I. LÝ DO IẾ SÁ G KIẾ KI H GHIỆM:
1. Giáo dục kĩ năng sống là một nội dung giáo dục hết sức quan trọng cần
được thực hiện một cách có hệ thống và thường xuyên trong nhà trường. Giáo
dục kĩ năng sống giúp học sinh có hiểu biết và được rèn luyện hành vi có hại cho
sức khỏe,thể chất và tinh thần, tăng cường khả năng nhận thức xã hội,khả năng
thich ứng với cuộc sống cũng như khả năng ứng phó linh hoạt, tích cực với
những thách thức trong cuộc sống hàng ngày. Việc đưa giáo dục kĩ năng sống
vào nhà trường có ý nghĩa như một sự thức tỉnh để các nhà giáo dục chú ý nhiều
hơn đến tính hữu dụng, thiết thực trong chương trình nhà trường, đồng thời tăng
khả năng đáp ứng yêu cầu đào tạo con người mới năng động, tích cực, tự tin, đạt
được thành công trong xã hội hội nhập.
2. Môn Ngữ văn ở trường phổ thông nói chung và trường THPT nói riêng có
vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục này. Vâng! Chúng ta
đã biết ‘ Văn học là nhân học” Con người là điểm xuất phát cũng là điểm cuối
cùng của văn học. Lịch sử văn học là lịch sử khám phá tâm hồn con người,sự
khám phá ấy là vô cùng, vô tận, không có trang cuối bởi con người và thế giới
bên trong của con người tiềm ẩn bao bí mật để thâm nhập, tìm hiểu và khám
phá. Chỉ có cái nhìn đặc sắc, đầy xác thực về con người, nhà văn mới có được
kiến giải có nghĩa về cuộc sống và chính bản thân con người. Với đặc trưng của
môn học về khoa học xã hội và nhân văn, bên cạnh nhiệm vụ hình thành và phát
triển ở học sinh năng lực sử dụng tiếng Việt, năng lực tiếp nhận văn bản văn học
và các loại văn bản khác,môn ngữ văn học giúp học sinh có những hiểu biết về
xã hội, văn hóa,văn học, lịch sử,đời sống nội tâm của con người.Với tính chất
giáo dục thẩm mĩ, môn Ngữ văn giúp học sinh bồi dưỡng năng lực tư duy, làm
giàu cảm xúc thẩm mĩ và định hướng thị hiếu để hoàn thiện nhân cách. Và vậy
Ngữ văn là môn học có khả năng đặc biệt trong việc giáo dục các kĩ năng sống
cho học sinh. ọc văn để hiểu người. Giảng văn để dạy làm người Làm thế
nào để chúng ta - v a là người đọc, v a là người giảng văn để tạo ra và truyền
được cái cảm hứng
n
n l h ” ấy.

1. M
g ê ứu:
- Nhằm giúp cho giáo viên dạy văn, nhất là giáo viên đang trực tiếp giảng
dạy ở lớp 11- trung học phổ thông có thêm nguồn tư liệu về Sê-khốp và truyện
ngắn Người trong bao. Hy vọng đây sẽ là những kiến thức cần thiết góp phần
làm phong phú thêm bài giảng của các thầy cô.
- ối với người học: ây là một trong những phương pháp quan trọng,
giúp các em thấy được cái hay, cái đẹp một tác phẩm văn học tiêu biểu của Nga
và thế giới, ở một ngòi bút tài năng – Sê-khốp. Nhằm góp phần làm tăng sức hấp
dẫn của bài học đối với học sinh, trong thời điểm mà hứng thú học văn của các
em còn nhiều điều đáng phải suy tư, trăn trở.
=> Tôi nghiên cứu đề tài này nhằm thực hiện mục đích: chỉ ra chất nhân
bản trong truyện ngắn “N ườ r n ba ” để t giáo dục quan niệm sống cho
học sinh.
2
g ê ứu
- Nghiên cứu chất nhân bản tích cực trong truyện ngắn “N ườ r n ba ”
của Sêkhốp .
- Những khía cạnh của chất nhân bản trong truyện ngắn có liên quan đến việc
giáo dục quan niệm sống cho học sinh.
III
g
g ê ứu:
1
g
g ê ứu:
- Phương pháp: đọc- hiểu.
- Phương pháp: phân tích - tổng hợp.
- Phương pháp: phát vấn - đàm thoại.
- Phương pháp: thuyết giảng.

* Kết luận

g
gg
u
.
1. Đối với giáo viên:
- ề tài sẽ giúp cho giáo viên khi giảng dạy tác phẩm Người trong bao sẽ
có một trong những hướng khai thác hợp lí, làm nổi bật tài năng nghệ thuật của
tác giả và ý nghĩa sâu sắc của truyện ngắn. ồng thời làm cho giờ học sinh
động, dễ đi vào tâm trí, và tình cảm của học sinh.
- Qua bài dạy, phần nào giáo viên sẽ nắm được năng lực tiếp nhận và
khám phá tác phẩm của học sinh.
2. Đối với học sinh:
ề tài này giúp các em:
- Nâng cao khả năng tiếp nhận và cảm thụ truyện ngắn đặc sắc, tiêu biểu
cho phong cách của Sê-khốp: mang tính triết lý và có sức khái quát cao về ý
nghĩa xã hội.
- T đó mà có nhận thức sâu sắc tác hại của một lối sống trong bao”; và
xác định được một lối sống đúng đắn cho bản thân.

Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”

3


GI I
I
1

rạ g
g
d kĩ ă g số g
ọ s
ô g qu g ờ
ọ
u ă
Người trong bao ( ế 95 96 g ă 11
ế 122
123 g ă 11 â g
):
Tuy nhiên việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua tiết dạy N ườ
r n ba (T ế 95,96 N ữ văn 11 cơ bản, ế 122, 123 N ữ văn 11 nân ca )
trong nhà trường là một vấn đề không hề đơn giản, bởi nhiều lẽ:
- Tác phẩm càng hay, thì càng giàu ý nghĩa; và con đường đi tìm hiểu và
khám phá nó càng không dễ dàng.
- Bên cạnh đó, truyện ngắn này mới đưa vào giảng dạy trong nhà trường,
nên tài liệu nghiên cứu còn ít và hiếm. Nhất là khi thi đại học chưa chú trọng
đến phần văn học nước ngoài.
- Giáo viên chỉ chú ý truyền đạt kiến thức về Sêkhốp, về nhân vật Bêlicốp(
ngoại hình, cách ăn mặc,thói quen...) chưa tập trung vào mục đích dùng ngòi bút
trào phúng để phê phán luôn sợ hãi cái mới, muốn bấu víu vào quá khứ trì trệ,
lạc hậu, Sê-khốp đã xây dựng một điển hình văn học có ý nghĩa khái quát cao.
Lối sống trong bao”, kiểu người r n ba ” ở Bê-li-cốp đã t cuộc sống điển
hình hoá vào tác phẩm, để rồi t tác phẩm lại bước ra cuộc đời. Giáo viên chưa
khái quát được ý nghĩa xã hội của hình tượng, chưa đưa ra được thông điệp về
cách sống cho học sinh. Nhà văn đã t ng nói: C n n ườ a sẽ rở nên
đẹp
hơn nếu chỉ ch họ b ế họ như hế nà ”. Truyện ngắn của ông nói chung và
4

XXI, mà thực chất cách tiếp cận kĩ năng sống đó là: Học để b ế . Học để làm.
Học để ự hẳn định mình và Học để cùn chun s n . Mục tiêu giáo dục phổ
thông đã và đang chuyển hướng t chủ yếu là trang bị kiến thức sang trang bị
những năng lực cần thiết cho các em học sinh. ặc biệt rèn luyện kĩ năng sống
cho học sinh được xác định là một trong những nội dung cơ bản của phong trào
thi đua Xây dựn rườn học hân h ện, học s nh ích cực”trong trường phổ
thông, giai đoạn 2008-2013 do Bộ giáo dục và ào tạo chỉ đạo nhằm phát huy
tính chủ động, tích cực của học sinh. T đó xây dựng mục đích sống lành mạnh,
tốt đẹp cho các em ở tương lai.
Vì vậy, nếu chỉ ra được chất nhân bản trong truyện ngắn “N ườ r n ba ”
sẽ góp phần xây dựng quan niệm sống lành mạnh cho học sinh.
2. ắ
gk
ấ
â
:
Có nhiều quan niệm, nhiều ý kiến khác nhau về vấn đề nhân bản. Vì vậy, tôi
đã khảo sát một số t điển nhằm đưa ra một cách hiểu chung cơ bản nhất, làm cơ
sở cho viêc tìm hiểu chất nhân bản trong truyện ngắn “N ườ r n ba ” .
Sách T điển Tiếng Việt thông dụng” của Hồ Xuân Thái (NXB Văn hoáThông tin -1999) quan niệm Nhân: người; bản”: gốc. Nhân bản”: cái gốc
làm người”.
Quan niệm này cho rằng Nhân bản” bao gồm tất cả những gì làm nên con
người, để phân biệt con người với các sinh vật khác.
Cuốn Hán Việt t nguyên” của Bửu Kế-NXB Thuận Hoá-1999, lại cho rằng
Nhân: người, bản: gốc. Nhân bản: lấy người làm gốc. Cái thuyết cho rằng là
người quan trọng hơn cả, là gốc của vũ trụ”.
5
Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”


đoán, những tư tưởng mới bị bóp nghẹt,... Một bầu không khí ngột ngạt, nặng nề
bao trùm khắp nước Nga. Gây tâm lí thất vọng, hoài nghi, lo sợ, muốn t bỏ đấu
tranh, thậm chí muốn thoả hiệp đầu hàng. Xuất hiện trong hoàn cảnh đó, Người
trong bao mang đậm dấu ấn thời sự của xã hội Nga lúc bấy giờ. Vì lẽ này, tác
phẩm đã:
+ Tập trung phê phán lối sống trong bao”, thu mình, hèn nhát sợ hãi, đến
mất nhân cách của một bộ phận người, đặc biệt là tầng lớp trí thức tiểu tư sản ở
Nga cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX. Tạo ra một cơ chế sống giả tạo, rập khuôn,
máy móc, không thể chấp nhận được ở con người.
+ Mặt khác nhà văn cũng nhiệt tình cổ vũ cho một xã hội mới tốt đẹp hơn,
tiến bộ hơn. Trong đó, con người cần phải sống là chính mình, cần phải đấu
tranh loại bỏ những cái xấu xa và lạc hậu ra khỏi xã hội.
31
ê
ố số g r g
êu
Truyện ngắn“N ườ r n ba ” kể về lối sống trong bao của Bêlicốp với
cảm hứng phê phán sâu sắc.
Có thể nói suốt cuộc đời mình Bêlicốp chưa dám sống một phút giây nào.
Hắn tìm kiếm sự an toàn trong cái bao cả về thể xác lẫn nội tâm. Thứ tiếng hắn
dạy là tiếng Hi Lạp cổ lỗ, lỗi thời. Sinh hoạt hàng ngày của hắn cũng hết sức
khác thường, y luôn bao kín mình trong đống quần áo, mũ, kính, ủng bất kỳ mưa
hay nắng. Hắn lúc nào cũng có khát vọng mãnh liệt là thu mình vào trong một
cái bao để ngăn cách, bảo vệ hắn với thế giới bên ngoài. Về mặt tinh thần cũng
6
Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”


vậy, Bêlicốp chỉ ca ngợi quá khứ, những cái không bao giờ có thực để trốn chạy

bao, phần chất người bị thui chột dần đi. Những việc làm có ích như đọc
sách,làm t thiện, giải trí hay những việc vô hại như nói to, làm quen, gửi
thư mà con người cũng không dám làm. iều đó chứng tỏ xã hội này là xã hội
vô nhân bản và chúng ta cần phải thay đổi cuộc sống để có một xã hội khác tốt
đẹp hơn.
3 3 Xây d g â
ối lập với Bêlicốp và cuộc sống trong bao của anh ta là chị em Varenka.
Nếu như Bêlicốp chỉ biết sống ru rú trong bao, sợ sệt không dám làm việc gì, thì
chị em Varenka lại có cuộc sống vui vẻ, cởi mở, chan hoà-cách sống mà mỗi khi
Bêlicốp tiếp xúc đều tái mặt, run lập cập, sợ hãi, phản đối. Họ nói to, cười to, đi
xe đạp, cãi nhau, đọc sách và làm những gì họ thích, họ cho là đúng. Chị em
họ sống vui vẻ hồn nhiên t trong bản chất, họ sống cuộc đời ồn ào, nhộn nhịp,
yêu quê hương Ucraina tươi đẹp.
Sêkhốp không phải không có ngầm ý khi đặt hai lối sống khác biệt nhau
trong thế đối sách nhau, bởi điều đó v a tạo được mâu thuẫn, v a để ngầm so
sánh để người đọc tự tìm cho mình một hướng đi, một cách sống mới.
Kôvalenkô, Varenka, Burkin, bác sĩ Ivan trong truyện đại diện cho những
nhân vật tích cực, tiến bộ của Sêkhốp. Họ là những người tốt, nhận ra bản chất
7
Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”


của xã hội nên họ có tâm trạng bất mãn, thất vọng Tất cả những tình cảm đó
thể hiện chất người sâu sắc, tiến bộ trong họ. ó là khía cạnh của chất nhân bản.
4. Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản “Người
trong bao”
Bất kỳ tác phẩm nào cũng có ý nghĩa giáo dục con người. Nó thể hiện ý đồ
cải tạo cuộc sống của tác giả. Khi đọc văn, quan trọng là rút ra được ý nghĩ giáo
dục của nó. ây cũng là chức năng quan trọng của văn học. Văn chương hình

bè, tạo cho mình một môi trường sống vui, sống độ lượng, sống vị tha, làm việc
tốt, lao động tích cực, không sống cô độc, vị kỉ, tích cực học tâp, cải tạo cuộc
sống, cầu tiến bộ, học cái tốt, tránh cái xấu
ặc biệt, cần tránh cuộc sống
nhàm chán, mòn mỏi, trì trệ. ây là lối sống không có trong lứa tuổi này. T ng
giờ, t ng phút các em phải sử dụng thời gian thật có ích để làm cho cuộc sống
bận rộn, sôi nổi, có ý nghĩa. Học sinh cần tránh xa những môi trường không lành
mạnh để tránh bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội .
Muốn thực hiện điều này, học sinh cần có sự giúp đỡ quan tâm của cha mẹ,
gia đình, nhà trường và xã hội. Cần có sự định hướng, giúp đỡ các em, phải theo
sát t ng công việc của các em, hiểu tâm lí các em để có cách đối xử phù hợp
tránh để các em rơi vào tình trạng bất mãn, chán nản, bất cần. Bởi những tình
trạng xấu đó dễ đưa các em vào con đường sa ngã. Cũng cần bồi đắp cho học
sinh lòng yêu thương con người.
Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”

8


4 2 Số g ộ ợ g ị
ạ
ọ g ờ
Trong truyện Bêlicốp là con người khó tính, kì quặc, anh ta nhìn nhận mọi
vấn đề bằng con mắt khắc nghiệt, việc gì anh ta cũng cho là xấu, là mờ
ám Anh ta chỉ thấy cái tiêu cực mà không thấy cái tích cực nên lúc nào anh ta
cũng cảm thấy không an toàn và cần chui vào bao để tránh.
Qua các chi tiết trên, giáo viên cần chỉ ra cái tiêu cực cho học sinh để rút ra
kết luận: Sống độ lượng trong cách đánh giá người khác. Cần thấy cả cái tốt và
cái xấu, tránh tình trạng chỉ thấy cái tiêu cực, phiến diện một chiều. ây cũng là

Học sinh cần xây dựng cho mình một lối sống độc lập, tự chủ để xác định
phương hướng học tập, lựa chọn hành động, lựa chọn tương lai cho mình. Sống
làm chủ cho công việc hàng ngày, quyết đoán trong công việc Tuy nhiên,
không được đẩy sự tự chủ lên mức thái quá dễ dẫn đến bảo thủ, chỉ biết
mình mà là sự tự chủ trong giới hạn, nghĩa cần biết lắng nghe ý kiến đóng góp
của người khác để hoàn thiện mình, để sửa chữa khuyết điểm
4 5 Xây d g
g ố
â
Một người tốt là một người có nhân cách. Chính nhân cách là biểu hiện cho
chất người, chất nhân bản. Xây dựng, hoàn thiện nhân cách của mình đồng thời
giúp đỡ người khác rèn luyện nhân cách đó là việc làm có ý nghĩa nhất, là việc
9
Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”


làm rất Người. Xã hội có sự lành mạnh, có nhiều nhân cách tốt là một xã hội
mang tính nhân bản, nhân đạo.
Bêlicốp không phải là con người có nhân cách tốt đẹp, bởi sống trong môi
trường đó, nhân cách Bêlicốp bị mai một dần khiến anh ta sống không đúng
nghĩa con người. Sự tồn tại của anh ta chỉ là ở mặt sinh học, còn ở phần nhân
cách con người xã hội thì Bêlicốp không hề có. Bởi vậy, muốn sống là người
theo đúng nghĩa, mỗi người phải hoàn thiện phần nhân cách của mình, đó là
luôn rèn luyện, học hỏi những tính cách tốt đẹp. ó là việc làm nhân bản để
hướng tới cái đích cũng là nhân bản.
4 6 Số g ô rọ g g ờ k
ây là nguyên tắc sống quan trọng trong qua hệ với mọi người xung quanh.
Mỗi người có một cách sống và một cách nghĩ riêng đòi hỏi người khác phải tôn
trọng. Con người không có quyền can thiệp nói xấu,khinh thường cách sống của

sinh là cách sống quan trọng để hình thành con người và cách sống có ý nghĩa.
*
ạ
- Với mục đích dùng ngòi bút trào phúng để phê phán luôn sợ hãi cái mới,
muốn bấu víu vào quá khứ trì trệ, lạc hậu, Sê-khốp đã xây dựng một điển hình
văn học có ý nghĩa khái quát cao. Lối sống trong bao”, kiểu người trong bao”
ở Bê-li-cốp đã t cuộc sống điển hình hoá vào tác phẩm, để rồi t tác phẩm lại
10
Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”


bước ra cuộc đời. iều này cho thấytài năng nắm bắt, phản ánh và khái quát
hiện thực của Sê-khốp.
- Nhà văn đã t ng nói: C n n ườ a sẽ rở nên
đẹp hơn nếu chỉ ch
họ b ế họ như hế nà ”. Truyện ngắn của ông nói chung và Người trong bao
nói riêng, chính vì thế luôn là tiếng nói cần thiết cảnh báo, kêu gọi mọi người:
cần phải thay đổi cuộc sống, không thể sống vô vị, tầm thường, hủ lậu như thế
mãi; làm được như vậy con người mới có một cuộc sống lành mạnh, khoẻ
khoắn, đầy ý nghĩa!
5
xuấ g
g
Tiết 95, 96:
g ờ r g
Sêk ố M
êu
ọ : Giúp cho học sinh:
1 Kế

giới thiệu với các em một trong những truyện ngắn tiêu biểu của Sêkhốp đó là
“N ườ r n ba ” .
Hoạt động của GV-HS
Nội dung cần đạt
- GV Cho học sinh đọc
I ì
u u g
11
Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”


phần tiểu dẫn (sgk)

1
g :
* Cuộ ờ
- Em hãy nêu những nét
- An-Tôn Páp-Lô-Vích Sê-Khốp(1860-1904)
chính cuộc đời và sự
- Sinh ra ở Thị trấn Ta-gan-rốc bên bờ biển Anghiệp của nhà văn dốp nước Nga.
Sêkhốp?
- Xuất thân trong gia đình buôn bán nhỏ.
- ông v a là bác sĩ nông thôn, viết báo, viết văn,
đồng thời tham gia nhiều công việc xã hội khác.
*S g
ă ọ :
- Sê Khốp là nhà văn Nga kiệt xuất.
- Ông để lại hơn 500 truyện ngắn và truyện v a.
Sự nghiệp văn học của

nội dung chính của tác Hylạp. ặc điểm đặc biệt là cuộc sống anh ta là cái
phẩm.
gì cũng ở trong bao, t ăn ngủ, đồ dùng, đi chơi,
đến ý nghĩ cũng giấu trong bao. Lúc nào anh ta
cũng sống trong lo âu sợ hãi, thấy cái gì cũng mờ
ám và chỉ sợ nhỡ xảy ra chuyện gì”.
Bằng vẻ mặt lo lắng, ủ rũ anh ta đã gây sức ép
với đồng nghiệp và mọi người khiến ai cũng sợ
hắn.
Mọi người gán ghép anh ta với Varenka chị gái
của một giáo viên dạy lịch sử mới chuyển về
trường. Mọi việc chưa đi đến đâu vì Bêlicốp không
dám ngõ lời cầu hôn. Một lần cả trường nhận được
12
Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”


bức tranh châm biếm Bêlicốp và cô Varenka khiến
anh ta xấu hổ, day dứt. Rồi anh ta bắt gặp chị em
Varenka đi xe đạp ngoài đường nên anh ta quyết
định đến đến nhà Varenka để góp ý. Khi đến, anh
ta chỉ gặp người em. Giữa hai người xảy ra tranh
cãi, gây lộn. Bêlicốp trượt chân ngã, Varenka đi về
thấy thế phá lên cười. Về nhà anh ta ốm một tháng
rồi chết. Vẻ mặt hắn trong quan tài rất hiền lành
tươi tỉnh vì dường như hắn đã được chui vào cái
bao thực sự. Mọi người m ng thầm vì t nay
không còn Bêlicốp giám sát nữa. Nhưng chưa đầy
một tuần sau cuộc sống trở lại như cũ vì có rất

+ eo kính dâm, lỗ tai nhét bông.
+ i xe ngựa bao giờ cũng kéo mui lên.
+ ở nhà, giường chật như một cái hộp, móc
màn, kéo chăn chùm kín, trong phòng nóng bức
ngột ngạt.
T đó, em Bêlicốp là
=> Bêlicốp lúc nào cũng có khát vọng mãnh liệt
người như thế nào?
được thu mình vào một cái vỏ, tạo cho mình một
thứ bao ngăn cách có thể bảo vệ hắn khỏi ảnh
Trong khi lo âu, chán hưởng bên ngoài.
ghét cuôc sống Bêlicốp
- ể bào chữa hắn luôn ca ngợi quá khứ, ca
yêu gì và ca ngợi gì? điều ngợi những điều không có thực -> Con người
đó gợi cho em suy nghĩ gì? Bêlicốp không thể chung sống chan hoà với thực
tại. Vì thế, hắn chui vào trong bao để cách ly với
cuộc sống thực tại.
13
Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”


Em hiểu thế nào là cái
bao tinh thần? Nó biểu
hiện ở Bêlicốp như thế
nào?

ê ố
.
- Bao tinh thần là cái bao trong suy nghĩ.

khống chế cả trường học và thành phố trong suốt
10-15 năm.
=> Lối sống của Bêlicốp làm cho con người
sống nhàm chán, vô vị. Họ luôn sống trong kìm
nén, lo âu, sợ sệt, khiến cuộc sống không có ý
nghĩa.
Vì sao Bêlicốp lại chết?
d. Cái c ế
ê ố
- Sau khi cãi lộn với Kôvalenkô hắn ra về và
Có phải tiếng cười đã trượt cầu thang ngã. Varenka đi về thấy thế phá lên
giết chết Bêlicốp?
cười và tiếng cười của Varenka đã kết thúc những
gì còn lại trong Bêlicốp.
- Không đơn giản như vậy mà đó là sự xung dột
của hai lối sống trái ngược nhau, sự xung đột của
lối sống trong bao khi tiếp cận thực tại.
Vẻ mặt Bêlicốp được
- Nằm trong quan tài, vẻ mặt hắn trong hiền
miêu tả như thế nào khi lành, dễ chịu, thậm chí có vẻ tươi tỉnh nữa ->
nằm trong quan tài? Tại Hắn m ng vì cuối cùng hắn được chui vào trong
sao lại như vậy?
một cái bao và không bao giờ phải thoát ra nữa.
Em có nhận xét gì về
=> Cái chết do cuộc sống cố độc, không gia
14
Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”



2 Hì
ợ g
Cái bao hình tượng theo suốt nhân vật Bêlicốp
làm nổi bật cái độc đáo của nhân vật này.
- Cái bao (nghĩa đen): Vật dùng để bao, gói,
đựng đồ vật hàng hoá hình túi hoặc hộp.
- Nghĩa chuyển: lối sống và tính cách của
Bêlicốp.
- Nghĩa biểu trưng: kiểu người trong bao lối
sống trong bao của xã hội Nga lúc bấy giờ. Cả xã
hội Nga là một cái bao khổng lồ trói buộc, tù hãm,
vây búa, ngăn chặn tự do của con người.
=> Chủ đề tư tưởng
- Lên án, phê phán mạnh mẽ kiểu người trong
bao, lối sống trong bao.
- Cảnh báo và kêu gọi mọi người cần phải thay
đổi cuộc sống, cách sống không thể sống tầm
thường, hèn nhát, ích kỉ, vô vị mãi như vậy được.
3 ặ sắ g
u
- Ngòi bút trào phúng, châm biếm nhẹ nhàng,
với nụ cười hài hước, hóm hỉnh.
- Sử dụng các chi tiết nghệ thuật, các tình huống
có vấn đề.
- Sử dụng lối trần thuật gián tiếp.
- Truyện ngắn SêKhốp v a có cái lạnh lùng của
ngòi bút hiện thực, lại v a đậm nét trữ tình của
ngòi bút lãng mạn.
III ổ g kế
Với nghệ thuật xây dựng biểu tượng và nhân vật

1 S s
kế qu chung :
Với những suy nghĩ trên và bằng những thể nghiệm của bản thân trong
giờ dạy bài Người trong bao của Sê-khốp( tiết 94-95 trong chương trình Ngữ
Văn 11- THPT), đã giúp tôi đạt được kết quả nhất định: Học trò trong các lớp tôi
trực tiếp giảng dạy- dù chỉ lớp cơ bản- các em đều hứng thú trong giờ học. Các
em đều thấy tự tin, thoải mái, và yêu thích một tác phẩm tưởng ch ng như khô
khan, tẻ nhạt khi viết về một ông giáo dạy tiếng Hy-lạp, rất lập dị, kì cục; để rồi
t đó các em nhận ra những tầng nghĩa sâu sắc của tác phẩm. Trên cơ sở đó, t
những lớp bình thường vẫn phát hiện ra những học sinh có năng lực học văn để
bồi dưỡng.
Qua ba năm nghiên cứu và trực tiếp giảng dạy tôi rút ra được một số kinh
nghiệm sau:
- Nếu giáo viên hướng dẫn học sinh tiếp cận theo bài học theo cách này thì
học sinh sẽ hình thành được quan niệm sống tích cực hơn.
- Trong quá trình giảng dạy giáo viên nên liên hệ tới những biểu hiện của lối
sống trong bao của học sinh như: các em không dám hỏi bài vì sợ mọi người biết
mình dốt, không dám giơ tay phát biểu bài bài vì sợ mình trả lời sai T đó, mà
khuyến kích học sinh tích cực hơn trong công việc học tập cũng như trong các
hoạt động trường lớp.
2 S s
kế qu g ờ ọ :
Tôi đã tiến hành thực nghiệm đề tài ở lớp 11A1 và đối chứng với lớp
11A2, đều là hai lớp ban cơ bản- trường trung học phổ thông Lam Kinh
a. Lớp 11A2: Không chú ý nhiều đến việc giáo dục quan niệm sống cho học
sinh thông qua việc khai thác các phương diện nghệ thuật của truyện ngắn
Người trong bao:
- Giờ học buồn, khô khan; học sinh không hứng thú tìm hiểu tác phẩm.
- Học sinh không thấy rõ được đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn có gì
khác với truyện ngắn của các nhà văn cùng thời ở nước Nga và thế giới.Lại càng

lậu như thế mãi; làm được như vậy con người mới có một cuộc sống lành mạnh,
khoẻ khoắn, đầy ý nghĩa!
-> ể rồi t đó nhân vật Bê-li-cốp, tác phẩm n ườ r n ba ”, trở nên gần gũi
với các em. Các em yêu mến tác phẩm, nhà văn dù khác màu da, khác nền văn
hoá
=> Rõ ràng, việc áp dụng thực nghiệm đề tài đã tạo ra kết quả học tập cao hơn
cho học sinh, và học sinh có ý thức hình thành quan niệm sống một cách tích
cực và lành mạnh đây là điều không chỉ học sinh mà giáo viên và xã hội đều
mong muốn.

Giáo dục quan niệm sống cho học sinh qua giờ đọc hiểu văn bản
“Người trong bao”

17


C KẾ
H C
T đề tài trên có thể thấy chất nhân bản là vấn đề nổi bật, sâu sắc trong
truyện ngắn của Sêkhốp, có ý nghĩa tích cực đối với việc giáo dục ý thức của
học sinh trong nhà trường. Mỗi giáo viên có cách truyền thụ khác nhau, do vậy
cách nhấn mạnh ý nghĩa giáo dục của tác phẩm cũng khác nhau. Vì vậy, giáo
viên cần có sự quan tâm khai thác đúng đắn, đầy đủ để đem lại hiệu quả cao
nhất. Giúp học sinh tìm hiểu mọi giá trị của tác phẩm là một trong những con
đường hữu hiệu để tiếp cận và cảm nhận văn bản văn học “ Người trong bao”kiệt tác của Sê-khốp. T đó các em không chỉ yêu mến truyện ngắn, nhà văn, mà
còn có ý thức rèn luyện và lựa chọn lối sống đúng đắn, cao đẹp biết tiếp thu
những gì mới mẻ tiến bộ, khoẻ khoắn, để sống đúng là chính mình, có ý nghĩa;
chứ không phải là sống trong bao” hèn nhát, bạc nhược.
- Hiểu biết tri thức, rèn luyện nhân cách cho học sinh, đó cũng là mục
đích cao đẹp của mỗi giờ dạy học văn nói chung trong nhà trường phổ thông. ó

18


I LIỆ

H M KH O:

1. Lị sử ă ọ g – NXB GD, 1997, của ỗ Hồng Chung.
2. uy
ẩ
-tôn Sê-k ố – NXB Văn học, 1999, Vương Trí
Nhàn.
3. ă
g
ă ớ 11 gợ
ọ
u
ờ ì – NXB GD, 2007, Vũ
Dương Quỹ- Lê Bảo.
4.
ế kế
g g g ă ớ 11- tập hai- NXB GD, 2008, Phan Trọng
Luận (chủ biên).
5. Phân tích tác p ẩ
g
ă
ớ 11 – NXB GD, 2008, Trần Nho Thìn(
chủ biên).
6 Họ ố g
ă 11-Nguyễn Thục Phương (NXB Văn Hoá-Thông tin-2007)