGUYỄN MINH VƯƠNG

DẠY HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH HÓA MÔN CÔNG NGHỆ 11
TẠI TRƯỜNG THPT CHUYÊN HÙNG VƯƠNG
TỈNH BÌNH DƯƠNG

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC – 601410

S K C0 0 4 3 2 5

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGUYỄN MINH VƯƠNG

DẠY HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH HÓA MÔN
CÔNG NGHỆ 11 TẠI TRƯỜNG THPT CHUYÊN
HÙNG VƯƠNG - TỈNH BÌNH DƯƠNG

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC – 601410


Hệ đào tạo: Chính quy

Thời gian đào tạo từ 09/2004 đến 03/2009

Nơi học: Trường Đại học sư phạm kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh.
Ngành học: Kỹ thuật công nghiệp.
Tên đồ án, luận án hoặc môn thi tốt nghiệp: Mô phỏng hoạt động tăng áp động cơ
bằng phần mềm Flash.
Ngày và nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp: 02/2009 tại khoa cơ khí chế
tạo máy, trường Đại học sư phạm kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh.
Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Tấn Quốc
2/ Thạc sĩ:
Hệ đào tạo: Chính quy

Thời gian đào tạo từ 10/2012 đến 10/2014

Nơi học: Trường Đại học sư phạm kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh.
Ngành học: Lý luận và phương pháp dạy học.
Tên luận văn: Dạy học theo chương trình hóa môn Công nghệ 11 tại trường THPT
chuyên Hùng Vương, tỉnh Bình Dương.

HVTH: NGUYỄN MINH VƯƠNG


Luận văn Thạc sĩ

ii

Ngày và nơi bảo vệ luận văn: 10/2014 tại trường Đại học sư phạm kỹ thuật TP. Hồ
Chí Minh.

Người khai ký tên

HVTH: NGUYỄN MINH VƯƠNG


Luận văn Thạc sĩ

iii

LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố
trong bất kỳ công trình nào khác.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 25 tháng 08 năm 2014
(Ký và ghi rõ họ tên)

Nguyễn Minh Vương

HVTH: NGUYỄN MINH VƯƠNG


Luận văn Thạc sĩ

iv

LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Nguyễn Toàn đã tận tình
giúp đỡ và hướng dẫn tác giả từ khi hình thành ý tưởng đề tài đến suốt quá trình thực
hiện và hoàn chỉnh luận văn.
Tác giả xin chân thành cảm ơn Quý Thầy Cô Ban giám hiệu, phòng Đào tạo sau đại

đến việc đổi mới phương pháp và học sinh cũng chỉ học qua loa để đối phó. Trước
tình hình đó tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu “Dạy học theo chương trình hóa môn
Công nghệ 11 tại trường THPT chuyên Hùng Vương, tỉnh Bình Dương” với mong
muốn nâng cao chất lượng môn học nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung. Nội
dung đề tài gồm ba chương chính:
- Chương 1: Cơ sở lý luận của dạy học theo chương trình hóa môn Công nghệ 11
Tác giả đã trình bày khái quát về lịch sử vấn đề nghiên cứu, một số khái niệm liên
quan, hoạt động tự học, phương tiện dạy học và phân tích để làm rõ phương pháp dạy
học theo chương trình hóa.
- Chương 2: Thực trạng dạy học môn Công nghệ 11 tại trường THPT chuyên Hùng
Vương.
Tác giả đã tìm hiểu về mục tiêu, đặc điểm nội dung môn Công nghệ 11. Sau đó tác
giả đã tiến hành gửi các bảng câu hỏi khảo sát đến giáo viên và học sinh để tìm hiểu
thực trạng về phương pháp, phương tiện sử dụng, mức độ hứng thú của học sinh…đối
với môn Công nghệ 11 tại trường.
- Chương 3: Dạy học theo chương trình hóa môn Công nghệ 11 tại trường THPT
chuyên Hùng Vương, tỉnh Bình Dương
Tác giả đã tiến hành xây dựng qui trình mẫu cho ba bài giảng trong chương V, VI
phần động cơ đốt trong, sau đó biên soạn giáo án và thiết kế phiếu học tập để giảng
dạy. Tiếp theo, tác giả đã tiến hành tổ chức dạy thực nghiệm sư phạm, tổng hợp kết
quả thu được cho thấy chất lượng môn học tăng lên khá rõ.

HVTH: NGUYỄN MINH VƯƠNG


Luận văn Thạc sĩ

vi

ABSTRACT

experiment was carried out, and the researcher analyzed the data. The result of the
study showed that the quality of this subject increased significantly.

HVTH: NGUYỄN MINH VƯƠNG


Luận văn Thạc sĩ

vii

MỤC LỤC
TRANG
LÝ LỊCH KHOA HỌC ............................................................................................. i
LỜI CAM ĐOAN .................................................................................................... iii
LỜI CẢM ƠN ...........................................................................................................iv
TÓM TẮT LUẬN VĂN ............................................................................................ v
MỤC LỤC ................................................................................................................vii
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT ....................................................................xi
DANH SÁCH CÁC BẢNG ....................................................................................xii
DANH SÁCH CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ ..................................................................... xiii
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI .......................................................................................1
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ................................................................................2
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU ...............................................................................2
4. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU ..............................................3
a. Khách thể nghiên cứu. ......................................................................................3
b. Đối tượng nghiên cứu. ......................................................................................3
5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .......................................................................3
6. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU ...........................................................................3
7. PHẠM VI NGHIÊN CỨU...................................................................................4

1.6.2 Đặc điểm của dạy học theo chương trình hóa. ..........................................28
1.6.3 Cấu trúc của chương trình dạy ..................................................................29
1.6.4 Các kiểu chương trình dạy ........................................................................30
1.6.5 Qui trình xây dựng bài dạy theo dạy học chương trình hóa. .....................33
1.6.6 Phương tiện dạy học theo chương trình hóa. ............................................35
1.6.7 Ưu điểm và hạn chế của dạy học theo chương trình hóa. .........................36
Kết luận chương 1 ................................................................................................... 38
Chương 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 11 TẠI TRƯỜNG
THPT CHUYÊN HÙNG VƯƠNG, TỈNH BÌNH DƯƠNG ................................ 39
2.1 TỔNG QUAN VỀ TRƯỜNG THPT CHUYÊN HÙNG VƯƠNG ................39
2.1.1 Lịch sử hình thành. ....................................................................................39
2.1.2 Cơ cấu tổ chức. ..........................................................................................40
2.1.3 Thành tích đạt được. ..................................................................................40
2.2 MÔN CÔNG NGHỆ 11...................................................................................42
2.2.1 Vị trí môn Công nghệ 11 ...........................................................................42
2.2.2 Đặc điểm nội dung môn Công nghệ 11 .....................................................42

HVTH: NGUYỄN MINH VƯƠNG


Luận văn Thạc sĩ

ix

2.2.3 Mục tiêu chương trình môn Công nghệ 11 ...............................................44
2.2.4 Chương trình môn Công nghệ 11 ..............................................................45
2.3 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 11 TẠI
TRƯỜNG THPT CHUYÊN HÙNG VƯƠNG. ....................................................46
2.3.1 Mục đích khảo sát......................................................................................46
2.3.2 Nội dung khảo sát ......................................................................................46


3.4.5 Tiêu chí và thang đo thực nghiệm .............................................................85
3.4.6 Kết quả ......................................................................................................85
Kết luận chương 3 ................................................................................................... 97
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................ 98
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................... 101
PHẦN PHỤ LỤC .................................................................................................. 104

HVTH: NGUYỄN MINH VƯƠNG


Luận văn Thạc sĩ

xi

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Ký hiệu

Ý nghĩa

ĐC

Đối chứng

ĐCD

Điểm chết dưới

ĐCĐT


THPT

Trung học phổ thông

TN

Thực nghiệm

TL

Tỉ lệ

UBND

Ủy ban nhân dân

HVTH: NGUYỄN MINH VƯƠNG


Luận văn Thạc sĩ

xii

DANH SÁCH CÁC BẢNG
BẢNG

TRANG

Bảng 1.1: Phân loại PTDH dựa vào nhận thức trực quan ........................................24
Bảng 2.1: Thành tích trường THPT chuyên Hùng Vương qua các năm ..................41

TRANG
Sơ đồ 1.1: Các liều kiến thức của chương trình .......................................................30
Sơ đồ 1.2: Chương trình kiểu đường thẳng ..............................................................30
Sơ đồ 1.3: Chương trình kiểu phân nhánh ................................................................32
Sơ đồ 1.4: Qui trình xây dựng bài dạy theo chương trình hóa .................................35
Hình 2.1: Trường THPT chuyên Hùng Vương tỉnh Bình Dương ............................39
Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức trường THPT chuyên Hùng Vương ...............................40
Biểu đồ 2.1: Mức độ yêu thích môn Công nghệ 11 .................................................48
Biểu đồ 2.2: Mức độ vận dụng kiến thức, kỹ năng môn Công nghệ 11 ...................49
Biểu đồ 2.3: Khả năng lĩnh hội kiến thức của học sinh............................................51
Biểu đồ 2.4: Nhận xét của học sinh về cách tổ chức giảng dạy của GV ..................52
Biểu đồ 2.5: Đánh giá về phương tiện đồ dùng dạy học môn Công nghệ ...............54
Biểu đồ 2.6: Phương pháp giáo viên sử dụng dạy môn Công nghệ 11 ....................55
Biểu đồ 2.7: Phương tiện sử dụng trong giảng dạy môn Công nghệ .......................56
Biểu đồ 2.8: Sự quan tâm của Ban giám hiệu đối với môn Công nghệ ...................58
Biểu đồ 3.1: Mức độ hiểu bài tại lớp ........................................................................86
Biểu đồ 3.2: Mức độ ôn bài cũ .................................................................................87
Biểu đồ 3.3: Mức độ hứng thú đối với môn Công nghệ 11......................................88
Biểu đồ 3.4: Mức độ chuẩn bị bài mới .....................................................................89
Biểu đồ 3.5: Tần số xuất hiện điểm số theo các mức độ giỏi, khá, trung bình ........92
Biểu đồ 3.6: Đường tần suất hội tụ của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng.............96

HVTH: NGUYỄN MINH VƯƠNG


Luận văn Thạc sĩ

1

MỞ ĐẦU



Luận văn Thạc sĩ

2

thiết đối với các trường phổ thông là phải tích cực tiến hành công tác hướng nghiệp
một cách thường xuyên, nhằm giúp học sinh chuẩn bị mọi mặt, sẵn sàng tham gia vào
hoạt động lao động sản xuất sau khi ra trường. Qua đó cho thấy, các môn học ở phổ
thông cũng không kém phần quan trọng điển hình là môn Công nghệ, một môn học
cung cấp cho học sinh nhiều kiến thức bổ ích, liên quan đến rất nhiều ngành nghề
khác nhau trong đời sống xã hội. Tuy nhiên, điều đáng buồn là từ trước đến giờ môn
Công nghệ chỉ được coi như là một môn phụ, ít được nhà trường quan tâm và đầu tư
đổi mới phương pháp.
Tại trường THPT chuyên Hùng Vương cũng vậy, tuy là trường chuyên nhưng việc
dạy và học môn Công nghệ cũng không được giáo viên và học sinh quan tâm nhiều.
Trong những năm học qua, giáo viên trường thường chỉ giảng dạy theo phương pháp
truyền thống Thầy đọc – trò chép mà chưa thực sự quan tâm đến những lợi ích mà
môn học này mang lại cho các em học sinh sau này. Chính vì những bất cập tồn tại
nói trên, yêu cầu phải đổi mới phương pháp nhằm nâng cao chất lượng môn học này
là điều vô cùng cần thiết.
Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tác giả chọn đề tài “Dạy học theo
chương trình hóa môn Công nghệ 11 tại trường THPT chuyên Hùng Vương, tỉnh
Bình Dương” để nghiên cứu đề xuất dạy học theo chương trình hóa trong nhà trường,
nhằm nâng cao chất lượng môn Công nghệ 11 nói riêng và chất lượng giáo dục nói
chung.
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Dạy học theo chương trình hóa môn Công nghệ 11 tại trường THPT chuyên Hùng
Vương, tỉnh Bình Dương nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy.
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

nghệ 11, phát phiếu đánh giá tiết dạy cho các giáo viên dự giờ đánh giá và thu lại
phiếu để tổng hợp, phân tích số liệu từ đó tìm hiểu về thực trạng dạy học môn Công
nghệ 11 ở trường THPT chuyên Hùng Vương, tỉnh Bình Dương.
+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm có đối chứng: được tiến hành theo một qui trình
xác định trên hai nhóm thực nghiệm và đối chứng, nhằm so sánh hiệu quả giữa
phương pháp dạy học truyền thống và phương pháp dạy học theo chương trình hóa.
- Phương pháp thống kê toán học.
6. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
Hiện nay, môn Công nghệ 11 hầu như được đưa vào giảng dạy chính qui đại trà ở
các trường phổ thông, tuy nhiên hiệu quả từ môn học này vẫn chưa được như mong
muốn. Nếu dạy học theo chương trình hóa môn Công nghệ 11 thì sẽ phát huy tính

HVTH: NGUYỄN MINH VƯƠNG


Luận văn Thạc sĩ

4

tích cực, tự giác học tập của học sinh và hình thành năng lực tự học, góp phần nâng
cao chất lượng giảng dạy.
7. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Vì lý do thời gian và năng lực có hạn nên tác giả chỉ tập trung nghiên cứu đề xuất
dạy học theo chương trình hóa chương V, VI phần “Động cơ đốt trong” môn Công
nghệ lớp 11.
8. CẤU TRÚC LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của dạy học theo chương trình hóa môn Công nghệ 11.
Chương 2: Thực trạng dạy học môn Công nghệ 11 tại trường THPT chuyên Hùng
Vương, tỉnh Bình Dương.

Một trong những người nghiên cứu đầu tiên về dạy học theo chương trình hóa là
nhà tâm lý học người Ba Lan Stanistaw – Trebixky vào những năm 20. Đến năm
1924, vận dụng lý thuyết dạy học theo chương trình L. Pressey đã sáng chế ra máy
dạy học đầu tiên dựa trên hệ thống câu hỏi trắc nghiệm. Chiếc máy này sẽ cho học
sinh biết kết quả lựa chọn của mình là đúng hay sai thông qua các câu hỏi trắc nghiệm,
nếu trả lời đúng máy sẽ tự động chuyển sang câu hỏi tiếp theo, nếu sai thì vẫn giữ
nguyên màn hình câu hỏi cũ. Khi học tập với máy, học sinh không đơn thuần chỉ là
nghe, nhìn hay đọc chép một cách thụ động, mà còn phải chủ động suy nghĩ để tìm

HVTH: NGUYỄN MINH VƯƠNG


Luận văn Thạc sĩ

6

ra đáp án của câu hỏi bằng những kiến thức vừa học. Những câu trả lời của học sinh
dù đúng hay sai đều được lưu lại để làm cơ sở cho việc cải tiến, điều chỉnh các câu
hỏi trắc nghiệm phù hợp với khả năng nhận thức của người học. Qua đó, L. Pressey
đã chỉ rõ việc dạy học tự động sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc củng cố ngay kiến
thức mà học sinh vừa học, giúp mỗi học sinh có thể học tập theo nhịp độ riêng của cá
nhân, rèn luyện tính tích cực, chủ động trong hoạt động học tập.
Năm 1950 B.F Skinner một trong những bậc thầy về thuyết hành vi đã đưa ra khái
niệm về dạy học theo chương trình hóa thu hút được sự chú ý của hầu hết các nhà
khoa học thời bấy giờ. Lý thuyết của Skinner so với các nhà nghiên cứu trước có hai
điểm nổi bật: Thứ nhất Ông đã đưa ra chương trình kiểu đường thẳng gồm một chuỗi
liên tiếp các bước học tập cần phải hoàn thành để đạt được mục tiêu mong muốn,
nghĩa là tài liệu dạy học phải được thiết kế cẩn thận, theo trật tự logic, kiến thức bài
trước là nền tảng cho việc học kiến thức bài tiếp theo. Thứ hai, Ông muốn học sinh
tự đưa ra câu trả lời riêng của bản thân chứ không nên thừa nhận những câu trả lời

1

5

4