Môc lôc


A- mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lợc đã để lại cho
dân tộc ta, con cháu mai sau một niềm tự hào to lớn. Thắng lợi đó trớc hết là
thắng lợi của ý chí Thà hi sinh tất cả chứ không chịu mất nớc, nhất định không
chịu làm nô lệ. Đồng thời là thắng lợi của đờng lối chiến lợc, sách lợc và phơng
pháp tiến hành cách mạng đúng đắn, sáng tạo của Đảng. Ngày nay, nghiên cứu
về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lợc, không ngoài mục đích nêu
cao niềm tự hào của dân tộc Việt Nam anh hùng, của một Đảng cộng sản Việt
Nam quang vinh. Mặt khác giúp chúng ra rút ra những kinh nghiệm, những bài
học quý báu cho công tác thực tiễn. Một trong những bài học có giá trị lớn nhất
là: Phát huy sức mạnh tổng hợp trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lợc.
Với đờng lối chính trị, phơng pháp cách mạng đúng đắn, Đảng ta đã phát
động cuộc chiến tranh nhân dân, tạo nên một thế trận cả nớc đánh giặc, phát huy
đợc tối đa sức mạnh dân tộc, tranh thủ tối đa sức mạnh của thời đại làm nên
thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Ngày nay, trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nớc ta, bài học đó
vẫn giữ nguyên giá trị của về mặt lý luận và thực tiễn, chúng ta muốn xây dựng
thành công chủ nghĩa xã hội, không những phải có một đờng lối chính trị đúng
đắn mà còn phải có phơng pháp để huy động sức ngời, sức của trong và ngoài nớc, nhằm phát huy sức mạnh dân tộc, tranh thủ sức mạnh thời đại trong điều kiện
mới.
Tôi chọn đề tài Phơng pháp phát huy sức mạnh tổng hợp của Đảng cộng
sản Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954) với
dụng ý tìm hiểu và đi sâu vào nghiên cứu, thấy rõ vai trò của Đảng trong lãnh
đạo nhân dân kháng chiến.

2

3


Pháp, đánh giá thành quả của việc thực hiện phơng pháp đó, nhằm giúp thế hệ
ngày nay và mai sau rút ra đợc phơng pháp cách mạng đúng trong sự nghiệp xây
dựng chủ nghĩa xã hội và bỏ về tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Đồng thời góp phần
làm tăng thêm lòng tự hào, tự tôn dân tộc, ý thức trách nhiệm, biết trân trọng, kế
tục và phát huy tinh thần cách mạng cha anh để lại.
4. Phơng pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu đề tài này, trên cơ sở phơng pháp luận của chủ nghĩa MácLêNin, tôi sử dụng phơng pháp lịch sử kết hợp với phơng pháp phân tích, tổng
hợp để trình bày, lý giải các sự kiên lịch sử, các hình thức và phơng pháp cách
mạng đợc vận dụng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp một cách có
luận cứ khoa họa và cơ sở thực tiễn.
5. ý nghĩa đề tài
Bằng kết quả đạt đợc, đề tài có thể phát triển hơn cho việc nghiên cứu,
giảng dạy lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam, nhằm nâng cao hơn tri thức trong
khóa học.
6. Cấu trúc đề tài
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, nội dung chính của đề tài gồm ba chơng.
Chơng 1: Lý luận chung về phơng pháp cách mạng.
Chơng 2: Phát huy sức mạnh tổng hợp của Đảng cộng sản Việt Nam trong
cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954).
Chơng 3: Những thành công của Đảng cộng sản Việt Nam trong kháng
chiến chống thực dân Pháp (1945-1954).

4


B- Nội dung
Chơng 1

tạo thì cách mạng không thể thành công.
1.2. Tầm quan trọng của phơng pháp cách mạng

Phơng pháp cách mạng là một bộ phận hữu cơ trong đờng lối cách mạng
của Đảng, phơng pháp cách mạng đảm bảo thực hiện thắng lợi những mục tiêu,
nhiệm vụ cách mạng theo đờng lối của Đảng. Định ra mục tiêu nhiệm vụ chiến lợc đúng đắn là điều quyết định nhất, nhng cha đủ mà còn phải có phơng pháp
tiến hành sát hợp đảm bảo đa cách mạng đến thành công, hạn chế đợc nhiều khó
khăn tổn thất.
Bàn về tầm quan trọng của phơng pháp cách mạng Hồ Chí Minh đã nói:
Mục đích có đồng trí, đồng tâm phải biết cách làm thì mới thắng lợi đợc.
Nhận thức đợc tầm quan trọng của phơng pháp cách mạng, trong suốt hơn
70 năm qua Đảng ta không ngừng nghiên cứu lý luận chủ nghĩa Mác-LêNin làm
giàu trí tuệ cách mạng. Không những tổng kết đúc rút kinh nghiệm từ thực tiễn
cách mạng nớc ta mà còn biết chọn lọc kinh nghiệm các nớc khác để áp dụng
vào hoàn cảnh cụ thể của nớc ta. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến những thành
công to lớn trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của Đảng cộng sản
Việt Nam.
1.3. Một số đặc điểm quy định phát huy sức mạnh tổng hợp trong
cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954)

Nhân dân ta tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trong điều
kiện, một nớc nông nghiệp, nông dân chiếm 90% dân số. Độc lập dân tộc, ruộng
đất cho dân cày là nguyện vọng cơ bản của nhân dân ta. Vì vậy, trong cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp, ngoài mục tiêu độc lập dân tộc còn phải từng
bớc đem lại quyền tự do dân chủ cho nhân dân là để động viên bồi dỡng sức dân,
tạo điều kiện để huy động sức ngời, sức của cho cuộc kháng chiến đảm bảo cho

6



tổng hợp bao gồm những nhân tố làm nên sức mạnh của toàn dân tộc và kết hợp
với sức mạnh của thời đại.
Tóm lại, t tởng xuyên suốt đờng lối kháng chiến chống thực dân Pháp là t tởng toàn dân kháng chiến với khẩu hiệu: Mỗi ngời dân là một chiến sĩ, mỗi
xóm làng là một pháo đài. Toàn dân đánh giặc đã tạo nên sức mạnh tổng hợp
của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Cho nên ta đã khắc phục đợc những
nhợc điểm và khó khă tởng chừng không thể nào khắc phục đợc.
Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đã chứng minh sự
thật về đờng lối cách mạng của Đảng ta. Đảng đã lãnh đạo, phát huy sức mạnh
tổng hợp đủ sức đánh bại thực dân Pháp. Có thể khẳng định: Phát huy sức mạnh
tổng hợp là một nét đặc sắc trong phơng pháp cách mạng của Đảng ta. Trong
giai đoạn hiện nay, đây là một bài học quý báu cần đợc vận dụng để xây dựng
thành công chủ nghĩa xã hội.
Chơng 2
Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp (1945-1954)
2.1. Xây dựng hậu phơng, căn cứ địa kháng chiến, nhân tố quyết
định thắng lợi của cuộc kháng chiến

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), Đảng ta đã sớm
nhận thức đợc tầm quan trọng và quy luật của xây dựng hậu phơng, căn cứ địa
kháng chiến coi đó là một bộ phận chiến lợc quan trọng của đờng lối chiến tranh
nhân dân mà nhân dân giải quyết vấn đề quyết tử: Dựa vào đâu, lấy sức đâu mà
đánh giặc. Nói cách khác là giải quyết vấn đề đất đứng chân và tiềm lực để
kháng chiến, Đảng ta không ngừng chỉ đạo quân và dân ta ra sức xây dựng, củng
cố và phát triển hậu phơng căn cứ kháng chiến, tạo đợc cho mình chỗ dựa vững
chắc và sức mạnh to lớn để chiến thắng kẻ thù.

8



dân thực hiện vũ trang toàn dân, lấy lực lợng ba thứ quân làm nòng cốt cho toàn
dân kháng chiến đợc phát triển mạnh mẽ.
Về văn hóa xã hội: Nền văn hóa mới, con ngời mới vừa là sản phẩm của
chế độ dân chủ nhân dân.
Nội dung chủ yếu của mọi họat động văn hóa, giáo dục là động viên lòng
yêu nớc, căm thù giặc, ý chí quyết chiến, quyết thắng đấu tranh cho độc lập, tự
do, thống nhất tổ quốc. Đồng thời xóa bỏ tàn tích phong kiến, những tệ nạn xã
hội cũ để lại, xây dựng nền văn hóa cách mạng.
2.1.2. Xây dựng căn cứ địa kháng chiến
Đi đôi với việc xây dựng hậu phơng vững chắc về mọi mặt, Đảng ta rất
quan tâm đến việc xây dựng căn cứ địa kháng chiến. Không những xây dựng căn
cứ địa tại chỗ mà còn xây dựng căn cứ địa chung cho cả nớc.
ở Nam Bộ, Đảng đã lãnh đạo xây dựng căn cứ Đồng Tháp Mời, căn cứ địa
U Minh và căn cứ địa ở từng địa phơng. Từ đây mà cùng với căn cứ địa trong cả
nớc tiến hành cuộc kháng chiến.
Các an toàn khu, căn cứ địa của Trung Ương và địa phơng đợc xây dựng ở
các mức độ khác nhau nhng đều đợc xây dựng và củng cố vững chắc đảm bảo
vừa tiện chỉ huy vừa có khả năng chống lại nhiều cuộc tấn công của địch.
Bên cạch các vùng tự do là: Đất căn bản của ta, quân và dân ta còn xây
dựng các căn cứ địa du kích và khu du kích trong vùng bị tạm chiếm, lấy đó làm
đất đứng chân và huy động đợc phần nào tiềm lực của nhân dân để đánh giặc.
Trong vùng địch kiểm soát, quân và dân ta cũng xây dựng đợc các cơ sở ở
nhiều thành phố, thị xã, thì trấn và nhiều vùng rộng lớn khác ở nông thôn.
Với hệ thống căn cứ địa đợc xây dựng đa dạng và rộng rãi nh trên, hậu phơng chiến tranh nhân dân của ta đã cơ bản đáp ứng đợc về nhu cầu ngời và của
cho kháng chiến.
2.2 Tổ chức lực lợng toàn dân kháng chiến

10



Nhân dân ta tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trong điều
kiện bị các thế lực đế quốc bao vây cô lập. Nớc Việt Nam dân chủ cộng hòa vừa
mới thành lập cha đợc các nớc trên thế giới công nhận.
Trong điều kiện đó, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn trân trọng kế thừa
và phát huy truyền thống, kinh nghiệm của cha ông về chiến tranh ngoại giao,
luôn biết lấy chính nghĩa để thắng bạo tàn, phá vỡ thế bao vây cô lập của các thế
lực đế quốc. Cùng với phơng châm Tự lực cánh sinh coi trọng việc xây dựng,
phát triển lực lợng cách mạng, thúc đẩy phong tro cách mạng ở trong n ớc,
đồng thời tích cực vận động các lực lợng cách mạng và tiến bộ trên thế giới,
cùng phối hợp hành động chống kẻ thù là chủ nghĩa đế quốc, thực dân, gắn liền
cách mạng nớc ta với phong trào cách mạng thế giới.
Cuộc kháng chiến chống thực dân pháp, cùng với đờng lối đoàn kết, liên
minh với Loà, Campuchia Đảng ta cũng đã đề ra đờng lối đoàn kết , tranh thủ sự
đồng tình, ủng hộ của nhân dân thế giới một cách rộng rãi đối với cuộc kháng
chiến của chúng ta.
Trên cơ sở đó, Đảng và chính phủ ta đã chủ trơng mở cuộc tiến công trên
mặt trận ngoại giao để phối hợp với cuộc tiến công chiến lợc Đông Xuân
1953-1954.
Ngày 26/11/1953, trả lời phỏng vấn báo Thuỵ Điển Expressen về vấn đề
chấm dứt chiến tranh Đông Dơng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói rõ quan
điểmcủa nhân dân ta: Cơ sở của việc đình chiến ở Việt Nam là chính phủ Pháp
thật thìa tôn trọng nền độc lập thực sự của nớc Việt Nam, Việc thơng lợng
đình chiến chủ yếu là một việc chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà với chính
phủ Pháp [Hồ Chí Minh toàn tập].
Tuyên bố của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gây tiếng vang lớn tại Pháp và thế
giới. Sức ép của d luận đã buộc chính phủ Pháp tuyên bố muốn biết lập trờng
của phái bên kia (tức Việt Nam dân chủ cộng hoà) bằng con đờng chính thức và

12


Thứ nhất: Có sự lãnh đạo vững vàng của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ
Chí Minh với đờng lối chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện, lâu dài và dựa
vào sức mình là chính, có sức mạnh động viên và tổ chức toàn dân đáng giặc.
Thứ hai: Có sự đoàn kết chiến đấu của toan dân tập hợp trong mặt trận dân
tộc thống nhất rộng rãi. Mặt trận liên việt đợc xây dựng trên nền tảng khối liên
minh công nông và trí thức vứng chắc.
Có lực lợng vũ trang gồm ba thứ quân do Đảng ta trực tiếp lãnh đạo ngày
càng vững mạnh, chiến đầu dũng cảm, mu lợc, tài trí, là lực lợng quyết định tiêu
diệt địch trên chiến trờng, đè bẹp ý chí xâm lợc của địch giải phóng đất nớc.
Có chính quyền dân chủ nhân dân, của dân, do dân, vì dân đợc giữ vững,
chủng cố và lớn mạnh làm thành công cụ sắc bén tổ chức toàn dân kháng chiến
và xây dựng chế độ mới.
Có sự liên minh chiến đấu keo sơn giữa ba dân tộc Việt Nam, Lào,
Campuchia cùng chống một kẻ thù chung, có sự đồng tình, giúp đỡ của Trung
Quốc, Liên Xô, các nớc xã hội chủ nghĩa, các dân tộc yêu chuộng hoà bình trên
thế giới, kể cả nhân dân tiến bộ pháp.
Nhân dân ta cùng với nhân dân Lào và Campuchia đã đập tan ách thống trị
của chủ nghĩa thực dân ở ba nớc Đông dơng. Thắng lợi của nhân dân Việt Nam
đã mở đầu sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ, trớc hết là hệ thống thuộc địa
của Pháp, cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.
Đánh giá về ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lợc, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: "Lần đầu tiên trong lịch sử, một nớc thuộc
địa nhỏ, yếu đã đánh thắng một nớc thực dân hùng mạnh. Đó là một thắng lợi vẻ
vang của các lực lợng hoà bình, dân chủ và xã hội chủ nghĩa trên thế giới".

3.2 Giá trị lý luận và thực tiễn về kinh nghiệm lãnh đạo của
Đảng.

14


cách mạng, chống lại chiến tranh xâm lợc. Với ý chí "thà hi sinh tất cả chứ
không chịu mất nớc, không chịu làm nô lệ". Sức mạnh dân tộc đó đợc nhân lên
gấp bội khi quân và dân ta nhận đợc sự giúp đỡ, sự cỗ vũ, động viên vô cùng to
lớn của nhân dân các nớc xã hội chủ nghĩa, các lực lợng hoà bình dân chủ, tiến
bộ trên thế giới kể cả nhân dân tiến bộ Pháp.
Tình khoa học của phơng pháp cách mạng trong cuộc kháng chiến chống
thực dân Pháp thể hiện phơng pháp sử dụng bạo lực cách mạng, kết hợp chặt chẽ
đấu tranhh quân sự, đấu tranh chính trị và đến một giai đoạn nào đó thì kết hợp
chặt chẽ hai lực lợng và hai hình thức đấu tranh cơ bản là chính trị và quân sự.
Kết hợp ba thứ quân: Bộ đội chủ lực, bộ đội địa phơng và dân quân du kích, kết
hợp chiến tranh du kích với chiến tranh chính quy giữa đánh lớn, đánh vừa và
đánh nhỏ. Thực hiện làm chủ để tiêu diệt địch, tiêu diệt địch để làm chủ. Nắm
vững phơng châm chiến lợc đánh lâu dài. Đồng thời biết tạo thời cơ và nắm vứng
thời cơ, mở nhiều trận chiến công chiến lợc làm thay đổi nhanh chóng cục diện
chiến tranh để giành thắng lợi. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và can
thiệp Mỹ là sản phẩm đích thực của đờng lối chiến tranh của Đảng công sản Việt
16


Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là nét độc đáo trong nghệ thuật lãnh đạo
nhân dân của Đảng ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp tạo nên sức
mạnh tổng hợp to lớn làm nên chiến thắng vang dội.
Từ phơng pháp phát huy sức mạnh tổng hợp trong cuộc kháng chiến chống
thực dân Pháp xâm lợc đã để lại cho Đảng và nhân dân ta nhiều kinh nghiệm quý
báu, trong đó có kinh nghiệm về công tác tổ chức, công tác t tởng, sự vận dụng
sáng tạo lý luận cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin trong điều kiện hoàn
cảnh Việt Nam.
Có đờng lối kháng chiến đúng đắn là nhân tố đầu tiên của thắng lợi nhng đờng lối đó sẽ chỉ nằm trên bàn giấy nếu không có công tác t tởng, công tác tổ
chức, biến đờng lối của Đảng thành hành động của hàng chục triệu quần chúng.
Mục tiêu của công tác t tởng là làm cho cán bộ, Đảng viên, quần chúng

nội dung cách thức và biện pháp quyết định thắng lợi của cách mạng. Đờng lối
đổi mới của Đảng tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (12/1986) với t tởng
chỉ đạo phát huy mọi năng lực sản xuất hiện có, khái thác mọi tiềm năng đất nớc, đặc biệt là tiềm năng con ngời. tranh thủ sự giúp đỡ quốc tế để phát triển lực
lợng sản xuất đi đôi với hoàn thiện quan hệ sản xuất mới nhằm kết hợp sức mạnh
dân tộc và sức mạnh thời đại đa đất nớc thoát khỏi khủng hoảng và xây dựng
thành công chủ nghĩa xã hội. Đờng lối đó đã trở về.

18


Tài liệu tham khảo
1. Chỉ thị "kháng chiến kiến quốc" của BCH TW Đảng 25/11/1945 và nghị
quyết hội nghị cán bọ TW Đảng ngày 31/7/1946.
2. Cuộc khánh chiến thần thánh của nhân dân Việt Nam. NXB Sự thật, HN
1959.
3. Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia, HN 1995.
4. Lịch sử cuộc khánh chiến thống thực dân Pháp 1945-1954, tập II, bộ
quốc phòng Viện lịch sử quân sự Việt Nam. NXB Quôn đội nhân dân, HN 1995.
5. Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam, chơng trình cao cấp, NXB Chính trị
quốc gia HN 1997.
6. Tổng kết cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Thắng lợi và bài học
kinh nghiệm. NXB Chính trị quốc gia HN 1996.
7. Trờng Chinh: Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Việt Nam, NXB Sự
thật, HN 1975, tập II.
8. Văn kiện Đảng 25/11/1945-31/12/1947, NXB Sự thật, HN 1969.
9. Văn kiện Đảng 1946-1954, Ban nghiên cứu lich sử Đảng TW, HN 1978,
tập I.

19