MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu .............................................................. 3
4. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu ................................................................... 3
5. Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 3
6. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 4
7. Phương pháp nghiên cứu............................................................................... 4
8. Cấu trúc của luận văn .................................................................................... 5
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY
HỌC CỦA HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG CAO ĐẲNG ................................ 6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề .................................................................... 6
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài.................................................................. 6
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước .................................................................. 7
1.2. Những vấn đề chung về quản lý................................................................. 8
1.2.1. Quản lý..................................................................................................... 8
1.2.2. Chức năng quản lý .................................................................................. 10
1.3. Hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ............ 12
1.3.1. Hoạt động dạy học ................................................................................. 12
1.3.2. Dạy học phát huy tính tích cực của người học ..................................... 13
1.4. Quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Sư phạm
theo hướng phát huy tính tích cực của người học ........................................... 15
1.4.1. Trường cao đẳng trong hệ thống giáo dục quốc dân ........................... 15
1.4.1.1. Nhiệm vụ và quyền hạn của trường cao đẳng .................................. 15
1.4.1.2. Cơ cấu tổ chức, quản lý của trường cao đẳng ................................. 16
1.4.2. Hiệu trưởng trường cao đẳng ............................................................... 17
1.4.2.1. Khái niệm Hiệu trưởng trường cao đẳng ........................................... 17
1.4.2.2. Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng trường cao đẳng ............... 17
2.2.2. Sứ mạng, tầm nhìn ................................................................................ 36
2.2.3. Cơ cấu tổ chức của Trường ................................................................... 37
2.3. Thực trạng hoạt động dạy học ở trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội ............ 37
2.3.1. Thực trạng nhận thức về hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính
tích cực của người học .................................................................................... 38
2.3.2. Thực trạng hoạt động dạy học tại trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội............ 41
2.3.3. Những thuận lợi và khó khăn trong dạy học theo hướng phát huy
tính tích cực của người học ở trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội ............. 44
2.3.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động dạy học tại trường
Cao đẳng Sư phạm Hà Nội ............................................................................. 47
2.4. Thực trạng biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường
Cao đẳng Sư phạm Hà Nội.............................................................................. 50
2.4.1. Đánh giá chung về thực trạng biện pháp quản lý hoạt động dạy học
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội .................................... 50
2.4.2. Phân tích cụ thể mức độ thực hiện của các biện pháp quản lý hoạt động
dạy học của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội ....................... 55
2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng quản lý hoạt động dạy học của Hiệu
trưởng trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội .......................................................... 63
2.5.1. Yếu tố thuộc chủ thể quản lý ................................................................... 63
2.5.2. Yếu tố thuộc khách thể quản lý ............................................................. 64
2.5.3. Yếu tố thuộc môi trường quản lý ........................................................... 65
2.6. Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội ................................................................ 67
2.6.1. Những kết quả đạt được ........................................................................ 67
Kết luận chương 2 ........................................................................................... 70
CHƢƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO
HƢỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA NGƢỜI HỌC Ở
TRƢỜNG CAO ĐẲNG SƢ PHẠM HÀ NỘI ............................................. 71
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 90
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 95
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 1.1. Mô hình quản lý ............................................................................... 10
Sơ đồ 1.2. Mô hình mối quan hệ giữa các chức năng quản lý ........................ 12
Biểu đồ 2.1. Nhận thức của cán bộ quản lý và giảng viên về sự cần thiết của
dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học. .................. 39
Biểu đồ 2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động dạy học tại
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội........................................................ 49
Biểu đồ 2.3. Mối quan hệ giữa nhận thức tầm quan trọng và mức độ thực hiện
các nhóm biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy
tính tích cực của người học. .................................................................. 54
Biểu đồ 3.1. Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản
lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học. ..... 88
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Cơ cấu khách thể điều tra ............................................................... 36
Bảng 2.2. Số lượng cán bộ, giảng viên và nhân viên của trường Cao đẳng Sư
phạm Hà Nội ........................................................................................... 37
Bảng 2.3. Nhận thức của cán bộ quản lý và giảng viên về sự cần thiết của dạy
học theo hướng phát huy tính tích cực của người học. ........................... 39
Bảng 2.4. Nhận thức của cán bộ quản lý và giảng viên về vai trò của dạy học
theo hướng phát huy tính tích cực của người học đối với sinh viên....... 40
Bảng 2.5. Thực trạng hoạt động dạy học tại trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội 41
Bảng 2.6. Những thuận lợi trong dạy học theo hướng phát huy tính tích cực
của người học ở trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội .............................. 45
Bảng 2.19. Các yếu tố thuộc chủ thể quản lý ảnh hưởng đến hiệu quản lý hoạt
động dạy học của Hiệu trưởng. ................................................................. 63
Bảng 2.20. Các yếu tố thuộc khách thể quản lý ảnh hưởng đến hiệu quản lý hoạt
động dạy học của Hiệu trưởng. ................................................................. 64
Bảng 2.21. Các yếu tố thuộc môi trường quản lý ảnh hưởng đến hiệu quản lý hoạt
động dạy học của Hiệu trưởng. ................................................................. 65
Bảng 3.1. Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản
lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học. ..... 86
Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đất nước ta đang thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong xu thế hội
nhập quốc tế và toàn cầu hóa cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế
xã hội, đã và đang đem lại những biến đổi sâu sắc trong mọi lĩnh vực của đời
sống, trong đó có giáo dục và đào tạo với mục tiêu là tăng cường sự thích ứng,
tư duy và năng lực làm việc tích cực, chủ động, hợp tác của cá nhân. Với yêu
cầu đó đòi hỏi ngành giáo dục và đào tạo phải có sự đổi mới căn bản và toàn
diện, trong đó đổi mới về quản lý giáo dục nhằm nâng cao chất lượng nguồn
nhân lực đang là nhiệm vụ có tính chiến lược và có tính cấp bách ở nước ta
hiện nay. Đào tạo giáo viên là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành
giáo dục nhằm cung cấp nguồn nhân lực sư phạm cho đất nước.
Quá trình học tập của sinh viên ở bậc đại học về cơ bản mang tính chất
nghiên cứu, tự học là chính dưới sự dẫn dắt, điều chỉnh của giảng viên. Trong
đó sinh viên phải tự chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng nghề nghiệp ở trình độ cao và
có khả năng thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Vì vậy, việc
quản lý, tổ chức quá trình dạy học ở bậc đại học đảm bảo phát huy tính tích
trưởng trường CĐSP đó là dành nhiều thời gian và công sức cho công tác
QLHĐDH nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, cung cấp nguồn
nhân lực cho ngành giáo dục, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.
Thực hiện Nghị quyết của Đại hội XI, Hội nghị Trung ương 8 khóa XI
về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ: “...chất lượng,
hiệu quả giáo dục và đào tạo còn thấp so với yêu cầu, nhất là giáo dục đại
học, giáo dục nghề nghiệp. Hệ thống giáo dục và đào tạo thiếu liên thông
giữa các trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo; còn nặng lý
thuyết, nhẹ thực hành. Đào tạo thiếu gắn kết với nghiên cứu khoa học, sản
xuất, kinh doanh và nhu cầu của thị trường lao động; chưa chú trọng đúng
mức việc giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng làm việc. Phương pháp giáo
dục, việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất”.
Trên thực tế công tác QLHĐDH của Hiệu trưởng trường CĐSP Hà Nội
trong những năm gần đây đã có những bước hoàn thiện và phát triển, từ đó có
những đóng góp đáng kể về nguồn nhân lực cho thành phố trong giai đoạn
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, cùng với những thành tựu
2
Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội
này thì vẫn tồn tại hạn chế trong công tác QLHĐDH của nhà trường cần khắc
phục, bổ sung và hoàn thiện để chất lượng dạy học và giáo dục của nhà
trường ngày càng được nâng cao.
Xuất phát từ những lý do nêu trên, chúng tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt
động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở trường
Cao đẳng Sư phạm Hà Nội”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn quản lý hoạt động dạy học tại
người học phù hợp và hiệu quả hơn.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xác định cơ sở lí luận về QLHĐDH của Hiệu trưởng trường CĐSP.
- Khảo sát, phân tích, đánh giá và làm rõ thực trạng hoạt động dạy học và
QLHĐDH ở trường CĐSP Hà Nội.
- Đề xuất và làm rõ tính cần thiết, khả thi của một số biện pháp QLHĐDH
theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở trường CĐSP Hà Nội.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận
Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ của đề tài, chúng tôi sử dụng các
phương pháp nghiên cứu lí luận như: hệ thống hóa, phân tích, phê phán, chọn
lọc và khái quát hóa các tài liệu lí luận về QLHĐDH của trường CĐSP nhằm
xây dựng cơ sở lí luận của đề tài.
7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra viết bằng phiếu hỏi
- Mục đích: Thu thập các thông tin, thực trạng dạy học và QLHĐDH
ở trường CĐSP Hà Nội thông qua phiếu trưng cầu ý kiến.
- Nội dung: Điều tra bằng cách trưng cầu ý kiến của cán bộ quản lý nhà
trường và giảng viên về vấn đề dạy học và QLHĐDH tại nhà trường.
- Cách tiến hành: Thiết kế phiếu điều tra chủ yếu theo các thang đo
Likert 3 mức độ. Thống kê và lượng hóa kết quả thu được bằng cho điểm các
mức độ đánh giá và tính điểm trung bình ( X ) và giá trị %.
Phỏng vấn sâu
Thiết kế các câu hỏi phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý và giảng viên có
thâm niên, kinh nghiệm của trường CĐSP Hà Nội. Nội dung phỏng vấn đề
4
Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội
Giáo dục, dạy học là vấn đề đã được các nhà hiền triết, đồng thời cũng là
những nhà giáo dục tìm hiểu và nghiên cứu rất sớm. Ngay từ thời cổ đại, vấn
đề phát huy tính tích cực của người học đã được quan tâm. Khổng Tử (551 –
479 Trước công nguyên) rất chú ý giảng dạy theo đối tượng và chú ý kích
thích học trò. Ông nói “Không tức giận vì muốn biết thì không gợi mở cho.
Vật có 4 góc, bảo cho biết 1 góc mà không suy ra 3 góc thì không dạy nữa”
[9; tr60]. Socrate (469 – 399 Trước công nguyên) với phương pháp vấn đáp
Ơristic (Phương pháp đỡ đẻ), Ông thường dẫn từng tốp học trò vừa đi dạo vừa
đàm đạo theo cách: Thầy đặt câu hỏi, trò đáp và ngược lại. Cứ thế sôi nổi
không bao giờ dứt, mọi vấn đề học đều được người học hiểu một cách thấu
đáo, cặn kẽ. J.A. Kômenxki (1592 – 1670), Ông tổ của nền sư phạm cận đại,
trong tác phẩm nổi tiếng “Lý luận dạy học”, lần đầu tiên trong lịch sử đã nêu
tính tự giác, tính tích cực là một trong những nguyên tắc dạy học [9; tr34]. J.J
Rutxo (1717 – 1778) quan niệm giáo dục cho trẻ em tích cực, tự mình khám
phá ra tri thức. K. Đ Usinxki (1824 – 1873) cho rằng, tính tích cực độc lập của
người học được coi là cơ sở vững chắc cho một sự học tập có hiệu quả. John
Dewey (1859 – 1952) đã thành lập “nhà trường tích cực” (chủ động) và đã
phát triển cách học tập nhóm của học sinh. Có nhiều tác giả cũng nghiên cứu
về phát huy tính tích cực nhận thức của người học như: Kerschensteiner,
Aritova, L. Babanxki, Kharlamov, Macarenco…
Những quan niệm về quản lý đã xuất hiện từ rất sớm. Ở phương Tây thời
cổ Hy Lạp đã áp dụng quản lý tập trung và dân chủ [31; tr28]. Các tư tưởng
quản lý sơ khai cũng xuất phát từ các tư tưởng triết học cổ Hy Lạp của một số
6
Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội
Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội
nào nghiên cứu cụ thể về công tác QLHĐDH theo hướng phát huy tính tích cực
của người học ở trường CĐSP Hà Nội. Để từ đó làm rõ thực trạng cũng như việc
đề xuất những biện pháp QLHĐDH hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục và đào tạo tại nhà trường; việc nghiên cứu đề tài còn có thể là tài liệu
tham khảo hữu ích đối với công tác QLHĐDH tại các trường CĐSP theo hướng
phát huy tính tích cực của người học trong giai đoạn hiện nay.
1.2. Những vấn đề chung về quản lý
1.2.1. Quản lý
Xã hội phát triển qua các phương thức sản xuất cộng sản nguyên thủy
đến nền văn minh hiện đại trong đó quản lý luôn là một thuộc tính tất yếu
khách quan của lịch sử gắn liền với xã hội ở mọi giai đoạn phát triển của
nó. Thuộc tính đó bắt nguồn từ bản chất của hệ thống xã hội đó là hoạt
động lao động tập thể - lao động xã hội của con người. Trong quá trình lao
động con người buộc phải liên kết lại với nhau, kết hợp lại thành tập thể.
Điều đó đòi hỏi phải có sự tổ chức, phải có sự phân công và hợp tác trong
lao động, tức là phải có sự quản lý.
C. Mác cũng đã nói đến tới sự cần thiết của quản lý, coi quản lý là một
đặc điểm vốn có, bất biến về mặt lịch sử của đời sống xã hội. Ông viết: “Bất
cứ lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào mà tiến hành trên một
quy mô khá lớn đều yêu cầu phải có một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt
động cá nhân. Sự chỉ đạo đó phải là những chức năng chung, tức là những
chức năng phát sinh từ sự khác nhau giữa sự vận động chung của cơ thể sản
xuất với những vận động cá nhân của những khí quan độc lập hợp thành cơ
thể sản xuất đó. Một nhạc sĩ độc tấu thì tự điều khiển lấy mình, nhưng một
dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng” [18; tr29].
thống nhất về bản chất của hoạt động quản lý, thể hiện ở các đặc điểm sau:
- Quản lý bao giờ cũng là một tác động hướng đích, có mục tiêu xác định;
- Quản lý thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận chủ thể quản lý và đối
tượng quản lý, là quan hệ không đồng cấp và có tính bắt buộc;
- Quản lý bao giờ cũng là quản lý con người;
- Quản lý là sự tác động mang tính chủ quan, nhưng phải phù hợp quy
luật khách quan;
9
Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội
- Quản lý xét về mặt công nghệ nó là sự vận động của thông tin.
Như vậy, có thể định nghĩa khái quát về quản lý như sau:
Quản lý là những tác động có tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế
hoạch, có hệ thống và hợp quy luật,…) của chủ thể quản lý đến đối tượng
quản lý nhằm đạt được mục tiêu dự kiến.
Mô hình quản lý được thể hiện qua sơ đồ sau:
Môi trƣờng quản lý
Nội dung
QL
Khách thể
QL
Chủ thể
QL
Mục tiêu
hoặc dự báo xu thế phát triển, khi thực hiện chức năng đánh giá đòi hỏi đề cập
đến các yếu tố như kiểm tra, điều chỉnh…
Mỗi cách tiếp cận về chức năng có những ưu điểm, hạn chế nhất định,
tuy nhiên nhiên để thuận lợi trong công tác quản lý và nghiên cứu quản lý
giáo dục thì có thể phân loại chức năng quản lý gồm 4 chức năng cơ bản là:
Chức năng lập kế hoạch
Lập kế hoạch là chức năng cơ bản và quan trọng nhất trong số các chức
năng quản lý nhằm định ra chương trình, mục tiêu chiến lược của quản lý.
Theo cách tiếp cận này thì lập kế hoạch còn bao hàm các hoạt động tiền kế
hoạch gồm dự báo, thăm dò, phân tích thực trạng của tổ chức nhằm cung cấp
luận cứ khoa học cho việc xây dựng kế hoạch.
Thực hiện tốt chức năng lập kế hoạch tạo ra tầm nhìn chiến lược cho các
nhà quản lý, giúp cho việc phát hiện và lựa chọn chính xác các chương trình
hành động phù hợp với các nguồn lực của tổ chức, hạn chế tính rủi ro vì đã
được tính toán, sắp xếp từ trước. Đồng thời chức năng lập kế hoạch là căn cứ
để hình thành và thực hiện các chức năng khác như tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra
và điều chỉnh.
Chức năng tổ chức:
Tổ chức là một trong những chức năng chung của quản lý liên quan đến
hoạt động thành lập các bộ phận trong tổ chức để đảm nhận những nhiệm vụ
cần thiết, xác định mối quan hệ về nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm giữa
các bộ phận đó trong tổ chức.
11
Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội
Nhờ việc tổ chức một cách hợp lí, có hiệu quả, người quản lý có thể điều
12
Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội
tự điều khiển hoạt động nhận thức – học tập của mình nhằm thực hiện những
nhiệm vụ dạy học đề ra.
Các thành tố cơ bản của quá trình dạy học bao gồm: mục đích dạy học,
nội dung dạy học, chương trình dạy học; phương pháp, phương tiện dạy học;
chủ thể dạy – học; hình thức tổ chức dạy học; kết quả dạy học; môi trường
dạy học (gồm môi trường tự nhiên và môi trường xã hội).
Dưới góc độ điều khiển học, dạy học là quá trình cộng tác giữa thầy với
trò nhằm điều khiển, truyền đạt và tự điều khiển – lĩnh hội tri thức nhân loại
nhằm thực hiện mục đích giáo dục.
Quá trình dạy học là sự thống nhất biện chứng của hai thành tố cơ bản
trong quá trình dạy học đó là hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học
của người học. Hai hoạt động dạy và học tác động và phối hợp chặt chẽ, liên
hệ mật thiết với nhau tạo nên sự cộng hưởng của hoạt động dạy và hoạt động
học, từ đó tạo nên hiệu quả của quá trình dạy học. Quá trình dạy học sẽ không
diễn ra nếu thiếu một trong hai hoạt động dạy và học.
Hoạt động dạy của người dạy là hoạt động lãnh đạo, tổ chức, điều khiển
hoạt động nhận thức – học tập của người học, giúp họ khám phá, tìm tòi tri
thức nhằm thực hiện hiệu quả chức năng học của bản thân.
Hoạt động học của người học là hoạt động tự giác, chủ động, tích cực,
tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức – học tập của mình nhằm thu
nhận, xử lí và chuyển hóa thông tin bên ngoài thành tri thức của bản thân, qua
đó người học phát triển và tự làm phong phú những giá trị của mình.
Quá trình học tập của người học diễn ra theo công thức nổi tiếng của V.I.
Lênin về quá trình tự nhận thức “Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu
thúc không phải do tính tất yếu bên ngoài mà do tính tất yếu bên trong, do nhu
cầu và lợi ích của chủ thể [25; tr26].
Theo I.F. Kharlamốp “Tính tích cực là trạng thái hoạt động của chủ thể,
nghĩa là của người hành động” [16; tr43].
- Tính tích cực nhận thức
Tính tích cực nhận thức là thái độ của chủ thể đối với khách thể thông
qua huy động ở mức độ cao các chức năng tâm lí nhằm giải quyết các nhiệm
vụ học tập. I.F. Kharlamốp cho rằng “Tính tích cực nhận thức là trạng thái
hoạt động của học sinh, đặc trưng bởi khát vọng học tập, cố gắng trí tuệ và
14
Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội
nghị lực cao trong quá trình nắm vững kiến thức”[16; tr43].
Tính tích cực trong học tập có nghĩa là hoàn thành một cách chủ động, tự
giác, có nghị lực, có hướng đích rõ rệt, có sáng kiến và đầy hào hứng, những
hành động trí óc và chân tay nhằm nắm vững kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo,
vận dụng chúng vào trong học tập và thực tiễn.
Như vậy, tính tích cực trong học tập, về bản chất là tính tích cực nhận
thức, sự mong muốn hiểu biết và có khát vọng chiếm lĩnh tri thức của thế giới
khách quan.
- Các mức độ về tính tích cực học tập:
+ Bắt chước: cố gắng hành động theo mẫu của giáo viên và bạn bè …
(kĩ năng thực hành: áp dụng trong tình huống tương tự)
+ Tìm tòi: độc lập trong tư duy khi giải quyết các vấn đề, tìm kiếm các
cách giải quyết khác nhau về một vấn đề… (mức độ kĩ xảo: áp dụng trong
tình huống khác nhau, đã có sự biến đổi)
chính sách xã hội đối với đối tượng được hưởng chính sách xã hội, đối tượng
ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt
khó khăn; bảo đảm môi trường sư phạm cho hoạt động giáo dục.
- Tự đánh giá chất lượng đào tạo và chịu sự kiểm định chất lượng giáo dục.
- Được Nhà nước giao hoặc cho thuê đất, cơ sở vật chất; được miễn,
giảm thuế theo quy định của pháp luật.
- Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực; xây dựng và tăng cường cơ
sở vật chất, đầu tư trang thiết bị.
- Hợp tác với các tổ chức kinh tế, giáo dục, văn hóa, thể dục, thể thao, y
tế, nghiên cứu khoa học trong nước và nước ngoài.
- Thực hiện chế độ thông tin, báo cáo và chịu sự kiểm tra, thanh tra của
Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ, ngành có liên quan và Ủy ban nhân dân cấp
tỉnh nơi cơ sở giáo dục đại học đặt trụ sở hoặc có tổ chức hoạt động đào tạo
theo quy định.
- Các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.
1.4.1.2. Cơ cấu tổ chức, quản lý của trường cao đẳng
Cơ cấu tổ chức của trường cao đẳng được quy định tại điều 14 Luật giáo
dục Đại học bao gồm: Hội đồng trường; Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng;
Phòng, ban chức năng; Khoa, bộ môn; tổ chức khoa học và công nghệ; Tổ
16
Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của người học ở
trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội
chức phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học và công nghệ; cơ sở sản xuất,
kinh doanh, dịch vụ; Phân hiệu (nếu có); Hội đồng khoa học và đào tạo, các
hội đồng tư vấn [29].
1.4.2. Hiệu trưởng trường cao đẳng
- Các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.
1.4.3. Khái niệm quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường
Cao đẳng theo hướng phát huy tính tích cực của người học
1.4.3.1. Quản lý hoạt động dạy học
Quản lý hoạt động dạy học là sự tác động có mục đích, hợp quy luật của
chủ thể quản lý đến khách thể quản lý dạy học nhằm huy động tối đa mọi
nguồn lực giáo dục của nhà trường, của cộng đồng và xã hội để đưa hoạt động
dạy học đến mục tiêu.
Quản lý hoạt động dạy học được triển khai thông qua việc quản lý đồng
bộ và thống nhất các mặt hoạt động mang tính phương tiện thực hiện mục
đích dạy học. Quản lý hoạt động dạy học phải đồng thời quản lý hoạt động
của người dạy và của người học, nhưng trước hết là quản lý hoạt động giảng
dạy của người dạy.
Những chủ ý của người giảng viên về mục đích, nội dung, phương pháp
hay hình thức tổ chức hoạt động dạy sẽ quyết định mục đích, nội dung,
phương pháp hay hình thức học tập của sinh viên và ngược lại. Vì vậy, quản
lý hoạt động dạy học phải đồng thời quản lý các hoạt động của người dạy và
người học. Dưới góc độ quản lý, mặc dù mọi tác động quản lý của Hiệu
trưởng đều đến người học (trung tâm của quá trình dạy học), nhưng mọi tác
động đó trước hết sẽ đến với người dạy, vì thế quản lý hoạt động dạy học
trước hết là quản lý khâu chủ yếu của quá trình dạy học là hoạt động dạy của
người dạy.
Yêu cầu của quản lý hoạt động dạy học là phải quản lý các thành tố cấu
trúc của quá trình dạy học, nhưng trước hết các thành tố đó sẽ phát huy tác
dụng thông qua quy trình hoạt động của người dạy một cách đồng bộ,
thống nhất và hợp quy luật, đúng nguyên tắc dạy học. Quy trình này có tính
tuần hoàn và được bắt đầu từ khâu soạn giáo án, giảng dạy và đánh giá kết
18