BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
HOÀNG THỊ THUÝ PHƯỢNG

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC
MÔN THỰC TẬP THIẾT KẾ CẤU TRÚC BAO BÌ
TẠI TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC – 601401

S K C0 0 4 6 2 1

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ

HOÀNG THỊ THUÝ PHƢỢNG

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT
LƢỢNG DẠY HỌC MÔN THỰC TẬP THIẾT KẾ
CẤU TRÚC BAO BÌ TẠI TRƢỜNG ĐH SƢ PHẠM
KỸ THUẬT TP.HCM



Nơi học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh
Ngành học: Kỹ thuật in
Nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp: Trường Đại học Sư phạm
Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh.
2. Thạc sĩ:
Hệ đào tạo: Chính quy

Thời gian đào tạo từ 2012 đến 2015

Nơi học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh
Ngành học: Giáo dục học
Tên luận văn: Đề xuất giải pháp nâng cao chất lƣợng dạy học môn thực hành
thiết kế cấu trúc bao bì.
Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Ngô Anh Tuấn.
Ngày & nơi bảo vệ luận văn:
3. Trình độ ngoại ngữ (biết ngoại ngữ gì, mức độ): Tiếng Anh, Trình độ B1 (khung
Châu Âu).
4. Học vị, học hàm, chức vụ kỹ thuật đƣợc chính thức cấp; số bằng, ngày & nơi
cấp:
Kỹ sư Kỹ Thuật in, số bằng: 00055907, nơi cấp: Trường Đại học Sư phạm
Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh.


ii
III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP
ĐẠI HỌC:
Thời gian
Từ 2009 đến 2010



Ngƣời cam đoan

Hoàng Thị Thúy Phƣợng


v

LỜI CÁM ƠN
Người nghiên cứu xin chân thành cám ơn:
PGS.TS Ngô Anh Tuấn đã tận tình hướng dẫn và chỉ báo cho người nghiên cứu
từ khi bắt đầu chuyên đề 1, chuyên đề 2 và cho đến khi hoàn thành luận văn.
Quý Thầy, Cô tham gia giảng dạy lớp Cao học Khoá 2013 - 2015B vì đã hết
lòng truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm quý báu về phương pháp nghiên cứu
khoa học, đặc biệt là lĩnh vực khoa học sư phạm tạo nền tảng để người nghiên cứu
thực hiện đề tài này.
Các Thầy, Cô cùng với các bạn sinh viên khoa In và truyền thông trường ĐH Sư
phạm Kỹ thuật Tp.HCM đã cộng tác trong quá trình khảo sát thực tế và thực nghiệm
sư phạm giúp người nghiên cứu hoàn thành luận văn.
Các đồng nghiệp và các anh chị học viên lớp GDH Khoá 2013 - 2015B đã động
viên người nghiên cứu trong suốt thời gian học tập.

TP.Hồ Chí Minh, ngày

tháng năm 2015

Hoàng Thị Thuý Phƣợng


vi

Phần nội dung
Chương 1: Cơ sở lý luận về dạy học thiết kế cấu trúc bao bì


vi
Tìm hiểu cơ sở luận về dạy học thiết
i kế cấu trúc bao bì, phân tích đặc điểm
môn học, công việc thực tế nhằm tìm ra yếu tố tác động đến chất lượng dạy học môn
TTTKCTBB. Yếu tố đó chính là tư duy kỹ thuật – một loại tư duy đặc trưng của
thiết kế cấu trúc bao bì. Tổng hợp các biện pháp hình thành tư duy kỹ thuật, từ đó
đề xuất hai giải pháp nâng cao chất lượng dạy học: Thiết kế bài giảng theo quan
điểm dạy học tích hợp và xây dựng hệ thống bài tập theo quan điểm tích hợp. Đề
xuất quy trình thực hiện cho mỗi giải pháp.
Chương 2: Thực trạng dạy học môn thực tập thiết kế cấu trúc bao bì.
Tìm hiểu thực trạng dạy học môn TTTKCTBB bằng việc thu thập ý kiến
của sinh viên, giáo viên giảng dạy tại khoa In và Truyền thông về những nội dung
sau: [1] Thái độ học tập của SV tham gia quá trình học thực hành hiện nay. [2]
Mức độ đạt được những kỹ năng thực hành của sinh viên. [3] Những khó khăn và
nguyên nhân gây ra trong quá trình học của sinh viên. [4] Nhu cầu và biện pháp hình
thành TDKT cho sinh viên trong quá trình dạy học TTTKCTBB. Từ đó lựa chọn
giải pháp phù hợp.
Chương 3: Xây dựng hệ thống bài tập thực hành theo quan điểm dạy học
tích hợp cho môn TTTKCTBB.
Triển khai xây dựng hệ thống bài tập thực hành theo quan điểm dạy học tích hợp
theo quy trình đã đề xuất ở chương 1 và chương 2.
Thực nghiệm sư phạm đánh giá hiệu quả của giải pháp.
Phần kết luận, kiến nghị
Tổng hợp kết quả đạt được của luận văn, đề xuất hướng phát triển của đề tài.



quality. That is
engineering thinking. Synthesizing methods of technical thinking formation, leading to
two solutions to improve the quality of teaching: Design integrated teaching strategies
and design teaching and learning documents - especially design integrated practical


exercise system.

ix

Chapter 2: The fact of teaching Practice of structural packaging design
subject
Investigating the real of fact of teaching and learning situation of Practice of
structural packaging design subject in order to find out the needs of forming
engineering thinking for students and the solution of forming efficiently engineering
thinking.
Chapter 3: Designing the integrated practical exercise system.
Designing practical exercise system base-on the theoretical finding in chapter 1
and chapter 2. Pedagogical experiment to assess the effectiveness of the solution.
Conclusions and Recommendation
Summarizing the key results of the study and recommend directions to expand
the ideas of the study.


x

MỤC LỤC
Lý lị ch kho a học .................................................................................................................... i
Lời cam đoan ...................................................................................................................... iii
Lời cám ơn ........................................................................................................................... iv

xi
1.5.2 Những lưu ý khi phát triển t ư duy c ho người học ............................................... 25
1.6 Hình thành và phát triển KN tư duy kỹ thuật cho người học trong
môn TTTKCTBB.......................................................................................................... 26
1.6.1 Khái niệm ................................................................................................................. 26
1.6.2 Đặc điểm c ủa tư duy kỹ t huật ................................................................................ 27
1.6.3 Biện pháp hình thành và phát triển tư duy kỹ thuật trong môn
TTTKCTBB ............................................................................................................. 29
1.7 Giải pháp nâng c ao chất lượng dạy học mô n TTTKCTBB ..................................... 30
1.7.1 Quan điểm dạy học tích hợp .................................................................................. 30
1.7.2 Giải pháp nâng c ao chất lượng dạy học mô n TTTKCTBB ............................... 31
1.7.2.1 Thiết kế bài dạy tích hợp cho môn TTTKCTBB ............................................... 32
1.7.2.2 Xây dựng hệ thống bài tập theo quan điểm dạy học tích hợp cho
môn TTTKCTBB .................................................................................................... 34
KẾT LUẬN CHƢ ƠNG 1 ................................................................................................. 39
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN THỰC TẬP THIẾT
KẾ CẤU TRÚC B AO BÌ ................................................................................................. 40
2.1 Chương trì nh và nội dung mô n TTTKCTBB ............................................................ 40
2.1.1 Chương trình môn học TTTKCTBB....................................................................... 40
2.1.2 Cấu tr úc nội dung môn học TTTKCTBB ............................................................... 42
2.2 Khảo sát thực tr ạng dạy học môn TTTKCTBB ........................................................ 43
2.2.1 Mục đích khảo s át ...................................................................................................... 43
2.2.2 Nội dung khảo s át ...................................................................................................... 44
2.2.3 Đối tượng khảo s át .................................................................................................... 44
2.2.4 Phương pháp khảo sát ............................................................................................... 44
2.2.5 Kết quả khảo sát ......................................................................................................... 44
KẾT LUẬN CHƢ ƠNG 2 ................................................................................................. 57
CHƢƠNG 3: XÂY DỰNG HTBT THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC
TÍCH HỢP CHO MÔN HỌC TTTKCTBB ............................................................... 59
3.1 Xây dựng hệ thố ng bài t ập theo quan điểm dạy học tích hợp ................................. 59

Phụ lục 6: Phiếu xin ý kiến giáo viên giảng dạy và giáo viên dự
giờ. Phụ lục 7: Phiếu xin ý kiến SV sau thực nghiệm.


xiii

DANH SÁCH CHỮ VIẾT TẮT
TT

Từ viết tắt

Nội dung

1

SV

Sinh viên

2

PPDH

Phương pháp dạy học

3

PTDH

Phương tiện dạy học


9

BT

Bài tập

10

CTH

Cấu trúc hộp

11

TDKT

Tư duy kỹ thuật

12

TDKG

Tư duy không gian

13

KN

Kỹ năng

Bảng 3.10: Tính phương sai lớp ĐC ...................................................................... 89
Bảng 3.11: Tỉ lệ xếp loại thứ hạng của SV 2 lớp TN và ĐC ................................. 92


xvi
xvi BIỂU
DANH SÁCH

ĐỒ

Biểu đồ 2.2: Ý kiến của GV & SV về thái độ tham gia giờ thực hành ................... 46
Biểu đồ 2.3: Ý kiến của GV về yếu tố tác động đến thái độ học tập của SV
trong giờ thực hành ................................................................................................. 47
Biểu đồ 2.4: Ý kiến của SV về mức độ hình thành kỹ năng sau khi kết thúc
môn TTTKCTBB .................................................................................................... 49
Biểu đồ 2.5: Đánh giá của GV về mức độ hình thành kỹ năng của sinh viên
sau khi kết thúc môn TTTKCTBB .......................................................................... 52
Biểu đồ 2.6: Những khó khăn của SV khi học môn TTTHCTBB .......................... 53
Biểu đồ 2.7: Những nguyên nhân gây ra khó khăn khi học môn TTTKCTBB ...... 54
Biểu đồ 2.8: Ý kiến của sinh viên về biện pháp học tốt môn TTTKCTBB ............ 54
Biểu đồ 2.9: Mức độ cần thiết của việc hình thành TDKT trong môn
TTTKCTBB ............................................................................................................ 55
Biểu đồ 2.10: Ý kiến của GV về giải pháp hình thành TDKT ................................ 56
Biểu đồ 3.1: Thái độ học tập của SV....................................................................... 79
Biểu đồ 3.2 Mức độ đạt MTHT 1: Tạo mẫu CTH bằng phần mềm........................ 81
Biểu đồ 3.3 Mức độ đạt MTHT 2: Thiết kế CTH mới ............................................ 82
Biểu đồ 3.4 Ý kiến của SV về nội dung BTTH....................................................... 83
Biểu đồ 3.5 Ý kiến của SV về số lượng BTTH....................................................... 83
Biểu đồ 3.6 Ý kiến SV về độ khó của BTTH.......................................................... 84
Biểu đồ 3.7: Xếp loại thứ hạng của 2 lớp TN và ĐC .............................................. 91


1

A. MỞ ĐẦU
1.

LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020 đã chỉ rõ trong giai đoạn 2013-

2015 là: “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Do vậy, việc
nâng cao chất lượng đào tạo nghề, đặc biệt là các ngành nghề kỹ thuật là yêu cầu
cấp thiết hiện nay để thực hiện thành công chiến lược phát triển giáo dục. Bên cạnh
đó, việc gia nhập vào tổ chức thương mại quốc tế WTO đã tạo ra không ít thách
thức đối với giáo dục Việt Nam, nhất là giáo dục nghề nghiệp, bởi giáo dục nghề
nghiệp của chúng ta giờ đây không chỉ đáp ứng cho nhu cầu lao động trong nước
mà còn phải đáp ứng được nhu cầu lao động quốc tế. Vì thế, nâng cao năng lực
nghề nghiệp của nguồn lao động là việc làm cần thiết để đáp ứng nhu cầu xã hội
hiện nay, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế nước ta.
Trong những năm gần đây, ngành công nghệ in đang chuyển hướng từ công
nghệ in truyền thống sang mở rộng ứng dụng trong những ngành công nghiệp khác.
Một trong các hướng mở rộng đó là thiết kế, sản xuất bao bì, và thiết kế cấu trúc
bao bì đã trở thành một xu hướng nghề nghiệp mới. Những công ty sản xuất sản
phẩm không chỉ chú trọng đến chất lượng sản phẩm, thiết kế đồ hoạ cho bao bì mà
còn quan tâm đến kiểu dáng cấu trúc của bao bì. Bởi vì chính kiểu dáng bao bì
quyết định rất lớn đến mức tiêu thụ của sản phẩm. Nhóm giáo sư của trường đại học
Clemson, Mỹ đã thực hiện nghiên cứu về mức tiêu thụ của sản phẩm dựa trên cấu
trúc của bao bì, kết quả nghiên cứu đã cho thấy, cùng một sản phẩm nhưng bao bì
khác nhau thì mức tiêu thụ khác nhau (những bao bì có thể thấy được sản phẩm bên

thủ theo các qui định như: chuẩn đầu ra của ngành, mục tiêu chương trình, mục tiêu
môn học để lựa chọn các phương pháp dạy học phù hợp với môn học, giai đoạn
chương trình, đặc điểm nhận thức, thái độ học tập của sinh viên. Tuy nhiên, công
tác thực hiện vẫn còn theo khuôn mẫu, hướng người học đạt đến những kiến thức
thụ động theo hướng dẫn của giáo viên, thiếu tự giác và chủ động của sinh viên.
Giáo viên chưa chú trọng nhiều đến nhu cầu học tập, mong muốn của sinh viên, các
phương pháp dạy học phát triển năng lực cá nhân, năng lực chuyên môn cũng như
hình thành những kỹ năng tư duy đặc trưng của môn học, dẫn đến sinh viên tiếp thu
bài chậm, gặp khó khăn trong quá trình học tập.
Từ những vấn đề thực tế, người nghiên cứu tiến hành thực hiện đề tài “Đề
xuất giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy môn Thực tập thiết kế cấu trúc bao


3

bì trường Sư Phạm Kỹ Thuật Tp. HCM” nhằm tìm hiểu những yếu tố ảnh hưởng
QTDH, những kỹ năng tư duy đặc trưng của môn thực tập thiết kế cấu trúc bao bì –
TTTKCTBB tại khoa In trường SPKTHCM, thực trạng dạy học và đề xuất giải
pháp nâng cao chất lượng dạy học. Kết quả đề tài là cơ sở khoa học cho giáo viên
dạy TTTKCTBB vận dụng vào giảng dạy thực tế, cải thiện chất lượng dạy học.

2.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.

Đề xuất giải pháp hình thành những tư duy đặc trưng của môn TTTKCTBB cho
sinh viên nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn TTTKCTBB tại khoa In và
truyền thông, trường ĐH SPKT TP.HCM.

3.

GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU.

Chất lượng dạy học môn TTTKCTBB có thể bị ảnh hưởng bởi khả năng tư duy
kỹ thuật của người học. Nếu vận dụng giải pháp phù hợp giúp người học hình thành
được tư duy kỹ thuật thì chất lượng dạy học môn TTTKCTBB sẽ được nâng cao.

6.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

6.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tham khảo các bài báo khoa học, sách
chuyên ngành, và các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài để tìm hiểu lịch sử
của vấn đề nghiên cứu từ đó đưa ra hướng nghiên cứu phù hợp, đồng thời xây dựng
cơ sở luận cho đề tài.
6.2 Phương pháp điều tra, khảo sát: Phương pháp này được dùng để tìm hiểu
thực trạng QTDH môn TTTKCTBB tại khoa In và truyền thông, trường ĐH SPKT
Tp.HCM và nhằm xác định những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.
6.3 Phương pháp toán học thống kê: Sử dụng phương pháp toán học thống kê để
xử lý và kiểm nghiệm kết quả thu được từ điều tra khảo sát và thực nghiệm sư phạm.
6.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Phương pháp thực nghiệm sư phạm
giúp cho người nghiên cứu vận dụng các giải pháp vào thực tế để kiểm chứng giả
thuyết đã đặt ra.


S

K

L