Sáng kiến kinh nghiệm: TĂNG CƯỜNG HỨNG THÚ
HỌC MÔN LỊCH SỬ THPT(GDTX)
THÔNG QUA CÁC PHƯƠNG PHÁP TÍCH CỰC
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hiện nay trong toàn ngành giáo dục đang diễn ra phong trào " Đổi mới
phương pháp dạy học”, " Lấy học sinh làm trung tâm” , " Mỗi thầy giáo cô giáo là
một tấm gương tự học, tự sáng tạo”. Bởi vậy ở mỗi môn giáo viên (GV) cần có sự
chủ động, sáng tạo tích cực đổi mới phương pháp nhằm phát huy tính chủ động,
sáng tạo của học viên (HV) trong học tập.
- Chúng ta biết Lịch sử là một môn khoa học xã hội, bộ môn có một dung
lượng kiến thức lớn, trong mỗi tiết học đòi hỏi HV không chỉ có kĩ năng phát hiện
nhanh mà còn cần có khả năng ghi nhớ. Vì vậy, để có thể lĩnh hội một cách có hệ
thống chuẩn kiến thức, kĩ năng của bài học để tránh tình trạng " Thầy đọc, trò
chép” điều đó sẽ gây ra sự nhàm chán, đơn điệu , nặng nề trong giờ học. Muốn
khắc phục hạn chế đó thì việc tích cực đổi mới phương pháp trong giờ học là điều
rất cần thiết. Làm thế nào để người học có hứng thú trong giờ Lịch sử? Đó là câu
hỏi mà mỗi thầy, cô giáo luôn trăn trở . Cũng chính vì sự trăn trở đó mà bản thân
tôi luôn tìm tòi để nâng cao chất lượng giảng dạy .
- Qua nhiều năm dạy chương trình đổi mới, để tạo hứng thú cho HV, có thể
vận dụng nhiều phương pháp để tiến hành dạy trong một tiết bài lịch sử: Lồng
ghép bài giảng vào các câu chuyện kể về nhân vật lịch sử, tổ chức các trò chơi,
hướng dẫn tham quan ngoại khóa, nhằm làm cho không khí học tập thoải mái, đạt
hiệu quả cao.
Với lí do trên tôi quyết định chọn đề tài "Tăng cường hứng thú học môn
Lịch sử THPT(GDTX) thông qua các phương pháp tích cực”
1) Đối tượng nghiên cứu :
- Phương pháp tăng cường sự hứng thú của HV trong việc học bộ môn Lịch sử
thông qua các phương pháp tích cực: kể chuyện các nhân vật lịch sử, tổ chức trò
chơi, hướng dẫn tham quan ngoại khóa trong dạy-học.
2) Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp10,11,12 tại Trung Tâm GDTX Vĩnh
Cửu

Và có lẽ điểm thi môn Lịch sử của HV phổ thông trong thời gian vừa qua
quá thấp, hàng ngàn điểm 0 trong kỳ thi Đại học-Cao đẳng năm 2010-2011 đã là
hồi chuông cảnh tỉnh cho cả xã hội và những người làm công tác giáo dục.
Đội ngũ GV đứng lớp ở bậc phổ thông vẫn còn nhiều hạn chế, còn thờ ơ
xem nhẹ môn dạy.
Bên cạnh đó, nhiều HV vẫn coi Lịch sử là môn phụ nên rất xem thường…
Những lý do trên phần nào lý giải vì sao giờ lên lớp môn Lịch sử của giáo viên đơn
điệu, thiếu hấp dẫn
2) Cơ sở thực tiễn :
Ở Trung Tâm GDTX đa số HV chưa có sự say mê môn học Lịch sử, cho nên
việc ghi nhớ các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử…còn yếu. Các em chưa độc
lập suy nghĩ để trả lời câu hỏi mà chỉ đọc vẹt trong sách giáo khoa hay chỉ nêu
được diễn biến sự kiện mà không lí giải được vì sao nó lại diễn ra như thế hay sự
kiện đó nói lên điều gì?... Bởi vậy, bản thân các em nên có một phương pháp học
như thế nào để chiếm lĩnh kiến thức từ bài giảng của giáo viên.
Nhằm nâng cao chất lượng D-H trong nhà trường phổ thông. Tôi xin nêu một
vài kinh nghiệm góp phần “Tăng cường hứng thú học môn Lịch sử
THPT(GDTX) thông qua các phương pháp tích cực”.
3) Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của vấn đề :
a/ Vấn đề đặt ra:
Phát huy tính tích cực trong học tập là điều không mới mẻ gì đối với một
GV giảng dạy Lịch sử, nhưng việc nâng nó lên thành một kỹ năng và gây hứng
thú cho người học lại là một vấn đề không đơn giản. Để góp phần nâng cao
hiệu quả dạy và học môn Lịch sử trong nhà trường phổ thông, tôi xin nêu một vài
phương pháp trong việc kể chuyện nhân vật lịch sử trong quá trình giảng dạy,
2


tổ chức một số trò chơi, hướng dẫn tham quan ngoại khóa để việc dạy của
người thầy và việc học của trò được hứng thú, giúp HV tiếp thu bài tốt hơn .

- Tìm hiểu thêm về tiểu sử của nhân vật lịch sử đã được học
Ví dụ 4: Sau khi học xong Bài 20 Lớp 12 “Cuộc kháng chiến toàn quốc
chống thục dân Pháp kết thúc (1953-1954)”, với việc được GV giới thiệu tài năng
của Võ Nguyên Giáp trong chỉ đạo tác chiến và giành thắng lợi, HV về nhà sưu
tầm thêm một số nội dung về nhân vật lịch sử đã được học như: tiểu sử, quá trình
tham gia cách mạng đạt được những chiến công gì? .
- Sưu tầm các tư liệu có liên quan đến nhân vật lịch sử đã được giáo viên giới
thiệu
Ví dụ 5 : HV có thể sưu tầm những tư liệu có liên quan đến nhân vật lịch sử
trên báo, ti vi, internet…

3


- Có thể lưu ý tìm các công trình (đường phố), hay lưu nhớ ngày kỷ niệm có
liên quan đến nhân vật lịch sử đã được biết để khắc sâu hơn về nhân vật lịch sử
Ví dụ 6: Trên các tuyến đường giao thông hiện nay thường gắn với tên một
nhân vật lịch sử nên giáo viên khuyến khích HV khi tham gia giao thông trên các
tuyến đường này nếu tên đường (nhân vật lịch sử) mà mình chưa biết thì hãy tìm
hiểu cho được người đó là ai? Tiểu sử?... Như vậy mỗi khi đi qua lại con đường có
gắn với tên nhân vật lịch sử đó thì sẽ gợi lại nhân vật lịch sử giúp các em khắc sâu
thêm kiến thức lịch sử

B TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG D-H LỊCH SỬ
Tổ chức các trò chơi trong giờ học Lịch sử không những nhằm mục đích
giải trí cho HV mà còn tạo không khí học tập sôi nổi, các em sẽ thấy thoải mái
nhưng vẫn tiếp thu bài học có hiệu quả. Mặt khác, qua các trò chơi sẽ giúp các em
ghi nhớ tốt những kiến thức Lịch sử và có hứng thú đối với các giờ học .
Tuy nhiên tùy theo từng kiểu bài mà GV đưa ra các loại trò chơi sao cho
phù hợp. Có rất nhiều các loại trò chơi có thể ứng dụng trong giờ dạy như: Thi ghi

1. Hàm Nghi
2. Tôn Thất Thuyết
3. 1888
4. Nguyễn Thiện Thuật
5. Hương Khê

Người đứng đầu phong trào
Cần Vương ông là ai?
Ai là người mượn danh nghĩa
Hàm Nghi xuống chiếu Cần
Vương?
Hàm Nghi bị bắt và bị lưu
đầy sang Angiêri khi nào?
Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa
Bãi Sậy ông là ai?
Cuộc khởi nghĩa tiêu biểu
nhất trong phong trào Cần
Vương là cuộc khởi nghĩa nào?
5


6.Mậu Thinh, Thượng Thọ. Mĩ Khê
7. Phan Đình Phùng
8. Hoàng Hoa Thám

Khởi nghĩa Ba Đình đựơc
diễn ra ở ba làng nào?
Lãnh đạo của cuộc khởi
nghĩa Hương Khê ông là ai?
Ai được mệnh danh “Con hùm

2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
- Giải ô chữ hàng ngang:
1. Lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa Hương Khê là ai?
- Đáp án: Phan Đình Phùng. ( HV: Tìm hiểu về tiểu sử, hoạt động của Phan
Đình Phùng)
2. Ai là người đã chế tạo thành công súng trường trong cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp?
- Đáp án: Cao Thắng( HV: Tìm hiểu về tiểu sử, hoạt động của Cao Thắng)
3. Lãnh tụ trong cuộc khởi nghĩa Ba Đình là ai?
- Đáp án: Đinh Công Tráng( HV: Tìm hiểu về tiểu sử, hoạt động của Đinh
Công Tráng)
4. Ông là người chủ trương dùng "Bạo động để giành độc lập" vào đầu thế
kỉ XX?
- Đáp án: Phan Bội Châu. ( HV: Tìm hiểu về tiểu sử, hoạt động của Phan bội
Châu)
5. Cuối năm 1967 Pháp đã chiếm xong khu vực nào nước ta?
- Đáp án: Chiếm xong Nam Kì
6. Sau Hiệp ước Hác Măng và Patơnốt ở nước ta có phong trào đấu tranh
tieu biểu của quan quân triều đình chống lại thực dân Pháp?
- Đáp án: Cần Vương.
7

H
9
K H
10
P H A N
11

P
H
A
P
X
A
M
L
U
O
C

H
A
N
H
O
N

A
N
G
A

củng cố

8


- Cách tổ chức trò chơi: GV chia lớp thành các nhóm, yêu cầu các nhóm sưu tầm
các tranh ảnh lịch sử và thuyết minh về các tranh ảnh đó. Đại diện các nhóm lên
giới thiệu và thuyết minh các bức tranh lịch sử: Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh
+ Phan Bội Châu(1867-1940) tại làng Đan Nhiễn, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ
An. Hiệu là Sào Nam. ông nổi tiếng là thông minh, năm 1900 đỗ giải trạng nguyên
trường thi Nghệ An, nhiệt tình yêu nước, có chủ trương “Nợ máu phải trả bằng
máu”. Trước khi Nguyễn Ái Quốc xuất hiện Phan Bội Châu được coi là “Ngôi sao
sáng nhất trên bầu trời cách mạng Việt Nam”
+ Phan Châu Trinh( 1872-1926) Tại Quảng Nam. Có xu hướng cải cách với câu
nói nổi tiếng “Bất bạo động , bạo động tắc tử”. ông là lãnh tụ của phong trào Duy
Tân vào những năm cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, ông là niềm tự hào của dân tộc
- Trò chơi: “Nghe chuyện đoán nhân vật”
Ví dụ 5: Áp dụng Bài 23, Lịch sử 10 “Phong trào Tây Sơn và sự nghiệp thống
nhất đất nước, bảo vệ tổ quốc cuối TK XVIII
- Cách tổ chức trò chơi: GV giới thiệu về “người anh hùng áo vải” có công lớn
của phong trào Tây Sơn trong việc thống nhất đất nước. HV đoán xem nhân vật đó
là ai?
- Đáp án: Nguyễn Huệ-Quang Trung
Ví dụ 6: Áp dụng bài 40 Lịch sử 10 “Lênin và phong trào công nhân Nga đầu
TK XX”
- Cách tổ chức trò chơi: GV trình bày hoạt động phong trào công nhân Nga
diễn ra sôi nổi vào những năm cuối TK XIX đầu TK XX. Vậy ai là người thống
nhất các nhóm Mac-xit ở Xanh Pê-tec-bua.
- Đáp án: V.I. Lê-nin


* Một số hình ảnh lưu giữ trong viện bảo tàng

Vũ khí của quân ta tại chiến thắng Đông Bộ Đầu (1258) Cọc gỗ trong chiến thắng Bạch Đằng (1288)

11


- Để giới thiệu 1 trong 10 trận đánh, chiến dịch tiêu biểu trong lịch sử đấu
tranh của dân tộc . Nhà sử học Lê Văn Hưu viết trong Đại Việt sử ký toàn thư:
“Tiền Ngô Vương có thể lấy quân mới họp của đất Việt ta mà phá được trăm
vạn quân của Lưu Hoằng Tháo, mở nước xưng vương, làm cho người phương
Bắc không dám lại sang nữa. Có thể nói là một cơn giận mà yên được dân, mưu
giỏi mà đánh cũng giỏi vậy”.

Ngô Quyền với chiến thắng Bạch Đằng lịch sử (tranh minh họa)

Ví dụ 2: Sau khi kết thúc Phần hai Lịch sử việt Nam ( từ 1919-2000) ( Lịch sử
lớp 12) tổ chức tham quan khu căn cứ chiến khu Đ ( Vĩnh Cửu- Đồng Nai ). Nơi
lưu lại nhiều chiến công oanh liệt của nhân dân ta thời kháng chiến chống Pháp Mỹ . Qua đó giáo dục HV học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí
Minh về đức tính: giản dị trong cuộc sống.

Khu di tích căn cứ khu Ủy
12


Thắp hương và nghe thuyết trình về lịch sử chiến khu Đ

Hố bom trong chiến khu

Đoàn viên đi tham quan địa đạo

Năm học 2010-2011

Năm học 2011-2012

(Trước khi thực hiện chuyên đề)

(Sau khi thực hiện chuyên đề)

G

K

TB

Y

G

K

TB

Y

10A..VA

0

15


12 VA

0

20

75

5

25

55

20

0

V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
14


- Từ kết quả thu được, tôi nhận thấy việc vận dụng tốt các phương pháp tích cực
sẽ đem lại hiệu quả cao, đây cũng là một trong những nội dung thể hiện sự đổi
mới phương pháp dạy học. Điều đó cho thấy đổi mới phương pháp dạy học theo
hướng tích cực “lấy HS làm trung tâm”là một định hướng đúng đắn của Ngành
Giáo Dục Việt Nam .
- Muốn thực hiện tốt các phương pháp nêu trên: Cần sự quan tâm giúp đỡ của
Ban Giám Đốc ( về thời gian thực hiện , về kinh phí). Các tổ khối( khâu tổ chức,
giám sát) Về phía HV ( phải có sự nỗ lực học tập) nhất là về phía GV ( bản thân

- Hỗ trợ về kinh phí tạo điều kiện tốt cho việc tổ chức các buổi ngoại khóa .
VIII. TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 Phương pháp dạy học lịch sử- Nhà xuất bản giáo dục – Năm 2004
2 Tâm lí học đại cương
- Nhà xuất bản giáo dục – Năm 2004
3 Những mẫu chuyện lịch sử - Nhà xuất bản giáo dục – Năm 2003
4 Đại cương lịch sử VN tập 3 - Nhà xuất bản giáo dục – Năm 2004
5 SGK Lịch sử 10,11,12 cơ bản- Phan Ngọc Liên ( Tổng chủ biên)- NXB GD
Năm 2011 ( Tái bản )
6 SGK Lịch sử 10,11,12 nâng cao - Phan Ngọc Liên ( Tổng chủ biên)- NXB
GD Năm 2011 ( Tái bản).
7 Một số hình ảnh, lời dẫn : Văn miếu Trấn Biên (Biên Hòa – Đồng Nai),
viện bảo tàng thành phố Hồ Chí Minh, khu căn cứ chiến khu Đ (Vĩnh Cửu- Đồng
Nai).
NGƯỜI THỰC HIỆN
( Ký tên)

Lê Thị Kim Liên

16