“Biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Luyện từ và câu lớp 5".
I.ĐẶT VẤN ĐỀ:
Trong cuộc sống, Tiếng Việt là vốn ngôn ngữ phát triển toàn diện nhất, có khả
năng đáp ứng mọi nhu cầu giao tiếp trong xã hội. Tiếng Việt là tiếng nói phổ thông của
cả nước, có vai trò đặc biệt quan trọng trong cộng đồng người Việt Nam nói chung và
trong trường phổ thông nói riêng mà đặc biệt là trường tiểu học. Bên cạnh đó, Luyện từ
và câu là một trong những phân môn quan trọng góp phần hình thành tri thức và kĩ năng
diễn đạt trong Tiếng Việt cho học sinh ở nhà trường tiểu học.
Tuy nhiên, việc dạy Tiếng Việt nói chung và phân môn Luyện từ và câu nói riêng
còn nhiều băn khoăn và trăn trở bởi sự diễn đạt trong Tiếng Việt rất phong phú và đa
dạng. Do đó, cần phải có biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn Luyện từ và câu .
Đó cũng là lý do chúng tôi chọn đề tài : “Biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn
Luyện từ và câu lớp 5".

II/ THỰC TRẠNG
1.Thuận lợi:
- Cơ sở vật chất đầy đủ, khang trang.
- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu và phụ huynh học sinh.
- Có thư viện với nhiều đầu sách và lịch cho học sinh mượn sách rõ ràng, có chỗ để

học sinh có thể đọc sách vào giờ giải lao.
2.Khó khăn :
- Trường chỉ dạy lớp 1 buổi /ngày nên thời lượng học ở trường ít so với các trường

có lớp học 2 buổi/ngày.
- Nhiều HS chưa hiểu rõ tầm quan trọng của phân môn Luyện từ và câu nên cách dùng

từ, đặt câu, thái độ học tập phân môn này chưa được tốt.
- Vốn sống, sự hiểu biết và khả năng diễn đạt của học sinh còn hạn chế.
- Một số HS chưa ham thích học phân môn Luyện từ và câu ( vì HS chưa có kỹ năng


Giáo dục là một quá trình lâu dài, trong đó người làm giáo dục phải áp dụng nhiều
biện pháp, từ khâu tổ chức, giáo dục, đến tác động vào từng cá nhân và tập thể. Quá trình
đó cũng không phải chỉ diễn ra trong một hay hai ngày mà là quá trình tác động lâu dài,
như dân gian thường nói “mưa dầm thấm lâu”. Hiểu được điều này nên trong quá trình
giảng dạy tôi luôn thể hiện là một người thầy có tinh thần trách nhiệm cao và luôn luôn
tìm tòi để tìm ra những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy ở phân môn
LuyệnTừ và câu.
Luôn tìm hiểu nhiều phương pháp mới để vận dụng vào dạy tốt phân môn tập làm
văn đặt biệt là phân môn LuyệnTừ và câu. lớp 5.
Bằng những kinh nghiệm của bản thân và quá trình học hỏi thêm ở đồng nghiệp
mà giờ đây tôi đã tìm ra một số biện pháp và giải pháp đệ có thể dạy tốt phân môn
LuyệnTừ và câu lớp 5 như sau:
1. Mục tiêu phân môn Luyện từ và câu lớp 5:
Phân môn Luyện từ và câu giúp HS:
1. Mở rộng, hệ thống hóa vốn từ và trang bị cho HS một số hiểu biết sơ giản về từ,

câu và văn bản.
2. Rèn luyện cho HS các kỹ năng dùng từ đặt câu và sử dụng các dấu câu.
3. Bồi dưỡng cho HS thói quen dùng từ đúng, nói và viết thành câu; có ý thức sử

2


dụng tiếng Việt văn hóa trong giao tiếp.
2. Nội dung chương trình phân môn Luyện từ và câu lớp 5:
2.1. Phân môn LT&C lớp 5, HS cần đạt được chuẩn kiến thức và kỹ năng đã đề ra

trong CTTH như sau:
- Về ngữ âm và chữ viết:


10

Cả năm
22

- Nghĩa của từ ftừ đồng nghĩa, từ trái nghĩa,

11

11

3


từ đồng âm, từ nhiều nghĩa).
- Từ loại (đại từ, quan hệ từ)

5

5

- Câu ghép

8

8

- Văn bản (liên kết câu)

4

- Bài dạy kiến thức mới về từ và câu thường gồm 3 phần: Nhận xét, Ghi nhớ và
Luyện tập.
- Nhận xét là phần cung cấp ngữ liệu có liên quan đến nội dung bài học và nêu câu

hỏi (bài tập) gợi ý cho HS phân tích nhằm giúp các em tự hình thành kiến thức. Ngữ
liệu thường được rút ra từ chính các bài tập đọc mà HS đã học. Các ngữ liệu mang tính
điển hình cao để đảm bảo cho việc hình thành kiến thức mới cho các em đạt hiệu quả
cao. GV tổ chức cho HS khai thác ngữ liệu ở phần nhận xét theo các hình thức:
+ Trao đổi chung cả lớp.
+ Trao đổi theo từng nhóm.
+ Tự làm bài cá nhân.
Dù theo hình thức nào thì GV cũng cần chú ý dẫn dắt HS để hướng cho các em tự
rút ra những điểm cần ghi nhớ về kiến thức.

4


- Ghi nhớ là phần chốt lại những những điểm cốt lõi về kiến thức được rút ra qua

việc phân tích ngữ liệu. HS cần nắm vững kiến thức này bằng cách:
+ Tự rút ra những điểm chính cần ghi nhớ qua phân tích ví dụ.
+ Đọc phần Ghi nhớ trong SGK.
+ Nêu những điểm cần ghi nhớ (không cần nhìn SGK)
- Luyện tập là phần bài tập thực hành nhằm củng cố và vận dụngkiến thức đã

học. HS cần chủ động nhiều hơn khi thực hiện các yêu cầu của bài

tập. GV có thể

cho HS nhắc lại một số kiến thức có liên quan, sau đó tổ chức cho HS


9,TV 5 tập 1,

trang 87)
Bài tập 1:
- Giúp HS nắm vững yêu cầu bài tập.
- GV nói: Trong mẩu chuyện “ Bầu trời mùa thu”, mỗi bạn nhỏ có

cách cảm nhận

miêu tả bầu trời rất khác nhau.
- GV ghi câu làm mẫu lên bảng: Các em hãy nhìn lên bầu trời mà xem. Mùa hè, nó
rất nóng và cháy lên những tia sáng của ngon lửa.
- Tổ chức cho HS làm bài, trình bày kết quả.
- Cả lớp, GV nhận xét ghi ý đúng:

xanh như mặt
bầu

trời

' dịu dàng buồn

nước mệt mỏi trong ao được rửa mặt sau cơn mưa
xanhbiếc
bã

4.2. Phương pháp phân tích ngôn ngữ:

Đây là PPDH trong đó HS dưới sự tổ chức và hướng dẫn của GV, tiến hành tìm hiểu

-

Đề tớ thua à^ Cậu cao thủ lắm □

-

A□

Tớ cho cậuxem cái này □

Hay lắm □

Vừa nói, Tùng vừa mở tủ lấy quyển ảnh lưu niệm gia đình đưa cho Vinh xem □
-

Ảnh chụp cậu lúc lên mấy mà nôm ngộ thế □

-

Cậu nhầm to rồi □ Tớ đâu mà tớ □

-

Ông cậu □

-

Ừ □Ông tớ ngày

Ông tớ đấy □

câu.
Ví dụ: Trong bài Mở rộng vốn từ: Hữu nghị - Hợp tác (Tuần 6), bài tập 2 có yêu cầu
sau:
Xếp các từ có tiếng hợp cho dưới dây thành hai nhóm a và b: hợp tình, hợp
tác, phù hợp, hợp thời, hợp lệ, hợp nhất, hợp pháp, hợp lực, hợp lí, thích hợp.
a.

Hợp có nghĩa là ‘’gộp lại” (thành lớn hơn). M: hợp tác.

b.

Hợp có nghĩa là “ đúng với yêu cầu, đòi hỏi ... nào đó”. M: thích hợp.
GV có thể giúp HS hiểu nghĩa từ hợp pháp (đúng với pháp luật) để các em có thể xếp

vào nhóm b.
Khi HS tập giải nghĩa từ, GV cũng cần chấp nhận nhiều cách diễn đạt khác nhau (đôi
khi còn vụng về, “ngây ngô”), miễn sao thể hiện được sự cảm nhận đúng và biết cách
dùng từ không sai lạc về ý nghĩa. Từ đó, GV uốn nắn để các em biết cách giải nghĩa từ
cho chính xác.
5.2. Đối với loại bài hình thành kiến thức lý thuyết.

8


Để phù hợp với đặc điểm nhận thức của HS lớp 5, GV cần khai thác và vận dụng
hiệu quả phương pháp phân tích ngôn ngữ. Tư duy phân tích, tổng hợp của HS lớp 5 đã
bước đầu hình thành, các em đã biết tri giác các tài liệu học tập để tìm ra những hiện
tượng lặp lại và phát hiện bản chất của sự vật, hiện tượng. Để giờ học lí thuyết đảm bảo
tính vừa sức và tạo được hứng thú với HS, GV cần phối hợp sử dụng phương pháp luyện
tập theo mẫu, phương pháp thực hành giao tiếp, phương pháp thảo luận nhóm



các em tiến bộ rõ rệt so với đầu năm học, khắc phục được nhược điểm về đặt câu, đồng
thời biết lựa chọn từ ngữ, hình ảnh phù hợp để đặt câu, làm cho câu văn, đoạn văn và bài
văn thêm sinh động.
- Kết quả học tập của học sinh ở phân môn Luyện từ và câu qua các kì kiểm tra

được nâng lên một cách rõ rệt. Cụ thể :
Tổng số học sinh lớp 35
ĐIỂM

Giỏi

Khá

Trung bình

HK 1

SL

%

SL

%

SL

%

và câu nói riêng, đó là những kỹ năng lao động, kỹ năng sống của mỗi thành viên
trong xã hội.
- GV chủ nhiệm cần kết hợp với các ban ngành đoàn thể, đặc biệt là Tổng phụ

10


trách Đội tổ chức nhiều buổi sinh hoạt ngoại khoá,hoa học tập theo chủ điểm ...
Nhằm nâng cao vốn hiểu biết về Tiếng Việt cho HS.
- Cần xây dựng cho HS sự hứng thú và thói quen đọc sách để giúp cho các em

rèn luyện 4 kỹ năng trên. Từ đó, tầm nhìn, vốn hiểu biết và sự sáng tạo trong học tập
của HS ngày càng được nâng cao hơn nữa.
1. Tóm lai

Để giảng dạy thành công phân môn Luyện từ và câu, GV phải nắm vững mục
tiêu của môn học, nội dung chương trình và các biện pháp dạy học chủ yếu. Bên
cạnh đó, GV phải có vốn kiến thức sâu rộng, phong phú; phải sử dụng linh hoạt các
phương pháp dạy học, đồng thời phải biết tổ chức các hình thức học tập đa dạng,
phong phú....nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong học tập của
HS.
V. KIẾN NGHỊ

+ Sĩ số lớp đạt chuẩn 25- 30 em để công tác giảng dạy được chặt chẽ và quan
tâm kịp thời đến từng học sinh.
+ Trang bị các phương tiện như: ti vi, bàn ghế, . cho các phòng học để giáo
viên thực hiện nhiệm vụ giáo dục áp dụng phương pháp tích cực hóa hoạt động của
học sinh một cách có hiệu quả.
+ Các cấp lãnh đạo tổ chức nhiều chuyên đề về phương pháp dạy Tiếng Việt để
bản thân và đồng nghiệp học hỏi kinh nghiệm.