www.huongdanvn.com

Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
PHẦN I: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật dùng âm thanh và nhịp điệu để truyền tải
tư tưởng tình cảm của con người, nó xuất hiện từ rất lâu đời và gắn bó mật thiết với
con người cho đến hết cuộc đời. Âm nhạc có tính truyền cảm trực tiếp, bao gồm
âm thanh của nhạc cụ và âm thanh của giọng hát. Con người sử dụng âm nhạc như
một loại phương tiện làm cho đời sống tinh thần thêm phong phú, góp phần cải
thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống. Âm nhạc đem đến cho con người những
khoái cảm thẫm mĩ. Không những thế, âm nhạc còn có sức truyền bá hết sức rộng
lớn.
Môn âm nhạc ở bậc tiểu học bước đầu hình thành cho học sinh sự hiểu biết
về năng lực cảm thụ âm nhạc, và những hiểu biết đơn giản về kiến thức phổ thông
môn âm nhạc. Muốn đạt được điều đó người giáo viên phải tìm tòi, không ngừng
học hỏi để nâng cao trình độ, tích lũy kinh nghiệm để hướng dẫn, giảng dạy cho
các em biết gõ đệm đúng nhịp, đúng phách, đúng tiết tấu lời ca theo yêu cầu của
từng bài hát.
1) Lí do khách quan:
Hiện nay cơ sở vật chất ở trường tôi đang công tác còn nhiều thiếu thốn.
Trường chưa có phòng học Âm nhạc riêng. Học sinh ở đây chủ yếu là con em đồng
bào dân tộc thiểu số, việc học tiếng Việt đã khó, việc tiếp thu kiến thức Âm nhạc
còn khó hơn. Bản thân giáo viên lại ít thông thạo tiếng đồng bào dân tộc, ngôn nhữ
bất đồng nên việc truyền đạt kiến thức còn gặp nhiều khó khăn. Vì vậy việc dạy
cho các em gõ đệm đúng nhịp, đúng phách, đúng tiết tấu lời ca còn gặp nhiều hạn
chế.
2) Lý do chủ quan:
- Bản thân tôi là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Âm nhạc tại trường tiểu
học La Văn Cầu.
- Trước những thực tế khó khăn trên, bản thân tôi cùng các bạn bè đồng
nghiệp luôn luôn tìm tòi, học hỏi, đúc kết kinh nghiệm để tìm ra phương pháp

hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam. Âm nhạc là một môn học rất nhạy cảm
góp phần làm thư giãn đầu óc của các em, tạo cho các em sự hứng thú ở các môn
học khác. Từ việc nghe hát, nghe nhạc, tập hát, tập gõ đệm, biểu diễn và biết được
một số kiến thức phổ thông về Âm nhạc…. Tất cả những điều đó sẽ tạo thành một
trình độ văn hóa tối thiểu để góp phần cùng các môn học khác giáo dục nhân cách
của con người. Để giúp các em có năng lực cảm thụ Âm nhạc, biết hát đúng giai
điệu, tiết tấu, gõ đệm đúng yêu cầu thì trước hết cần phải giúp các em nắm vững
cách gõ đệm theo nhịp, theo phách, theo tiết tấu lời ca.
- Việc gõ đệm đúng giúp các em hát đúng giai điệu, tiết tấu của bài hát.
- Giúp học sinh biết phân biệt bài hát nhịp 2 hoặc nhịp 3 để gõ đệm theo
nhịp chính xác.
- Giúp học sinh biết phân biệt cách gõ đệm theo từng kiểu:
+ Gõ đệm theo nhịp là gõ vào phách mạnh của từng ô nhịp.
+ Gõ đệm theo phách là gõ vào các phách mạnh và nhẹ có ở trong bài.
+ Gõ đệm theo tiết tấu lời ca là có bao nhiêu tiếng trong lời ca thì gõ bấy
nhiêu cái.
2) Phương pháp:
- Sự phối hợp các phương pháp trong một tiết học là rất quan trọng, chúng ta
phải lựa chọn phương pháp cụ thể cho từng tiết học, sử dụng phối hợp các phương
pháp để đạt hiệu quả cao nhất. Trong quá trình nghiên cứu tôi đã sử dụng phương
pháp nghiên cứu đề tài:
+ Nghiên cứu tài liệu
+ Quan sát thực tiễn
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu

* Trang 2


www.huongdanvn.com


hồ và chưa phân biệt được từng kiểu gõ đệm bởi vì những từ đó rất trừu tượng đối
với lứa tuổi học sinh tiểu học. Vậy làm thế nào để giúp học sinh biết cách gõ đệm
đúng theo nhịp, theo phách, theo tiết tấu lời ca khi hát. Mà muốn hát đúng giai điệu
của bài hát thì cần phải biết gõ đệm đúng yêu cầu.

GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu

* Trang 3


www.huongdanvn.com

Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
Bản thân tôi luôn tìm tòi, học hỏi, qua các bạn bè đồng nghiệp khác, qua
sách báo, phương tiện thông tin đại chúng… Từ đó tìm ra phương pháp dạy học
phù hợp nhất với điều kiện thực tế tại trường và khả năng tiếp thu của các em. Tìm
tòi sáng tạo ra các trò chơi Âm nhạc sử dụng các kiểu gõ đệm lồng ghép vào tiết
học, giúp các em thêm hứng thú với môn học, hăng say với các trò chơi để các em
tiếp thu một cách tốt nhất về các cách gõ đệm theo nhịp, theo phách, theo tiết tấu
lời ca cho một bài hát.
Giáo viên khi lên lớp luôn vui vẻ hòa mình cùng học sinh, tạo sự gần gũi
giữa thầy và trò. Tạo cho lớp học không khí thoải mái, luôn quan tâm đến tất cả
các em trong lớp, đặc biệt là những em học sinh cá biệt. Không để các em đó ra
ngoài lề lớp học, giúp các em hòa đồng cùng bạn bè thực hiện tốt các hoạt động
trong giờ học. Giáo viên tạo điều kiện cho các em khác được tự nhiên bộc lộ, phát
triển khả năng năng khiếu của mình.
Trước khi lên lớp giáo viên phải nghiên cứu kĩ bài dạy ở nhà. Soạn giáo án
đầy đủ, cụ thể từng hoạt động cho từng đối tượng học sinh khác nhau. Sáng tạo,
đan xen, lồng ghép các phương pháp, hình thức gõ đệm và chọn nhạc cụ gõ đệm
trong một tiết học. Khi lên lớp giáo viên cần mang đầy đủ các đồ dung, dụng cụ


Cùng

múa

hát…

GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu

* Trang 4


www.huongdanvn.com

Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
Gõ phách:

x x

x

x

x

x

x

x

==&=0======B======B====@======
B=====r=====R=9====F=====V--====V=======Y====
Trong muôn vàn yêu thương.
Gõ phách:
x
x
x

Nào bàn, nào
xxxx x x

ghế…
x
x

HSTH:

xxxx

x

xx
x

x

x

x




www.huongdanvn.com

Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
Gõ phách:

x

x

x

x

x

x

HSTH:

x

x

x

x

x

giấc say
x
x
x

x x
=> Vì vậy mà các em rất e ngại khi đứng hát trước đám đông, do sợ mình
hát sai, sợ các bạn chê cười. Bởi thế mà làm giảm đi phần nào khả năng biểu hiện
năng biểu hiện năng lực học tập âm nhạc của bản thân mình.
2. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
a) Đối với học sinh lớp 1 và 2:
Bước đầu hình thành cho các em sự hiểu biết những kiến thức phổ thông cơ
bản của Âm nhạc. Đối với các em lớp 1 và 2 chưa nhận biết được hình nốt và giá
trị độ dài của các nốt trắng, nốt đen, nốt móc đơn, nốt móc kép, dấu lặng đen, dấu
lặng đơn. Các em cũng chưa hình dung được cách hát luyến của một số bài hát
mang âm hưởng ca dao, dân ca. Giáo viên chỉ có thể dùng phương pháp truyền
miệng để giảng dạy cho các em. Giáo viên hướng dẫn cho các em làm quen với các
cách gõ đệm cho bài hát để học sinh bắt chước làm theo.
Ví dụ như bài: “Mời bạn vui múa ca” nhạc và lời: Phạm Tuyên. Trước khi
dạy cho các em hát thì giáo viên phải tập cho học sinh đọc lời ca theo tiết tấu nhiều
lần. Giáo viên phải đọc mẫu và học sinh đọc theo vì đặc thù của học sinh ở đây là
ít hiểu tiếng Việt. Nếu tập cho học sinh đọc lời ca theo tiết tấu chỉ 2 đến 3 lần thì
nhiều em không đọc được và khi giáo viên tập hát thì các em này ngồi im vì không
đọc được. Sau khi dạy hát giáo viên hướng dẫn cho các em cách gõ đệm theo cả ba
cách. Hướng dẫn cho các em bằng bảng phụ có nốt nhạc và đánh dấu vào các từ
cần gõ đệm trong bài.
Gõ đệm theo phách cần phải gõ thật đều đặn, nhịp nhàng. Tránh tình trạng
gõ đệm nhanh dần.
Gõ đệm theo nhịp chậm hơn gõ đệm theo phách. Nhịp 2 có một phách
mạnh và một phách nhẹ, khi đệm phải gõ vào phách mạnh, vì thế cần chú ý theo


ai

yêu…
Gõ nhịp:
x
x
x
x
Bài: “Cộc cách tùng cheng” nhạc và lời: Phan Trần Bảng

==&==2======V======F====F=====G
====F====I====I====I=====Y=====I=
==========
Sênh

kêu nghe tiếng vui nhất cách cách cách cách…
Gõ nhịp:
x
x
x
Tất cả các bài hát trong chương trình lớp 1 và lớp 2 đều có thể gõ đệm theo
nhịp 2, riêng bài “Chúc mừng sinh nhật” viết theo nhịp 3 cần chú ý trong một
nhịp có 1 phách mạnh và 2 phách nhẹ. Khi gõ đệm theo nhịp 3 phải hướng dẫn kĩ
cho các em nếu không sẽ dễ nhầm lẫn phách mạnh với phách nhẹ.
Ví dụ:

==&=3===C=====C=====T=====S=
==V=====e====C======C=====T====
S=====W====f==!

- Vỗ đệm theo nhịp 3:
+ Phách 1: Vỗ hai tay xuống bàn.
+Phách 2 và 3: Vỗ hai tay vào nhau.
- Gõ đệm bằng các nhạc cụ:
Giáo viên sử dụng hai loại nhạc cụ cho trò chơi là trống nhỏ và thanh phách.
Từng tổ thi đua với nhau. Mỗi tổ chia thành 2 nhóm: một nhóm sử dụng nhạc cụ gõ
đệm là trống, một nhóm sử dụng nhạc cụ gõ đệm là thanh phách.
+ Phách 1: Gõ trống
+ Phách 2 và 3: Gõ thanh phách.
Kết quả: học sinh hứng thú, tích cực tham gia trò chơi. Lần sau khi đến lớp
tôi thấy không khí lớp học vui tươi, hứng khởi. Có vẻ học sinh rất thích học môn
Âm nhạc. Khi tôi hướng dẫn học sinh gõ đệm cho bài hát thì các em rất tập trung,
gõ đệm đúng nhịp, đều đặn, hát đúng giai điệu lời ca. Tôi rất vui vì đã tạo cho các
em có ý thức, hứng thú khi học môn Âm nhạc
Đối với gõ đệm theo tiết tấu lời ca giáo viên cũng nên dùng phương pháp
truyền miệng vì nếu giáo viên giải thích thì các em sẽ không hiểu những lời giáo
viên nói dẫn đến việc các em lúng túng không biết nên gõ đệm thế nào. Giáo viên
đánh dấu vào những từ cần gõ đệm theo tiết tấu lời ca ở trong bài.
Ví dụ: Bài: “Lí cây xanh” dân ca Nam Bộ.

==&==2======G======V======V===
====V==9===D=====Y=====W======
=V==9========
Cái
cây xanh xanh thì
lá
cũng xanh…
Gõ tiết tấu:
x
x


rồi
x

đến
x
x

trường
x

rất
x

vui.
x

x
Trường hợp này giáo viên nên hướng dẫn học sinh tập đọc lời ca theo tiết
tấu nhiều lần. Sau đó giáo viên hướng dẫn các em đọc lời ca kết hợp gõ đệm theo
tiết tấu. Như vậy, khi dạy hát các em dể hát đúng giai điệu, gõ đệm đúng tiết tấu.
Sau khi hướng dẫn cho học sinh biết các kiểu gõ đệm giáo viên mới nêu
đinh nghĩa của từng kiểu gõ cho học sinh hiểu thêm.
+ Gõ đệm theo nhịp: là gõ vào phách mạnh ở trong bài.
+ Gõ đệm theo phách: là gõ vào các phách (phách mạnh và phách nhẹ) ở
trong bài.
+ Gõ đệm theo tiết tấu lời ca: là có bao nhiêu tiếng ở trong bài thì gõ bấy
nhiêu cái.
Để phân biệt hai cách gõ trên giáo viên chia lớp thanh 3 nhóm, hai nhóm
thực hiện hai kiểu gõ khác nhau, nhóm thứ 3 nghe và sẽ phân biệt được sự khác

www.huongdanvn.com

Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
cảm. Giáo viên cần nêu rõ việc chọn kiểu gõ đệm cho từng bài hát, từng thể loại
khác nhau.
- Dân ca thì không nên dùng kiểu gõ đệm theo tiết tấu lời ca vì có nhiều
tiếng luyến láy.
- Gõ đệm theo tiết tấu lời ca có thể vận dụng vào một số bài hát khi bài hát
có âm hình tiết tấu rõ ràng, mạch lạc, chỉ áp dụng cách này tùy theo từng bài không
nên áp dụng cho tất cả các bài hát.
Ví dụ: Có thể gõ đệm theo tiết tấu lời ca cho bài “Em yêu hòa bình” nhạc
và lời: Nguyễn Đức Toàn không nên gõ đệm kiểu đó với bài “Cò lả” Dân ca đồng
bằng Bắc Bộ.
Giáo viên cũng nên tạo cho các em thói quen nhận biết bài hát ở nhịp nào

2
4

3 3
4
nhịp 3( 4 8 hay nhịp 4 . Từ đó học sinh phân biệt cách gõ đệm ở từng nhịp.
2
4
Nhịp đã quen thuộc với các em, còn ở nhịp 3 và khó hơn. Giáo viên hướng dẫn
4
4
3 3
học sinh cách gõ đệm theo nhịp 3( 4 8 ). Giáo viên giải thích nhịp 3 là mỗi phách

,

x

x

x

x
Thanh phách:
x
x
x x
x
x
Hoặc giáo viên hướng dẫn cho các em cách gõ thứ hai: Hai học sinh ngồi
gần nhau quay mặt vào nhau hát và gõ đệm: Phách 1 vỗ tay, phách 2 và 3 vỗ hai
cái vào tay bạn ( giáo viên làm mẫu). Sau đó học sinh hát và gõ đệm theo nhịp đều
đặn đến hất bài như vậy sẽ giữu vững được cao độ, trường độ và giai điệu.
Nhịp 4 có 1 phách mạnh, 1 phách mạnh vừa và 2 phách nhẹ. Giáo viên nên
hướng dẫn cho các em gõ đệm theo nhịp chia đôi( gõ phách mạnh và phách mạnh
vừa)
Ví dụ: Bài “Ước mơ” nhạc Trung Quốc
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu

* Trang 10


www.huongdanvn.com

Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.


lớp 1 và 2 sẽ tạo cho mỗi học sinh có một cách thức học tập cơ bản về các cách gõ
đệm theo giai điệu của một bài hát. Vì nếu các em biết cách xác định từng cách gõ
thì các em sẽ hát đúng giai điệu của bài, đó là điểm cơ bản để các em nhớ bài tốt
hơn. Tùy vào từng nội dung bài và trình độ của học sinh mà giáo viên lựa chọn
cách gõ đệm khác nhau sao cho đảm bảo được tất cả các em đều nắm vững cách gõ
đệm và phù hợp với bài. Không phải bài hát nào cũng có âm hình tiết tấu rõ ràng,
mạch lạc, đơn giản mà còn có những bài hát viết ở dạng đảo phách.
Ví dụ: Bài “Dàn đồng ca mùa hạ”
Hay có những bài có sử dụng nhiều dấu chấm dôi khó hát đúng giai điệu tiết
tấu khiến các em lúng túng khi gõ đệm.
Ví dụ: Bài “Hãy giữ cho em bầu trời xanh” nhạc và lời: Huy Trân

==&==2:=J====I=(=X======H======G
=====V=====W====h==H==9==C====
=A====S===
Hãy xua

tan những

mây

mù

đen

tối.

Để

bầu


x

x

x

x

x
Đó là những bài hát khó. Nếu giáo viên không tập cho học sinh tính tự lập
xác định nhịp phách thì học sinh sẽ gõ sai phách và không hát đúng giai điệu. Gặp
những bài khó các em lúng túng chắc chắn sẽ hát sai.

GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu

* Trang 11


www.huongdanvn.com

Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
Vì vậy để dạy cho học sinh nắm chắc được nhịp, phách, tiết tấu trong bài
hát, giáo viên phải tạo cho học sinh tính chủ động, hướng học sinh biết cách xác
định nhịp, phách trong bài. Cần hạn chế việc sử dụng cách gõ đơn giản mà luyện
tập cho học sinh những cách gõ phách nhiều hơn trong bài.
Chính vì vậy mà khi tôi áp dụng phương pháp trên thì 95% học sinh đều
hiểu và thực hiện tốt các kiểu gõ đệm, hiểu rõ nội dung và giai điệu của bài.
PHẦN IV: KẾT LUẬN, ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
1. KẾT LUẬN:

môn học khác trong trường.
GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu

* Trang 12


www.huongdanvn.com

Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Cư Pơng, ngày 20 tháng 12 năm 2010
Người viết
Trần Thị Kiều Trang

BẢNG PHỤ LỤC
(Phụ lục số 01)
Lí thuyết cơ bản môn Âm nhạc lớp 3,4 và 5.
Khuông nhạc và khóa Son:

==&============================
===========================!
Trong hàng âm gồm 7 nốt nhạc: Đồ, rê, mi, pha, son, la, si.
Hình nốt gồm có:

h), nốt đen ( q), nốt móc đơn ( e )
+Dấu lặng đen ( Q ), dấu lặng đơn ( E )
+Nốt trắng (
Cao độ:

==&========r====s=====t=====u===

- Gõ đệm theo nhịp: Là gõ vào phách mạnh ở trong bài.

GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu

* Trang 13


www.huongdanvn.com

Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.
- Gõ đệm theo phách: Là gõ vào các phách (phách mạnh và phách nhẹ) ở
trong bài.
- Gõ đệm theo tiết tấu lời ca: Là có bao nhiêu tiếng trong lời ca thì gõ bấy
nhiêu cái

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Âm nhạc và phương pháp dạy học Âm nhạc ở tiểu học(Hoàng Long).
2. Nhạc lí cơ bản ( ).
3. Những bài hát địa phương Đắk Lắk. ( Trần Ngọc Sơn).
4. Sách giáo khoa Âm nhạc lớp 1,2,3,4 và 5.
5. Sách giáo viên Âm nhạc lớp 1,2,3,4 và 5.
6. Sách thiết kế bài soạn Âm nhạc lớp 1,2,3,4 và 5.

GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu

* Trang 14


www.huongdanvn.com


11
12
13
14

* Trang 15


www.huongdanvn.com

Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.

Ý KIẾN NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM SÁNG KIẾN KINH
NGHIỆM

BGH NHÀ TRƯỜNG
…………………………..............................
………………………………………..........
……………………………………………..
……………………………………………..
……………………………………………..
……………………………………………..
……………………………………………..
……………………………………………..
……………………………………………..
……………………………………………..
…………………………..............................
……………………………………………..
……………………………………………..
……………………………………………..

NGƯỜI ĐÁNH GIÁ XL KÍ TÊN

GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu

* Trang 16


www.huongdanvn.com

Một số biện pháp giúp học sinh tiểu học nắm vững cách gõ đệm khi hát.

GV - Trần Thị Kiều Trang - Trường TH La Văn Cầu

* Trang 17