SKKN: Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong dạy và học Địa lý
Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
-------I/.THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN:
1).Họ và tên: Trần Văn Việt
2).Ngày tháng năm sinh: 29 – 01 – 1972
3).Nam,nữ: Nam
4). Địa chỉ: Tổ 3 – Phước Hải - Huyện Long Thành-Đồng Nai
5). Điện thoại: 0908405084
6).Fax:

E-mail:

7).Chức vụ: Giáo viên
8). Đơn vị công tác: Trường THPT Bình Sơn
II/.TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO:
-Học vị: Đại học
-Năm nhận bằng: 1995
-Chuyên ngành đào tạo: Cử nhân Địa lí
III/.KINH NGHIỆM KHOA HỌC:
-Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Địa lí
-Số năm có kinh nghiệm: 17 năm

GV: Trần Văn Việt

Trang 1


SKKN: Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong dạy và học Địa lý


tại đơn vị có hiệu quả: 
3.Khả năng áp dụng:
-Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối,chính
sách:
Tốt
Khá
Đạt
-Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn,dễ thực hiện
và dễ đi vào cuộc sống:
Tốt
Khá
Đạt
-Đã áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt hiệu quả
trong phạm vi rộng:
Tốt
Khá
Đạt
XÁC NHẬN CỦA TỔ CHUN MƠN

THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

TRƯƠNG THỊ KIM HUỆ

GV: Trần Văn Việt

Trang 2


SKKN: Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong dạy và học Địa lý


3.Số liệu thống kê:
Qua khảo sát 39 em học sinh lớp 12A2, khi hỏi về khả năng trình bày suy nghĩ
của mình trước tập thể thì có 20 em nói rằng còn e dè, ngại ngùng, khó diễn đạt.
III.NỘI DUNG
1.Phương pháp thảo luận là gì?
Phương pháp thảo luận là sự gặp gỡ trực diện giữa giáo viên và học sinh, hoặc
giữa học sinh với học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên nhằm để trao đổi tự
do những ý tưởng về một chủ đề chuyên biệt.
GV: Trần Văn Việt

Trang 3


SKKN: Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong dạy và học Địa lý
a) Hiểu thế nào là thảo luận nhóm:
Đó là chia cả lớp thành các nhóm nhỏ để tối đa hoá sự trao đổi tự do những ý
tưởng của học sinh về chủ đề, kỹ thuật này do học sinh chỉ đạo nhiều hơn nhưng
không có nghóa giáo viên ra khỏi lớp. Giáo viên có thể dạo từ nhóm này sang
nhóm khác để nắm chắc sự tiến triển của cuộc thảo luận. Đôi khi học sinh có
thể ra những câu hỏi bắt buộc phải có sự trao đổi ý tưởng thật chu đáo mới giải
đáp được.Thỉnh thoảng giáo viên hành động như người hoà giải tạm thời trong
nhóm nếu các em bế tắc. Mỗi nhóm lí tưởng sẽ gồm từ 5 đến 6 học sinh nhằm
bảo đảm sự tham gia bình đẳng của các em.
b)Kỹ thuật thảo luận nhóm có đặc trưng là:
• Cảm giác thống nhất và phụ thuộc lẫn nhau chiếm ưu thế trong các thành
viên của nhóm. Mỗi em đều chấp nhận rằng, có vấn đề chung mà cả nhóm
phải dồn sức vào và giải pháp cho nó nằm ở những nỗ lực chung của tất cả
những thành viên của nhóm.Do đó, các em sẽ chia sẻ với nhau những nhu
cầu và mục đích chung.
• Mức độ tương tác và liên thông cao giữa học sinh với nhau. Nhiều khi rất có

SKKN: Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong dạy và học Địa lý
nhưng rút cuộc sau khi đã sáng tỏ hơn chúng sẽ khiến người ta chấp nhận.
Việc thảo luận có chất lượng phải có một diễn biến tự do phóng khoáng.
• Đây là sự giao tiếp đa phương, đa chiều. Kỹ thuật hỏi và đáp rõ ràng là phản
đề của phương pháp thảo luận nhóm, Trong khi hỏi - đáp là sự giao tiếp liên
lạc một chiều giữa giáo viên và học sinh, thì thảo luận không có bất kì một
dạng thức đònh trước nào cả. Nó diễn ra từ người này sang những người khác
và sang bất kì ai. Những ý tưởng có thể bắt nguồn từ bất cứ người nào và các
phản ứng cũng có thể bất cứ ai. Việc này không thể chỉ là bắt ai đó đặt câu
hỏi và yêu cầu người khác trả lời, và hoặc chỉ đònh một người trình bày sự
việc còn người khác phải đáp ứng lại. Bất kì ai, mọi người, để thảo luận, đều
có thể tham gia bằng bất kỳ cách nào trong những cách nói trên.
 Những đặc trưng trên của thảo luận nhóm, nếu áp dụng đúng đắn có thể đạt
được những mụch đích sau:
• Hiểu rõ hơn chủ đề hoặc sự việc.
• Biết phán xét, suy luận tốt hơn vì có sự thoả thuận chung của nhóm.
• Nâng cao tính nhạy cảm của mỗi người cả với chủ đề lẫn với những bạn
cùng tham gia.
• Thể hiện được hình thức giao tiếp cho và nhận.
• Chuẩn bò được những phương thức lựa chọn và giải pháp chặt chẽ cho vấn
đề đã trình bày ban đầu.
•
IV. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
Để tiến hành phương pháp thảo luận đạt kết quả tốt, giáo viên cần quan tâm
đến hai khâu rất quan trọng là:
• Chuẩn bò nội dung thảo luận
• Tổ chức việc thảo luận.
1.Chuẩn bò nội dung thảo luận: bao gồm các vấn đề:
a. Đối với giáo viên:
Chọn bài, chọn vấn đề thích hợp cho học sinh thảo luận: những bài, những

tưởng và khơng có gì đề nói .
2.4 Nội dung thảo luận của các nhóm có thể giống hoặc khác nhau
2.5 Quy định rõ thời gian thảo luận và trình bày kết quả thảo luận cho các
nhóm.
2.6 Mỗi nhóm cần chọn một trong những thành viên trong nhóm làm nhóm
trưởng. Nhóm trưởng điều kiển dòng thảo luận của nhóm, mời các thành viên
phát biểu,chuyển sang câu hỏi khác khi thích hợp, đảm bảo rằng mỗi người
bao gồm cả những cá nhân hay xấu hổ hoặc ngại phát biểu đều có cơ hội để
đóng góp.Đồng thời trong nhóm cần có một người ghi biên bản, ghi lại những
điểm chính của cuộc thảo luận để trình bày trước lớp.Học sinh cần được thay
phiên nhau làm “nhóm trưởng” và:”thư ký” và ln phiên nhau đại diện cho
nhóm trình bày kết quả thảo luận.
2.7 Kết quả thảo luận nhóm có thể được trình bày dưới nhiểu hình thức:Bằng
lời, đóng vai, viết hoặc vẽ trên giấy to… có thể do một người thay mặt nhóm
trình bày,có thể nhiều người trình bày,mỗi người một đoạn nối tiếp nhau
2.8 Trong thời gian học sinh thảo luận theo nhóm nhỏ, giáo viên cần đi vòng
quanh các nhóm và lắng nghe ý kiến của học sinh, giúp đỡ, gợi ý cho học sinh
nếu cần thiết.
3. Vận dụng cụ thể vào một số bài dạy
A.Chương trình Địa lý lớp 12 :
Bài 7: Đất nước nhiều đồi núi
+ Mục tiêu: Học sinh hiểu được đặc điểm địa hình của đồng bằng sơng
Hồng và đồng bằng sơng Cửu Long, từ đó rút ra được mặt thuận lợi cần khai thác,
ma75t khó khăn cần khắc phục trong phát triển nơng nghiệp của hai vùng trọng
điểm lương thực, thực phẩm hàng đầu nước ta.
+ Tiến hành:
Hoạt đơng 1:
-Chia 6 nhóm : 2 bàn/nhóm,
-Thời gian 7 phút
-Nhóm 1,2,3: tìm hiểu đồng bằng sơng Hồng ( theo nội dung ở phiếu học tập)

hai đồng bằng
Bước 2:
-Nội dung 1,2,3,4
-Giáo viên gọi đại diện nhóm 1 và 2 cùng trình bày về nội dung 1,2,3,4 theo
cách xen kẽ nhau
-Các nhóm còn lại bổ sung, góp ý
Giáo viên chuẩn kiến thức các nội dung 1,2,3,4
Bước 3:
-Nội dung 5
-Hai nhóm tiếp theo cùng trình bày
-Nhóm khác bổ sung
Giáo viên chuẩn kiến thức
Thơng tin phản hồi
NỘI DUNG

ĐB.SÔNG HỒNG

NGUYÊN NHÂN Được bồi tụ phù sa của
HÌNH THÀNH hệ thống sông Hồng và
(1)
sông Thái Bình
DIỆN TÍCH (2) 15.000km2

GV: Trần Văn Việt

ĐB. SÔNG CỬU LONG
Được bồi tụ phù sa hàng
năm của sông Tiền và sông
Hậu
40.000km2

Hoạt động 4:
Để cho lớp học them sinh động, giáo viên có thể cho học sinh liên hệ thực tế
bằng bài hát
Câu hỏi: Các em có biết bài hát nào nói về đất đai của 1 trong 2 đồng bằng
này ?
( Bài Tình đồng chí : q hương anh nước mặn đồng chua…)
B.Chương trình Địa lý lớp 11
Bài 6: Hoa Kì
Tiết 1: Tự nhiên và dân cư
Trong mục II.Điều kiện tự nhiên
Mục tiêu: Học sinh hiểu được tính đa dạng của địa hình, khí hậu , tài ngun và
những hạn chế của từng miền tự nhiên của Hoa Kì.
Tiến hành
Họat động 1:
• Chia 6 nhóm , hai nhóm tìm hiểu một miền, cụ thể:
-Nhóm 1,2: Miền Tây
-Nhóm 3,4: Miền trung tâm
-Nhóm 5,6: Miền Đơng
• Thời gian: 5 phút
Hoạt động 2 :
• Các nhóm thảo luận theo phiếu học tập kết hợp sách giáo khoa và bản đồ, ghi vào
giấy .
• Giáo viên u cầu mỗi nhóm tìm địa danh nổi tiếng về kiến trúc hoặc tự nhiên
của mỗi miền.
Miền
GV: Trần Văn Việt

Tây

Trung Tâm

 Ven Thái Bình dương có
đồng bằng nhỏ

Phía bắc là gò đồi
thấp.
Phía nam là đồng
bằng phù sa màu
mỡ

Núi trung bình,
sườn thoải, nhiều
thung lũng cắt
ngang
Đồng bằng phù sa
ven biển rông màu
mỡ

Khí hậu

Ven biển: cận nhiệt và ôn Phía bắc: ôn đới
đới hải dương
Phía nam: cận
Nội địa: hoang mạc và bán nhiệt
hoang mạc

Khoáng
sản

Kim loại màu, kim loại
hiếm, than đá,…

Con người đã làm gì tác động đến môi trường  Hậu quả con người phải gánh chịu và
cần có biện pháp giải quyết những vấn đề về môi trường.
Hoạt động 1:
-Chia học sinh làm 6 nhóm:
+Nhóm 1,2,3: vai môi trường
• Nhóm 1: vai biến đổi khí hậu
• Nhóm 2: vai ô nhiễm nguồn nước ngọt
• Nhóm 3: suy giảm đa dạng sinh vật
+Nhóm 4,5,6 : vai con người tìm giải pháp cho các vấn đề bảo vệ môi trường.
* Nhóm 4: tìm giải pháp bảo vệ khí hậu
* Nhóm 5: tìm giải pháp bảo vệ nguồn nước
* Nhóm 6: tìm giải pháp bảo vệ đa dạng sinh vật
Hoạt động 2:
-Các nhóm thảo luận
Hoạt động 3:
-Giáo viên và học sinh cùng nhập vai để diễn một vở kịch về môi trường
-Giáo viên: vai Ngọc Hoàng
-Đại diện các nhóm lên nhập vai để đưa ra những vấn đề mà nhóm đã thảo luận.
Hoạt động 4:
-Học sinh có ý kiến bổ sung
 Giáo viên chuẩn kiến thức
4.Bài dạy cụ thể

V.Kết quả:
Trong quá trình giảng dạy tôi đã áp dụng phương pháp thảo luận nhóm, tôi
nhận thấy tiết học sôi nổi hơn, tạo được hứng thú cho học sinh. Khơi dậy được tính
tích cực của một số học sinh nhút nhát, thụ động, có tính ỷ lại. Bên cạnh đó phương
pháp này còn giúp các em chia sẻ những băn khoăn, kinh nghiệm của bản thân, cùng
nhau xây dựng nhận thức mới bằng cách nói ra những điều đang suy nghĩ. Học sinh
học tập thông qua giao tiếp trao đổi, tranh luận, các em có nhiều cơ hội để diễn đạt ý

VI/ KẾT LUẬN

Phương pháp thảo luận là phương pháp rất thích hợp với các học sinh ở các
lớp cuối cấp trong trường trung học phổ thông. Phương pháp này có tác dụng rất tốt
cho việc phát huy tối đa tính tích cực của học sinh. Đồng thời qua quá trình thảo
luận dưới sự hướng dẫn của giáo viên cũng tạo ra những quan hệ hai chiều giữa
giáo viên và học sinh, giúp cho giáo viên nắm được hiệu quả giáo dục về mặt nhận
thức cũng như thái độ, quan điểm, xu hướng hành vi của học sinh.
Phương pháp tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm chỉ là một trong nhiều cách
dạy học theo hướng đổi mới của nền giáo dục nước nhà. Đây khơng phải là phương
pháp duy nhất nên khi lên lớp giáo viên cần kết hợp với nhiều phương pháp khác như:
phương pháp truyền thống, phương pháp dạy học nêu vấn đề, phương pháp vấn đáp…
Chúng ta đều biết rằng phương pháp nào cũng có ưu điểm nhất định của nó, tùy theo
đối tượng học sinh, tùy theo nội dung bài học mà chúng ta cần vận dụng một cách linh
hoạt để giờ dạy đạt kết quả cao.
Tuy nhiên, nếu chúng ta tổ chức cho học sinh thảo luận tốt sẽ gặt hái những kết
quả tích cực: học sinh cảm thấy khơng bị nhồi nhét kiến thức mà nắm bài một cách
chủ động hơn, sâu hơn, ghi nhớ bài được lâu hơn. Đồng thời cảm thấy tự tin, thoải mái
hơn.
Trên đây là những ý kiến, những suy nghĩ và tổng hợp qua thực tế giảng dạy qua
các tiết dự giờ của tơi, đề tài này khơng phải là mới mẻ, nhưng nó khơng hề cũ, chắc
chắn sẽ còn rất nhiều ý kiến xoay quanh phương pháp thảo luận nhóm này.Bản thân
tơi trong q trình giảng dạy đã áp dụng và thấy rõ sự tối ưu khi kết hợp phương pháp
này với các phương pháp khác trong bộ mơn Địa lí, đã từng bước làm giảm tình trạng
học đối phó, coi giờ học Địa lí là giờ buồn ngủ, nhàm chán, nhàn rỗi.Vì vậy tơi mạnh
dạn đưa ra vài ý kiến của mình mong đồng nghiệp đóng góp chia sẻ. Đây là ý kiến của
riêng tơi sẽ khơng tránh nhiều thiếu sót, rất mong được sự đóng góp của các đồng
nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn !


Ngửụứi thửùc hieọn

TRN VN VIT

GV: Trn Vn Vit

Trang 13