SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GD&ĐT TP THANH HÓA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KINH NGHIỆM
NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KHI TỔ CHỨC
CÁC TRÒ CHƠI DÂN GIAN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
Người thực hiện: Đỗ Thị Loan
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường TH Quảng Hưng
SKKN thuộc lĩnh mực (môn): HĐNG
THANH HOÁ NĂM 2017
1
MỤC LỤC
1. MỞ ĐẦU .………………………………………………………………1
1.1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:................................................................ …1
1.2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU: ….......................................................2
1.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: .........................................................2
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: ....................................................2
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN .......................................................................2
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN: ...........................................................................2
2.2. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ: ......................................................3
2.3. CÁC GIẢI PHÁP VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN: ..........................4
2.4 HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN: ......................................................13
3. KẾT LUẬN -KIẾN NGHỊ .....................................................................14
đó đã và đang làm cho các trò chơi dân gian có phần bị mai một, lãng quên. Vì
vậy, việc đưa trò chơi dân gian vào trường học đã tạo điều kiện cho các em
được tham gia nhiều hoạt động vui chơi lành mạnh, góp phần gìn giữ nét văn
hóa truyền thống cho dân tộc Việt Nam.
Trong trường học sau những giờ học căng thẳng, các em được chơi các trò
chơi dân gian bổ ích sẽ tạo nên hứng thú cho những giờ học tiếp theo. Thông
qua hoạt động tiếp cận của học sinh khi chơi trò chơi dân gian thì chính các em
là những người nuôi dưỡng và phổ biến văn hoá dân tộc ở lứa tuổi quan trọng
nhất hình thành văn hoá dân tộc.
Chính vì vậy, việc đưa và tổ chức trò chơi dân gian trong trường học là phù
hợp và cần thiết. Vì nó không chỉ là một giải trí đơn thuần mà thông qua việc
chơi cũng đã góp phần vào việc giáo dục có hiệu quả, giúp học sinh tăng cường
sức khoẻ, phát triển giao tiếp, bình đẳng giới, hình thành nhân cách con người
Việt Nam ở các em và trong toàn xã hội.
Vậy tổ chức cho các em chơi trò chơi dân gian như thế nào là phù hợp mà
mang lại hiệu quả cao? Từ những lý do trên tôi đã chọn đề tài: “Một số kinh
nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả khi tổ chức các trò chơi dân gian ở trường
tiểu học” làm đề tài nghiên cứu.
1
1.2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Dựa trên nghiên cứu về lí luận và thực tiễn về trò chơi dân gian trong nhà trường
Tiểu học, đề tài đề xuất những giải pháp phù hợp dể đưa trò chơi dân gian vào
các hoạt động vui chơi của học sinh Tiểu học, trên cơ sở đó từng bước nâng cao
chất lượng hoạt động vui chơi của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo
dục Tiểu học
1.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Giải pháp nâng cao hiệu quả khi tổ chức các trò chơi dân gian vào nhà
kính cận dày, đi lệch vai, vẹo cột sống...
2
Vì vậy trò chơi dân gian giúp cho các em rèn luyện thể chất, sự khéo léo, trở
nên nhanh nhẹn hoạt bát, tạo sự hoà đồng, thân thiện, đoàn kết... Những phút vui
chơi thoải mái, lành mạnh sẽ giúp các em thêm hào hứng để học tập và sống hồn
nhiên hơn. Hơn nữa, việc vui chơi lành mạnh còn tạo ra nhiều đức tính tốt đẹp,
hạn chế những tật xấu, đồng thời rèn luyện thể chất và tâm hồn các em theo
chiều hướng tốt hơn.
Để văn hóa truyền thống thấm dần vào tâm hồn trẻ thơ, không có cách nào
hay hơn là áp dụng trò chơi dân gian vào trường học. Sự kết hợp giữa các trò
chơi dân gian, trò chơi có tính trí tuệ trong giải toán tuổi thơ, trò chơi có tính
ứng xử trên cơ sở “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” sẽ giúp
các em được ôn luyện, trau dồi thêm kiến thức về lịch sử dân tộc, văn hóa dân
gian…
Ở Trường Tiểu học Quảng Hưng hiện nay, Học sinh đa phần là con em làm
công nhân, nông nghiệp, các em ít được tham gia các hoạt động ngoại khóa, ít
được đi tham quan đó đây, khả năng giao tiếp còn hạn chế nên rất khó khăn cho
việc học tập và tham gia các hoạt động tập thể.Thêm vào đó trò chơi dân gian là
những trò chơi đôi khi còn xa lạ với các em chỉ một số trò chơi dân gian gắn với
cuộc sống và được các anh chị lớp trên hay chơi truyền lại mà các em biết.
Chẳng hạn như: kéo co, chơi chuyền… còn các trò chơi dân gian khác gắn với
các bài Đồng giao thì các em ít được tiếp xúc. Có khi các em có biết nhưng lời
hát do “ Tam sao thất bản” nên đã bị thay đổi và sai lệch so với bản chính rất
nhiều làm cho ý nghĩa của nó cũng bị thay đổi theo.. Chính vì vậy việc lôi kéo
các em vào tham gia các trò chơi cũng gặp không ít khó khăn.
Theo khảo sát đầu năm học 2016 – 2017: Khi tôi tổ chức một số trò chơi cho
30 học sinh lớp 3C tại Trường TH Quảng Hưng, thu được kết quả như sau:
Số học sinh
chơi trò
chơi là
SL
TL
SL
SL
SL
SL
SL
20
66,7% 10
TL
33,3% 3
TL
10% 15
TL
hoạt động người giờ, các hoạt động tập thể, các ngày lễ như: khai giảng, chào
mừng 26/3, 15/ 5…
Nhóm 2 : Trò chơi luyện sự phán đoán tính toán chính xác: Ô ăn quan,
cờ gánh, chơi chuyền….
Đây là những trò chơi sự phán đoán tính toán chính xác nên không gian và thời
gian chuẩn bị như sau:
+Về không gian: không cần không gian rộng mà chỉ cần những khoảng
không gian nhỏ hẹp như: trong lớp, ngoài hè của phòng hoc… miễn sao sạch sẽ
hợp vệ sinh là có thể tổ chức cho các em chơi được
+ Về thời gian: Tổ chức cho các em trong tất cả các tháng trong năm, vào
các buổi hoạt động người giờ, các hoạt động tập thể, các ngày lễ như: khai
giảng, chào mừng 26/3, 15/ 5…, những buổi ra chơi, sinh hoạt ngoại khóa…
Học sinh trường TH Quảng Hưng đang chơi trò chơi : Chơi ô ăn quan
4
Nhóm 3: Trò chơi phát hiện sự nhanh nhẹn, khéo léo, rèn sức khỏe, phát
huy tinh thần tập thể: Kéo co, rồng rắn lên mây, cướp cờ, mèo đuổi chuột….
Học sinh trường TH Quảng Hưng đang chơi trò chơi: Mèo đuổi chuột
Đây là những trò chơi vận động nên phải bố trí không gian và thời gian
phù hợp để nâng cao hiệu quả cho trò chơi.
+ Về không gian: Cần lựa chọn không gian rộng, thoáng mát, vệ sinh
sạch sẽ, an toàn để tổ chức cho các em tham gia chơi
+ Về thời gian: Tổ chức đều trong tất cả các tháng trong năm, vào các
buổi hoạt động người giờ, các hoạt động tập thể, các ngày lễ như: khai giảng,
chào mừng 26/3…
5
sinh trong quá trình tổ chức chơi.
Tùy vào điều kiện từng nơi để chúng ta tổ chức sao cho phù hợp, đối với học
sinh trường TH Quảng Hưng do các em còn rụt rè nên tôi tổ chức như sau:
- Giáo viên chọn, hướng dẫn và tổ chức trò chơi. Tổ chức vài lần yêu cầu HS
chú ý sau đó để học sinh tự tổ chức trò chơi.
Nếu Học sinh thực hiện được ta có thể tổ chức như sau:
- Giáo viên chọn và hướng dẫn trò chơi, còn học sinh tự tổ chức trò chơi.
- Giáo viên chọn trò chơi, còn học sinh tự nghiên cứu và tự tổ chức trò chơi.
Tổ chức theo cách nào không quan trọng miễn sao chúng ta lôi cuốn được
nhiều em vào tham gia và tham gia trò chơi thật hiệu quả là được.
- Nguyên tắc 3: Đảm bảo tổ chức trò chơi được tự nhiên, không gò ép.
Khi tổ chức các trò chơi tôi thường giúp học sinh tham gia một cách tự
nhiên, không gò ép, các em được vui chơi thoải mái.
Ngoài ra khi tổ chức chúng ta cần tổ chức luân phiên trò chơi một cách hợp
lí, thay đổi trò chơi để các em không bị nhàm chán.
Thêm vào đó vào những thời gian thích hợp chúng ta tổ chức cho các em thi
đua có thưởng giữa các đội các lớp với nhau, để chúng ta có thể nhận xét đánh
giá cụ thể từng các nhân, tập thể nhằm gây hứng thú cho các em tham gia nhiệt
tình khi chơi.
2.3.3. Giáo viên hãy tham gia chơi cùng trẻ:
- Là một giáo viên trong dạy học cũng như các hoạt động khác để hiểu được
tâm tư nguyện vọng của trẻ hãy yêu trẻ và đặt mình vào cương vị của trẻ. Đặc
biệt là khi tổ chức trò chơi, nếu không tham gia cùng trẻ vô tình chúng ta đang
tạo một khoảng cách với trẻ, như vậy sẽ rất khó khăn trong việc lôi cuốn trẻ vào
trò chơi.
- Trong trò chơi, người quản trò rất quan trọng, cuộc chơi có hào hứng hấp
dẫn hay không là nhờ sự khéo léo, linh hoạt nhạy bén của người quản trò.
- Trong quá trình tổ chức trò chơi cho học sinh, bản thân chúng ta phải luôn
gần gũi, động viên, vui vẻ cởi mở tạo không khí vui tươi hào hứng bằng dáng vẻ
hài hước, dí dỏm, hấp dẫn gây tiếng cười làm cho học sinh cảm thấy thoải mái
2.3.5. Làm tốt công tác chuẩn bị và tổ chức trò chơi.
- Công tác chuẩn bị:
Người ta thường nói nếu chuẩn bị tốt chúng ta đã hoàn thành 50% nhiệm
vụ cần làm. Trong tổ chức trò chơi dân gian cũng vậy nếu chuẩn bị tốt chúng ta
sẽ tổ chức trò chơi rất đơn giản và dễ thành công. Vậy chúng ta cần chuẩn bị
những gì?
Theo bản thân tôi chuẩn bị như sau:
- Thiết kế kịch bản cho trò chơi, Bao gồm:
+ Tên trò chơi.
+ Lời ca bài Đồng dao(nếu có).
+ Mục đích, yêu cầu của trò chơi.
+ Cách chơi, luật chơi.
+ Các phương tiện đồ dùng cần thiết cho trò chơi (sân bãi, đồ dùng thiết bị
phục vụ trò chơi)
+ Cách đánh giá, thang điểm và gải thưởng(nếu có).
+Chuẩn bị thêm đồ dùng y tế ( nếu cần dùng)
- Tiến hành tổ chức trò chơi:
Sau khi mọi công tác chuẩn bị đã hoàn tất chúng ta tổ chức cho các em tham
gia chơi. Thông thường tôi tổ chức như sau:
+ Nêu tên trò chơi và giải thích ngắn gọn ý nghĩa của trò chơi.
+ Nêu yêu cầu của trò chơi.
+ Phổ biến luật chơi, nêu rõ cách chơi, hiệu lệnh, phân việc, cách thức làm
việc.
8
+ Công bố trọng tài (có thể là giáo viên cùng với học sinh trong lớp).
+ Tiến hành trò chơi: Hô hiệu lệnh dứt khoát cho các nhóm đồng loạt tiến
hành. Trọng tài chú ý quan sát, điều chỉnh, giúp đỡ các thành viên về cách chơi,
kịp thời uốn nắn những lệch lạc.
Học sinh trường TH Quảng Hưng đang chơi trò chơi : Kéo co (dùng tay kéo)
- Cách chơi 2:
+ Quản trò chia các bạn chơi thành 2 đội có số người bằng nhau, đứng đối
diện nhau.
+ Dùng 1 dây thừng dài có buộc một cái khăn hay dải vải màu vào chính
giữa dây và cho 2 đội nắm vào dây.
+ Khi có hiệu lệnh chuẩn bị thì hai đội vào vị trí, tay cầm dây thừng đ ứng
phía dưới vạch giới hạn của đội mình và trong tư thế chuẩn bị.
+ Khi có hiệu lệnh bắt đầu, các đội tìm cách kéo đội bạn qua được vạch quy
định giữa sân và kéo sang vạch giới hạn của đội mình thì đội đó thắng cuộc.
Hoặc nếu một đội nào đó bị ngã, bị đứt đoạn thì cũng thua cuộc.
+ Tiến hành kéo 3 keo, nếu bên nào thắng 2 keo thì đội đó thắng trong lượt
chơi đó.
4.Tiến hành chơi:
- Giáo viên hoặc quản trò chọn đội và tổ chức cho các em chơi thử sau đó
chơi thật. Giáo viên quan sát giúp đỡ các đội chơi. Khi thấy các đội chơi mệt
giáo viên có thể dừng cuộc chơi và nhận xét đánh giá và tuyên dương những bạn
chơi nhiệt tình.
- Tuyên dương, khen hưởng đội thắng (nếu là tổ chức thi)
10
Trò thứ hai: Trò chơi: “Rồng rắn lên mây”
Học sinh trường TH Quảng Hưng đang chơi trò chơi : Rồng rắn lên mây
1. Mục tiêu:
- Rèn luyện phản xạ nhanh nhẹn, sức khỏe, tính đồng đội, kỉ luật.
- Tạo không khí sôi nổi trong học tập, sinh hoạt.
2. Chuẩn bị: Địa điểm chơi: Sân chơi khoảng 10m x 10m
Rồng rắn: - Cho xin cái dao.
Thầy thuốc: - Dao làm gì?
Rồng rắn: - Chặt cá.
Thầy thuốc: - Cho xin cái đầu.
Rồng rắn: - Đầu xương đầu xẩu.
Thầy thuốc - Xin khúc giữa.
Rồng rắn: - Những máu cùng me
Thầy thuốc: - Cho xin cái đuôi.
Rồng rắn: - Tha hồ mà đuổi.
Lúc đó thầy thuốc phải tìm cách làm sao mà bắt cho được người cuối cùng
trong hàng.
Ngược lại, thì người đứng đầu phải dang tay chạy, cố ngăn cản không cho
người thầy thuốc bắt được cái đuôi của mình, trong lúc đó cái đuôi phải chạy và
tìm cách né tránh thầy thuốc. Nếu thầy thuốc bắt được người cuối cùng thì người
đó phải ra làm thầy thuốc.
Nếu đang chơi dằng co giữa chừng mà rồng rắn bị đứt ngang thì tạm ngừng
để nối lại và tiếp tục trò chơi.
Giáo viên phổ biến luật chơi: Trong một khoảng thời gian quy định thầy
thuốc phải bắt được khúc rắn. Thầy thuốc dùng tay đập được khúc rắn nào (bạn
nào) bạn đó sẽ đóng vai thầy thuốc, trò chơi lại diễn ra từ đầu.
GV cử học sinh làm trọng tài
- Tiến hành chơi. Chia lớp thành hai nhóm, lần lượt từng nhóm một.
- Chơi thử - Chơi thật. GV quan sát, giúp đỡ.
- Tuyên dương, khen hưởng đội thắng (nếu là tổ chức thi)
Trò thứ ba: Trò chơi “ Cướp cờ’
1.Dụng cụ:
+Một khoảng sân rộng, sạch sẽ, thoáng mát, an toàn.
+ Một cái cờ cầm tay hoặc cái khăn voan bất kì tượng trưng cho cờ
+ Một vòng tròn ở trung tâm của hai đội chơi làm vòng chứa cờ.
+ Vạch xuất phát củng là đích của 2 đội.
trò chơi dân gian khác cũng vô cùng thích thú và bổ ích. Mỗi trò chơi có cách
chơi khác nhau nhưng khi chuẩn bị và tổ chức thì cũng phải tuân thủ theo những
gì đã nêu ở trên.
2.4. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN.
Qua một quá trình tổ chức thực hiện với nhiều biện pháp và sự nổ lực của
bản thân. Có nhiều kết quả cụ thể:
- HS Tích cực tham gia tìm hiểu các trò chơi dân gian.
- Đa số các em nắm được cách thức chơi một số trò chơi dân gian.
- Biết cách tổ chức trò chơi, thuộc được nhiều bài hát Đồng dao.
- Một số em đã có sự sáng tạo trong khi tham gia chơi trò chơi.
- Qua việc chơi trò chơi giúp các em rèn được thể chất, phản xạ nhanh,
khéo léo, thể hiện tinh thần tập thể, đoàn kết với nhau hơn.
- Sau giờ chơi, các em có hứng thú tích cực tham gia vào các hoạt động
học tập, chất lượng học tập nâng lên rõ rệt.
- HS mở rộng kiến thức và có thêm hiểu biết về trò chơi dân gian.
13
- Hầu hết các em hứng thú tham gia các trò chơi một cách tích cực. Không
những các em tham gia mà còn động viên các bạn cùng tham gia.
Tính đến giữa học kỳ II năm học 2016 - 2017, cũng bằng phương pháp
khảo sát đối với 30 em học sinh mà tôi đã khảo sát đầu năm học này, kết quả thu
được như sau
Số học sinh Số học sinh Số học sinh Số học
Số học sinh Số học
không thích ham thích
hiểu biết về sinh tự
biết tự tổ
sinh sáng
SL
83,3% 27
TL
SL
90% 20
TL
SL
66,6% 15
TL
50%
Như vậy sau khi áp dụng các biện pháp cũng như các kinh nghiệm trong
tổ chức trò chơi tôi nhận thấy 100% học sinh đều ham thích trò chơi dân gian,
số học sinh hiểu biết, mạnh dạn, tự tin, biết tự tổ chức và sáng tạo trong khi chơi
tăng lên đáng kể. Đó cũng là thành quả của quá trình nỗ lực nghiên cứu và áp
dụng những biện pháp, kinh nghiệm mà bản thân đã đúc rút ra trong quá trình
công tác.
3. KẾT LUẬN – KIẾN NGHI
3.1. Kết luận
3.1.1. Bài học kinh nghiệm:
Sau khi nghiên cứu và tổ chức trò chơi dân gian tôi nhận thấy để tổ
chú ý đến khâu vệ sinh vì người chơi thường ngồi bệt xuống đất.
Tốt nhất là nhà trường nên lựa chọn các trò chơi mang tính cộng đồng, nhất
là trò chơi có các bài hát đồng dao. Không chỉ sôi động mà còn nâng cao nhận
thức về văn học. Một điều nữa là không phải trò chơi nào các em học sinh cũng
chơi được mà phải có thầy cô tổ chức hướng dẫn, làm sao trong giờ nghỉ các em
chơi được nhiều trò hơn. Cuối cùng, việc đưa trò chơi dân gian vào lớp học phải
lưu ý tới đối tượng học sinh, tùy thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất cho phép của
nhà trường, đảm bảo an toàn cho học sinh, tạo không khí thoải mái và không hề
gây áp lực cho các em.
Trên đây là “Một số kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả khi tổ chức
các trò chơi dân gian ở trường tiểu học” ít ỏi của tôi. Rất mong các đồng chí
đọc, góp ý và xây dựng để sáng kiến kinh nghiệm này của tôi được hoàn chỉnh
hơn và áp dụng thực tế cuộc sống được tốt hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA BGH
Thanh Hóa, ngày 13 tháng 4 năm 2017
Tôi xin cam đoan SKKN là do tôi tự viết
không sao chép của người khác.
Người viết SKKN
Đỗ Thị Loan
15
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Những trò chơi dân gian phổ thông và vui nhộn dành cho thiếu nhi
Tác giả: Đỗ Biên Thùy, Mai Hùng Tâm
NXB Trẻ
2009-2010
Một số biện pháp rèn
đọc thành tiếng cho
học sinh lớp 3 Trường
Tiểu học Quảng Hưng
C
2013-2014
Tên đề tài SKKN
Kết quả
đánh giá
xếp loại
Cấp đánh giá
xếp loại
Sở GD và ĐT
Thanh Hóa
Thành phố ngày 13/4/2017
Người viết
Đỗ Thi Loan
17
Copyright: Tài liệu đại học ©