Đề tài: Xây dựng lực lợng dân quân tự vệ trong sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ tổ quốc hiện nay.
Bất kỳ một dân tộc nào không phân biệt chế độ chính trị, qui mô
quốc gia, trình độ kinh tế, văn hoá, khoa học khoa học kỹ thuật, muốn tồn
tại đều phải xây dựng một nền quốc phòng. tuy nhiên, tuỳ theo chế độ
chính trị, xã hội mà bản chất các nền quốc phòng của các nớc cũng khác
nhau. Nền quốc phòng nớc ta thể hiện qua ba tính chất: toàn dân, toàn diện
và hiện đại. Xuất phát từ truyền thống , lịch sử bốn nghìn năm của dân tộc
từ thời Vua Hùng quan điểm dựng nớc phải đi đôi với giữ nớc đã đợc
chứng minh tính chân lý của nó và trong thời kỳ đổi mới hiện nay, Đảng và
nhà nớc ta đã và đang từng bớc thực hiện đồng thời cả hai nhiệm vụ: Dựng
nớc và giữ nớc.sau thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nớc
các thế lực đế quốc phản động luôn tìm mọi cách để chống phá cách mạng
Việt Nam và cách mạng thế giới, Đảng ta đã xác định xây dựng và bảo vệ
đất nớc là hai nhiệm vụ chiến lựoc không thể tách rời nhau, từ đó xây dựng
một nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, nhằm phát huy tiềm lực mọi mặt
của đất nớc, tạo thành sức mạnh tổng hợp của nền quốc phòng toàn dân,
ngăn chặn, đẩy lùi nguy cơ xâm lợc, bạo loạn lật đổ của kẻ thù, tránh bi bất
ngờ, chủ động dành thắng lợi lớn nhất với tổn thất nhỏ nhất. Chúng ta đang
xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và chiến tranh nhân dân trên quan
diểm độc lập,tự chủ, tự lực,tự cờng - đây là quan điểm lớn trong việc đề ra
chiến lợc cách mạng, xây dựng và bảo vệ tổ quốc và quan điểm về sức
mạnh tổng hợp- sức mạnh của nền quốc phòng là tập hợp sức mạnh của
nhiều yếu tố, lĩnh vực trên từng địa phơng và trong cả nớc, bao gồm chính
trị,tinh thần,kinh tế,văn hoá, khoa học kỹ thuật, an ninh,ngoại giao...Một
nền quốc phòng vững mạnh không chỉ mạnh về bộ đội chính qui mà còn
phải xây dựng lực lợng bộ đội địa phơng, dân quân tự vệ nhằm tạo lực lợng
cơ động, sẵn sàng chiến đấu tại các địa phơng khi xảy ra chiến tranh hoặc
bạo loạn lật đổ. Quan điểm trên đợc thể hiện rõ qua pháp lệnh về dân quân
tự vệ(DQTV) việc xây dựng lực lợng dân quan tự vệ vững mạnh, đáp ứng
yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ mới đợc ban hành tháng 1-1996. Trong

bay, tàu chiến, bắt giặc lái làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc bảo vệ xóm
làng, quê hơng, bổ sung cho bộ đội chủ lực, bộ đội địa phơng chiến đấu và
phục vụ chiến đấu, bảo vệ giao thông vận tải, tham gia khắc phục hậu quả
do bom đạn của địch gây ra.Hàng vạn DQTV đã tham gia dân công hoả
tuyến, thanh niên xung phong phục vụ tiền tuyến...Đặc biệt, trong cuộc
kháng chiến chống Mỹ cứu nớc, lực lợng dân quân, du kích ở miền nam
trong thế trận chiến tranh nhân dânđã hỗ trợ đắc lực cho quần chúng nổi
dậy, dùng bạo lực cách mạng phá thế kìm kẹp của địch, đánh đổ chính
quyền tay sai của chúng, dành chính quyền ở cơ sở về tay nhân dân. Đồng
thời, thờng xuyên phối hợp với quân giải phóng, bám trụ địa bàn chiến đấu
tiêu hao nhiều sinh lực địch, góp phần đánh bại hầu hết các chiến lợc của
địch trong chiến tranh xâm lợc nớc tacủa đế quốc Mỹ mà đỉnh cao là cuộc
Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, giải phóng Miền nam,
thống nhất đất nớc.
Thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa,
nhất là những năm gần đây khi có nghị quyết 02 của bộ chính trị và pháp
2


lệnh về DQTV của nhà nớc, lực lợng DQTV trong cả nớc đã có bớc phát
triển mới. Chất lợng tổng hợp, nhất là sức mạnh chính trị và sức mạnh
chiến đấu của lực lợng DQTV dợc nâng lên đáng kể, đã góp phần cùng toàn
dân, toàn quân từng bớc làm thất bại chiến lợc Diễn biến hoà bình, bạo
loạn lật đổ của các thế lực thù địch,bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn
lãnh thổ, an ninh đất nớc, bảo vệ đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ bình yên cho
công cuộc hoà bình xây dựng của đất nớc ta.
Trải qua 65 năm xây dựng, hoạt động dới sự lãnh đạo trực tiếp của
Đảng, sự quản lý và điều hành của các cấp chính quyền, sự chỉ đạo, chỉ huy
trực tiếp của cơ quan quân sự các cấp, và đợc nhân dân chăm lo, chử che
đùm bọc, lực lợng DQTV đã từng bớc phát triển cả về số lợng, chất lợng,

Trớc hết, tập trung xây dựng lực lợng DQTV vững mạnh,rộng
khắp, không ngừng nâng cao chất lợng tổng hợp, trớc hết là chất lợng
chính trị.
Đây là vấn đề mang tính nguyên tắcvà là một trong những yêu cầu cơ
bản hàng đầu trong xây dựng lực lợng DQTV hiện nay. trong quá trình xây
dựng lực lợng DQTV cần phải giải quyết tốt yêu cầu vững mạnh và rộng
khắp, trong đó lấy chất lợng là chính. Tuy nhiên giữa số lợng và chất lợng
DQTV có liên hệ mật thiết với nhau, tạo tiền đề và điều kiện lẫn nhau cho
quá trình phát triển, vừa đảm bảo cho yêu cầu trớc mắt vừa đáp ứng nhiệm
vụ lâu dài, luôn chủ động trong mọi tình huống.số lợng là cơ sở để tạo nên
chất lợng, do đó phải có số lợng mới tạo đợc phong trào, nhng chất lợng
phải cao phong trào mới mạnh. Về số lợng, trong thời bình không nên duy
trì số lợng quá nhiều, song cũng không nên để quá ít và càng không thể để
các vùng trắng về DQTV.Do tính đặc thù của DQTV vừa là dân vừa là
quânvà không thoát ly sản xuất, công tác nên ở đâu có dân thì ở đó phải xây
dựng lực lợng DQTV. Từ nay đến năm 2005, chúng ta phấn đấu xây dựng
số lợng dân quân có tỷ lệ so với dân số khoảng 2% trở lên, đối với tự vệ, tỷ
lệ về số lợng với tổng số cán bộ công nhân viênkhoảng 15% trở lên.ở các
địa bàn trọng điểm, xung yếu về quốc phòng, an ninh, các đơn vị hoạt động
trên biểnthì tỷ lệ có thể cao hơn. Về chất lợng, đây là yếu tố quyết định sức
mạnh của lực lợng DQTV trong hoạt động,chiến đấu, vì vậy phải tập trung
nâng cao chất lợng tổng hợp của DQTV, trớc hết và quan trọng hàng đầu là
chất lợng chính trị. Để nâng cao chất lợng DQTV cần phải có hệ thống các
giải pháp đồng bộ, thực hiện tốt ngay từ khâu tuyển chọn, củng cố kiện toàn
hệ thống tổ chức lực lợng,chỉ huy, đổi mới, nâng cao chất lợng giáo dục,
huấn luyện, phơng thức hoạt động của DQTV. Các vấn đề này đã dợc tổng
kết qua các hội nghị DQTV toàn quốc và từng địa phơng trong các năm
qua. Vì vậy, tiếp tục chỉ đạo và vận dụng sáng tạo cho phù hợp với từng địa
phơng cơ sở là một yêu cầu nhệm vụ hết sức quan trọng hiện nay. Xây
dựng lực lợng DQTV trong cơ chế thị trờng và trong điều kiện các thế lực

xét thấy đủ điều kiện.
hai là, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ DQTV có đủ phẩm
chất và năng lực, có kinh nghiệm về công tác quân sự địa phơng.
Trong xây dựng lực lợng vũ trang quần chúng, đi đôi với sự tăng
cờng sự lãnh đạo của cấp uỷ Đảng, thì khâu then chốt và có ý nghĩa quyết
định đến nâng cao chất lợng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của DQTV là
xây dựng đội ngũ cán bộ DQTV vững mạnh. Đội ngũ cán bộ vừa là những
ngời không thoát ly sản xuất, vừa làm nhiệm vụ sản xuất, vừa làm nhiệm vụ
quốc phòng địa phơng ở cơ sở, các hoạt động chiến đấu, bảo vệ trị an gắn
liền với sản xuất, nên trong xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chỉ huy
quân sự cơ sở phải hết sức coi trọng mặt chất lợng, trớc hết là chất lợng
chính trị, nhất thiết phải là Đảng viên, càng tốt hơn nếu là cấp uỷ viên. Đi
đôi với phẩm chất chính trị, cán bộ DQTV phải có năng lực tơng đối toàn
diện không chỉ về quân sự, quốc phòng, an ninh mà còn cả về kinh tế,chính
trị, văn hoá. xã hội ở địa phơng, đơn vị mình.Quán triệt và nắm vững những
quan điểm cơ bản về củng cố xây dựng nền quốc phòngtoàn dân, an ninh
nhân dân trong điều kiện mớivà có khả năng tham mu giúp cấp uỷ và chính
5


quyền chỉ đạo về công tác quốc phòng ở địa phơng, cơ sở, đồng thời có
năng lực chỉ huy, tổ chức thực hiện tốt các nhiệm vụ xây dựng,chiến đấu,
phục vụ chiến đấu, tuyên truyền nhiệm vụ quốc phòng và giáo dục quốc
phòng, thực hiện chính sách hậu phơng quân đội...Đây vừa là yêu cầu vừa
là mục tiêu phấn đấu trong những năm tới, nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ
DQTV, đặc biệt là cán bộ chỉ huy quân sự cơ sở là cán bộ đợc bố trí chuyên
trách, qua rèn luyện trong quân đội và thực tiễn công tác, có độ tuổi và sức
khoẻ cần thiết, đủ sức hoàn thầnh nhiệm vụ đợc giao trong mọi tình huống.
việc bồi dỡng đội ngũ cán bộ quân sự cơ sở cần dợc tiến hành một
cách cơ bản, hệ thống ở các trờng quân sự địa phơng tỉnh ,thành phố theo

sự ổn định về chính trị ở địa phơng cũng nh trên phạm vi cả nớc.
Vị trí chiến lợc của lực lợng DQTV đã đợc Đảng và nhà nớc ta khẳng
định và trong thực tiễn hoạt động, công tác DQTV đã từng bớc đáp ứng đợc
yêu cầu mà Đảng và nhân dân giao phó.Nhận thức của lực lợng DQTV về
nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ tổ quốc, bảo vệ an ninh chính trị đợc nâng
lên, chất lợng tổng hợp, trớc hết là chất lợng chính trị không ngừng đợc
nâng cao, hoạt động của DQTV ngày càng hiệu quả trong nhiệm vụ sẵn
sàng chiến đấu cũng nh trong phòng chống chiến lợc diễn biến hoà bình,
bạo loạn lật đổ, khắc phục thiên tai hoả hoạn...ở cơ sở.
Đặc biệt trong thời gian qua ở một số địa phơng, cơ sở đã xảy ra
những vụ việc phức tạp, lực lợng dân quan tự vệ đã phát huy tốt vai trò của
mình phối hợp với các lực lọng giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã
hội, tuyên truyền vận động nhân dân góp phần làm chỗ dựa cho chính
quyền cơ sở và cấp trên cơ sở giải quyết, ổn định tình hình. thông qua hoạt
động thực tiễn lực lợng DQTV ngày càng khẳng định vị trí, vai trò to lớn
của mình trong sự nghiệp đổi mới đất nớc dới sự lãnh đạo của Đảng.
Nhng bên cạnh đó cũng phải nói rằng công tác DQTV còn bộc lộ
những hạn chế, thiếu sót nh chuyển biến cha theo kịp với sự phát triển
nhanh đa dạng của nền kinh tế nhiều thành phần, xây dựng toàn diện nhng
chất lợng cha đều, có mặt nhng cha vững chắc, có địa phơng,bộ,ngành cha
thấy hết vai trò vị trí của DQTV nên thiếu sự quan tâm đúng mức.Trong
thời kỳ mới, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nớc có sự phát triển
với yêu cầu ngày càng cao, nên đòi hỏi công tác DQTV phải có sự đổi mới
hơn nữa, tạo chuyển biến mạnh mẽ ngang tầm nhiệm vụ.
Muốn thế, trong công tác xây dựng lực lợng DQTVtrong sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ tổ quốc hiện nay cần tập trung làm tốt mấy vấn đề cơ
bản dới đây.
Trớc hết, cần tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện tốt pháp lệnh về
DQTV, bảo đảm cho công tác DQTV đi đúng hớng và ngày càng phát triển.
các cơ quan chức năng một mặt phải tăng cờng chỉ đạo, theo dõi, kiểm tra

chắc trong đời sống kinh tế -xã hội của các địa bàn này. Điều không kém
phần quan trọng là cần tránh bệnh hình thức, chỉ xây dựng lực lợng DQTV
cho có lệ mà không chú ý phát triển sâu rộng và không có những hoạt động
mang lại hiệu quả thiết thực cho việc ổn định tình hình chính trị -xã hội tại
một số địa phơng hiện nay. Theo tôi, lực lợng DQTV cần phải phối hợp với
các lực lợng an ninh tại cơ sở để góp phần chống lại các tệ nạn xã hội đang
hoành hành hiện nay nh cờ bạc, mại dâm, buôn bán và tổ chức sử dụng ma
tuý... Nếu phong trào DQTV thực sự lớn mạnh thì các tệ nạn này chắc chắn
sẽ không dám hoạt động gần nh công khai tại một số địa bàn, địa phơng.
Mặt khác, phải có cơ cấu tổ chức quản lý thật hiệu quả, tiếp tục củng
cố ban chỉ huy quân sự xã, phờng, bố trí đủ cán bộ cấp phó theo quy định
của pháp lệnh, kiên quyết khắc phục tình trạng phờng đội trởng làm hợp
đồng, phó chủ tịch trởng công an xã kiêm luôn chức danh xã đội trởng, tổ
8


chức ghép dân quân với dân phòng, trung đội quốc phòng -an ninh. sự kiêm
nhiệm chức danh dẫn tới tình trạng hoạt động không hiệu quả, và trì trệ khi
có tình huống xảy ra.
Cùng với các việc làm trên phải không ngừng đổi mới nâng cao chất
lợng huấn luyện, hiệu quả hoạt động của DQTV. Trong tình hình hiện nay
cần quan tâm tới việc hớng hớng dẫn, tạo điều kiện cho DQTV tiến hành
vận động công tác quần chúng có hiệu quả. muốn vậy phải huấn luyện giáo
dục để DQTV có sự chuyển biến mạnh mẽ cả về nhận thức, ý thức trách
nhiệm, kiến thức cần thiết, đủ trình độ tuyên truyền vận động nhân dân
chấp hành tốt các chủ trơng của Đảng, pháp luật nhà nớc và nghĩa vụ công
dân đối với nghĩa vụ xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Ngoài việc tự mình gơng
mẫu, DQTV phải thờng xuyên vận động nhân dân hăng hái tham gia sản
xuất, thực hiện có hiệu quả phong trào xoá đói giảm nghèo, tích cực tham
gia xây dựng khu vực phòng thủ, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thực