GIẢI PHẪU - SINH LÝ
HỆ THẦN KINH

Ths. Hồ Thị Thạch Thúy
1


Nội dung
1. Đại cương hệ thần kinh
2. Cấu tạo và chức năng của tế bào thần kinh
3. Tủy sống
4. Não
5. Thần kinh ngoại biên

2


Đại cương hệ thần kinh
Vai trò hệ thần kinh
• Tiếp nhận các thông tin từ ngoài tới hoặc từ trong ra.
• Xử lý thông tin
• Điều phối cơ quan - môi trường trong cơ thể.
Phân loại
• Hệ thần kinh trung ương gồm não bộ, tủy sống.
• Hệ thần kinh ngoại biên phần n ằ m ngo à i h ộ p sọ và ống
xương sống gồm các dây thần kinh: 31 đôi thần kinh sống, 12
đôi thần kinh sọ, và phần ngoại vi hệ thần kinh thực vật.
Hệ thần kinh
• hàng chục tỷ neuron thần kinh, tế bào được biệt hóa cao độ.
• chức năng kích thích, dẫn truyền, dinh dưỡng của hệ thần
kinh.


6


Cấu tạo và chức năng của tế bào thần kinh
Đặc điểm cấu tạo
Sợi gai (sợi nhánh)
• Là những mỏm bào tương ngắn, phân nhánh, ở gần
thân neuron.
Sợi trục
• Là một mỏm bào tương dài, phần cuối chia thành
các nhánh tận cùng, đầu nhánh tận cùng phình to
gọi là cúc tận cùng chứa chất truyền đạt thần kinh và
ty thể (tổng hợp chất truyền đạt thần kinh).
• Có 2 loại sợi trục là sợi có myelin và sợi không có
myelin. Bao myelin bị khuyết từng quãng, chỗ khuyết
đó gọi là eo Ranvier.
7


Cấu tạo và chức năng của tế bào thần kinh
Đặc điểm cấu tạo
Synapse
• Nơi tiếp xúc neuron - neuron hoặc neuron - tế bào cơ quan
• Vai trò: dẫn truyền xung động thần kinh (một chiều)

8


Cấu tạo và chức năng của tế bào thần kinh


11


Cấu tạo và chức năng của tế bào thần kinh
Đặc điểm dẫn truyền xung động thần kinh trên sợi trục
Sợi thần kinh
• Tính hưng phấn: thu nhận kích thích để đáp ứng
• Tính dẫn truyền: dẫn xung động thần kinh từ sợi trục
đến cơ qua đáp ứng. Dẫn truyền xung động thần
kinh là dẫn truyền điện thế hoạt động.

12


Cấu tạo và chức năng của tế bào thần kinh
Đặc điểm dẫn truyền xung động thần kinh trên sợi trục
Đặc điểm
• Khi điện thế hoạt động được tạo ra sẽ lan tỏa ra toàn bộ
màng. Quy luật “tất cả hoặc không”.
• Ở sợi trục xung động được dẫn truyền theo cả 2 chiều.
• Tốc độ dẫn truyền trên sợi trục có đường kính to nhanh hơn
sợi trục có đường kính nhỏ.
• Sự dẫn truyền xung động trên sợi trục có myelin nhanh hơn
sợi không có myelin, do xung động nhảy cách qua các eo
ranvier.

13



neurotensin...
15


Cấu tạo và chức năng của tế bào thần kinh
Quá trình dẫn truyền xung động thần kinh qua synapse

16


Cấu tạo và chức năng của tế bào thần kinh
Quá trình dẫn truyền xung động thần kinh qua synapse
T á c d ụ ng c ủ a ch ấ t truy ề n đ ạ t th ầ n kinh l ê n neuron sau
synapse
• Chất truyền đạt thần kinh gắn với receptor kích thích ở màng
sau synapse.
 Gây khử cực màng, mở kênh Na+, Na+ đi vào làm điện thế
màng tăng lên.
 Xuất hiện điện thế hoạt động ở màng sau synapse gây tác
dụng kích thích (tế bào cơ gây co cơ, tế bào tuyến gây bài
tiết)

17


Cấu tạo và chức năng của tế bào thần kinh
Quá trình dẫn truyền xung động thần kinh qua synapse
T á c d ụ ng c ủ a ch ấ t truy ề n đ ạ t th ầ n kinh l ê n neuron sau
synapse
• Chất truyền đạt thần kinh gắn với receptor ức chế ở màng

Tủy sống có 31 đốt, đặt tên tương ứng với đốt xương sống,
nhưng tủy sống ngắn hơn cột sống.
• Cắt ngang tủy sống có 2 phần: chất xám ở trong, chất trắng ở
ngoài.

20


Tủy sống

21


Tủy sống

22


Tủy sống
Đặc điểm cấu tạo của tủy sống

23


Tủy sống
Đặc điểm cấu tạo của tủy sống
Chất xám (nằm trong)
• Hình chữ H, được tạo bởi các thân neuron và các sợi không
có bao myelin
• 2 sừng trước có các sợi vận động đi ra tạo nên rễ trước của