SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GD&ĐT HUYỆN NGA SƠN ( TRƯỜNG MN NGA HẢI )

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH THÓI QUEN CHO
TRẺ MẪU GIÁO 5 TUỔI, BẢO VỆ SỨC KHỎE
Ở TRƯỜNG MẦM NON NGA HẢI
.

Người thực hiện: Mai Thị Dịu
Chức vụ : Giáo Viên
Đơn vị công tác : Trường Mầm non Nga Hải
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA, NĂM 2015


A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trẻ mầm non rất nhạy cảm và mau chóng tiếp thu những điều học được và
hình thành dấu ấn lâu dài. Vì vậy hình thành thói quen cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi,
bảo vệ sức khỏe sẽ góp phần quan trọng trong chiến lược con người, tạo ra một
lớp người mới có sự hiểu biết đầy đủ về sức khỏe của mình. Việc hình thành
thói quen cho trẻ bảo vệ sức khỏe là một việc làm cần thiết, tạo ra sự liên thông
về sức khỏe cho trẻ từ tuổi mầm non đến tuổi học đường.
Để làm tốt công tác giáo dục sức khỏe cho trẻ ở độ tuổi mẫu giáo, cần lựa
chọn các nội dung, các hình thức phù hợp cho trẻ ở từng lứa tuổi. Việc lựa chọn
các hình thức phù hợp sẽ làm cho trẻ tiếp nhận các thông tin một cách hào hứng,
không bị gò bó, gượng ép. Về nội dung giáo dục sức khỏe thích hợp cho trẻ ở độ
tuổi này là tích hợp vào các hoạt động của các lĩnh vực phát triển khác và vào
các chủ đề, kết hợp giáo dục trong các thời điểm và tình huống thích hợp hằng

1. Thuận lợi:
* Về cơ sở vật chất:
- Nhà trường và lớp học có tương đối đầy đủ các loại đồ dùng, đồ chơi
phục vụ cho các hoạt động của trẻ.
- Nhà trường cũng như bản thân tiếp thu và ứng dụng nhanh các chuyên đề
mới của chương trình giáo dục mầm non mới.
* Đối với bản thân:
- Bản thân tôi là một giáo viên có trình độ đạt trên chuẩn và đặc biệt là
luôn yêu nghề, mến trẻ.
- Tôi luôn tích cực học hỏi và trao đổi cùng đồng nghiệp về đề tài nghiên
cứu, sưu tầm các loại sách báo nên tích lũy được nhiều kinh nghiệm để cung cấp
những kiến thức và kĩ năng để bảo vệ sức khỏe cho trẻ.
- Bản thân nắm vững kỹ năng tổ chức giáo dục bảo vệ sức khỏe cho trẻ 5 – 6
tuổi. Đây là điều kiện cơ bản để tôi hướng dẫn trẻ qua các đề tài, các chủ đề đạt
hiệu quả cao.
* Đối với trẻ:
- Được phụ trách lớp Hoa Sen ở lứa tuổi 5 – 6 tuổi (Mẫu giáo lớn) với tổng
số cháu là 38, trong đó có 20 trẻ gái và 18 trẻ trai. Phần đông các cháu đều khỏe
2


mạnh.
- Ngôn ngữ của trẻ rõ ràng, chuẩn tiếng phổ thông.
2. Khó khăn:
* Về cơ sở vật chất:
- Đồ dùng, đồ chơi tuy có nhưng chưa đủ đồ dùng đảm bảo việc chăm sóc
vệ sinh cho trẻ. Khu vực rửa tay của trẻ diện tích còn hẹp.
* Đối với bản thân:
Bản thân chưa có những hình thức gây hứng thú mới lạ phong phú, hấp
dẫn nên chưa gây được sự tập trung chú ý ở trẻ.

Sau các giờ chơi trẻ biết

Số trẻ
khảo sát

Kết quả
TL% CĐ

Đạt

38

27

71

11

29

38

25

66

13

34


TL%

3


sắp xếp đồ chơi ngăn nắp,
gọn gàng.
Kết quả: Tỷ lệ trẻ đạt: 71%; Tỷ lệ trẻ chưa đạt chiếm: 29%.
Đứng trước tình hình đó, tôi rất băn khoăn, trăn trở phải làm gì? Làm như
thế nào để hình thành thói quen cho trẻ bảo vê sức khỏe đạt hiệu quả cao. Chính
vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp cụ thể như sau.
III. CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Xây dựng kế hoạch tích hợp nội dung bảo vệ sức khỏe vào các chủ đề phù
hợp
Tôi luôn xác định rằng việc xây dựng kế hoạch tích hợp nội dung bảo vệ sức khỏe vào
từng chủ đề cụ thể là rất cần thiết, vì nó giúp tôi khi nhìn vào đó sẽ biết chủ đề đó tôi
cần cung cấp cho trẻ những nội dung gì và lựa chọn được các thời điểm phù hợp để
tích hợp nội dung đó.
Cụ thể là:
Chủ đề
Trường mầm
non

Bản thân

Gia đình
Nghề nghiệp
Nước và các

Nội dung

2.1 Xác định các mục tiêu giáo dục phù hợp
Cần thận trọng trong việc xác định các mục tiêu để không vượt quá khả năng của
trẻ. Không bao giờ thúc ép trẻ hoặc yêu cầu trẻ một sự hoàn hảo vì điều đó sẽ dẫn đến
căng thẳng cả đối với trẻ và cô giáo, làm cho công việc của cô kém vui vẻ và làm trẻ
nản lòng. Không nên mong đợi ở trẻ quá nhiều hoặc quá sớm, cần chú ý đến từng kết
quả hoặc công việc nhỏ trẻ hoàn thành mỗi ngày. Cố gắng không chú trọng vào những
sai sót mà ngược lại nên khen ngợi động viên trẻ đối với những hành động tích cực
hoặc tiến bộ nhỏ. Ngược lại, nếu quá nuông chiều, quá bảo vệ trẻ sẽ làm trẻ trở nên thụ
động, ỷ lại, hay cảm thấy bất lực, điều đó sẻ làm cho trẻ gặp khó khăn trong cuộc sống
sau này.
Ví dụ: Khi chơi xong bạn An thường không bao giờ cất đồ chơi, nhưng hôm nay tôi
quan sát thấy bạn An đang cùng nhặt đồ chơi để cất cùng với các bạn thì tôi đã khen
ngợi bạn An luôn: “ Hôm nay cô thấy bạn An rất giỏi, biết cất đồ chơi vào đúng vị trí.
Cả lớp cùng khen bạn An bằng một tràng pháo tay thật to”. Từ đó tôi thấy cháu An đã
thay đổi rõ rệt, tâm trạng vui vẻ, phấn khởi như mình vừa làm xong một việc tốt và khi
cất đồ chơi xong cháu An cùng các bạn ra rửa tay sạch sẽ mà không cần phải để cô
nhắc nhở.

5


Hình ảnh bạn An đang rửa tay cùng các bạn
Bên cạnh đó tôi luôn nhắc trẻ sau khi dùng xong các dụng cụ thì để lại đúng nơi
quy định để rèn luyện thói quen tốt cho trẻ. Khi hướng dẫn trẻ thực hiện vệ sinh, chăm
sóc da tôi luôn giảng giải cho trẻ hiểu vì sao phải làm như vậy.
Ví dụ:
- Vì sao phải rửa tay bằng xà phòng? ( để tẩy sạch các vết bẩn bám trên bề mặt da)
- Vì sao phải rửa kĩ lòng bàn tay, kẽ ngón tay? ( vì đó là nơi bẩn nhất trên bàn tay)
Ban đầu, tôi làm mẫu cho trẻ xem, sau đó giúp trẻ thực hành, dần dần khi trẻ đã
quen, thì tôi giảm dần sự giúp đỡ đối với trẻ tiến tới để cho trẻ tự làm hoàn toàn, tuy

ra hoạt động, tôi luôn có ý thức lồng ghép các hoạt động có nội dung giáo dục
bảo vệ sức khoẻ một cách hợp lý, tự nhiên và trong những hoàn cảnh thích hợp.
3.1 Trong thời gian đón, trả trẻ.
Tôi căn cứ vào những hoàn cảnh phù hợp để tích hợp giáo dục bảo vệ sức khỏe.
7


Ví dụ : Trong giờ đón trẻ
Tôi thường trò chuyện với trẻ về công việc hằng ngày sau mỗi buổi sáng
thức dậy: + Bé làm những gì ?
+ Vì sao phải làm như thế ?
+ Làm như thế nào?
+ Cô hỏi trẻ về cách ăn mặc như thế nào để phù hợp với thời tiết ?
Từ đó cô nắm bắt được những chia sẻ của trẻ và cô nhắc nhở trẻ làm đúng.
Bên cạnh đó tôi cũng không quên dặn trẻ những thói quen cần thiết về cách giữ
gìn vệ sinh cá nhân để bảo vệ cơ thể luôn khỏe mạnh như : Cắt ngắn móng tay,
móng chân, rửa tay trước và sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh.
Mặt khác tôi dành thời gian nói chuyện với trẻ nhiều hơn về những việc trẻ đã
làm tốt, thông qua đó giảng giải, thuyết phục trẻ thực hiện những việc trẻ còn
ngại như sợ rửa mặt, sợ tắm, ngại đi guốc dép…..cần có kế hoạch trong việc trò
chuyện, hướng dẫn trẻ thực hành các thao tác vệ sinh, tránh tình trạng được
chăng hay chớ, làm gì và làm thế nào cũng được.
3.2 Trong các hoạt động học.
Thông qua các bài hát, kể chuyện, bài thơ, câu đố hoặc tranh ảnh tôi luôn
giúp trẻ hiểu được lợi ích của việc trẻ làm như: rửa tay để sạch, đẹp; nếu tay bẩn
cho lên mắt sẽ bị đau mắt; cho vào miệng sẽ đưa vi trùng và giun sán vào bụng,
sẽ bị đau bụng, ỉa chảy.v.v…rửa mặt để da mặt sạch, mặt sẽ xinh hơn….
Ví dụ: Với chủ đề Bản thân, thông qua hoạt động học LQTPVH, đề tài thơ: Đôi
mắt. Tôi đã tích hợp những nội dung sau:
- Trẻ biết mắt là một trong năm giác quan của cơ thể. Mắt để nhìn mọi vật xung

vòi nước như thế nào để nước không bắn ra bên ngoài nhỉ?”, …..Như vậy trẻ sẽ
thực hiện các thao tác đúng quy trình và gọn gàng, cẩn thận hơn.
3.4 Giờ ngủ
Trong giờ ngủ tôi luôn chú ý tạo không gian yên tĩnh, thanh bình và giúp trẻ
nhanh chóng đi vào giấc ngủ bằng kể chuyện nhẹ nhàng, hát ru, vỗ về trẻ. Dần
dần sẽ tạo thói quen ngủ đúng giờ giấc, cảm thấy sảng khoái, khỏe mạnh sau
giấc ngủ. Bên cạnh đó tôi thường nói như thầm thì với trẻ những việc làm cần
thiết trước khi ngủ như: “ Rửa mặt sạch rồi thay quần áo khô sạch sẽ để có cảm
giác dễ chịu khi ngủ”, “ Súc miệng/ đánh răng để không bị sâu răng”, “ Tắt bớt
đèn, kéo rèm cửa để ánh sáng trong phòng dịu mát”

10


Hình ảnh trẻ đang ngủ trưa
Khi trẻ thức dậy, tôi hướng cho trẻ biết cất gối, đi vệ sinh, rửa mặt, súc miệng,
chải đầu, vận động tay chân chốc lát, chuẩn bị ăn nhẹ.
3.5 Thông qua hoạt động chiều
Vào những buổi chiều ngoài việc cho trẻ ôn những bài hát, bài thơ, câu
chuyện, trò chơi trong chủ đề tôi còn hướng dẫn trẻ cách chăm sóc giữ gìn tay
chân, mắt, mũi như cách rửa tay, cách ngồi xem sách…..
Ví dụ: Hướng dẫn trẻ quy trình rửa tay bằng xà phòng
Quy trình rửa tay bằng xà phòng
Bước 1: Làm ướt hai bàn tay bằng nước sạch. Thoa xà phòng vào lòng bàn tay.
Chà xát hai lòng bàn tay.

11


Bước 2: Dùng ngón tay và lòng bàn tay này cuốn và xoay lần lượt từng ngón

Để triển khai tốt công tác giáo dục bảo vệ sức khỏe cho trẻ 5 – 6 tuổi, cần lựa
chọn các nội dung và các hình thức phù hợp sẽ làm cho trẻ tiếp nhận các thông
tin một cách hào hứng, không bị gò bó và gượng ép. Chính vì vậy tôi đã sưu tầm
một số hoạt động để giáo dục trẻ mẫu giáo 5 tuổi bảo vệ sức khỏe đó là:
* Hoạt động 1: Rửa mặt
Mục đích: Dạy trẻ biết rửa mặt. Hình thành ở trẻ thói quen giữ mặt luôn sạch.
Chuẩn bị: Khăn mặt, nước, chậu, bài thơ ( Bé tập rửa mặt )
Bé tập rửa mặt
Một tay chẳng làm được
Cô cất giọng thỏ thẻ
Bé phải lau hai tay
Làm thế nào nữa đây?
Bắt đầu từ mắt này
Bé gấp đôi khăn ngay
Lau từ trong ra nhé!
Lau hai bên má đỏ
Nhích khăn lên các bé
Gấp đôi một lần nữa
Lau sống mũi xuống đi
Lau cái cỏ, cái cằm
Sau đó đến cái gì?
Mắt bé nhìn chăm chăm
Cái miệng xinh của bé!
Kìa cô khen bé giỏi
Nguyễn Thị Lành
Tiến hành:
- Trước khi hướng dẫn cách rửa, cô giải thích cho trẻ biết tại sao phải giữ cho
mặt mũi sạch sẽ ( để cho mặt lúc nào cũng sạch sẽ, đẹp, đáng yêu…..), trẻ biết
khi nào phải rửa mặt ( khi bẩn, lúc ngủ dậy, khi đi chơi về, trước và sau bữa
ăn..)

buổi tối trước khi đi ngủ, buổi sáng sau khi ngủ dậy và sau các bữa ăn.
+ Các trẻ cần nói với bố mẹ mua cho riềng một bàn chỉa để đánh răng.
- Giới thiệu cho trẻ biết mặt ngoài, mặt trong và mặt nhai của răng ( qua tranh
ảnh và thực tế ). Hướng dẫn trẻ cách đánh theo thứ tự hàm trên trước, hàm dưới
sau, bên phải trước, bên trái sau, chải mặt ngoài đến mặt trong rồi đến mặt nhai.
- Cô làm mẫu chải từng vùng trên một hàm răng: long bàn chải sát đường viền
lợi, chếch 45độ so với trục răng, chải mỗi vùng 10 lần, hàm tren hất xuống, hàm
dưới hất lên. Chải mặt nhai: đặt long bàn chải song song với mặt nhai kéo đi,
kéo lại. Đánh răng xong phải rửa bàn chải sạch, vẩy khô, cắm vào cốc để cán
phía dưới, lông bàn chải ở phía trên.
- Không nên dùng tăm xỉa răng vì dễ làm đứt lợi, chảy máu, gây lỗ hổng giữa
hai khe răng, làm sâu răng.
* Hoạt động 3: Súc miệng
Mục đích: Trẻ biết cách súc miệng. Rèn và hình thành thói quen giữ vệ sinh
răng miệng.
Chuẩn bị: Nước muối nhạt, cốc đựng muối, xô đựng nước bẩn
15


Tiến hành:
- Trao đổi tọa đàm với trẻ, để trẻ hiểu vì sao phải súc miệng, súc miệng khi nào?
( Khi ăn xong ta phải xúc miệng ngay cho sạch )
- Hướng dẫn trẻ cách súc miệng: ngậm một ngụm nước vừa phải ( tốt nhất nên
xúc miệng bằng nước muối ) súc trong miệng 1, 2 phút, sau đó ngửa cổ để súc
sạch cổ họng. Chú ý không nên ngụm nhiều nước ( để súc miệng được dễ dàng
nước không bắn ra ngoài ), không được nuốt nước súc miệng, súc xong nhổ vào
bô hoặc xô, dụng cụ đựng nước bẩn.
* Hoạt động 4: Rửa chân - đi dép, giày
Mục đích: - Trẻ biết rửa chân sạch sẽ, đi dép, dày đúng.
- Trẻ có thói quen giữ chân luôn sạch sẽ, đi dép, giày đúng.

Mục đích: Trẻ biết mặc quần áo theo mùa, theo giới tính. Biết giữ vệ sinh quần
áo. Không mặc quần áo ướt, bẩn.
Chuẩn bị: Tranh ảnh vẽ quần áo theo muà, theo giới tính ( quần áo trẻ trai, trẻ
gái, quần áo mùa đông, màu hè, quần áo khô, quần áo ướt …..)
Tiến hành:
- Hướng dẫn cho trẻ biết phân biệt quần áo theo giới tính và teo mùa thong qua
tranh ảnh, vật thật…..
- Dạy trẻ biết phân biệt mặt phải, mặt trái của áo quần.
- Hướng dẫn trẻ cách mặc quần áo:
+ Áo chui qua đầu: cổ áo chui qua đầu trước, đén mặc 2 tay và cài cúc ( nếu có)
+ Áocài cúc: mặc lần lượt từng ống tay một và cài cúc, bẻ cổ áo, kéo áo phẳng
phiu, ngay ngăn,….
+ Hướng dẫn trẻ mặc quần: ngồi xuống ghế hoặc giường để lấy thăng bằng, lần
lượt mặc từng ống quần sau đó cài móc hoặc cúc hoặc dây kéo.
+ Hướng dẫn trẻ biết phân biệt quần áo khô và ẩm ướt – không mặc quần áo ướt.
Thường xuyên nhắc nhở trẻ giữ gìn quần áo luôn sạch sẽ, gon gangfkhoong làm
bẩn quần áo, không chìu mũi lên 2 tay áo, dần dần hình thành ở trẻ thói quen vệ
sinh sạch sẽ, gọn gang để bảo vệ sức khỏe.
IV/ KIỂM NGHIỆM
Sau một thời gian thực hiện các biện pháp nêu trên, lớp tôi cũng đạt được
những kết quả sau:
1. Đối với trẻ:
STT
1
2

Nội dung khảo sát
Trẻ biết tự rửa tay truớc khi
ăn, khi tay bẩn và sau khi đi
vệ sinh


3

Biết tự thay quần áo .
38
38
100
Biết đội mũ, biết mặc áo
4
38
38
100
ấm khi trời lạnh
Sau các giờ chơi trẻ biết
5
sắp xếp đồ chơi ngăn nắp,
38
38
100
gọn gàng.
Kết quả: Tỷ lệ đạt: 100 %; tỷ lệ trẻ chưa đạt: 0%.
Như vậy khi ứng dụng các biện pháp, hình thức mới vào bài học cụ thể
kết quả chung cho thấy kết quả của trẻ lần 2 tăng lên rất cao. Đặc biệt không còn
trẻ chưa đạt.
2. Đối với bản thân:
Đã tạo cho trẻ môi trường để trẻ luôn được thực hành và ghi nhớ những
điều đã học.
Được trao dồi thêm kiến thức và kinh nghiệm dạy trẻ trong các hoạt động
học, hoạt động vui chơi mọi lúc, mọi nơi.
Được phụ huynh tin yêu, tín nhiệm, trẻ gần gũi và yêu quý cô hơn.

khoa học các cấp để đề tài sau tôi viết được tốt hơn.
Xin chân thành cảm ơn !
XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG
Thanh Hóa, ngày 2 tháng 4 năm 2015
CAM KẾT KHÔNG COPY
Tác giả

Mai Thị Dịu

19