SKKN: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ
NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị : THPT LONG PHƯỚC
_________________
Mã số: …………………

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
LỊCH SỬ NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC
CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT

Người thực hiện: Phan Thị Giang
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục
- Phương pháp dạy học bộ môn: Lịch sử
- Lĩnh vực khác:
Có đính kèm:
Mô hình
Phần mềm

Phim ảnh

Hiệnvật khá

Năm học:2015-2016
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
1

Người thực hiện: Phan Thị Giang


của học sinh ở trường THPT
MỞ ĐẦU
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Các nhà tâm lý đã khẳng định: tư duy là một trong những năng lực nhận
thức của con người nói chung, học sinh nói riêng.“Tư duy là quá trình nhận thức
phản ánh bản chất, những mối quan hệ có tính quy luật của sự vật và hiện tượng
trong hiện thực khách quan mà ta chưa biết”1. Tư duy là hoạt động trí tuệ bao gồm
các thao tác: phân tích, tổng hợp, so sánh, trừu tượng hoá, khát quát hoá.
Một số người có quan niệm, môn Lịch sử không phát triển tư duy, bởi nó
gắn liền với việc học thuộc, ghi nhớ sự kiện, không cần thông minh, chỉ cần chịu
khó. Đây là một quan niệm hết sức sai lầm, bởi khi học Lịch sử, quá trình nhận
thức của học sinh đi từ tri giác tài liệu đến tạo biểu tượng rồi phân tích, so sánh,
1

Nguyễn Thị Côi, Các con đường, biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử ở trường phổ thông, NXB Đại học
2
Sư phạm, H, 2006.

Người thực hiện: Phan Thị Giang

Trường THPT Long Phước


SKKN: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ
NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT
đối chiếu… để tìm ra dấu hiệu bản chất tức là hình thành khái niệm, rút quy luật,
bài học lịch sử. Tất nhiên, muốn có hoạt động phân tích, so sánh, tổng hợp… phải
kích thích tư duy.
Tuy nhiên, thực tế trong dạy học hiện nay, tình trạng học vẹt, thụ động, thiếu
sự sáng tạo vẫn còn tồn tại khá phổ biến. Để thực hiện được mục tiêu giáo dục

tuyển sinh Đại học năm 2010-2011 có tới 98,7 % bài thi môn Lịch sử dưới điểm
trung bình. Đặc biệt trong hai năm nay ở kỳ thi Tốt nghiệp THPT Quốc gia cho
thấy số lượng thí sinh đăng ký môn Lịch sử là rất ít, quá ít, thậm chí có những hội
đồng thi không có thí sinh nào. Bên cạnh đó, biểu hiện của việc giảm sút chất
lượng bộ môn là tình trạng coi thường, nhớ nhầm sự kiện, không hiểu Lịch sử,
2

3

Luật Giáo dục

Người thực hiện: Phan Thị Giang

Trường THPT Long Phước


SKKN: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ
NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT
không vận dụng bài học, xu hướng học lệch của học sinh, tô hồng, bóp méo lịch
sử... Trong thực tế ở trường, ngay cả những học sinh có kết quả học lực khá-giỏi,
khi hỏi về cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất, cuộc chiến tranh thế giới thứ hai diễn
ra và kết thúc vào thời gian nào?. Hoặc là năm sinh của Chủ Tịch Hồ Chí Minh,
nhiều em trả lới rất lúng túng, thậm chí không nhớ.
Tuy nhiên trong dạy học lịch sử, nhiều trường hợp đã không tận dụng được
khả năng tạo ra sự xúc động, sự rung cảm của học sinh trước các nhân chúng, sự
kiện, hiện tượng lịch sử, hành động lịch sử... Do đó tác dụng giáo dục của bộ môn
bị hạn chế rất nhiều trong quá trình học.
Khi tiến hành bài học lịch sử, giáo viên thường mắc phải hai sai lầm: Thứ nhất
thoát li hẳn nội dung sách giáo khoa. Thứ hai là lặp lại nguyên văn bài viết của sách
giáo khoa. Chưa áp dụng được cách dạy học theo sơ đồ Đairi. Trong những năm 70

SKKN: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ
NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT
học sinh. Từ việc quan sát, học sinh sẽ đi tới tư duy trừu tượng. Từ việc quan sát
thường xuyên, giáo viên luyện cho các em thói quen quan sát và khả năng quan sát
các vật thể một cách khoa học, có phân tích, giải thích để đi đến những khái quát,
rút ra nhận xét, kết luận về các sự kiện, hiện tượng lịch sử đã xảy ra trong quá khứ
được nhìn nhận đánh giá ở hiện tại.
Trên cơ sở những sự kiện lịch sử cụ thể, chính xác, giáo viên vận dụng linh
hoạt hệ thống phương pháp dạy học lịch sử để tạo biểu tượng có hình ảnh về sự
kiện, nhân vật lịch sử. Từ đó, gợi ý, hướng dẫn học sinh suy nghĩ rút ra những kết
luận, những bài học lịch sử cho hiện tại và tương lai. .
Ví dụ: Khi giảng bài 23: “Phong trào Tây Sơn và sự nghiệp thống nhất
đất nước, bảo vệ tổ quốc cuối thế kỷ XVIII”, nhằm phát huy tính tích cực của học
sinh trong học lịch sử, lòng yêu quý, kính trọng các vị anh hùng dân tộc, cụ thể là
anh hùng áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ, giáo viên lựa chọn những sự kiện cơ
bản thể hiện vai trò của ông trong việc bước đầu hoàn thành sự nghiệp thống nhất
đất nước; đánh đuổi giặc ngoại xâm, bảo vệ độc lập dân tộc...đưa đất nước dần dần
ổn định sau nhiều thế kỷ bị chia cắt; kết hợp với tường thuật diễn biến trận đánh Ngọc
Hồi – Đống Đa (Tết Kỷ Dậu -1789) trên lược đồ.
Lược đồ
diễn biến trận
đánh Ngọc Hồi –
Đống Đa (Tết Kỷ
Dậu -1789)

Để minh
họa thêm cho
bài tường thuật
trận Đống Đa,
quân Tây Sơn

Trăm họ chật đường vui tiếp nghênh
Mây tạnh mù tan trời lại sáng
Đầy thành già trẻ mặt như hoa,
Chen vai khoác cánh cùng nhau nói:
"Kinh đô vẫn thuộc núi sông ta”3

Trên cơ sở những nguồn kiến thức đã học, giáo viên đặt câu hỏi: “Em biết gì
về Quang Trung - Nguyễn Huệ và đánh giá vai trò của ông?”, cùng với hệ thống
câu hỏi gợi mở:
- Vai trò của Quang Trung - Nguyễn Huệ trong sự nghiệp thống nhất đất nước?
- Vai trò của Quang Trung - Nguyễn Huệ trong sự nghiệp chống giặc ngoại
xâm, bảo vệ đất nước?
- Vai trò của Quang Trung - Nguyễn Huệ trong việc xây dựng chính quyền
mới?
Từ những phân tích về cuộc đời và sự nghiệp của Quang Trung - Nguyễn Huệ,
học sinh càng hiểu sâu sắc hơn về những nhận xét, đánh giá của Chủ tịch Hồ Chí
Minh về ông:
…“Nguyễn Huệ là kẻ phi thường,
Mấy lần đánh đuổi quân Xiêm, quân Tầu.
Ông đã chí cả mưu cao,
Dân ta lại biết cùng nhau một lòng,
Cho nên Tầu đã làm hung.
Dân ta vẫn cứ giữ non sông nhà.”4
Chính vì vậy, “Chúng ta có quyền tự hào về những trang sử vẻ vang thời Bà
Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung.v.v. Chúng ta phải ghi nhớ
công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh
hùng.”
2/ Phương pháp dạy học liên môn:
Theo tinh thần các văn bản chỉ đạo của Bộ GDĐT: Công văn số 3535/BGDĐT5 GDTrH ngày 27 tháng 5 năm 2013 về việc Hướng dẫn triển khai thực hiện
phương pháp “Bàn tay nặn bột” và các phương pháp dạy học tích cực khác; Công

Với phương pháp này tôi đã áp dụng tích hợp môn Lịch sử- Địa lý- Văn họcGDCD trong bài 16 Lịch sử lớp 12 và Lịch sử lớp 10 giai đoạn thế kỷ XXV( chương trình cơ bản)
Ví dụ 1: Khi dạy bài 16 phần II.3 Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo
cách mạng. Hội nghị lần thứ VIII Ban Chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Đông
Dương(5/1941): Để tìm hiểu về hoàn cảnh của Hội nghị lần thứ VIII, trước tiên
giáo viên đưa ra một số câu hỏi nhằm phát huy tính tích của học sinh:
1/ Nguyễn Ái Quốc ra đi tìm đường cứu nước khi nào và trong hoàn cảnh lịch
sử như thế nào?
2/ Tại sao Nguyễn Ái Quốc lại chọn thời điển này để trở về và sự trở về của
người có ý nghĩa gì?
Bằng những kiến thức lịch sử đã học, học sinh nhớ lại kiến thức cũ đã học để
trả lời. Sau đó giáo viên chốt lại. Sự trở về của Nguyễn Ái Quốc là một sự trở về
đúng thời điểm, đúng lúc cách mạng Việt Nam cần tới vai trò của một vị lãnh tụ uy
tín và tài năng, giàu kinh nghiệm cách mạng, cần có vai trò lịch sử của một cá nhân
kiệt xuất. Ngày 28/1/1941, sau gần 30 năm bôn ba khắp nơi trên thế giới, Nguyễn
Ái Quốc về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Người đã vượt qua cột
mốc số 108 biên giới Việt- Trung trở về tổ quốc hoạt động tại Pắc Bó- Cao Bằng.

Cột mốc số 108 và lán
Khuổi Nậm, nơi
Nguyễn Ái Quốc triệu tập
Hội Nghị VIII.

Pắc Bó- Cao Bằng là một trong những dấu ấn quan trọng, mở ra thời kỳ phát triển mới
của cách mạng nước nhà, từng bước đưa dân tộc Việt Nam đi tới những thắng lợi vẻ vang. Nhân
7

Người thực hiện: Phan Thị Giang

Trường THPT Long Phước


trong những bàn đạp chiến lược đầu tiên của thời kỳ khởi nghĩa vũ trang giải phóng dân tộc. Tuy
nhiên, yếu tố quan trọng góp phần đi đến quyết định của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc là "Cao Bằng
có phong trào tốt từ trước”, là nơi sinh sống của hàng chục vạn đồng bào các dân tộc: Tày, Nùng,
Dao, Mông, Kinh, Lô Lô, Hoa…, các dân tộc luôn đoàn kết gắn bó với nhau, một lòng theo
Đảng, không ngừng đấu tranh chống thực dân, phong kiến. Từ tháng 10/1940, khi còn ở nước
ngoài đang trên đường trở về Tổ quốc, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã nhận định: “Căn cứ địa Cao
Bằng sẽ mở ra triển vọng lớn cho cách mạng nước ta. Cao Bằng có phong trào tốt từ trước, lại kề
sát biên giới, lấy đó làm cơ sở liên lạc quốc tế rất thuận lợi. Nhưng từ Cao Bằng còn phải phát
triển về Thái Nguyên và thông xuống
nữa mới có thể tiếp xúc với toàn quốc được. Có nối phong trào được với Thái Nguyên và toàn
quốc thì khi phát động đấu tranh vũ trang, lúc thuận lợi có thể tiến công, lúc khó khăn có thể
giữ”. Với nhận định đúng đắn đó, ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vượt qua mốc 108
(cũ) biên giới Việt - Trung về đến Pắc Bó. Lòng bồi hồi, xúc động khi đặt bước chân đầu tiên lên
dải đất quê hương, Người lặng đi trong phút giây thiêng liêng được về với Tổ quốc, với đồng bào
sau gần 30 năm xa cách. Phút giây đó, sau này Người kể lại: “Bao nhiêu năm thương nhớ, đợi
chờ. Hôm nay mới bước chân về nơi non sông gấm vóc của mình. Khi bước qua cái bia giới
tuyến, lòng Bác vô cùng cảm động”5[ TÀI LIỆU INTERNET].
Như vậy qua kiến thức Lịch sử, khi học bài 16 Địa lý lớp 12 các em biết thêm về Cao bằng
là một trong những địa danh ghi dấu ấn lịch sử của cách mạng nước nhà, trở thành đại bản doanh
của căn cứ Việt Bắc, trở thành chiếc nôi của cách mạng Việt Nam.
5

8

Tài liệu Internet.

Người thực hiện: Phan Thị Giang

Trường THPT Long Phước


Người trở về với quê hương cùng với chân lý sáng ngời của chủ nghĩa MácLênin, Người đã cùng toàn Đảng, nhân dân cả nước đoàn kết, quyết tâm chiến đấu.
Trải qua nhiều gian khổ, hi sinh, mất mát, đau thương, đưa cả dân tộc thoát khỏi
đêm dài nô lệ:
“Luận cương của Lê-nin theo người về quê Việt
Biên giới còn xa. Nhưng Bác thấy đã đến rồi
Kìa, bóng Bác hôn lên hòn đất
Lắng nghe trong màu hồng, hình Đất nước phôi thai”
Người đi tìm hình của nước- Chế Lan Viên.
Qua đoạn thơ trên giáo viên đưa ra câu hỏi: Qua bốn câu thơ trên em hãy phân
tích tình yêu của Bác đối với quê hương, đất nước?
Ngày Bác ra đi chỉ có hai bàn tay trắng với khát khao cháy bỏng là muốn cứu
nước giải phóng dân tộc. Bước chân đầu tiên khi trở về Tổ quốc, là giây phút
thiêng liêng, bồi hồi, đầy cảm xúc khó tả.. Người như lặng đi bên cột mốc 108 biên
9

Người thực hiện: Phan Thị Giang

Trường THPT Long Phước


SKKN: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ
NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT
giới Việt – Trung, mảnh đất địa đầu của Tổ quốc, rồi Người cúi xuống cầm nắm
đất lên hôn, một hành động hiếm gặp nhưng đầy xúc động. Người cảm nhận sự
sống của “hình Đất nước” đang phôi thai trong lòng mình. Nhà thơ Chế lan Viên
đã diễn đạt phong cách gần gũi, giản dị, lòng yêu nước vô cùng sâu nặng của Bác
Hồ, với trái tim yêu nước nồng nàn. Người đã đánh đổi tuổi trẻ, tuổi thanh xuân
của mình để giành lấy mùa Xuân cho dân tộc, độc lập- tự do cho đất nước.
Rõ ràng, sự trở về của Người trực tiếp lãnh đạo cách mạng- triệu tập Hội nghị
BCHTW lần thứ VIII là một sự kiện hết sức quan trọng cho cách mạng nước nhà


Trường THPT Long Phước


SKKN: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ
NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT
§

Phòng
tuyến sông
Như
Nguyệt
Trận
Như
Nguyệt
năm 1077
Trên cơ sở những nguồn kiến thức, giáo viên đặt câu hỏi:
1. Trước mưu đồ của nhà Tống, chủ trương đối phó của Lý Thường Kiệt là gì? Em
có nhận xét gì về chủ trương và hành động của Lý Thường Kiệt?
2. Kháng chiến chống Tống thời Lý được coi là cuộc kháng chiến rất đặc biệt
trong lịch sử: Hãy cho biết những đặc biệt ấy là gì?.
Tiếp theo giáo viên yêu cầu học sinh trình bày những nét chính diễn biến cuộc
kháng chiến chống Tống trên lược đồ.
Sau khi học sinh trình bày, giáo viên nhận xét và hoàn chỉnh tường thuật diễn biến
như sau:
...Năm 1077, quân Tống tiến tới bờ bắc sông Cầu, chia làm hai cánh quân:
một cánh quân tập trung ở bến sông Như Nguyệt, còn cánh quân kia đóng ở Thị
Cầu. Hai lần quân Tống đóng bè tiến sang bờ nam, nhưng đều bị quân ta đánh trả
quyết liệt, phải lui về bờ bắc. Thời gian kéo dài làm cho quân Tống mệt mỏi, ốm
đau, bệnh tật và khủng khoảng về tinh thần bởi nỗi ám ảnh từ bài thơ Thần trong

Qua bài thơ Nam quốc sơn hà, Giáo viên đưa ra câu hỏi:
1/Tác dụng của việc đọc bài thơ vào ban đêm trong đền Trương Hống, Trương Hát?
2/ Em hãy cho biết hoàn cảnh ra đời và ý nghĩa của bài thơ Thần?
Thông qua tiết học Lịch sử giúp học sinh củng cố lại những kiến thức trong bộ môn Văn
học. Khi nói về tác dụng của việc đọc bài thơ vào ban đêm trong đền Trương Hống, Trương Hát.
Đó chính là để khích lệ, thúc dục tinh thần sục sôi quyết tâm đánh giặc của quân sĩ. Bài Hịch như
một lời hiệu triệu của quân dân nhà Lý lúc bấy giờ. Đồng thời, uy hiếp tinh thần quân Tống, làm
cho kẻ thù thêm hoang mang, dao động.
Còn ý nghĩa của bài thơ: Thứ nhất khẳng định chủ quyền Quốc gia thiêng thiêng, ý thức độc
lập tự chủ. Thứ hai Bài thơ bất hủ này cũng là Bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước Việt
Nam.
“ Để lưu truyền công danh sự nghiệp của các vua chúa, các sự kiện lịch sử...vào thế kỷ 19 và
đầu thế kỷ 20, triều đình nhà Nguyễn đã cho khắc nhiều bộ sách sử và các tác phẩm văn chương
( trong đó có bài Nam quốc sơn hà) để ban cấp cho các nơi. Quá trình hoạt động đó đã sản sinh
ra một loại hình tài liệu đặc biệt, đó là mộc bản.

Mộc bản
triều

Nguyễn

12

Người thực hiện: Phan Thị Giang

Trường THPT Long Phước


SKKN: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ
NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT

Trường THPT Long Phước


SKKN: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ
NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT
Thông qua từng nét khắc trên tài liệu Mộc bản triều Nguyễn được thế giới công nhận là Di
sản tư liệu cuả nhân loại đã khẳng định nước ta không chỉ có những anh hùng trong trận mạc mà
còn rất nhiều những nhà văn hoá lỗi lạc được cả thế giới ghi danh. Từ đó, có thể khẳng định giá
trị lịch sử vô giá nằm trong khối Mộc bản triều Nguyễn – Di sản tư liệu thế giới. Đúng như Chủ
tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định ngay từ năm 1946 “Tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt trong
công cuộc kiến thiết quốc gia”, khẳng định giá trị của tài liệu lưu trữ luôn góp phần to lớn vào
công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc hôm nay.
Như vậy ngoài giá trị về mặt sử liệu, Mộc bản triều Nguyễn còn có giá trị về nghệ thuật, kỹ
thuật chế tác. Nó đánh dấu sự phát triển của nghề khắc ván in ở Việt Nam. Chính vì những tính
chất quan trọng và giá trị cao mà trong thời kỳ phong kiến và các nhà nước trong lịch sử của Việt
Nam đã rất chú tâm để bảo quản những tài liệu này”.7
Bằng những kiến thức Giáo dục công dân đã học ở bài 14 lớp 10- Công dân với sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Để nhằm giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh ở trường
phổ thông. Giáo viên đặt câu hỏi:
1/ Em hãy đọc và nhận xét tình cảm của tác giả đối với Tổ quốc qua đoạn thơ sau:
NAM QUỐC SƠN HÀ
Nam quốc sơn hà nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư
Lý Thường Kiệt
2/

“ Các vua Hùng đã có công dựng nước.
Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.

Đây là phương pháp mà ở các bài giảng thường ngày giáo viên vẫn thường áp
dụng, rất dễ sử dụng và đạt kết qủa cao. So sánh các sự vật, hiện tượng, sự kiện
lịch sử...Qua đó giúp cho học sinh nhận ra được điểm giống và khác nhau của một
vấn đề. Trên cơ sở so sánh đó giáo viên có thể đặt các dạng câu hỏi để học sinh trả
lời. Từ đó hướng dẫn học sinh rút ra nhận xét, bổ sung, đánh giá, nhận định...nhằm
phát huy khả năng nhận biết, nhận xét, đánh giá vấn đề của học sinh. Và cuối cùng
giáo viên đưa ra kết luận rõ ràng, ngắn gọn, giúp học sinh dễ hiểu và tiếp thu bài
tốt.
Ví dụ: Khi dạy bài 17 Lịch sử lớp 10, phần II: Phát triển và hoàn chỉnh nhà
nước phong kiến ở các thế kỉ XI-XV. Giáo viên hướng dẫn các em lập bảng so
sánh nhà nước Đại Việt thời Lý-Trần với thời vua Lê Thánh Tông theo mẫu sau:
Nội dung

Lý-Trần

Thời Lê sơ

Tổ chức bộ
máy
nhà
nước

Luật pháp

Quân đội

15

Người thực hiện: Phan Thị Giang


chức chặt chẽ, vua đứng đầu đất
nước và nắm mọi quyền hành cao
nhất về chính trị, các cơ quan hành
pháp như sảnh, viện ,đài.
+ Giúp vua trị nước có Tể tướng,
một số đại thần và bên dưới là các
cơ quan sảnh, viện, đài.

+ Vua đứng đầu đất nước, trực
tiếp quyết định mọi công việc.
+ Chức Tể tướng và Đại thần bị
bãi bỏ thay vào đó là lục bộ (Bộ
Binh; Hình; Lại; Hộ; Công;
Lễ).
+ Ngự sử đài, Hàn lâm viện có
quyền hành cao hơn.

- Chính quyền địa phương:
+ Cả nước chia thành lộ, trấn. Dưới
lộ là các phủ, huyện, châu. Xã là
đơn vị hành chính cơ sở. Đứng đầu
xã là Xã quan.
+ Thời Lý, Trần và Lê sơ, Kinh đô
Thăng Long trở thành đô thị lớn với
nhiều phố phường và chợ (36 phố
phường) - Trung tâm buôn bán và
làm nghề thủ công.

- Chính quyền địa phương
+ Bỏ các lộ,trấn cũ chia cả



SKKN: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ
NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT
Tổ
chức bộ
máy nhà
nước
Tể tướng
Tổ chức
bộ
máy
nhà nước
Sảnh th

Vua

Đại thần

Viện

Đài

ời Lí-Trần
thời Lê sơ
Môn
Từ Thượng
Hạ
Thư
những

em quan lại. Khi giáo dục phát triển, nhà nước bắt đầu đưa những người đỗ đạt ra
làm quan.
- Thời Lê sơ: Phải có học mới được tuyển dụng để làm quan, giáo dục thi cử trở
thành nguồn đào tạo và tuyển chọn quan lại là chủ yếu.
Như vậy cùng với những kiến thức các em đã nắm được ở phần đầu, chắc chắn
rằng các em sẽ dễ dàng so sánh được giữa hai tổ chức bộ máy nhà nước lúc bấy
giờ.
2. Từ kiến thức so sánh ở trên các em rút ra nhận xét về tổ chức bộ máy nhà
17
Người thực hiện: Phan Thị Giang

Trường THPT Long Phước


SKKN: VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ
NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT
nước thời Lê sơ.
- Tạo ra bộ máy quản lí hoàn chỉnh từ trung ương đến địa phương làm cho tổ chức
bộ máy nhà nước ngày càng chặt chẽ ,hiệu quả hơn, tạo điều kiện ổn định về chính
trị và phát triển kinh tế.
- Tạo ra sự thống nhất trong bộ máy quản lý của nhà nước quân chủ mới, là sự
hoàn chỉnh bộ máy nhà nước phong kiến trung ương tập quyền.
- Tạo ra uy lực, quyền uy của nhà vua trong việc cai quản đất nước, giàm bớt cơ
quan trung gian, bộ phận quan lại cồng kềnh, tăng cường quản lý cấp địa phương.
→ Chứng tỏ bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế thời Lê đạt đến mức độ cao
và hoàn thiện
4. Phương pháp sử dụng sơ đồ hóa.
Đây là một trong những phương pháp nhằm rèn luyện kĩ năng thực hành, vận
dụng kiến thức nhằm giúp học sinh hệ thống hóa những kiến thức Lịch sử qua sơ
đồ hóa.

-Nam đóng Nhà sàn
- Thịt cá
khố, cởi
- Rau củ
trần

ĐỜI SỐNG TINH THẦN

Sùng bái
thần linh,
thờ cúng
tổ tiên

Tổ chức
cưới
xin, ma
chay
,lễ hội

Có tập quán
,nhuộm răng
đen, ăn trầu,
xăm mình,
dùng đồ
trang
sức

Đời sống vật chất- tinh thần của người Việt cổ khá phong phú, đa dạng
, giản dị, chất phác, nguyên sơ, hòa nhập với thiên nhiên.



học

Giỏi

Khá

T. Bình

Yếu

Kém

sinh
10A8

45

3

10

27

5

0

10A9


Yếu

Kém

sinh
10A8

45

7

17

19

2

0

10A9

45

5

12

23

5

Khá

T. Bình

Yếu

Kém

sinh
10A6

45

0

7

25

8

5

10A7

46

0

6

45

2

9

28

4

2

10A7

46

1

10

27

5

3

chú

KẾT LUẬN
Bài học lịch sử giữ một vai trò quan trọng, hình thức tổ chức cơ bản của quá

mình những kiến thức dạy học bộ môn, sự tương tác giữa kiến thức các môn...đặc biệt là
về bài học lịch sử và các biện pháp để nâng cao hiệu quả bài học lịch sử ở trường phổ
thông nhằm đáp ứng với yêu cầu của công cuộc đổi mới dạy học hiện nay.
Đề tài: Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử nhằm phát huy tính tích
cực của học sinh ở trường THPT, mà tôi trình bày trong đề tài này còn nhiều thiếu sót. Rất
mong sự đón nhận, nhiệt tình đóng góp của quý thầy cô và bạn bè đồng nghiệp để bản thân
tôi có cơ hội học hỏi, rút kinh nghiệm bổ sung để đề tài được tốt hơn, hoàn thiện hơn, phục
vụ cho công tác giảng dạy của mình ngày càng đạt hiệu quả cao hơn.
V. ĐỀ XUẤT:
- Cung cấp thêm các đĩa phim về các sự kiện lịch sử nhằm phục vụ cho công việc
giảng dạy.
- Cung cấp thêm tài liệu tham khảo.
- Tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo về đổi mới phương pháp dạy học bộ môn
Lịch sử để giáo viên có nhiều cơ hội học hỏi, trao đổi kinh nghiệm của các thầy
cô đi trước cũng như đồng nghiệp ở các trường khác.
-

Tổ chức các cuộc “về nguồn” cho cả giáo viên và học sinh.

-

Gặp gỡ tiếp xúc các nhân chứng lịch sử.

-

Tăng cường đầu tư, soạn giảng các tiết học liên môn, chủ đề

-

Tổ chức các cuộc thi đố vui lịch sử .

7.

[Danh nhân Việt Nam qua Di sản tư liệu – Mộc bản triều Nguyễn- Cục văn thư

và lưu trữ nhà nước].
- Một số chuyên đề phương pháp dạy học lịch sử. NXB Đại học Quốc gia Hà
Nội.
- Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hướng dẫn thực hiện chương trình và sách giáo khoa
môn Lịch sử lớp 12, NXB Giáo dục, 2008.
-

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sách giáo khoa Lịch sử lớp 12 (Ban Cơ bản).

-

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sách giáo viên Lịch sử lớp 12 (Ban Cơ bản).

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hướng dẫn thực hiện chương trình và sách giáo khoa
môn Lịch sử lớp 10, NXB Giáo dục, 2008.
-

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sách giáo khoa Lịch sử lớp 10 (Ban Cơ bản).

-

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sách giáo viên Lịch sử lớp 10 (Ban Cơ bản)
Long Thành ngày 20 tháng 05 năm 2016

Xác nhận của Tổ chuyên môn