MỤC LỤC


A - Mở đầu
Tác phẩm “ Sửa đổi lối làm việc” là tác phẩm quan trọng về Xây dựng
Đảng, tài liệu học tập của cán bộ để tu dưỡng tư tưởng, đạo đức và tác phong
làm việc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
Theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một Nhà nước do Ðảng Cộng sản
lãnh đạo là Nhà nước kiểu mới, khác về bản chất và tổ chức so với Nhà nước
của các giai cấp bóc lột. Ðó là Nhà nước của dân, do dân, vì dân và nhân dân
là người chủ thực sự. Ðảng Cộng sản cầm quyền là lực lượng chính trị lãnh
đạo Nhà nước cùng toàn thể xã hội. Ðảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến
pháp và pháp luật. Ðảng có trách nhiệm vạch ra đường lối, chủ trương, chính
sách đúng đắn để lãnh đạo Nhà nước và nhân dân cùng thực hiện, nhưng đồng
thời, Ðảng cũng phải chịu trách nhiệm trước nhân dân về tất cả những kết quả
đúng - sai, thành công - thất bại theo định hướng mà Ðảng đã đề ra.
Hiểu rõ bản chất và vai trò lãnh đạo của Ðảng nên từ năm 1947, Người
đã viết cuốn Sửa đổi lối làm việc để xây dựng cách lãnh đạo và lề lối làm
việc, làm cẩm nang cho cán bộ đảng viên trong điều kiện Ðảng cầm quyền.
Sau khi tổng hợp và vạch rõ những căn bệnh bắt nguồn từ chủ nghĩa cá nhân
có thể làm ảnh hưởng đến uy tín và danh dự, thậm chí phá hỏng cả sự nghiệp
vẻ vang của Ðảng ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng công tác xây
dựng đội ngũ cán bộ đảng viên, trước hết là lãnh đạo chủ chốt thật sự có đức,
có tài, tiêu biểu cho trí tuệ,danh dự, lương tâm của Ðảng Cộng sản. Qua thực
tiễn hoạt động và những thành quả cách mạng đã đạt được, Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã nêu lên một số bài học mà chúng ta cần nghiêm túc nghiên cứu, áp
dụng sáng tạo trong hoàn cảnh Ðảng ta đang kiên trì và nghiêm túc thực hiện
nhiệm vụ then chốt là xây dựng Ðảng, vững mạnh trên cả ba mặt: chính trị, tư
tưởng và tổ chức

2

3


Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ánh sáng chủ nghĩa Mác – Lênin vào
Việt Nam, tạo cơ sở cho thế giới quan và phương pháp luận cho việc xây
dựng một nền văn hóa mới và một nền đạo đức mới Việt Nam. Trên cơ sở chủ
nghĩa Mác – Lênin, Người đã cổ vũ động viên các tiềm năng tinh thần truyền
thống Việt Nam để tạo ra một xã hội nhân cách mới . Xã hội nhân cách đó
được tạo dựng trên cơ sở chủ nghĩa yêu nước của dân tộc kết hợp với chủ
nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân, từ đó đã sản sinh ra hàng triệu, hàng
triệu người con anh hùng của đất nước – những chiến sĩ cách mạng kiểu mới
của thời đại Hồ Chí Minh: trung với nước, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hi
sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân, cần kiệm liêm
chính, chí công vô tư…
Hồ Chí Minh không phải là người Việt Nam đầu tiên yêu nước, nhưng
công lao chính của Người là đã nâng chủ nghĩa yêu nước Việt Nam lên tầm
cao mới khi những vấn đề của thời đại tác động vào dân tộc Việt Nam và
những vấn đề mà dân tộc Việt Nam đòi hỏi. Ở Hồ Chí Minh, đức, tài, tâm,
bản lĩnh, nhân cách, phong cách đã hội tụ lại thành phẩm chất.
Wilfred Burchett – một kí giả Úc nổi tiếng đã từng được ngoại trưởng
Henri Kissinger nhờ làm trung gian giữa Mỹ và Hà Nội đã từng nói : “ Hồ
Chí Minh là của toàn thể dân tộc Việt Nam. Không có một lằn ranh giới nào ở
vĩ tuyến 17 có thể làm cho người dân Miền Nam xa lìa Hồ Chí Minh dù rằng
thủ đô được đặt ở miền Bắc. Hồ Chí Minh đã được xem là lãnh tụ và nguồn
cảm hứng cho mọi người Việt Nam – trừ số người đã lần lượt phục vụ cho
những quan thầy Nhật, Pháp rồi Mỹ”.
Nghị quyết của UNESCO về Hồ Chí Minh
“Hồ Chí Minh đã thành công trong việc liên kết nhiều sắc thái văn hóa vào

một nền văn hóa Việt Nam duy nhất. Người đã làm được việc này nhờ sự hiểu

tiên ở Đông Nam Á, nhà nước pháp quyền hoàn toàn mới. Nhà nước ta là nhà
nước của dân, do dân và vì dân. Để Đảng được vững mạnh, Nhà nước hoạt
động có hiệu lực và hiệu quả, ngày 17/10/1945, trong “Thư gửi Uỷ ban nhân
dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng”, Người nhắc nhở: “ Chúng ta phải hiểu rằng,
5


các cơ quan của chính phủ từ toàn quốc cho đến các làng đều là công bộc của
dân, nghĩa là để gánh vác việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân
như thời kỳ dưới quyền thống trị của Pháp, Nhật.
Việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm
Việc gì cí hại cho dân thì hết sức tránh.
Tháng 10/1947, tại Việt Bắc, với bút danh XYZ, Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã viết tác phẩm “ Sửa đổi lối làm việc”. Lúc này Trung ương đang chỉ đạo tổ
chức đợt học tập chính trị trong toàn Đảng. Tác phẩm “ Sửa đổi lối làm việc”
của Bác là tài liệu quí giúp cho cán bộ, đảng viên học tập, rèn luyện, tu dưỡng
trên các mặt tư tưởng, đạo đức và phương pháp làm việc.
Mục đích của tác phẩm này là: nâng cao trình độ lý luận, nâng cao tư
tưởng và tình cảm cách mạng, nâng cao phẩm chất đạo đức, tác phong công
tác của người cán bộ cách mạng, nâng cao năng lực lãnh đạo nhằm đáp ứng
các yêu cầu mới của cách mạng. Trong tác phẩm “ Sửa đổi lối làm việc”, Chủ
tịch Hồ Chí Minh “phê phán chủ nghĩa cá nhân” vì đó là một thứ vi trùng rất
độc, nó sinh ra các khuyết điểm nghiêm trọng như bệnh tham lam, lười biếng,
kiêu ngạo, ham địa vị, thiếu kỷ luật, óc hẹp hòi, óc địa phương…Đồng thời
Hồ Chí Minh cũng vạch ra nguyên nhân và phương hướng khắc phục. Tác
phẩm “Sửa đổi lối làm việc”không chỉ nhằm phê phán mà chủ yếu là cách
mạng. Bởi vì, cách mạng mới là động lực của lịch sử, Đảng là lực lượng tiên
phong, ưu tú nhất của xã hội, là đầu tàu của lịch sử.
1.2.2. Nội dung tác phẩm
Tác phẩm Sửa đổi lối làm việc gồm có sáu phần, là sự thể hiện những

nhân tài, không biết nghiên cứu kinh nghiệm đến gốc, làm việc ít có sáng kiến
và lòng hăng hái, cách lãnh đạo không được dân chủ, cách công tác không
được tích cực, không sát quần chúng, hợp quần chúng... Đồng thời, đối với sai
lầm, khuyết điểm trong mỗi công tác, Chủ tịch Hồ Chí Minh đều có những
chỉ dẫn thiết thực, cụ thể để sửa chữa, khắc phục những khuyết điểm đó.
+ Phần III. Tư cách và đạo đức cách mạng
Tư cách và đạo đức cách mạng được Người đề cập không dài nhưng
toát lên đầy đủ những nội dung cơ bản của đạo đức cách mạng, tầm quan
7


trọng của nó đối với mỗi con người cũng như đối với toàn bộ sự nghiệp cách
mạng, đặc biệt, Người đã bàn tương đối cụ thể về phương pháp rèn luyện đạo
đức cách mạng. Người nêu lên tư cách của Đảng chân chính cách mạng gồm
12 điều, mà theo Người: "Muốn cho Đảng được vững bền, mười hai điều đó
chớ quên điều nào”. Về đạo đức cách mạng của người cán bộ, đảng viên,
Người chỉ rõ, cán bộ, đảng viên phải: "Trọng lợi ích của Đảng hơn hết", nghĩa
là "vô luận lúc nào, vô luận việc gì, đảng viên và cán bộ phải đặt lợi ích của
Đảng ra trước, lợi ích của cá nhân lại sau. Đó là nguyên tắc cao nhất của
Đảng. Đó là tính Đảng". Người chỉ ra năm tính tốt của người cán bộ chân
chính cách mạng gồm: nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm, và khẳng định: "Đó là đạo
đức cách mạng... Đạo đức đó... không phải vì danh vọng của cá nhân, mà vì
lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người".
+ Phần IV. Vấn đề cán bộ
Vấn đề cán bộ luôn là vấn đề Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm.
Người cho rằng: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Vì vậy, huấn luyện
cán bộ là công việc gốc của Đảng". Với quan điểm đó, Người đề cập đến một
cách toàn diện về công tác cán bộ bao gồm cách huấn luyện cán bộ, dạy cán
bộ và dùng cán bộ, lựa chọn cán bộ, chính sách cán bộ... chỉ rõ những khuyết
điểm trong công tác cán bộ và chỉ dẫn cách khắc phục, để xây dựng, đào tạo,

Khi Đảng đã trở thành Đảng cầm quyền, người đảng viên phải luôn
luôn rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng, trung thành với lý
tưởng cộng sản, chấp hành đầy đủ đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật
của nhà nước Xô Viết.
Theo Lênin, để trở thành người cán bộ, đảng viên "Sống trong lòng
quần chúng" phải là người cán bộ của quần chúng, do quần chúng và phục vụ

10


lợi ích của nhân dân; muốn thế cán bộ phải là người đủ phẩm chất, năng lực,
đủ cả đức và tài suốt đời phục vụ nhân dân.
Để có đội ngũ cán bộ, đảng viên đủ năng lực đem lại cuộc sống tốt đẹp
cho nhân dân, xây dựng quốc gia lớn mạnh, trong quá trình xây dựng đội ngũ
cán bộ nâng cao các tổ chức Đảng phải kiên quyết đấu tranh "không khoan
nhượng" với tệ quan liêu, tham nhũng, kiên quyết chống hiện tương không
dứt khoát, không rành mạch về nhiệm vụ được giao cho mỗi người và chống
cả tình trạng hoàn toàn vô trách nhiệm do hiện tượng đó gây ra. Trở thành
Đảng cầm quyên, Đảng phải xây dựng những con người của bộ máy nhà
nước, xây dựng thành đội ngũ cán bộ thật sự gương mẫu và vững mạnh, nắm
vững quan điểm: "quyền lực của cán bộ thực chất là quyền lực của giai cấp
công nhân, nhân dân lao động. "Nhân dân trao cho cán bộ sử dụng quyền lực
Nhà nước để quản lý, tổ chức xây dựng xã hội mới, để phục vụ nhân dân. Cán
bộ phải chịu trách nhiệm về vận mệnh phát triển của dân tộc, sự phồn vinh
của đất nước, cuộc sống hạnh phúc của nhân dân. Nếu cán bộ thiếu đức, thiếu
tài, không tận tâm, tận lực phấn đấu vì hạnh phúc của nhân dân, lãnh đạm,
bàng quan, thờ ơ, thiếu trách nhiệm trước tâm tư, tình cảm, cuộc sống và
quyền lợi của nhân dân thì không thể có được lòng tin nơi quần chúng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có bài viết đăng trên báo Nhân dân ngày 241-1952 tại Việt Bắc đánh giá rõ về vai trò vĩ đại của Lênin vị lãnh tụ thiên tài
của Cách mạng thế giới:

một tổ chức để làm quan, phát tài. Người đảng viên, người cán bộ tốt muốn
trở nên người cách mạng chân chính, không có gì là khó cả. Lòng mình chỉ
biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ chí côn vô tư”
Người đặc biệt quan tâm dặn dò “ người cách mạng phải có đạo đức cách
mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang”.
Người luôn chăm lo giáo dục, rèn luyện đảng viên về phẩm chất, đạo đức và
đặt lên hàng đầu vấn đề “ tư cách người cách mạng”. Người luôn làm gương
và yêu cầu mỗi người, nhất là cán bộ, đảng viên, phải có đạo đức cách mạng,
phải kết hợp chặt chẽ phẩm chất và năng lực, hồng và chuyên, đức và tài,
trong đó đức là gốc.
13


Đạo đức là nền tảng tinh thần của xã hội, là một hình thái ý thức xã hội,
bao gồm những nguyên tắc, chuẩn mực, định hướng giá trih được xã hội thừa
nhận, có tác dụng chi phối điều chỉnh hành vi con người trong quan hệ với
người khác và với toàn xã hội. Những chuẩn mực đạo đức được bồi dưỡng
hình thành trong mỗi công dân sẽ tạo nên chất lượng mới của nguồn nhân lực.
Đạo đức là sông là suối. Bác Hồ đã viết : “ Cũng như sông thì nguồn mới có
nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây
héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì cho dù tài giỏi
mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân. Vì muốn giải phóng cho dân tộc,
giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo
đức, không có cơ bản, tự mình hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?”
Nếu trong nền đạo đức cũ, giai cấp thống trị, bóc lột nêu ra và đề cao
các tiêu chuẩn đạo đức nhưng không bao giờ làm mà lại bắt nhân dân phải
tuân theo để phụng sự quyền lợi của chúng, thì nề đạo đức mới – đạo đức
cách mạng, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, phải được toàn Đảng, toàn dân xây
dựng và ra sức thực hiện. Đảng viên và cán bộ phải là những người đi đầu
trong việc thực hành các tiêu chuẩn đạo đức để làm gương cho quần chúng

là những cán bộ không biết làm việc”.
Bác chỉ rõ : “Đạo đức cách mạng là quyết tâm suốt đời đấu tranh cho
Đảng, cho cách mạng. Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lên trên, lên
trước lợi ích riêng của cá nhân mình. Hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân. Vì
Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi việc”. Bác nói :
tư tưởng không đúng thì có nhiều, nhưng có một tư tưởng mẹ : đó là chủ
nghĩa cá nhân. “Chủ nghĩa cá nhân là việc gì cũng chỉ lo cho lợi ích riêng của
mình, không quan tâm đến tập thể. Miễn mình béo, mặc thiên hạ gầy”. Nó là
mẹ đẻ ra tất cả mọi tính hư, nết xấu như : lười biếng, suy bì, kiêu căng, kèn
cựa, nhút nhát, lãng phí, tham ô … Nó là kẻ thù hung ác của đạo đức cách
mạng, của chủ nghĩa xã hội”. “Do cá nhân chủ nghĩa mà ngại gian khổ, khó
khăn, sa vào tham ô, hủ hoá, lãng phí, xa hoa. Họ tham danh trục lợi, thích địa
vị, quyền hành. Họ tự cao, tự đại, coi thường tập thể, coi khinh quần chúng,
độc đoán, chuyên quyền. Họ xa rời quần chúng, xa rời thực tế, mắc bệnh quan
15


liêu, mệnh lệnh. Họ không có tinh thần cố gắng vươn lên, không chịu học tập
để tiến bộ. Cũng do cá nhân chủ nghĩa mà mất đoàn kết, thiếu tính tổ chức,
tính lỷ luật, kém tinh thần trách nhiệm, không chấp hành đúng đường lối,
chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước, làm hại đến lợi ích của cách mạng,
của nhân dân”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ giáo dục đạo đức cách mạng cho cán bộ,
đảng viên bằng lời nói và bằng chính tấm gương sống của bản thân mình,
đúng như lời người xưa “Dĩ ngôn nhi giáo, dĩ thân nhi giáo”. Cho dù bất cứ ở
vị trí và vai trò nào thì Hồ Chí Minh luôn là tấm gương về đạo đức, với trọng
trách của một vị Chủ tịch nước, Bác luôn quan tâm bàn về đạo đức, với một
mong muốn lấy đạo đức làm nền tảng cho cuộc sống, vì thế đạo đức Bác Hồ
đã trở nên gần gũi với mọi tầng lớp nhân dân. Trong khi nhấn mạnh đạo đức
và nêu gương đạo đức của cán bộ, đảng viên, Hồ Chí Minh cũng đã chú trọng

mối quan hệ:
- Với mình: Cần, kiệm, liêm, chính.
- Với công việc: Không sợ khó khăn, gian khổ, hoàn thành nhiệm vụ
được giao (Cái gì có lợi cho dân thì làm; việc gì có hại cho dân thì phải tránh.
Biết đặt việc công lên trên việc tư).
-Với người: Biết yêu thương con người, yêu Tổ quốc và nhân dân, một
lòng trung thành với Đảng: Phải tận trung, tận hiếu, luôn đặt lợi ích của Đảng,
của nhân dân lên trên hết.
Đạo đức cách mạng được thể hiện ở 5 nội dung cụ thể:
Một là: Trung với nước, hiếu với dân (Nước độc lập, dân phải được tự
do, ấm no, hạnh phúc).
Hai là: Trau dồi chủ nghĩa tập thể, chống chủ nghĩa cá nhân.
Ba là: Nỗ lực học tập cầu tiến bộ.
Bốn là: Yêu lao động, lao động sáng tạo, chống chây lười ăn bám.
Năm là: Kết hợp chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế
trong sáng.

17


Đạo đức cách mạng có vai trò rất quan trọng đối với người cách
mạng.
Trước đây Khổng Tử nói: Đức là cốt của quân tử.
Các Mác Khẳng định: Đức là chất của người Cộng sản.Chủ tịch Hồ
Chí Minh: Đức là gốc của người cách mạng. Theo Người:
- Đức là cơ sở của trí, giúp người cách mạng giác ngộ, trung thành với
lý tưởng cách mạng.
- Đức là cơ sở của tài giúp con người hướng thiện.
- Đạo đức còn là động lực mạnh mẽ, là sức mạnh vô tận để người cách
mạng chiến thắng mọi khó khăn cám dỗ, hoàn thành nhiệm vụ của mình

Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ chí công vô tư”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm đạo đức cách mạng là không vì danh
lợi cá nhân mà vì lợi ích chung của toàn Đảng, của cả dân tộc. Vì vậy, trong
tác phẩm “Sửa đối lối làm việc” viết năm 1947, Người đã đưa ra năm tiêu
chuẩn ngắn gọn súc tích , đầy đủ và tiêu biểu nhất của một người cán bộ, đảng
viên mẫu mực gồm có: Nhân , Nghĩa, Trí, Dũng, Liêm:
“Nhân là thật thà thương yêu, hết lòng giúp đỡ đồng chí và đồng bào;
kiên quyết chống lại những việc có hại đến Đảng, đến nhân dân. Vì thế mà
sẵn lòng chịu cực khổ trước mọi người, hưởng hạnh phúc sau thiên hạ, không
tham giàu sang, không e cực khổ, không sợ oai quyền. Những người đã không
ham, không e, không sợ gì thì việc gì là việc phải họ đều làm được.”
“Nghĩa là ngay thẳng không có tư tâm, không làm việc bậy, không có
việc gì phải giấu Đảng. Ngoài lợi ích của Đảng, không có lợi ích riêng; lúc
Đảng giao cho việc gì bất kỳ to nhỏ đều ra sức làm cẩn thận; thấy việc gì phải
thì làm, thấy việc gì đúng thì nói. Không sợ người ta phê bình mình mà phê
bình người khác cũng luôn đúng đắn”.
“Trí vì không có việc tư túi nó làm mù quáng, cho nên đầu óc trong
sạch, sáng suốt. Dễ hiểu lý luận. Dễ tìm phương hướng. Biết xem người, biết
xét việc. Vì vậy mà biết làm việc có lợi , tránh việc có hại cho Đảng, biết vì
Đảng mà cất nhắc người tốt, đề phòng người gian”. Điểm mấu chốt trong chữ

19


trí là nắm vững sử dụng lý luận, kiến thức để nhìn nhận, cân nhắc người có
khả năng chứ không phải xét qua loa, hình thức, hời hợt.
“Dũng là dũng cảm, gan góc; gặp việc phải có gan làm; thấy khuyết
điểm phải có gan sửa chữa; cực khổ, khó khăn có gan chịu đựng; có gan
chống lại những vinh hoa, phú quý không chính đáng; nếu cần dám hy sinh
tính mệnh cho Đảng, cho Tổ quốc, không bao giờ rụt rè, nhút nhát.”

tới phẩm chất, đạo đức và lối sống của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Tham
nhũng, hối lộ đã trở thành "quốc nạn" mà trong đó không ít cán bộ, đảng viên
đóng vai trò chính của tệ nạn này … những con sâu mọt này đã cố tình quên
đi lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng đối với cán bộ,
đảng viên là phải biết Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng, Liêm, mà chữ liêm là thước đo
bản chất con người. Người cán bộ Liêm là không tư tâm, việc có lợi cho dân
cho nước thì dù nhỏ mấy, khó khăn mấy cũng làm; những việc có hại cho
nhân dân cho dân tộc thì dù nhỏ mấy cũng không làm. Những quan tham vì
vụ lợi sẵn sàng mua những trang thiết bị cũ kỹ của nước ngoài với giá cao để
nhà nước và nhân dân phải è cổ trả nợ; họ cũng sẵn sàng nghĩ trăm phương
ngàn kế ăn bớt xén tiền của của nhân dân đóng góp để xây dựng cơ sở hạ tầng
của địa phương… Những hạng người đó là loại "bất liêm”.Họ lợi dụng những
23


mặt trái của cơ chế kinh tế, những sơ hở của Nhà nước và lòng tin của nhân
dân để bán rẻ lương tâm họ, nuôi béo con sâu "cá nhân chủ nghĩa" gây nên
tình trạng mất lòng tin trong xã hội.
Những mặt tiêu cực về đạo đức dường như đang có chiều hướng gia
tăng. Đó là lối sống thực dụng, xem nhẹ lý tưởng, coi thường pháp luật, cùng
với những tàn dư của đạo đức phong kiến, thực dân, gia trưởng, độc đoán, cục
bộ chưa được khắc phục và “diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch
đang làm thay đổi quan niệm về đạo đức, lối sống, suy thoái tư tưởng chính trị
của một bộ phận nhân dân, trong đó có cán bộ, đảng viên. Những biểu hiện
tiêu cực về đạo đức đã ảnh hưởng xấu đến uy tín của Đảng, làm giảm lòng tin
của quần chúng đối với Đảng.
Do quá chú trọng đến phát triển kinh tế, nhiều cơ quan, tổ chức xã hội,
nhà trường và gia đình coi nhẹ việc giáo dục đạo đức. Không ít cấp uỷ đảng
chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vai trò nền tảng của đạo đức đối với sự
phát triển của mỗi người cũng như sự ổn định và phát triển xã hội, buông lỏng

chúng ta hiện đang vẫn còn trong tình trạng dân chủ hình thức, dân chủ bề
ngoài. Nhiều cán bộ lãnh đạo, quản lý do chưa nghiên cứu về dân chủ, chưa
nắm được thực chất của nền dân chủ, nên sa đà vào tập trung quan liêu, cửa
quyền, ban phát theo lối chủ nquan duy ý chí. Đây là một điểm yếu kém của
đội ngũ cán bộ chúng ta mà còn lâu mới có thể khắc phục được
Những sai phạm hiện nay về đạo đức cách mạng không vượt ra ngoài
những vấn đề Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phân tích, phê phán trước kia, khác
chăng là cấp độ nghiêm trọng hơn, quy mô rộng lớn hơn, tình hình tiêu cực
kéo dài hơn và vấn đề không phải chỉ là sai lầm khuyết điểm của từng cá nhân
riêng lẻ, mà còn nhiễm vào cả cơ chế quản lý kinh tế, xã hội như tệ quan liêu,
thoái hoá biến chất, suy thoái về tư tưởng chính trị và đạo đức lối sống. Rõ
ràng, hiện nay cách mạng đang yêu cầu và đòi hỏi phải giải quyết vấn đề đạo
đức xã hội, trước hết là đạo đức của cán bộ đảng viên một cách mạnh mẽ,
kiên quyết và triệt để hơn rất nhiều.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã khẳng định: "Phòng ngừa và kiên
quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí là đòi hỏi bức xúc của xã hội, là
25