BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

VÕ THÀNH ĐẠT

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG AN NHÂN DÂN

LUẬN ÁN TIẾN SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

VÕ THÀNH ĐẠT

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG AN NHÂN DÂN

Chuyên ngành: quản lý giáo dục
Mã số: 62.14.01.14

LUẬN ÁN TIẾN SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:
GS.TS.Nguyễn Lộc
PGS.TS.Vương Thanh Hương

HÀ NỘI, 2014

BD:
CAND:
CBQL:
CSND:
ĐH:
ĐNGV:
GD:
GDĐH:
GV:
NNL:
QLGD:
QLĐNGV:
QLNNL:
QLNS:

An ninh nhân dân
Bồi dưỡng
Công an nhân dân
Cán bộ quản lý
Cảnh sát nhân dân
Đại học
Đội ngũ giảng viên
Giáo dục
Giáo dục đại học
Giảng viên
Nguồn nhân lực
Quản lý giáo dục
Quản lý đội ngũ giảng viên
Quản lí nguồn nhân lực
Quản lý nhân sự

đội ngũ giảng viên
Bảng 2.13. Mức độ thực hiện đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên

88
90
92
94
100
103
104
105
106

Bảng 2.14. Thống kê kết quả ĐNGV được đào tạo, bồi dưỡng trong 3 năm
học vừa qua
Bảng 2.15. Nhận thức về việc đánh giá và sàng lọc đội ngũ giảng viên

116

Bảng 2.16. Mức độ hiệu quả của việc đánh giá và sàng lọc ĐNGV
Bảng 2.17. Mức độ hài lòng về cơ chế, chính sách đối với giảng viên
Bảng 3.1. Phiếu đánh giá giảng viên
Bảng 3.2. Kết quả khảo nghiệm về tính cấp thiết của các giải pháp

122
125
173
190

Bảng 3.3. Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất


Trang
15
26
58
59
64
176
195


MỤC LỤC

Nội dung

Trang

LỜI CAM ĐOAN

i

LỜI CẢM ƠN

ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

iii

DANH MỤC CÁC BẢNG


6. Phương pháp nghiên cứu

4

7. Phạm vi nghiên cứu

6

8. Những luận điểm bảo vệ

6

9. Đóng góp mới của luận án

6

10. Bố cục luận án

7

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
ĐẠI HỌC
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

8
8

1.1.1 Ở nước ngoài


1.3.2. Một số xu thế phát triển của trường đại học

35


1.3.2.1. Xu thế phát triển chung

35

1.3.2.2. Xu thế đại chúng hóa giáo dục

36

1.3.2.3. Xu thế quốc tế hóa giáo dục

36

1.3.2.4. Xu thế tự chủ, chịu trách nhiệm xã hội của trường đại học

38

1.4. Quản lý đội ngũ giảng viên các trường đại học theo tiếp cận quản lý
nguồn nhân lực
1.4.1. Khái niệm, vị trí và vai trò của giảng viên

38
38

1.4.1.1. Khái niệm giảng viên


1.4.2.5. Đánh giá và sàng lọc đội ngũ giảng viên

53

1.4.2.6. Xây dựng và thực hiện chính sách đãi ngộ đội ngũ giảng viên

61

1.4.2.7. Công nghệ thông tin trong quản lý đội ngũ giảng viên

61

Kết luận Chương 1.

Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG AN NHÂN DÂN
2.1. Quá trình phát triển các trường đại học Công an nhân dân

65
66
66

2.1.1. Cơ cấu, tổ chức và mạng lưới

66

2.1.2. Ngành và chuyên ngành đào tạo đại học công an nhân dân

67



2.3. Thực trạng đội ngũ giảng viên các trường đại học công an nhân dân

84
84

2.3.1. Số lượng, cơ cấu, trình độ đào tạo của đội ngũ giảng viên

84

2.3.2. Trình độ lý luận, chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ giảng viên

90

2.3.3. Trình độ ngoại ngữ, tin học của đội ngũ giảng viên

94

2.4. Thực trạng quản lý đội ngũ giảng viên của các trường đại học công
an nhân dân

100

2.4.1. Khái quát chung về nghiên cứu thực trạng

100

2.4.2. Kết quả nghiên cứu khảo sát

102


2.6.3. Kinh nghiệm của Canada

143

2.6.4. Kinh nghiệm của Trung Quốc

144

2.6.5. Kinh nghiệm của Úc

146

Kết luận Chương 2.

148

Chương 3. NỘI DUNG CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ
GIẢNG VIÊN TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG AN NHÂN

150

DÂN
3.1. Định hướng phát triển của các trường đại học Công an nhân dân
3.1.1. Mục tiêu chung phát triển giáo dục đào tạo trong công an nhân
dân
3.1.2. Mục tiêu cụ thể phát triển giáo dục đào tạo trong công an nhân
dân
3.1.3. Xây dựng đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục


3.3. Các giải pháp đề xuất

156

3.3.1. Đổi mới quy hoạch và đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên

156

3.3.2. Đổi mới công tác tuyển dụng, sử dụng đội ngũ giảng viên

162

3.3.3. Xây dựng và hoàn thiện chính sách đãi ngộ đội ngũ giảng
viên
3.3.4. Hoàn thiện quy trình đánh giá giảng viên

3.3.5. Tạo lập hệ thống thông tin quản lý đội ngũ giảng viên
3.3.6. Xây dựng môi trường tự chịu trách nhiệm xã hội trong các
trường đại học công an nhân dân
3.4. Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề
xuất
3.4.1. Những vấn đề chung về khảo nghiệm
3.4.2. Kết quả khảo nghiệm

165
168
178
183

188


Kết luận và kiến nghị

204

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ

207

TÀI LIỆU THAM KHẢO

208

PHỤ LỤC

216



MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Công an nhân dân (CAND) được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ bảo vệ an
ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và các
vi phạm pháp luật khác. Trước yêu cầu, nhiệm vụ của công cuộc xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc, lực lượng CAND đã được xây dựng và không ngừng lớn mạnh, đảm đương
tốt trọng trách được giao. Để có đội ngũ cán bộ Công an lớn mạnh như hiện nay,
công tác giáo dục đào tạo lực lượng CAND có vai trò, vị trí và ý nghĩa rất quan
trọng.
Nghị quyết 04 của Đảng Ủy Công an Trung ương về phát triển giáo dục đào
tạo và khoa học công nghệ của lực lượng CAND trong thời kỳ Công nghiệp hóa hiện đại hóa đã xác định: “Tập trung phát triển nâng cao chất lượng giáo dục - đào

chính, cảnh sát giao thông, cảnh sát vũ trang, cảnh sát môi trường, cảnh sát phòng
chống tội phạm công nghệ cao, cảnh sát quản lý và cải tạo phạm nhân, kỹ thuật hình
sự, an ninh điều tra.
Để thực hiện đổi mới cơ bản, toàn diện và nâng cao chất lượng giáo dục đào
tạo, góp phần bảo đảm tốt công tác xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ CAND
trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế,
vấn đề cấp thiết đầu tiên là phải xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên
(ĐNGV) các trường CAND. Đội ngũ này cần đủ số lượng, bảo đảm chất lượng và
hợp lý về cơ cấu, đáp ứng với mục tiêu, yêu cầu của các chương trình, đề án của Nhà
nước về giáo dục đào tạo, sẽ là một trong những tiền đề quan trọng cho sự phát triển
bền vững của đội ngũ cán bộ, chiến sỹ CAND.
Với ý nghĩa nêu trên, vấn đề QLĐNGV các trường đại học CAND được đặt ra
như một đòi hỏi tất yếu đối với các cấp quản lý, đặc biệt là với các chủ thể quản lý
của các trường đại học CAND. Tuy nhiên, lựa chọn mô hình, lý thuyết quản lý nào là
phù hợp với xu thế đổi mới quản lý giáo dục hiện nay và phù hợp với thực tiễn quản
lý GV ở các trường Đại học CAND hiện nay là câu hỏi đầu tiên cần phải giải đáp.
QLĐNGV trong trường đại học hiện nay ở nước ta, đặc biệt là ở các trường
đại học CAND vẫn chịu ảnh hưởng của quản lý hành chính nhân sự, hệ quả của thời
gian dài quản lý theo chế độ tập trung bao cấp của đất nước. Cần tìm hiểu những tiếp
cận mới, tiếp cận QLNNL. Vì vậy, bối cảnh đổi mới quản lý giáo dục (QLGD) đặt ra
các yêu cầu phải đổi mới QLĐNGV để đáp ứng phù hợp với mục tiêu, yêu cầu của
giai đoạn đổi mới và hội nhập. Việc nghiên cứu QLĐNGV là một yêu cầu tất yếu và
khách quan của các trường đại học Việt Nam, trong đó có các trường Đại học
CAND.
Để góp phần nâng cao chất lượng QLĐNGV trong các trường Đại học
CAND, đồng thời giải quyết đòi hỏi của thực tiễn công tác xây dựng lực lượng Công
2


an và công tác chiến đấu của Công an, chúng tôi đã lựa chọn đề tài: “Giải pháp

6.1. Phương pháp luận
3


Tiếp cận phương pháp lịch sử - logic cho phép nghiên cứu những vấn đề cơ
bản của sự hình thành và phát triển của QLNNL trong điều kiện lịch sử và theo
những mốc thời gian cụ thể, những mặt hạn chế, nguyên nhân và lô gíc phát triển của
QLNNL.
Tiếp cận mục tiêu là đích cần đạt tới, làm mốc để định hướng cho các hoạt
động quản lý ĐNGV, hướng tới sự phù hợp của việc quản lý ĐNGV trong tổng thể
quản lý nhà trường khi áp dụng QLNNL. Những mục tiêu đó do các Nghị quyết của
Đảng, của Chính phủ và các văn bản quy định trên nền tảng quy mô, chất lượng và
hiệu quả của GDĐH. Đồng thời quản lý ĐNGV theo tiếp cận QLNNL nhằm tạo điều
kiện cho GV đạt được kết quả tốt thông qua tích lũy kiến thức đúng, đạt chuẩn theo
quy định, hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp...
Tiếp cận hệ thống cho phép xem xét các nội dung nghiên cứu quản lý ĐNGV
như một nhân tố trong hệ thống hoàn chỉnh và mối quan hệ tương tác giữa các nhân
tố. Đối tượng nghiên cứu là các giải pháp quản lý ĐNGV và những nhân tố ảnh
hưởng, chi phối các đối tượng mà trong quá trình nghiên cứu các đối tượng buộc các
nhà nghiên cứu phải đề cập được gọi là khách thể nghiên cứu, chính là công tác quản
lý ĐNGV ở các trường đại học.
6.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
6.2.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng phối hợp các phương pháp phân tích - tổng hợp, phân loại, hệ thống
hóa, khái quát hóa lý thuyết trong quá trình nghiên cứu các tài liệu liên quan nhằm
xây dựng cơ sở lý luận của đề tài.
Tác gỉả sẽ dựa vào các công trình nghiên cứu về quản lý nguồn nhân lực, phát
triển nguồn nhân lực, về lãnh đạo và QLGD; Các tài liệu lý luận liên quan gồm: Các
tác phẩm kinh điển của Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh; Các văn
kiện của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục đào tạo và ngành CAND; Các tác phẩm

- Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học.
- Phương pháp sử dụng các phần mềm tin học.
7. Phạm vi nghiên cứu
7.1. Giới hạn về đối tượng nghiên cứu
Đề tài chỉ giới hạn QLĐNGV của các trường đại học CAND theo tiếp cận
quản lý NNL.
7.2. Giới hạn về khách thể điều tra và địa bàn khảo sát
Cán bộ quản lý và giảng viên các cơ sở đào tạo thuộc lực lượng CAND gồm:
(i) Học viện Cảnh sát nhân dân; (ii) Học viện An ninh nhân dân; (iii) Trường Đại học
Cảnh sát nhân dân; (iv) Trường Đại học An ninh nhân dân.
5


8. Những luận điểm bảo vệ
- ĐNGV các trường đại học CAND còn thiếu về số lượng, mất cân đối về độ
tuổi, ngành nghề và trình độ đào tạo, chất lượng chuyên môn còn thấp so với yêu cầu
đào tạo nhân lực chất lượng cao của ngành CAND.
- Tiếp cận QLNNL là tiếp cận hiện đại và phú hợp đối với quản lý ĐNGV
trong các trường đại học CAND
- Nghiên cứu đề xuất áp dụng đồng bộ các giải pháp quản lý ĐNGV các
trường đại học CAND theo tiếp cận quản lý NNL sẽ đáp ứng nhu cầu về số lượng,
cơ cấu, chất lượng ĐNGV theo yêu cầu đào tạo nhân lực chất lượng cao của ngành
CAND.
9. Đóng góp mới của luận án
- Phân tích, khái quát và hệ thống hóa các nội dung liên quan đến sự sự phù
hợp, cần thiết, hiệu quả của quản lý ĐNGV các trường đại học CAND theo tiếp cận
QLNNL.
- Xác định được thực trạng các vấn đề đã và đang đặt ra (cần phải giải quyết)
trong quản lý ĐNGV của các trường đại học CAND.
- Xây dựng được các giải pháp quản lý ĐNGV các trường đại học CAND

rõ ràng đối với GV đại học, sao cho có thể cập nhật và nâng cao kỹ năng của họ,
khuyến khích sự cải tiến về chương trình đào tạo, phương pháp dạy và học với tình
trạng tài chính và nghiệp vụ thích hợp để đạt chất lượng cao trong nghiên cứu và
giảng dạy [80].
Trong tác phẩm “Đánh giá sự nghiệp công cộng”, tác giả Ngô Cương đề cập
đến những vấn đề về quản lý trường đại học trong đó có quản lý, đánh giá ĐNGV
[24] đã cung cấp một cách nhìn tổng quan về công tác quản lý đại học trong GDĐH,
trong đó có ba chủ đề cơ bản: quản lý tài chính, QLĐNGV và quản lý diện tích sử
dụng của trường đại học.
Có thể nói rằng, công trình nghiên cứu của nước ngoài mang tính hệ thống,
khá đầy đủ và "gần" với lĩnh vực nghiên cứu của đề tài luận án phải kể đến tài liệu
“Quản lý trường đại học trong giáo dục đại học” của Bikas C.Sanyal, Micheala
Martin, Susan D’Antoni thuộc Viện Quy hoạch giáo dục Quốc tế IIEP [5]. Tài liệu
này dành cho các nhà quy hoạch giáo dục, CBQL trường đại học và các nhà nghiên
7


cứu về QLGD. Với những mô đun về quản lý trường đại học trong giáo dục đại học
(GDĐH) đã cung cấp một cách nhìn khái quát về công tác QLGD trong GDĐH và
theo đó đã làm nổi bật ba chủ đề cơ bản: quản lý tài chính, quản lý cán bộ giảng dạy
và quản lý diện tích sử dụng. Tuy nhiên, sau thời gian 10 năm tồn tại, tính thời sự và
một số nội dung của tài liệu không còn phù hợp với bối cảnh hiện nay.
1.1.2. Ở Việt Nam
Các công trình nghiên cứu trong nước mang tính hệ thống, khá đầy đủ và
"gần" với lĩnh vực nghiên cứu của đề tài luận án phải kể đến các luận văn thạc sĩ,
luận án tiến sĩ. Đây cũng là nhóm công trình đồ sộ về số lượng và nghiên cứu khá
toàn diện về vấn đề liên quan đến quản lý đội ngũ nói chung, quản lý đội ngũ cho
GDĐH nói riêng.
Luận án tiến sĩ của tác giả Trần Thị Bạch Mai: "Cơ sở lý luận và thực tiễn của
các giải pháp tăng cường vai trò đội ngũ cán bộ nữ trong hoạt động quản lý nhà

dịch) của tác giả Nguyễn Văn Trường, năm 2004 đã được biên soạn công phu từ
nguồn tài liệu nghiên cứu của các nhà khoa học giáo dục thuộc phân khoa Nghiên
cứu giáo dục các trường đại học, viện nghiên cứu nổi tiếng trên thế giới [75]. Nội
dung của cuốn sách đã đưa ra nhiều giải pháp khoa học, tiên tiến về những vấn đề
đang là đề tài thời sự trong các hội thảo về QLGD Việt Nam, với cách tiếp cận từ
nhiều góc độ như: quản lý nhân sự, tổ chức phối hợp các mục tiêu, chiến lược của
nhà trường, quản lý chất lượng giảng dạy và học tập... thực sự là nguồn tài liệu quý
trong công tác QLGD nhà trường.
Ở một phạm vi rộng hơn khi nghiên cứu quản lý nhân lực, các công trình
thuộc lĩnh vực này khá phong phú và có mặt trên hầu hết các loại tài liệu như sách,
kỷ yếu hội thảo, bài viết trên tạp chí, các đề tài khoa học,… Rất khó khăn khi liệt kê
đầy đủ các công trình thuộc nhóm này bởi khối lượng khá đồ sộ và phạm vi nghiên
cứu rất rộng. Một số công trình tiêu biểu có liên quan đến đề tài luận án như cuốn
sách: "Phát triển NNL giáo dục đại học Việt Nam" của tác giả Đỗ Minh Cương,
Nguyễn Thị Doan [23] đề cập đến vai trò của con người và định hướng về phát triển
nguồn lực con người nói chung, trong ngành giáo dục đào tạo nói riêng. Nội dung
của cuốn sách đi sâu phân tích tính đặc thù trong sự phát triển NNL của GDĐH,
đồng thời kiến nghị một số giải pháp chủ yếu về phát triển NNL GDĐH Việt Nam.
Tuy nhiên, những giải pháp đề xuất chỉ mang tính khai phá, chủ yếu về định tính và
phổ quát cho GĐĐH Việt Nam.
Như vậy, các công trình nghiên cứu nêu trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh về
quản lý nhân lực, điều hành nhân lực ngành giáo dục nói chung (trong đó có ĐNGV)
từ quản lý vĩ mô đến cơ chế, chính sách, chế độ, tiêu chuẩn định mức cụ thể. Tuy
nhiên, hiện còn thiếu các công trình nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện về
QLĐNGV các trường đại học CAND với những nội dung cụ thể như: vấn đề tuyển
dụng, sử dụng ĐNGV, chính sách đối với ĐNGV, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất
lượng ĐNGV, đánh giá ĐNGV,...

1.2. Quản lý và quản lý nguồn nhân lực
1.2.1. Quản lý

chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề
ra” [17]. Theo tác giả Đặng Bá Lãm: “Quản lý là hoạt động có ý thức của con người
nhằm phối hợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt
được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất” [54].
Ngoài ra còn có rất nhiều định nghĩa về thuật ngữ "quản lý". Mary Parker
Follett đưa ra định nghĩa khá nổi tiếng về quản lý và được trích dẫn khá nhiều là
11


"nghệ thuật hoàn thành công việc thông qua người khác". Một định nghĩa được chấp
nhận rộng rãi khác là "quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công
việc của các thành viên trong tổ chức và sử dụng mọi nguồn lực sẵn có của tổ chức
để đạt những mục tiêu của tổ chức" (Stoner, 1995) [23]. Một số tác giả khác cho
rằng quản lí là "tập hợp các hoạt động (bao gồm cả lập kế hoạch, ra quyết định, tổ
chức, lãnh đạo và kiểm tra) nhằm sử dụng tất cả các nguồn lực của tổ chức (con
người, tài chính, vật chất và thông tin) để đạt được những mục tiêu của tổ chức một
cách có hiệu quả".
Trong các tài liệu quốc tế người ta sử dụng một số thuật ngữ tiếng Anh có
nghĩa quản lý hoặc tương tự. Chẳng hạn gần đây, thuật ngữ "management" được sử
dụng nhiều nhất với nghĩa quản lí. Tiếp đó là thuật ngữ "administration". Về cơ bản
hai thuật ngữ này được dùng với nghĩa quản lí như nhau, tuy nhiên thuật ngữ
"management" được coi là thuật ngữ hiện đại hơn, ngầm chứa những nội dung rộng
hơn và đề cập đến cấp độ cao trong việc đưa ra quyết định của người quản lí, trong
khi đó thuật ngữ "administration" ngày càng được dùng ít hơn, và về ý nghĩa nó
thường ngầm định các nhiệm vụ quản lí thường lệ, được qui định trước. Tuy trong
thực tiễn các từ này thường được sử dụng như nhau, song khi nghiêm túc xem xét
hai thuật ngữ "management" và "leadership" trong mối tương tác với nhau thì chúng
có ý nghĩa và nội dung khác hẳn nhau [57].
Một số ít nhà nghiên cứu về quản lí giáo dục có đưa ra định nghĩa về quản lí
giáo dục như là lĩnh vực nghiên cứu và thực tiễn có liên quan đến sự vận hành của

Nguồn lực con người
Nguồn lực tài chính
Nguồn lực vật chất
Nguồn lực thông tin

Lập kế
hoạch

Lãnh đạo

Tổ chức

Kiểm tra

Hình 1.1. Mối quan hệ dưới góc độ nguồn lực khác nhau của quản lí
Nguồn: Nguyễn Lộc, (2010), Lí luận về quản lí, NXB Đại học sư phạm.
Các chức năng của quản lý đều hướng đến đích là đạt được các mục tiêu tổ
chức một cách hiệu quả, tuy các chức năng có nhiệm vụ riêng nhưng chúng có ảnh
hưởng đến nhau trong quá trình quản lý của lãnh đạo và các chức năng này phải dựa
trên các nguồn lực con người, tài chính, vật chất và thông tin; nếu không có các
13