Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

TĂNG CƯỜNG HỨNG THÚ HỌC TẬP MÔN HÓA CỦA HỌC SINH THPT
BẰNG THÍ NGHIỆM HÓA HỌC VUI
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nhận thức rõ vai trò của giáo dục trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất
nước nhằm tạo ra nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hội nhập với thế giới và với
khu vực nên giáo dục và vấn đề đổi mới phương pháp dạy học ở phổ thông đã được
các cấp lãnh đạo từ Trung ương đến địa phương hết sức quan tâm. Đặc biệt sau khi
có chỉ thị 15/1999/CT BGD – ĐT; trong báo cáo chính trị Đại hội Đảng lần thứ IX
(2001); trong Nghị quyết 40/2000/QH10 của Quốc hội và chỉ thị 14/2001/CT –
TTg của Thủ tướng chính phủ. Trong báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng lần thứ X
(2006) có “Giáo dục cùng với khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu”. Như
vậy, phải nói rằng giáo dục và công cuộc đổi mới phương pháp dạy học đã nhận
được sự quan tâm đặc biệt của các cấp lãnh đạo Đảng, Nhà nước và ngành giáo
dục.
Để đạt được hiệu quả trong công tác đổi mới thì sự hứng thú, thái độ và sự
quan tâm của người học đối với môn học đóng vai trò rất quan trọng. Tuy nhiên,
hiện nay tại các trường trung học phổ thông tồn tại thực trạng là học sinh không
hứng thú với các môn học nói chung và môn hóa học nói riêng. Vấn đề này đã gây
ảnh hưởng rất nhiều cho quá trình dạy học trên lớp của giáo viên và sự hưng phấn
của giáo viên trong quá trình dạy học. Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động,
sáng tạo của học sinh; phù hợp với từng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh,
điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng
hợp tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm,
đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh.
Xuất phát từ những thực tế đó và một số kinh nghiện trong giảng dạy bộ
môn hóa học, tôi thấy để có chất lượng giáo dục bộ môn hóa học cao, người giáo
viên ngoài phát huy tốt các phương pháp dạy học tích cực cần khai thác thêm các
thí nghiệm hóa học vui trong đời sống đưa vào bài giảng bằng nhiều hình thức
1

tiêu chương trình, để xây dựng hệ thống một số thí nghiệm hóa học phát huy tính
tích cực, chủ động tư duy cho học sinh nhằm tăng hứng thú, say mê học tập bộ
môn.
Thực nghiệm dạy học bộ môn hóa THPT
2


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

VI. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu luật giáo dục về đổi mới chương trình, phương pháp dạy học,..
Các tài liệu về lí luận dạy học, phương pháp dạy học tích cực bộ môn hóa.
Nghiên cứu thực trạng dạy học hóa trường
Liệt kê các thí nghiệm hóa học vui, hóa học thực tiễn áp dụng cho một số bài
dạy cụ thể ở chương trình hóa THPT
Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi phối hợp sử dụng chủ yếu các phương pháp
sau:
6.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
6.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn như: Điều tra bằng phiếu câu hỏi,
phỏng vấn, quan sát, trò chuyện, nghiên cứu kết quả sản phẩm họat động.
6.3. Thực nghiệm sư phạm
6.4. Phương pháp thống kê toán học
VII. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
7.1. Chỉ được thực trạng hứng thú học môn hóa của HS
7.2. Đề xuất một số thí nghiệm vui hóa học kích thích hứng thú học tập của HS
trong dạy học hóa học ở trường Trung học phổ thông

3




Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

b. Theo các nhà tâm lý học, giáo dục học Việt Nam
Các tác giả: Phạm Minh Hạc – Lê Khanh – Trần Trọng Thủy cho rằng: Khi ta
có hứng thú về một cái gì đó, thì cái đó bao giờ cũng được ta ý thức, ta hiểu ý nghĩa
của nó đối với cuộc sống của ta. Hơn nữa ở ta xuất hiện một tình cảm đặc biệt đối
với nó, do đó hứng thú lôi cuốn hấp dẫn chúng ta về phía đối tượng của nó tạo ra
tâm lý khát khao tiếp cận đi sâu vào nó .
Có nhiều quan niệm khác nhau về hứng thú, tuy nhiên có thể coi quan niệm của
GS.TS. Nguyễn Quang Uẩn là bao hàm nhất: "Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá
nhân đối với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả
năng mang lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động".
Khái niệm này vừa nêu được bản chất cửa hứng thú, vừa gắn hứng thú với
hoạt động của cá nhân. Hứng thú là một thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối
tượng, thể hiện ở sự chú ý tới đối tượng, khao khát đi sâu nhận thức đối tượng sự
thích thú được thỏa mãn với đối tượng.
1.1.1.2. Cấu trúc của hứng thú
Tiến sĩ tâm lý học N.G.Marôzôva đã dựa vào 3 biểu hiện để đưa ra quan niệm
của mình về cấu trúc của hứng thú:
+ Cá nhân hiểu rõ được đối tượng đã gây ra hứng thú.
+ Có cảm xúc sâu sắc với đối tượng gây ra hứng thú.
+ Cá nhân tiến hành những hành động để vươn tới chiếm lĩnh đối tượng đó.
Vậy theo ông thì hứng thú liên quan đến việc người đó có xúc cảm tình cảm
thực sự với đối tượng mà mình muốn chiếm lĩnh, có niềm vui tìm hiểu và nhận
thức đối tượng, có động cơ trực tiếp xuất phát từ bản thân hoạt động, tự nó lôi
cuốn, kích thích hứng thú.
Hứng thú phải là sự kết hợp giữa nhận thức - xúc cảm tích cực và hành động,
nghĩa là có sự kết hợp giữa sự hiểu biết về đối tượng với sự thích thú với đối tượng
và tính tích cực hoạt động với đối tượng. Ba yếu tố này liên hệ chặt chẽ và quan hệ

bền vững và phong phú nếu nó thường xuyên thức tỉnh sự chú ý và ý nghĩa của mỗi
cá nhân và ngược lại tính hay thay đổi hứng thú sẽ nói lên phong cách sống chưa
được xác định của một người nào đó.
1.1.1.4. Sự hình thành hứng thú
Sự hình thành hứng thú có thể diễn ra theo 2 con đường: tự phát và tự giác.

6


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Có thể bắt đầu từ sự hấp dẫn của đối tượng làm nảy sinh thái độ cảm xúc tích
cực của chủ thể. Do những cảm xúc này mà chủ thể đi sâu nhận thức đối tượng,
hiểu rõ đối tượng mà hình thành hứng thú.
Ngược lại, có thể bắt đầu từ việc hiểu rõ tầm quan trọng của đối tượng mà đi
sâu nhận thức đối tượng đó, và càng hiểu rõ đối tượng càng cảm thấy hứng thú.
Theo nhận xét của A.G. Côvaliôp “Hứng thú có thể được hình thành một cách tự
phát vì không có ý thức, do sự vật hấp dẫn về tình cảm, sau đó mới dẫn đến nhận
thức của đối tượng đó. Quá trình hình thành hứng thú có thể theo hướng ngược lại.
Từ chỗ có ý thức về ý nghĩa của đối tượng dẫn đến chỗ bị đối tượng hấp dẫn”.
Trong hứng thú luôn có sự kết hợp giữa nhận thức, xúc cảm để dẫn đến tính tích
cực của hành vi là quá trình vận động và phát triển của hứng thú.
1.1.1.5. Các loại hứng thú
Dựa vào những căn cứ khác nhau, người ta có thể chia hứng thú thành nhiều
loại khác nhau.
* Dựa vào vào nội dung đối tượng của hứng thú và phạm vi hoạt động gắn với
hứng thú người ta chia hứng thú thành các loại sau:
- Hứng thú vật chất: biểu hiện như thích thú có đủ tiện nghi, hứng thú ăn mặc…
- Hứng thú nhận thức: hứng thú học tập được coi là một biểu hiện đặc biệt của
hứng thú nhận thức. Hứng thú có tính chất chuyên môn như hứng thú toán học, văn

động học. Động cơ học tập của HS được hiện thân ở đối tượng của hoạt động học,
tức là những tri thức, kỹ năng, thái độ mà giáo dục sẽ đưa lại cho họ.
Động cơ học tập không có sẵn, cũng không thể áp đặt, mà phải được hình thành
dần dần trong quá trình HS dưới sự tổ chức cho HS tự phát hiện ra vấn đề và giải
quyết các vấn đề, hình thành ở HS nhu cầu học tập, nhu cầu nhận thức, nhu cầu
chiếm lĩnh đối tượng học.
* Động cơ và hứng thú học tập của học sinh.
Cũng như các loại hoạt động khác, hoạt động học tập của HS cũng phải có động
cơ, người ta gọi đó là động cơ học tập. Không có động cơ học tập, HS sẽ học theo
kiểu chiếu lệ, ép buộc. Có động cơ học tập các em ngày càng yêu thích môn học,
say mê và hứng thú đối với việc học hơn và do đó sẽ có kết quả cao hơn trong học
tập. Thực tiễn chứng tỏ HS sẽ có hứng thú học tập nếu thầy giáo biết tổ chức cho
các em phát hiện ra những điều mới lạ, luôn tạo ra cho các em sự ngạc nhiên, bất
ngờ trong quá trình học tập. Làm sao để sau mỗi lần đến lớp các em cảm thấy nhận
8


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

thức của mình được mở mang hơn và hiểu biết nhiều hơn. Chính những điều đó
thôi thúc các em tích cực, say mê học tập và các em ngày càng giác ngộ hơn ý
nghĩa của việc học.
Do vậy, có thể khẳng định việc hình thành động cơ, hứng thú học tập cho học
sinh có một ý nghĩa rất quan trọng không thể thiếu trong quá trình dạy học. Có
hứng thú học tập thì tư duy học sinh luôn ở trạng thái hưng phấn, đó là điều kiện tốt
để các em bộc lộ quan niệm, kích thích hoạt động và phát triển năng lực tư duy,
năng lực nhận thức của HS.
1.1.2. Vai trò của hứng thú trong dạy học
1.1.2.1. Hứng thú học tập
Có nhiều công trình nghiên cứu đã đồng nhất hứng thú học tập với hứng thú

1.1.2.3. Hứng thú và vấn đề tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh
Để tích cực hoá hoạt động nhận thức của HS thì hứng thú được các thầy giáo
quan tâm nhất, vì:
1. Hứng thú có quan hệ rất chặt chẽ đến tinh thần học tập. Khi học sinh đã
hứng thú vấn đề nào đó thì các em tích cực học tập ngay, điều đó xảy ra như một
phản ứng dây chuyền một cách tự nhiên và trực tiếp mà không cần một thao tác
trung gian nào khác.
2. Hứng thú là một yếu tố có tính biện chứng rất cao, có thể hình thành ở HS
một cách nhanh chóng bất cứ lúc nào trong quá trình dạy học.
3. Điều quan trọng hơn cả là nó nằm trong tay của người thầy. Người thầy có
thể điều khiển hứng thú của HS qua các yếu tố của quá trình dạy học: nội dung,
phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức qua các bước lên lớp: mở bài, giảng
bài mới, củng cố, vận dụng, kiểm tra kiến thức, qua mối quan hệ thầy, trò v.v…,
nghĩa là qua hoạt động hàng ngày của họ.
Để kích thích hứng thú học tập cần chú ý những vấn đề gì?
Hứng thú là sự phản ánh thái độ (mối quan hệ) của chủ thể đối với thế giới
khách quan. Như vậy hứng thú không phải mà một quá trình khép kín mà phải có
nguồn gốc từ cuộc sống tự nhiên và xã hội xung quanh. Nếu điều kiện thay đổi thì
hứng thú có thể thay đổi. Điều đó có nghĩa là có thể điều khiển được hứng thú,
khác với quan niệm cho rằng hứng thú là một cái gì bẩm sinh, bất biến.
Điều mà thầy giáo phải thực hiện thường xuyên là kích thích hứng thú trong
quá

trình dạy học thông qua: nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ
10


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

chức…Hiện nay việc tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS chủ yếu tập trung


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

+ Mong muốn được thầy cô gọi trả lời câu hỏi, thường nêu thắc mắc nhờ thầy
cô giải đáp.
+ Thích thú với nhiều hình thức học tập: nghe giảng lý thuyết, làm thí nghiệm
ứng dụng kiến thức vào thực tiễn…
+ Thực hiện đầy đủ, có chất lượng nhiệm vụ học tập ở nhà.
+ Đọc thêm các sách tham khảo về hóa học, tìm hiểu các hiện tượng hóa học
trong tự nhiên, tìm cách giải thích dựa vào kiến thức đã học.
+ Cảm thấy giờ học trôi nhanh, sảng khoái với giờ học, không muốn nghỉ buổi
học có môn Hóa học.
+ Thích thú làm các thí nghiệm hóa học, hăng hái tham gia các buổi sinh hoạt
tìm hiểu về hóa học, câu lạc bộ Hóa học…
Những biểu hiện của hứng thú học tập của mỗi HS về môn Hóa học ở mỗi lớp,
mỗi lứa tuổi là khác nhau. Tuy nhiên nếu chịu khó quan sát ta có thể nhận biết
được, bởi các em thường bộc lộ cảm xúc, tình cảm ra bên ngoài rất dễ nhận biết.
1.1.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hứng thú học tập môn Hóa học
a. Nhóm các yếu tố chủ quan
+ Trình độ nhận thức của HS là yếu tố ảnh hưởng mạnh đến hứng thú học tập
môn Hóa học. Trình độ nhận thức là cơ sở cần thiết để phát triển hứng thú học tập,
đồng thời là điều kiện quan trọng để bồi dưỡng hứng thú học tập, và chỉ khi có tri
thức ban đầu về đối tượng, những kỹ năng, kỹ xảo đơn giản và những thao tác trí
tuệ nhất định, cá nhân mới có thể nhận thức đối tượng, rồi hứng thú với đối tượng.
Vấn đề nhận thức quá khó hoặc quá dễ đều không làm cho chủ thể hứng thú.
Khi trình độ và năng lực nhận thức của HS thấp thì hầu hết các môn học đối với
học sinh đều quá khó, khó hiểu nên không thể có hứng thú trong học tập. Ngược lại
nếu trình độ và năng lực nhận thức của HS đã phát triển cao mà các em chỉ được
học những cái đã biết thì cũng không tạo ra được hứng thú.
+ Động cơ và thái độ học tập của HS: Động cơ quan hệ mật thiết với hứng thú

chức và hướng dẫn hoạt động của GV làm sao cho không khí lớp học luôn vui vẻ,
sinh động, tích cực và nghiêm túc.
+ Điều kiện vật chất, trang thiết bị như đồ dùng dạy học, phương tiện dạy
học…đều là các yếu tố giúp học sinh học tập có hiệu quả hơn.

13


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

+ Bầu không khí của lớp học cũng là yếu tố khách quan tác động đến hứng thú
học tập. Việc tạo ra không khí lớp học thoải mái, cởi mở sẽ ảnh hưởng thuận lợi
đến hứng thú học tập của HS.
Trong các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến hứng thú học tập của HS thì yếu tố
người thầy giữ vai trò quan trọng nhất.
1.1.3.4. Đặc điểm cơ bản của lứa tuổi học sinh THPT với việc tiếp thu môn Hóa
học
Mỗi giai đoạn có những đặc điểm riêng biệt, với lứa tuổi từ 15 đến 18 tuổi là
giai đoạn đầu tuổi thanh niên (thanh niên học sinh). Nội dung và tính chất của hoạt
động học tập khác rất nhiều so với hoạt động học tập của thiếu niên, hoạt động học
tập và độc lập ở mức cao hơn nhiều, kinh nghiệm sống các em phong phú hơn, các
em ý thức được rằng mình đang đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời. Do vậy, thái độ
có ý thức của các em đối với học tập ngày càng phát triển .
- Thái độ đối với các môn học trở nên có lựa chọn hơn. Ở các em hình thành
hứng thú học tập gắn liền với khuynh hướng nghề nghiệp. Các em đã xác định cho
mình một hứng thú ổn định về một số môn học nào đó và thường liên quan đến việc
chọn nghề của HS, nên nhiều em rất tích cực học một số môn mà các em chọn thi
đại học, mặt khác các em lại sao nhãng các môn học khác. Hơn nữa, hứng thú nhận
thức của thanh niên sâu và bền vững hơn thiếu niên.
- Các em có khả năng tư duy lý luận, tư duy trừu tượng một cách độc lập, sáng

%
9,8
32,1
50,1
8,0

Biểu đồ 2.1. Biểu thị hứng thú của HS đối với giờ học Hóa học

Số HS “rất thích” giờ học hóa là 9,8%, “thích” là 32,1%, trong đó có 8% không
thích giờ hóa, vậy số HS thật sự hứng thú với giờ học hóa đối với các em là thấp.
Điều này chứng tỏ vai trò của thầy giáo trong dạy học hóa học chưa kích thích
hứng thú học hóa cho các em.
2.1.2. Những hoạt động học tập tác động đến hứng thú của HS
15


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Kết quả điều tra 81 HS về sở thích, hứng thú của HS trong giờ hóa cho thấy các
hoạt động đem lại hứng thú nhất cho người học là những hoạt động trong đó người
học phát huy tính tự lực như: tự làm thí nghiệm, làm bài tập ... Đặc biệt đáng mừng
là người học trong giờ hóa học rất thích được tự tay làm thí nghiệm (27,7%).
Biểu đồ 2.2. Các hoạt động ảnh hưởng hứng thú học tập môn Hoá học

Trong khi các hoạt động tự lực kích thích hứng thú của HS thì các hoạt động thụ
động không thể làm được điều đó, chỉ có 8,5% số HS được điều tra cảm thấy hứng
thú khi theo dõi GV làm thí nghiệm và 15,6% tìm thấy sự hứng thú khi ngồi nghe
thầy giáo giảng bài.
- Tình trạng lớp học tương đối trầm ở các trường lớp THPT khá phổ biến
hiện nay. Khi khảo sát ngẫu nhiên 2 lớp THPT, chúng tôi nhận thấy tỷ lệ phát biểu



Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

1.3.2. Tổ chức hoạt động hướng dẫn học sinh thông qua tình huống giả định
bằng các thí nghiệm hóa học.
Giáo viên có thể áp dụng nhiều phương pháp dạy học lồng ghép vào nhau,
trong đó hình thức đưa ra các tình huống giả định kèm theo thí nghiệm hóa học để
học sinh tranh luận vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh, vừa tạo môi
trường thoải mái để các em trao đổi, từ đó giúp học sinh yêu thích môn học hơn.
Ví dụ: Khi học về ảnh hưởng của xúc tác đến tốc độ phản ứng hóa học trong bài “
Tốc độ phản ứng hóa học” – Hóa học lớp 10, giáo viên đưa ra tình huống:
Đường ăn có thể đốt cháy được không?
Sau khi thảo luận, chúng ta hãy cùng nhau làm một thí nghiệm để thử xem sao!
Giáo viên hướng dẫn học sinh cùng làm thí nghiệm:
Trên một nắp hộp bằng thiếc rải ở chính giữa một ít hạt đường (đường kính,
đường cát, ...), đưa que diêm đang cháy vào đốt cháy những hạt đường đó thì dù có
xoay xở đốt bao nhiêu lần cũng chẳng đốt cháy được nó. Phải chăng là đường
không thể cháy?
Bây giờ hãy rắc một số tàn thuốc lá lên những hạt đường đó rồi thử đốt lại xem
sao. Lúc này thì đường sẽ cháy, phát ra ngọn lửa màu xanh lam cho tới khi cháy
hết.
Sau khi cháy xong, tàn thuốc lá đã rắc vào đường vẫn là tàn thuốc lá và không
tăng, không giảm về số lượng, nhưng nó lại thúc đẩy cho đường cháy. Người ta gọi
nó là chất xúc tác. Từ đó giáo viên cho học sinh nhận xét về ảnh hưởng của chất
xúc tác đến tốc độ phản ứng hóa học.
1.3.3. Liên hệ thức tế trong bài dạy
Khi học xong vấn đề gì học sinh thấy có ứng dụng thực tiễn trong cuộc sống thì sẽ
chú ý tìm tòi, chủ động tư duy để tìm hiểu và dễ nhớ hơn. Do đó mỗi bài học giáo
viên đưa ra những ứng dụng thực tiễn, những thí nghiệm vui sẽ lôi cuốn sự chú ý

Tuy nhiên, HS hứng thú nhất khi trực tiếp làm TN. Vì vậy, GV cần tạo điều kiện
cho các em được trực tiếp thực hiện đặc biệt là các TN đơn giản mà các em tự tạo
được và TN thực hành hóa học.
Khi dạy học và biểu diễn thí nghiệm minh họa về hiện tượng hóa học, giáo
viên có thể gia công những thí nghiệm đó bằng những dụng cụ đơn giản trong đời
sống để học sinh dễ thực hiện, điều đó sẽ giúp học sinh có thể tự thực hành và kích
thích sự tìm hiểu, khám phá ở học sinh.
1. Đặt tình huống vào bài mới

19


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Tình huống có vấn đề là hoàn cảnh trong đó xuất hiện mâu thuẫn nhận thức mà HS
chấp nhận viếc giải quyết mâu thuẫn đó như một nhiệm vụ học tập và sẵn sàng đem
sức lực trí tuệ ra giải quyết.
Khi ở trong tình huống có vấn đề, trạng thái tâm lý của HS có sự chuyển biến rõ
rệt. Học sinh sau khi chấp nhận mâu thuẫn của bài toán nhận thức, sẽ xuất hiện nhu
cầu bức thiết muốn tìm đáp số của bài toán. Lúc này tính tò mò vốn có ở HS bị kích
thích.Trạng thái tâm lý ngạc nhiên, tò mò, hứng thú là điểm khởi đầu để các em đi
tìm lời giải đáp. Những yếu tố đó tạo nên động cơ học tập của HS trong giờ học.
1.1.

Bài: “Một số hợp chất quan trọng của kim loại kiềm thổ”– Hóa học 12

Giáo viên đặt câu hỏi cho phần tính chất của Ca(OH) 2: Vì sao khi tô vôi lên tường
thì lát sau vôi khô và cứng lại?
Học sinh trả lời: Ca(OH)2 là một bazơ nên có phản ứng với khí CO 2 trong không
khí.

có phản ứng hóa học xảy ra hay không? Để tìm hiểu vấn đề này, chúng ta cùng làm
thí nghiệm sau:
Chuẩn bị:
Một tấm thủy tinh trơn không màu.
Parafin
Dung dịch axit flohiđric
Cách làm:
Muốn chạm khắc các hoa văn hay khắc chữ trên bề mặt thủy tinh. Trước tiên ta
quét đều đặn lên bề mặt thủy tinh một lớp parafin.
Sau đó ta chạm trổ các hình hoa văn lên lớp parafin đó, làm cho phần thủy tinh cần
khắc sẽ lộ ra.
Sau khi khắc, trổ xong , dùng một lượng axit Flohiđric (HF) quét, bôi nhẹ nhàng
lên lớp parafin; chất này gặp phần thủy tinh lộ ra do chạm khắc liền ăn mòn và tạo
nên hoa văn trên thủy tinh
Có một số sản phẩm thủy tinh sau khi dùng axit Flohiđric làm xong công việc điêu
khắc lại gia công thêm màu sắc rực rỡ làm cho tác phẩm điêu khắc trên thủy tinh
càng thêm lộng lẫy, đẹp mắt.
Chứng tỏ: Axit Flohiđric có khả năng ăn mòn thủy tinh.
Phản ứng hóa học xảy ra:

4HF + SiO2 → SiF4 + 2H2O

Chính vì vậy trong phòng thí nghiệm, axit Flohiđric không đựng trong bình thủy
tinh được, thường đựng trong bình bằng chì hay bằng nhựa.
1.3. Bài: “ Hợp chất của cacbon” – Hóa học 11.
GV đặt vấn đề: Vì sao khi mở nắp chai nước ngọt có ga lại có nhiều bọt khí thoát
ra? Đó là khí gì? Nó có ích gì với chúng ta? Hãy làm thí nghiệm sau để tìm các câu
giải đáp.
21


đơn giản, sử dụng hoá chất ít độc hại khó gây nguy hiểm cho học sinh ta có thể cho
học sinh thực hiện dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
22


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

a) Thí nghiệm biểu diễn khi nghiên cứu tính chất của một chất.
2.1. Bài “ Một số hợp chất quan trọng của kim loại kiềm ” – hóa học 12.
GV cho học sinh làm thí nghiệm khi dạy phần: Natricacbonnat
Chuẩn bị:
Cốc thủy tinh chứa giấm ăn.
Long não.
Sôđa (Na2CO3)
Cách làm:
Trong một cốc đựng giấm thả vào mấy viên long não thì thấy các viên long não
đều chìm xuống đáy cốc. Khi đó, thêm vào cốc một lượng nhỏ sôđa (Na 2CO3) sẽ
thấy các viên long não nổi dần lên, nhưng sau khi nổi lên tới mặt nước trong cốc nó
lại chìm xuống đáy cốc, cứ như vậy lặp đi lặp lại, trông rất thú vị.
Vì sao viên long não lại nổi lên, chìm xuống trong cốc nước như vậy?
Giải thích: Sôđa gặp giấm thì pháp sinh phản ứng hoá học tạo ra bọt khí
cacboníc (CO2). Bọt khí cacbonic bám vào bề mặt viên long não, tựa như những
"cái phao" buộc vào viên long não, làm cho viên long não được nâng lên. Khi chất
khí trong bọt khí khuếch tán vào không khí thì viên long não mất "phao" đỡ nên lại
chìm xuống. Quá trình cứ lặp lại như vậy.
* GV hướng dẫn làm mực viết vô hình không gây độc đối với sức khỏe từ bột sôđa
(sodium bicarbonate).
Thành phần:
Bột sôđa.
Giấy viết.


giặt rửa” – Hóa học 12

Chuẩn bị:
Bình thủy tinh chứa nước
24


Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay

Một ít dầu ăn
Chất tẩy rửa
Cách làm:
Cho nước sạch vào tới nửa bình của một bình thuỷ tinh trong suốt, thêm vào một
ít dầu ăn. Khi đó dầu nổi trên mặt nước, mặt phân cách giữa dầu và nước rất rõ
ràng. Dùng tay lắc bình thuỷ tinh, để cưỡng bức dầu và nước tạo thành một pha, khi
để yên một lúc thì dầu và nước lại phân thành hai lớp trên dưới rõ ràng.
Khi đó lại cho thêm vào trong bình một ít chất tẩy rửa (hoặc bột giặt quần áo),
sau đó lắc bình thật kỹ rồi quan sát sẽ thấy dầu và nước không còn phân tầng thành
hai lớp nữa mà hoà làm một với nhau.
Giải thích: Bởi chất tẩy rửa có một thuộc tính đặc biệt là có thể bao vây từng
giọt dầu, đem phân tán đều trong nước, tác dụng như thế được gọi là "tác dụng nhũ
hoá". Hỗn hợp nước và dầu được hình thành nhờ tác dụng nhũ hoá được gọi là "nhũ
tương". Bột giặt có thể khử đi vết dầu trên quần áo chất tẩy rửa có thể tẩy sạch ố
dầu là do chúng có thể tách phân tử dầu trên quần áo để đưa vào trong nước.
2.3. Bài : “Protein” – Hóa học 12
Vì sao không thể dùng nước nóng để tẩy, giặt vết máu?
Vết máu dính trên quần áo cần phải lập tức giặt sạch, nếu không thì một thời
gian sau, vết máu sẽ rất khó khử đi hết. Không được dùng nước nóng để giặt tẩy vết
máu mà chỉ có thể dùng nước lạnh. Về điều này có thể dùng thực nghiệm để giải