LỜI CAM ĐOAN

- Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong đồ án này là
trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào.
- Tôi cam đoan cac thông tin trích dẫn trong đồ án đều được chĩ rõ
nguồn gôc.
- Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về nguồn gốc và số liệu thông tin
được sử dụng trong đồ án này.

Sinh viên

Nguyễn Bá Trường


LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành báo cáo tốt nghiệp, ngoài sự cố gắng và nỗ lực của
bản thân, em đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của các tập thể
và cá nhân.
Trước tiên, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc, lòng biết ơn chân thành
đến cô giáo ThS. Đỗ Hải Hà - người đã hướng dẫn chu đáo tận tình, chỉ bảo,
giúp đỡ em trong suốt thời gian thực tập tốt nghiệp và hoàn thành báo cáo.
Em xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô giáo trong khoa Quản lý đất đai và
các cô cô trong trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội đã nhiệt
tình dạy bảo và trang bị cho em những kiến thức quý báu trong suốt những
năm học vừa qua.
Em xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo UBND xã Quỳnh Hậu ,huyện
Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Cán bộ địa chính xã, các phòng ban và nhân dân
tại xã điều tra đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho em trong quá trình
thực hiện đề tài.
Với tấm lòng chân thành, em xin cảm ơn mọi sự giúp đỡ quý báu đó!


: Nông thôn mới

mặt bằng

MTTQ

UBND

: Uỷ ban nhân dân

: Mặt trận tổ

quốc

THCS

: Trung học cơ sở

QHXD

: Quy hoạch xây dựng

HĐND

: Hội đồng nhân dân

KT-XH

: Kinh tế xã hội


ngày càng được cải thiện. Xóa đói, giảm nghèo đạt kết quả tốt. Hệ thống
chính trị được củng cố và tăng cường. Dân chủ cơ sở được phát huy. An
ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững.
Tuy nhiên, những kết quả đạt được chưa tương xứng với tiềm năng,
lợi thế. Nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, tốc độ tăng trưởng có xu
hướng giảm dần, chưa phát huy tốt nguồn lực cho phát triển sản xuất. Việc
chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đổi mới tổ chức sản xuất trong nông nghiệp
còn chậm, phổ biến vẫn là sản xuất nhỏ phân tán. Tiểu thủ công nghiệp,
dịch vụ và ngành nghề phát triển chậm, chưa thúc đẩy mạnh mẽ chuyển
dịch cơ cấu kinh tế và lao động. Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội còn nhiều
bất cập, môi trường ngày càng ô nhiễm.Mặt khác, nông nghiệp, nông thôn
phát triển thiếu quy hoạch, kết cấu hạ tầng như giao thông, thủy lợi,
trường học, trạm y tế, cấp nước còn yếu kém, môi trường ngày càng ô
nhiễm. Đời sống vật chất và tinh thần của một bộ phận người dân còn
thấp, chênh lệch giàu, nghèo còn lớn. Do vậy xây dựng xã nông thôn mới là
một vấn đề cần thiết.
Mục tiêu nông thôn mới tạo chuyển biến mạnh mẽ trong sản xuất
nông nghiệp, kinh tế nông thôn. Không ngừng nâng cao đời sống vật chất,
tinh thần của nhân dân. Xây dựng địa phương có kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn
nông nghiệp với phát triển nhanh tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ theo quy

7


hoạch; xã hội ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao,
môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn được
tăng cường. An ninh

8




CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
1.1. Cơ sở lý luận về xây dựng nông thôn mới
1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
a. Nông thôn
Nông thôn là khái niệm dùng để chỉ một địa bàn mà ở đó sản xuất
nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn. Nông thôn có thể được xem xét trên nhiều
góc độ: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, ... Kinh tế nông thôn là một khu
vực của nền kinh tế gắn liền với địa bàn nông thôn. Kinh tế nông thôn vừa
mang những đặc trưng chung của nền kinh tế về lực lượng sản xuất và
quan hệ sản xuất, về cơ chế kinh tế ... vừa có những đặc điểm riêng gắn với
nông nghiệp, nông thôn.
Kinh tế nông thôn bao gồm nhiều ngành kinh tế như: nông nghiệp, lâm
nghiệp, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, ... trong đó nông nghiệp,
lâm nghiệp, ngư nghiệp là ngành kinh tế chủ yếu.
Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành
phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã.
Theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ Nông
nghiệp và phát triển nông thôn về hướng dẫn thực hiện bộ tiêu chí quốc gia
về nông thôn mới, đưa ra khái niệm “Nông thôn là phần lãnh thổ không
thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp
hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã”.
b. Phát triển nông thôn
Phát triển với ý nghĩa rộng hơn còn được hiểu là bao gồm cả những
thuộc tính quan trọng có liên quan đến hệ thống giá trị của con người. Đó
là sự bình đẳng hơn về cơ hội, sự tự do về chính trị và các quyền tự do công
dân để củng cố niềm tin trong cuộc sống của con người trong các mối quan
hệ với nhà nước, với cộng đồng...


đại, môi trường sinh thái được bảo vệ.
11


- Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát
huy.
- Đảm bảo an ninh tốt, quản lý dân chủ.
- Chất lượng hệ thống chính trị được nâng cao.
* Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới
Nội dung xây dựng nông thôn mới hướng tới thực hiện Bộ tiêu chí Quốc gia
được qui định tại Quyết định 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính
phủ.
- Xây dựng nông thôn mới theo phương châm phát huy vai trò chủ thể
của cộng đồng dân cư địa phương là chính, Nhà nước đóng vai trò định
hướng, ban hành các tiêu chí, quy chuẩn, xã đặt ra các chính sách, cơ chế hỗ
trợ và hướng dẫn. Các hoạt động cụ thể do chính cộng đồng người dân ở
thôn, xã bàn bạc dân chủ để quyết định và tổ chức thực hiện.
- Được thực hiện trên cơ sở kế thừa và lồng ghép các chương trình
mục tiêu quốc gia, chương trình hỗ trợ có mục tiêu, các chương trình, dự
án khác đang triển khai ở nông thôn, có bổ sung dự án hỗ trợ đối với các
lĩnh vực cần thiết; có cơ chế, chính sách khuyến khích mạnh mẽ đầu tư của
các thành phần kinh tế; huy động đóng góp của các tầng lớp dân cư.
- Được thực hiện gắn với các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng của mỗi địa phương (xã, huyện, tỉnh);
có quy hoạch và cơ chế đảm bảo cho phát triển theo quy hoạch (trên cơ sở
các tiêu chuẩn kinh tế, kỹ thuật do các Bộ chuyên ngành ban hành).
- Là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; cấp uỷ Đảng, chính
quyền đóng vai trò chỉ đạo, điều hành quá trình xây dựng quy hoạch, kế hoạch,
tổ chức thực hiện; Hình thành cuộc vận động “toàn dân xây dựng nông thôn
mới" do Mặt trận Tổ quốc chủ trì cùng các tổ chức chính trị - xã hội vận động
mọi tầng lớp nhân dân phát huy vai trò chủ thể trong việc xây dựng nông thôn

- Tiêu chí thứ 2: Giao thông nông thôn
Tỷ lệ km đường trục xã, liên xã được bê tông hóa hoặc nhựa hóa đạt
chuẩn theo cấp kĩ thuật của Bộ GTVT. Đạt 100%.
13


Tỷ lệ km đường trục thôn, xóm được cứng hóa chuẩn theo cấp kĩ
thuật của Bộ GTVT. Đạt 100%.
Tỷ lệ km đường trục chính nội đồng được cứng hóa, xe cơ giới đi lại
thuận tiện. Đạt 100%.
- Tiêu chí 3: Thủy lợi
Hệ thống thủy lợi đáp ứng cơ bản yêu cầu sản xuất, sinh hoạt. Đạt.
Tỷ lệ kênh mương do xã quản lý được kiên cố hóa. Đạt 85% trở lên.
- Tiêu chí 4: Điện nông thôn
Hệ thống điện đảm bảo yêu cầu kĩ thuật. Đạt.
Tỷ lệ hộ sử dụng điện, an toàn nguồn điện. Đạt 99% trở lên.
- Tiêu chí 5: Trường học
Tỷ lệ trường học các cấp mẫu giáu, tiểu học, trung học cơ sở, có cơ sở
vật chất đạt tiêu chuẩn quốc gia. Đạt 100%.
- Tiêu chí 6: Cơ sở vật chất văn hóa
Nhà văn hóa xã và khu thể thao đạt chuẩn của Bộ Văn hóa - Thể thao
– Du lịch. Đạt.
- Tiêu chí 7: Chợ nông thôn
Chợ đạt chuẩn của bộ xây dựng. Đạt.
- Tiêu chí 8: Bưu điện
Có điểm phục vụ bưu chính viễn thông. Đạt.
Có internet đến thôn. Đạt.
- Tiêu chí 9: Nhà ở dân cư
Không còn nhà tạm, dột nát, đảm bảo 90% nhà ở đạt chuẩn của Bộ
Xây dựng.

Nước thải, chất thải được thu gom và xử lý theo quy định.
- Tiêu chí 18: Hệ thống tổ chức chính trị
Đảng bộ, chính quyền xã đạt tiêu chuẩn “trong sạch, vững mạnh”. Các
tổ chức đoàn thể trong xã đạt danh hiệu tiên tiến trở nên. Hệ thống chính
trị xã đầy đủ các tổ chức. Cán bộ xã đạt tiêu chuẩn.
- Tiêu chí 19: An ninh trật tự xã hội
An ninh địa phương phải được đảm bảo giữ vững.
Bộ tiêu chí đưa ra chỉ tiêu chung cho cả nước và các chỉ tiêu cụ thể để
phù hợp với đặc điểm, điều kiện kinh tế - xã hội của từng vùng, từng địa
phương.
1.2. Cơ sở thực tiễn xây dựng nông thôn mới
1.2.1. Xây dựng nông thôn mới theo Tư tưởng Hồ Chí Minh
Xây dựng nông thôn mới thực chất và trước hết là xây dựng những
người nông dân mới - người nông dân xã hội chủ nghĩa. Trong việc xây
dựng con người mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn lấy đạo đức là gốc.

15


Đạo đức là một hệ thống , những tư tưởng, tình cảm lớn của loài
người, hướng con người đi tới cái tốt, cái đẹp, cái đúng, gạt bỏ cái ác, cái
xấu, cái sai. Đạo đức là cái quý nhất, là linh hồn của một con người, một xã
hội, một chế độ, một nền văn minh. Cốt lõi của đạo đức cách mạng là chí
công vô tư. Chí công vô tư là nêu cao chủ nghĩa tập thể, từ bỏ chủ nghĩa cá
nhân, sống và phấn đâu vì nhân dân lao động, vì dân tộc mình và các dân
tộc trên thế giới. Đạo đức nhằm giải phóng con người và là đạo đức của
những con người được giải phóng. Đạo đức gắn với tài năng và cần cù lao
động.
Xây dựng nông thôn mới về mặt đạo đức trước hết phải làm cho no
cơm, ấm áo, được học hành, chữa bệnh. Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy: Có thực

xã hội. Xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt. Hạt
nhân của xã hội là gia đình. Những ý kiến chỉ dẫn của Người cho thấy tầm
quan trọng to lớn của việc xây dựng gia đình mới, và chỉ có xây dựng gia
đình mới thì mới có nông thôn mới. Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây
dựng gia đình mới gắn bó chặt chẽ giữa gia đình theo nghĩa hẹp, với gia
đình theo nghĩa rộng, chăm lo gia đình nhỏ là chăm lo cho hạt nhân của xã
hội. Hồ Chí Minh đặt việc xây dựng gia đình trong nhiệm vụ xây dựng nông
thôn, đặt nhiệm vụ xây dựng nông thôn trong công cuộc xây dựng chủ
nghĩa xã hội.
1.2.2. Quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về xây dựng
nông thôn mới
Xây dựng nông thôn mới là xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội
hiện đại ở nông thôn; xây dựng cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản
xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô
thị theo quy hoạch; Xây dựng giai cấp nông dân, củng cố liên minh công
nhân - nông dân - trí thức vững mạnh; Không ngừng nâng cao đời sống vật
chất, tinh thần của dân cư nông thôn, hài hoà giữa các vùng, tạo sự chuyển
biến nhanh hơn ở các vùng còn nhiều khó khăn; nông dân được đào tạo có
trình độ sản xuất ngang bằng với các nước tiên tiến trong khu vực và đủ
bản lĩnh chính trị, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới.

17


Nghị quyết 26/NQTW ngày 28/05/2008 đã nêu một cách tổng quát
về mục tiêu, nhiệm vụ cũng như phương thức tiến hành quá trình xây dựng
nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay, phù hợp với điều kiện thực tiễn
phát triển của đất nước. Quan điểm đó của Đảng là sự kế thừa và phát huy
những bài học kinh nghiệm lịch sử về phát huy sức mạnh toàn dân, huy
động mọi nguồn lực để tạo ra sức mạnh tổng hợp xây dựng nông thôn mới.

Xây dựng nông thôn mới được xác định là nhiệm vụ của cả hệ thống
chính trị và toàn xã hội trong giai đoạn hiện nay ở nước ta, chính vì vậy nó
phải có hệ thống lí luận soi đường. Quan điểm của Đảng ta về xây dựng
nông thôn mới là sự vận dụng sáng tạo lí luận của Chủ nghĩa Mác Lênin
vào thực tiễn ở nước ta trong giai đoạn hiện nay, hướng đến thực hiện mục
tiêu cách mạng xã hội chủ nghĩa, từng bước xóa bỏ sự khác biệt giữa thành
thị và nông thôn, giữa lao động chân tay và lao động trí óc, để đi đến kết
quả cuối cùng là giai cấp công nhân, nông dân và trí thức sẽ trở thành
những người lao động của xã hội cộng sản chủ nghĩa.
Thực tiễn cũng cho thấy, những xã hội tiến bộ bao giờ cũng chú ý tới
việc thu hẹp khoảng cách sự phát triển giữa thành thị và nông thôn, phát
triển lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và quan hệ xã hội, cải thiện điều
kiện sinh hoạt ở nông thôn, làm cho thành thị và nông thôn xích lại gần
nhau. Chính vì vậy, bên cạnh phải đẩy mạnh công tác nghiên cứu lí luận,
tổng kết thực tiễn quá trình xây dựng nông thôn mới, chúng ta cần học tập
kinh nghiệm của các nước trên thế giới và trong khu vực về phát triển nông
thôn tiên tiến hiện đại, để xây dựng hoàn thiện hệ thống các quan điểm lí
luận về phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn làm cơ sở khoa học
cho thực tiễn. Xây dựng nông thôn nước ta trở nên văn minh, tiên tiến hiện
đại nhưng vẫn mang đậm bản sắc văn hóa và nét đẹp truyền thống của
nông thôn Việt Nam.

19


1.2.3. Quan điểm, chủ trương của Đảng bộ tỉnh Nghệ An về xây dựng
nông thôn mới
a. Mục tiêu chung
Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng
bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn

triển kinh tế - xã hội của địa phương với Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn
mới; giải quyết tốt mối quan hệ giữa xây dựng trước mắt với phát triển lâu
dài, giữa cải tạo với xây dựng mới; phù hợp với sự phát triển về kinh tế của
địa phương và thu nhập thực tế của người dân.
- Xây dựng nông thôn mới phải có sự tham gia của người dân, cộng
đồng dân cư, từ ý tưởng quy hoạch đến huy động nguồn vốn, tổ chức thực
hiện và quản lý xây dựng.
- Xây dựng nông thôn mới phải bảo đảm hiện đại, văn minh nhưng
vẫn giữ được bản sắc văn hóa và ổn định cuộc sống cho nhân dân; giữ gìn
bảo tồn di sản và phát huy các giá trị văn hoá vật thể, văn hoá phi vật thể
của địa phương.

b. Mục tiêu
Mục tiêu tổng quát
Tạo chuyển biến mạnh mẽ trong sản xuất nông nghiệp, kinh tế nông
thôn. Không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân.
Xây dựng địa phương có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu
kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát
triển nhanh tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ theo quy hoạch; xã hội ổn định,
giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái
được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng uỷ
được tăng cường. ANCT - TTATXH được giữ vững.
Mục tiêu đến năm 2015
- Tốc độ tăng trưởng nông nghiệp 3,5 - 4%/năm; sử dựng đất nông
nghiệp tiết kiệm và hiệu quả; duy trì diện tích đất lúa. Phát triển nông nghiệp

21


kết hợp với phát triển tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ và ngành nghề, giải quyết

- Nghị định số 41/2010/NĐ-CP của Chính phủ về “Chính sách tín
dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn” để chỉ đạo các chi nhánh,
ngân hàng thương mại các tỉnh, thành phố bảo đảm tang cường nguồn vốn
tín dụng xây dựng NTM tại các xã.
- Nghị định 61/2010/NĐ-CP về khuyến khích doanh nghiệp đầu tư
vào nông nghiệp, nông thôn.

23


CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
2.1.1. Đối tượng nghiên cứu:

Kết quả xây dựng nông thôn mới tại xã Quỳnh Hậu, huyện Quỳnh Lưu,

tỉnh Nghệ an giai đoạn 2010- 2014.
2.1.2. Phạm vi nghiên cứu:
Xã Quỳnh Hậu, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.
2.2. Nội dung nghiên cứu
- Tổng quan:
+ cơ sở lý luận về xây dựng nông thôn mới.
+ Cơ sở thực tiễn xây dựng nông thôn mới.
+ Cơ sở pháp lý xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam.
- Điều kiện kinh tế- xã hội:
+ Điều kiện tự nhiên.
+ Điều kiện kinh tế- xã hội.
- Tình hình quản lý và sử dụng đất.
- Kết quả xây dựng nông thôn mới của xã Quỳnh Hậu đến năm 2014.


25