Phan Tất Đạt - Cao học KI
Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐAI HOC sư PHAM HÀ NÔI 2 • • • •

PHAN TẤT ĐAT

NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG TỒN TẠI CỦA
KHÁNG NGUYÊN YÀ KHÁNG THỂ NHÓM MÁU HỆ ABO
TRONG MÔI TRƯỜNG NGOÀI cơ THỂ PHỤC Ýụ
CÔNG TÁC GIÁM ĐINH SINH HOC HÌNH sư

LUẬN VÃN THẠC sĩ SINH HỌC

HẢ NỒI.


Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐAI HOC sư PHAM HÀ NÔI 2 • • • •

PHAN TẤT ĐAT

NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG TỒN TẠI CỦA
KHÁNG NGUYÊN YÀ KHÁNG THỂ NHÓM MÁU HỆ ABO
TRONG MÔI TRƯỜNG NGOÀI cơ THỂ PHỤC Ýụ
CÔNG TÁC GIÁM ĐINH SINH HOC HÌNH sư

Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
Mã số: 60 42 01 14

LUẬN VÃN THẠC sĩ SINH HỌC


Hà Nội, thảng 12 năm 2015
Học viên

PHAN TẤT ĐẠT


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU

1.
2...............................................................................................................................


3.

1.
N
3.
O

5.
7.
9.
11.
13.
15.
17.
R
19.
21.

Kÿ hiêu hê nhöm
GC
mäu
14.
Kÿ hiêu hê nhöm
Hp
mäu
Hb
16.
Hemoglobin

04

Na
Na
CaC
CaS

29.
31.
2
33.
35.

H20
H20

37.
39.
41.

34.

Canxi Clorua

36.
38.
40.
42.

0,lmol/lit

Canxi sunfat
Nuoc
Nuoc Oxy già
Do nong dô axit
Micro mol
Anpha
Beta


5.

DANH MỤC HÌNH

6..............................................................................................................................
7..............................................................................................................................
8.
DANH MỤC BẢNG
9.


18.

Bảng 3.8. Kết quả xác định thành phần kháng nguyên từ dấu vết máu khảo
nghiệm ở điều kiện nhiệt độ 37°c và 45°c bằng phương pháp hấp

19...........................................................................................................
20...........................................................................................................
21.

Bảng 3.11. Kết quả xác định thành phần kháng thể từ dấu vết máu khảo
nghiệm ở điều kiện về ẩm độ khác nhau bằng phương pháp Lattes

22...........................................................................................................


48

23.

Bảng 3.12. Ket quả xác định thành phần kháng nguyên từ dấu vết máu
khảo nghiệm ở điều kiện về ẩm độ khác nhau bằng phương pháp hấp phụ

24...................................................................................................- tách
...................................................................................................................50

25.

Bảng 3.13. So sánh kết quả xác định thành phần kháng nguyên, kháng thể
mẫu dấu vết máu từ các vụ án ở các điều kiện môi trường khác nhau ....53


vết máu, có thể đưa ra những nhận định, đánh giá về tính chất vụ án,
động cơ, đối tượng, thời gian gây án và củng cố chứng cứ đảm bảo
khách quan, đúng pháp luật, xử lý đúng người, đúng tội. Song điều
kiện môi trường đa dạng ở hiện trường các vụ án thường tác động rất
lớn đến chất lượng của các dấu vết sinh học nói chung, dấu vết máu
nói riêng. Sự phân hủy các dấu vết máu có thể do nhiều yếu tố gây ra
như nhiệt độ, độ ẩm, vi sinh vật,.. .và tuổi của dấu vết. Thực tế, trong
công tác giám định sinh học ở các vụ án hình sự, các dấu vết máu
được đưa đến phòng thí nghiệm với sự không đồng đều cả về chất
lượng lẫn số lượng. Các phòng giám định sinh học thường xuyên phải
giải quyết những mẫu khó, chất lượng thấp thu thập được từ những
dấu vết ở hiện trường sau khi tồn tại ở môi trường khắc nghiệt trong
thời gian dài. Dấu vết máu được thu lượm ở hiện trường thường ở
dạng dấu vết khô, đã bị phân hủy ít hay nhiều, bị tạp nhiễm. Chất
lượng của dấu vết máu ảnh hưởng rất lớn đến sự tồn tại của kháng
nguyên và kháng thể. Đối với những mẫu máu chất lượng kém, bị thối
rữa, phân hủy hay lẫn các chất ức chế thường gây cho giám định viên
không ít những khó khăn trong các công đoạn của quy trình giám định
nhóm máu. Vì vậy, việc phát hiện sớm dấu vết, thu, bảo quản đúng kỹ
thuật là yếu tố quan trọng, mang tính quyết định đến kết quả giám định,
cũng như lựa chọn phương pháp giám định sao cho hiệu quả
nhất[9,12].


32.

về mặt lý luận, trên thế giới, đã có số lượng nhất định những công trình

nghiên cứu về chất lượng của một số dấu yết sinh yật nhưng chưa- có nghiên cứu nào
Phan Tất Đạt - Cao học KI

-

Phân tích và đánh giá được sự tồn tại của kháng nguyên và kháng thể thuộc nhóm


máu ABO trong các dấu yết máu thụ được tại hiện trường vụ án và các mẫu khảo
Phan Tất Đạt - Cao học KI
Xác định được mốc thời gian tồn tại của kháng nguyên và kháng thể trong các điều
nghiệm.

-

kiện môi trường khác nhau tuỳ thuộc vào điều kiện khí hậu theo mùa, theo phương
pháp thu thập, bảo quản...

3. Nhiệm vụ nghiền cứu
35.

Thông qua đánh giá sự tồn tại của kháng nguyên, kháng thể nhóm máu

hệ ABO để khảo sát chất lượng dấu về máu trong các vụ án xảy ra tại địa bàn tỉnh
Vĩnh Phúc vào hai mùa trong năm 2015 với mốc thời gian 3 ngày, 10 ngày và 5 tuần.

4. Đổi tượng và phạm vi nghiền cứu
-

Đối với các mẫu án: Đối tượng nghiên cứu là các dấu vết máu trong các vụ án được
gửi đến Phòng Kỹ thuật hình sự - Công an tỉnh Vĩnh gửi kèm theo các quyết định
trưng cầu giám định của các cơ quan điều tra.


thể nhóm máu hệ ABO trong mẫu máu khô.
38.
Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng vào việc cải tiến kỹ thuật,
công đoạn trong khám nghiệm hiện trường, thu thập và bảo quản dấu
yết máu nhằm khai thác hiệu quả tối đa thông tin từ dấu yết máu.


39.
1.1.

Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU

ĐẠI CƯƠNG VÈ DẤU VẾT MÁU

1.1.1.

Khái niệm chung vè máu

40.

Máu là một mô lỏng có màu đỏ, vị mặn và được tạo thành trong quá

trình phát triển cá thể. Cũng giống như các loại mô khác, máu được tạo thành từ các tế
bào hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu và chất dịch là huyết tương. Huyết tương lỏng và
chiếm tỷ lệ cao hơn [1,3,7,8].

44.

45.


Hình 1.2. Phân bố máu trong cơ thể.

Trong cơ thể con người, máu thực hiện các nhiệm vụ khác nhau. Máu

có thể vận chuyển các chất từ nơi này đến nơi khác, đảm bảo sự lưu thông các chất
trong cơ thể. Máu còn có chức năng bảo vệ cơ thể, điều hoà thân nhiệt và đảm bảo


hằng tính củâ nội môi. Ngoài ra, trong hoạt động hô hấp của cơ thể, không thể thiếu
sự tham gia của máu.

Phan Tất Đạt - Cao học KI

-


47.

Hình 1.3.Các nhiệm yụ cơ bản của máu trong cơ thể [8].

48.

Khi để lắng,
máu
phân
thành
Phan
TấtsẽĐạt
- Cao
họchai

-

47.

53.
54.

Hình 1.5.Các loại tế bào máu khác nhau có màu sắc và cấu tạo không
giống nhau [8].

1.1.2.

Nhóm máu hệ ABO

55.

Để hiểu được nhóm máu ABO, trước tiên chúng ta phải xét cấu tạo và

chức phận của hồng cầu. Hồng cầu là những tế bào không có nhân, hình tròn nhưng
hơi lõm hai mặt, kích thước rất nhỏ, có màu hồng. Hồng cầu có thể tích trung bình là
85 - 95 femtoliter (fl), đường kính trung bình là 7,5 pm. Vì hồng cầu lõm hai mặt nên
phần ngoại vi dày khoảng 2,3 pm nhưng phần trung tâm chỉ dày khoảng 1 pm. Sự lõm
hai mặt của hồng cầu làm tăng diện tích tiếp xúc bề mặt lên 1,63 lần, tạo điều kiện cho
trao đổi khí được dễ dàng [7,8].

56.

Năm 1900, Landsteiner đã phát hiện ra một số đặc điểm riêng của máu

người có thể căn cứ vào đó để phân loại thành các nhóm khác nhau. Đặc điểm của

61.
H 57.
uyết
62.
tươn

50. NHÓ 51.

NHÓ
MB
M AB
Kháng
Kháng
nguyên B nguyên A và

g

58.

59.

63.

64.

52.
53.

NHÓMO
Không có


Kháng thể
kháng A và Kháng
thể kháng B

có

57.
58. Hình 1.6. Cách kết dính của kháng nguyên trên màng hồng cầu.


72.

73.

N
HÓM A

74.

N
HÓM B

75.

NH
ÓMAB

Phan Tất Đạt - Cao học KI



86.

81. #
87.
•s/ .

X/ .
88. //V
ỳ/V
89. Klián
\ĩ\I
94.
g A và B

'\ I
K 93.
Kh
háng A
ông
96.
T 98.
T 100. Tt
102.
95.
■
Không cỏ
101.
Kh
ílitinc


nguyên A và B nên không cho các nhóm máu khác được, nhưng trong huyết tương lạỉ
không có cả hai loại ngưng kểt tố a và p nên có thể nhận được máu của tất cả các
nhóm khác.

62.

+ Máu thuộc nhóm A, trên màng hồng cầu cố ngưng kết nguyên A,


trong huyết tương có ngưng kết tố p nên cho được nhóm A và nhóm AB và chỉ nhận
được máu của các nhóm A và o.
Phan Tất Đạt - Cao học KI
63.
+ Máu thuộc nhỏm B, trên màng hồng cầu có ngưng kết nguyên
B, trong huyết tương có ngưng kết tố a nên cho được nhóm B và AB
và chi nhận được máu của các nhóm Đ và o.


65.

64.

Nhóm
B

66.
ể

Nhom AB67.

74.
75.
76.
77.
78.
79.
80.
81.
82.
83.


84.
85.
86.
87.
88.
89.
90.
91.

92.

Hìn
h 1.10.
Hồng cầu
kết dính
với nhau
khi bị
ngưng kết.

93.

113. a và p
116. a
119.
122.

3
Không có gì


94.

Tỉ lệ người có các nhóm máu khác nhau phân bố không đều. Kết quả
nghiên cứu trên người Việt Nam cho thấy, đối với người Kinh, nhóm máu o có tỉ lệ cao
nhất, sau đó là các nhóm B
-> ATất
->AB.
Phan
Đạt -Còn
Caođối
họcvới
KI người Dao, người Mông thì tỉ lệ đó là
nhóm o -> A -> B-» AB và đối với người Êđê thì trình tự là nhóm B -> A -> o -> AB
[1,3,5,7,8].

95.

Bảng 1.2. Tỷ lệ phân bố nhóm máu hệ ABO ở một số dân tộc người của



151. 152.

153.

26,6

154.

28,1

157. 158.

159.

33,7

160.

13,6

Dìu

Sán

ng

Mô

130. Nhóm

162. 4,

163.
96.
1.2.

Cơ SỞ KHOA HỌC CỦA GIÁM ĐỊNH DẤU VẾT MÁU

1.2.1.

Khái niêm vè
dấu vết máu •

97.

Dấu vết máu là lượng máu được tìm thấy ở hiện trường, trên công cụ,

phương tiện gây án, trên quần, áo, đồ dùng, thân thể của nạn nhân hay của thủ phạm,... và
là hậu quả của các hành vi đã xảy ra trong các vụ việc liên quan tới pháp luật, được thu và
giám định theo qui định của pháp luật [5,9].

98.

Qua thống kê, dấu vết máu chiếm tới 60% trong tổng số các loại dấu vết

sinh vật hình thành và tồn tại liên quan đến vụ việc hình sự cần điều tra khám phá. Dấu vết
máu có màu khá đặc trưng nên dễ phát hiện khi khám nghiệm hiện trường cũng như khi


giám định các đồ vật nghi dính máu, nhưng đây cũng là loại dấu vết rất dễ bị biến đổi khi


Muốn phát hiện dấu vết máu nhanh chóng và có hiệu quả, cán bộ khám

nghiệm phải tùy từng hiện trường cụ thể để ứng dụng thích họp phương pháp và chiến
thuật khám nghiệm, cần tập trung vào những vị trí ngóc ngách, kín đáo ở hiện trường như
gầm bàn, gầm ghế, kẽ ngón tay, ngón chân của tử thi...và trường họp cần thiết phải dùng
hóa chất đặc hiệu để phun trực tiếp vào các yị trí nghi có dấu yết.

101.

Để thu lượm và bảo quản dấu vết máu có hiệu quả cần dựa vào tình trạng,


số lượng của dấu vết như: khô, ướt, nhiều, ít; dựa vào đặc điểm, kích thước của vật mang
vết.

102.

Phan Tất Đạt - Cao học KI
Đối với dấu vết máu khô: Nếu dấu vết nằm trên những vật mang nhỏ, nhẹ,

phương pháp tốt nhất là thu dấu vết cùng vật mang vết, gói vào giấy sạch có khổ rộng phù
họp, ghi chú thông tin cần thiết bên ngoài. Nếu vết nằm trên các vật mang lớn, dùng dao
mỏng để cạy, cạo lấy dấu vết, gói vào giấy sạch, phong bì hoặc hộp giấy sau đó ghi chú
bên ngoài. Hoặc dùng bông, vải sạch thấm nước cất sau đó lau nhẹ nhiều lần để thu dấu
vết, để khô tự nhiên và tiến hành bảo quản tương tự như trên.

103.

Đối với dấu vết máu còn lỏng và ướt: Nếu dấu vết ở dạng lỏng, khối lượng