THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1.Tên sáng kiến: " Tổ chức các trò chơi Dân gian trong trường tiểu học"
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Quản lí
3. Tác giả: 1-Nguyễn Thị Tươi

Nam (nữ): Nữ

Ngày tháng/ năm sinh:

07 / 02 / 1972

Điện thoại:

0978199686

2- Nguyễn Thị Tĩnh

Nam (nữ): Nữ

Ngày tháng/ năm sinh:

21 / 03 / 1965

Điện thoại:

0936409977

3- Hoàng Văn Đoàn

Nam (nữ): Nam


+ Giáo viên, tổng phụ trách Đội: Hiểu trò chơi, nắm chắc luật chơi, biết tổ
chức, hướng dẫn và giám sát khi học sinh chơi; nhiệt tình và trách nhiệm trong tổ
chức các hoạt động.
8. Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Năm học 2011- 2012

HỌ VÀ TÊN TÁC GIẢ

XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN ĐƠN VỊ
ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

Nguyễn Thị Tươi

Nguyễn Thị Tĩnh

Hoàng Văn Đoàn
2


TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1.Hoản cảnh nảy sinh sáng kiến:
Hưởng ứng phong trào “Thi đua xây dựng trường học thân thiện học sinh
tích cực” theo Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22/8/2008 của Bộ Giáo dục
và Đào tạo về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013; kế
hoạch số 307/KH-BGDĐT ngày 22/7/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về triển
khai phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích
cực”trong các trường phổ thông; Căn cứ 5 nội dung thi đua xây dựng trường học
thân thiện học sinh tích cực gồm có:
- Xây dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp an toàn;
- Dạy học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa

que chuyền, sỏi cuội, quả bóng cao su nhỏ, khăn, dây kéo co, cờ nhỏ,… (Học
sinh có thể tự sưu tầm que chuyền, quả chơi chuyền, sỏi cuội, tờ lịch cũ để vẽ
bàn ô ăn quan, khăn bịt mắt, …). Có thể sử dụng những tấm lịch treo tường cũ để
tận dụng làm dụng cụ tổ chức trò chơi.
- Về con người:
+ Học sinh: Tất cả các em học sinh tiểu học từ khối 1 đến khối 5 đã được
tìm hiểu, hướng dẫn cách chơi các trò chơi trong phạm vi tổ chức đều có thể
tham gia các trò chơi này.
+ Giáo viên, tổng phụ trách Đội: Hiểu trò chơi, nắm chắc luật chơi, biết tổ
chức, hướng dẫn và giám sát khi học sinh chơi; nhiệt tình và trách nhiệm trong tổ
chức các hoạt động.
4


2.2.Thời gian áp dụng sáng kiến
Bắt đầu từ năm học 2011-2012, những biện pháp tổ chức hiệu quả các trò
chơi dân gian trong nhà trường đã được chúng tôi thực nghiệm theo hướng sáng
tạo, hiệu quả và dần dần được rút kinh nghiệm, bổ sung trong những năm học
tiếp theo cho đến năm học 2014- 2015 để hoàn thiện và đúc rút viết thành sáng
kiến này.
2.3.Đối tượng áp dụng sáng kiến
- Các trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân trên khắp mọi
miền của đất nước.
- Học sinh trong các trường tiểu học.
- Các thày cô giáo dạy trong trường tiểu học.
3. Nội dung sáng kiến:
- Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến: Bắt đầu từ năm học 2008- 2009, Bộ
Giáo dục và đào tạo đã phát động phong trào “Thi đua xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực” trong đó có nội dung đưa trò chơi dân gian vào trong
trường tiểu học nhưng chưa có một tài liệu nào hoặc văn bản hay chưa có

trường sáp dụng sáng kiến này.
- Lợi ích thiết thực của sáng kiến: Sáng kiến được thực hiện đã góp phần
rất lớn vào việc mang lại cho các em học sinh một môi trường giáo dục an toàn,
bình đẳng, tạo hứng thú cho học sinh học tập, nâng cao chất lượng giáo dục.
Sáng kiến thực hiện cũng đã thể hiện sự quan tâm đầu tư của nhà trường vì người
học, nó còn thể hiện sự thân thiện và dân chủ trong môi trường giáo dục thời kì
đổi mới.
4. Giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến:
Sau một thời gian thực hiện sáng kiến tại trường, chúng tôi thấy: Nhận
thức của cán bộ, giáo viên và học sinh trong nhà trường về lưu giữ và phát huy
trò chơi dân gian trong nhà trường đã có sự chuyển biến tích cực. Các em học
sinh hứng thú tham gia các trò chơi dân gian, hàng ngày các em đã thay những
trò chơi sử dụng đồ chơi súng ống, không an toàn thay bằng những trò chơi dân
6


gian vui tươi, lành mạnh; môi trường giáo dục thân thiện, dân chủ hơn, học sinh
được rèn nhiều kĩ năng sống qua các trò chơi, các hoạt động ngoài giờ lên lớp
hiệu quả, thiết thực và sôi nổi hứng thú hơn rất nhiều. Không những thế, việc
huy động các lực lượng tham gia cùng đã tạo cho nhà trường một môi trường
giáo dục đoàn kết, gắn bó, thân thiện; học sinh chủ động, sáng tạo hơn.
5. Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến:
Để sáng được áp dụng hoặc mở rộng trong toàn bậc học, chúng tôi đề xuất
một số ý kiến sau:
- Đối với phòng Giáo dục và Sở giáo dục và Đào tạo: Tổ chức tuyên
truyền giáo dục rộng rãi tới toàn thể cán bộ giáo viên về tầm quan trọng của việc
duy trì, phát huy các trò chơi dân gian, góp phần giữ gìn nét văn hóa dân tộc. Tổ
chức tập huấn và nhân rộng điển hình các trường tổ chức tốt trò chơi dân gian
góp phần quan trọng tạo môi trường giáo dục thân thiện, học sinh tích cực.
- Các nhà trường: Chuẩn bị tốt nhân lực, các trang thiết bị, đồ dùng, vật dụng để

học một cách nhẹ nhàng theo kiểu “vừa học, vừa chơi”qua những bài đồng dao theo
cách nói vần, và chinhs những bài đồng dao ấy đã làm tốt chức năng biểu đạt ý,
giáo dục nhận thức, bồi dưỡng tình cảm cho trẻ thơ. Và từ những trò chơi ấy với ý
nghĩa giáo dục trong các bài đồng dao giúp trẻ: Học mà chơi, chơi mà học!
3. Cơ sở thực tiễn:
Thực tế trong nền kinh tế hội nhập và phát triển, trẻ em được sống trong
môi trường phát triển mạnh mẽ về công nghệ thông tin với tốc độ phát triển
8


nhanh chóng cùng những trò chơi hiện đại nhiều trẻ em hôm nay không còn
được biết tới những trò chơi cổ truyền dân gian. Đặc biệt, giá trị của các trò chơi
đang có nguy cơ mai một, biến mất hay biến tướng một cách bất thường và
nhanh chóng. Thay thế vào đó là các trò chơi mới được du nhập không phù hợp
với văn hóa, thể chất của con người và học sinh Việt Nam. Chính vì thế những
năm gần đây, ở một số địa phương việc bảo tồn, lưu giữ và phát huy giá trị của
các trò chơi văn hóa dân gian đã được quan tâm, chú trọng. Từ năm học 20082009, hưởng ứng phong trào “Thi đua xây dựng trường học thân thiện, học sinh
tích cực”, các nhà trường đã chú ý đưa trò chơi dân gian vào nhà trường song
còn ở mức độ hạn chế và chưa thực sự được đầu tư quan tâm.
4. Thực trạng tình hình.
Qua thực tế tìm hiểu thực trạng tình hình của nhà trường qua một thời gian
thực hiện các nội dung thi đua xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực,
và trực tiếp khảo sát về nhận thức, tầm quan trọng của trò chơi dân gian trong
nhà trường; qua tìm tiểu nhu cầu chơi trò chơi cũng như quan sát thực tế chơi trò
chơi của các em học sinh ở các giờ vui chơi; qua việc tổ chức trò chơi dân gian
trong các hoạt động ngoài giờ lên lớp chúng tôi thấy:
- Nhà trường: Việc quan tâm đầu tư cho việc tuyên truyền, giáo dục và tổ
chức trò chơi dân gian trong nhà trường còn hạn chế, chưa sáng tạo và chưa thu
hút được sự tham gia của những lực lượng trong và ngoài nhà trường.
- Học sinh: Rất thích chơi trò chơi, thích được tham gia trò chơi vào giờ

Khối 2
50 em
Khối 3
50 em
Khối 4
50 em
Khối 5
50 em

Mức độ
Rất thích

Thích

Bình thường

Không thích
SL

SL

%

SL

%

SL

45


2,0

47

96

2

4,0

1

2,0

45

90

4

8,0

1

2,0

10

%


%

3 trò chơi dân
gian
SL

%

4 trò chơi dân
gian trở lên
SL

35

15

0

0

2

25

16

7

3

Hiểu và biết cách tổ chức chơi trò chơi dân gian
Biết cách chơi TC DG thông
dụng, chưa thông hiểu về trò
chơi
SL

40

Hiểu rõ và biết cách tổ chức
chơi các trò chơi DG thông
dụng

%

SL

25

%

15

Qua khảo sát bằng số liệu cụ thể một số nội dung như trên và trực tiếp
quan sát, phỏng vấn giáo viên, học sinh nhiều nội dung về tổ chức trò chơi dân
gian trong thực tế ở nhà trường, chúng tôi thấy rằng:
+ Đa số các em học sinh rất thích được tham gia chơi trò chơi. Các em
thích được tổ chức cho chơi trò chơi với các bạn ở trong giờ học, giờ ra chơi và
các giờ hoạt động ngoài giờ lên lớp và sinh hoạt tập thể.

11

12


sáng/ Ba ông/ sáng sao… là bài tập về số đếm, vui vẻ, nhẹ nhàng, không nặng nề
như một số bài số học. Điều cơ bản trò chơi dân gian dành cho các em giúp các
em học tập bằng ấn tượng thực tế chứ không phải bằng lý luận. Trong các bài
đồng dao được sử dụng cùng trò chơi dân gian có những câu không dịch, không
giảng được, song không phải là không có ý nghĩa Ví như “nu na nu nống”,
“dung dăng dung dẻ”, “chồng lộng chồng cà”, “dâm dâm da da”, “chi vi chi
vít”… Đây là những lời dẫn cảm, gây hứng thú cho các em học sinh tiểu học rất
cao. Người ta có thể dựa ngay vào động tác của một trò chơi, hay một hành động
nói đến trong bài đồng dao, rồi lấy từ chính diễn tả sự việc, dùng phương pháp từ
lấp láy, cấu tạo tiếng đệm mà phát triển ra thành ngôn ngữ. Trò dung dăng dung
dẻ tập trung ý nghĩa ở chữ dăng, có nghĩa là dăng tay; trò Vu vi vút vít có chữ
vút, trẻ cầm cây roi vung khắp xung quanh. Tham gia chơi trò chơi dân gian gắn
với đồng dao là các em học sinh tiểu học đã bắt đầu bước vào sinh hoạt văn hóa
tập thể một cách tự nguyện. Tuỳ theo khối lớp, học sinh có thể chơi các trò khác
nhau như: Chi chi chành chành, Mèo đuổi chuột, Kéo co, Nhảy bao bố, Ô ăn
quan, Oẳn tù tì, nhảy dây..
(Theo tác giả Bùi hữu Cường viết trong cuốn sách “Giá trị của trò
chơi dân gian trong nhà trường tiểu học”)
Với ý nghĩa
5.3. Bồi dưỡng cho cán bộ, giáo viên hiểu biết về những trò chơi dân gian
thường tổ chức trong nhà trường tiểu học và cách tổ chức các trò chơi dân
gian trong nhà trường (Theo 100 trò chơi dân gian cho thiếu nhi)
5.3.1. Chi chi chành chành
- Tác dụng: Trò chơi này rèn luyện phản xạ nhanh nhẹn cho các em học
sinh và không đòi hỏi phải có sân chơi cũng như cần có quá nhiều người
chơi.Trò chơi thường là sự kết hợp giữa hai đến 4 học trò và thường dành cho
các em học sinh nhỏ tuổi ở khối lớp 1.

5.3.3. Ô ăn quan
- Tác dụng: giúp bé làm quen với cách thức tính toán và rèn luyện tư duy
sáng tạo.
- Cách chơi: Ô ăn quan có thể chơi ở trong nhà hay ngoài trời với các ô kẻ
trên giấy, nền đất, miếng gỗ phẳng… Bàn chơi được kẻ thành một hình chữ nhật
rồi chia hình chữ nhật đó thành mười ô vuông, mỗi bên có năm ô đối xứng nhau.
Ở hai cạnh ngắn hơn của hình chữ nhật, kẻ hai ô hình bán nguyệt hoặc hình vòng
cung hướng ra phía ngoài. Các ô hình vuông gọi là ô dân còn hai ô hình bán
nguyệt hoặc vòng cung gọi là ô quan. Cũng có thể biến tấu thành chơi ba, chơi 4
tùy theo số lượng người tham gia chơi.

Quân chơi gồm 2 loại quan và dân được thu thập từ những vật có kích
thước dễ cầm nắm và không quá nhẹ để tránh gió thổi như: sỏi, đá, khuy áo, hạt
15


một số loại quả… (chú ý: quân quan phải to hơn hẳn quân dân). Số lượng “quan”
luôn là 2, còn số lượng “dân” thay đổi tùy theo số ô ở hai bên, miễn là đảm bảo 5
“dân” trong một ô lúc bắt đầu chơi.
Hai học sinh (hoặc ba, bốn) ngồi bên cạnh của hình chữ nhật đã vẽ và lần
lượt bốc quân ở ô bất kỳ để rải 1 quân ở tất cả các ô đi qua, rải đến khi nào gặp
một ô trống (trừ ô quan) thì được ăn số quân ở ô liền sau ô trống đó. Cứ rải quân
như vậy cho đến khi nào ăn hết quan thì đếm số quân ở hai bên, ai nhiều hơn là
người thắng.
5.3.4. Bịt mắt bắt dê
- Tác dụng: Rèn luyện thể chất và tính phán đoán, định hướng.

- Cách chơi: Trò chơi này càng nhiều học sinh tham gia càng vui. Khi bắt
đầu chơi, các em học sinh đứng nắm tay nhau quây thành vòng tròn rộng. Hai
học sinh đứng giữa vòng tròn cùng bị bịt chặt mắt bằng miếng vải, một học sinh

- Lửa kho cá.
- Cho ta xin khúc đầu.
- Cục xương cụ xẩu.
-Cho ta xin khúc giữa.
- Cục máu cụ me.
-Cho ta xin khúc đuôi
- Tha hồ thầy đuổi
Lúc đó thầy thuốc phải tìm cách làm sao mà bắt cho được người cuối cùng
trong hàng. Còn người đứng đầu phải dang tay chạy, cố ngăn cản không cho
người thầy thuốc bắt được cái đuôi của mình, trong lúc đó cái đuôi phải chạy và
tìm cách né tránh thầy thuốc. Nếu thầy thuốc bắt được người cuối cùng thì người
đó phải ra thay làm thầy thuốc.
5.3.6. Đánh chuyền
- Mục đích: Rèn luyện tính nhanh nhẹn, khéo léo của tay kết hợp chân.
- Cách chơi: Chơi hai hoặc vài người. Cỗ chuyền gồm 10 que tre vót tròn,
nhỏ bằng que kem, dài 20cm và một hòn cái (hòn cuội tròn hoặc quả cà pháo).
Người chơi ngồi duỗi một chân, rải cỗ chuyền dọc theo ống chân, vừa đọc một
câu, vừa tung hòn cái, vừa nhặt số que theo lời bài, đồng thời phải đỡ bắt hòn cái
không để rơi.
Số que rải xuống hoặc lấy lên phải đúng theo lời ca. Hết bàn 10, người
chơi xoay đảo cả 2 tay chùm que, mỗi câu là một lần tung hứng hòn cái, đoạn
cuối đặt xuống từng que rồi lại nhặt lên đôi một cho đến hết. Rơi cái, hoặc nhặt
sai số que là bị loại. Người chơi vừa chơi vừa đọc theo bài ca:
18


Que mốt (nhặt 1 que)

Chín lìa một



que trên hai tay)

Sang bàn đôi (rải lại ra chân)

Một đôi

Đôi tôi (nhặt 2 que)

Chuyền chuyền hai

Đôi chị

Hai đôi

Đôi cái bị

Chuyền chuyền ba

Đôi cành hoa

Ba đôi

Rải bàn ba (rải que lại ra chân)

Chuyền chuyền bốn

Ba quả cà

Bốn đôi

Về đò

Rải bàn năm (rải lại que)

Cò nhảy

Năm còn năm

Gẫy cây

Năm sang sáu

Mây leo

Rải bàn sáu (rải lại que)

Bèo trôi

Sáu củ ấu

ổi xanh

Bốn sang bảy

Hành bóc

Rải bàn bảy (rải lại que)

Trứng đỏ lòng (quơ 2 que lên một lần)


Nếu bị ngã đứng dậy chơi tiếp. Có thể mỗi bạn một bao tải hoặc 3,4 bạn một
bao. Chọn sân chơi phù hợp như sân đất, cỏ, cát tránh nguy hiểm. Khoảng cách
xa hay gần tuỳ thuộc vào khối lớp học sinh
5.3.8. Đá cầu
- Mục đích: Rèn luyện sức khỏe, tính linh hoạt của cổ chân, sự kết phối
hợp toàn thân để tâng cầu.
- Cách chơi: Số người chơi không hạn định. Có nhiều cách chơi: Người
chơi nhảy lò cò một chân, một chân vừa đỡ cầu vừa đá hất lên, vừa đá vừa đếm
kết quả cho đến khi cầu rơi xuống đất là hết ván. Chân đá có thể duỗi thẳng, gập
vòng trước mặt hoặc đá hậu gập chân qua đằng sau. Đá cầu bằng ống chân, bàn
chân, đùi, đều được. Hoặc vạch một vạch ngang làm giới hạn, chia hai đội với số
người bằng nhau. Một bên gieo cầu đá sang phía bên kia, họ đỡ và đá trả về bên
này, có thể đỡ chuyền nhau qua vài người rồi mới đá sang đối phương. Cầu rơi
xuống đất bên nào bên ấy thua một bàn.
5.3.9.Nhảy dây
- Mục đích: Rèn luyện sức khỏe của đôi chân, biết đoàn kết đồng đội, yêu
thương giúp đỡ lẫn nhau.
- Cách chơi: Một sợi dây thừng dài 2m cho nhảy cá nhân, hoặc 4 - 5m cho
nhảy tập thể. Nhảy cá nhân: Hai tay cầm hai đầu dây dang ra vung lên qua đầu,
khi dây chạm đất, chân nhảy lên để dây vượt qua, như vậy là một vòng, vừa nhảy
vừa đếm xem đến vòng bao nhiêu thì vướng chân vào dây phải ngừng để người
khác nhảy. Ai đạt nhiều vòng là thắng. Chơi giỏi, hai tay cầm dây vắt chéo
ngang ngực. Nhảy tập thể: Hai người cầm hai đầu dây bằng một tay, quay nhanh
dây chạy vòng tròn cho vài người nhảy. Ai chạm dây phải ra thay làm người cầm
dây cho người kia vào nhảy.
21


5.3.10. Kéo co:
- Mục đích: Rèn luyện sức mạnh, sự đoàn kết, đồng lòng, đồng sức.

tuổi của mình.
Song song với nhiệm vụ hướng dẫn cách chơi các trò chơi, chúng tôi cũng
đã tiến hành tuyên truyền sâu rộng trên hệ thống phát thanh măng non về ý
nghĩa, lợi ích của trò chơi dân gian trong nhà trường tiểu học. Từ đó bồi dưỡng
cho các em học sinh ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân
tộc.
Để thực sự trò chơi dân gian giúp cho môi trường giáo dục thêm thân
thiện, gần gũi, vui vẻ và dân chủ, chúng tôi đã phát động toàn thể các em học
sinh tích cực chủ động chơi các trò chơi dân gian trong những giờ vui chơi, giờ
ra chơi giữa giờ,... Sau mỗi tháng đều có đánh giá rút kinh nghiệm trong toàn
trường với từng lớp.
5.6. Tổ chức cho học sinh tham gia trò chơi dân gian trong các giờ ra chơi
Để hoạt động chơi trò chơi dân gian trong nhà trường trở thành một nét
đẹp trong hoạt động hướng tới lợi ích của các em học sinh, vì một môi trường
thân thiện, an toàn, vui tươi, chúng tôi đã chỉ đạo Liên đội đưa hoạt động vui
chơi trò chơi dân gian vào các giờ ra chơi để các em học sinh thực sự được vui
chơi thỏa mái. Lịch vui chơi trò chơi được đan xen vào các buổi trong tuần như:
thứ 2, 4, 6 chơi trò chơi dân gian. (Thứ 3,5: múa hát, thể dục)
Bằng sự suy nghĩ, tìm tòi sáng tạo, chúng tôi đã bàn bạc để phân khu trong
sân chơi cho các em học sinh có thể tham gia chơi trò chơi theo khu với từng sở
thích hoặc theo khu vực khối lớp của mình. Khu các em chơi trò chơi nhảy dây,
khu các em chơi cầu, khu chơi ô ăn quan, khu các em chơi những trò chơi vận
động: Bịt mắt bắt dê, Rồng rắn lên mây,... Cứ như vậy lịch chơi trò chơi định kì
được tổ chức đều đặn giúp các em rèn luyện một số kĩ năng cơ bản và tham gia
chủ động trong các trò chơi.

23


5.7. Tổ chức giao lưu, thi đua giữa các đội tham gia các trò chơi dân gian

- Khảo sát mức độ hiểu và biết chơi các trò chơi dân gian của học sinh:
HS
tham
gia KS

Khối 1
50 em
Khối 2
50 em
Khối 3
50 em
Khối 4
50 em
Khối 5
50 em

Hiểu và biết cách chơi trò chơi dân gian
1 trò chơi dân
gian

2 trò chơi dân
gian

3 trò chơi dân
gian

4 trò chơi dân
gian trở lên

SL


0

0

0

0

5

10

45

90

0

0

0

0

2

4,0

48


50

100

- Khảo sát về sự hiểu biết, cách tổ chức các trò chơi dân gian của giáo viên
CBGV
tham
gia KS

Hiểu và biết cách tổ chức chơi trò chơi dân gian
Biết cách chơi TC DG thông
dụng, chưa thông hiểu về trò
chơi

40

Hiểu rõ và biết cách tổ chức
chơi các trò chơi DG thông
dụng

SL

%

SL

%

0