HIỆU TRƯỞNG TỔ CHỨC,ĐIỀU HÀNH HOẠT ĐỘNG SƯ PHẠM
SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN TRONG TRƯỜNG THPT
Trong bài trả lời phỏng vấn báo Giáo dục Thời Đại của Phó thủ tướng chính phủ,
nguyên bộ trưởng bộ GD&ĐTNguyễn Thiện Nhân đăng trên tạp chí Giáo dục Thời
Đại tháng 01/2008 có viết:
“ Ngành giáo dục đào tạo là ngành quan trong nhất để tái tạo con người Việt Nam về
mặt văn hóa, lịch sử nhân sinh. Quá trình giáo dục là quá trình tái tạo dân tộc.
Không có giáo dục thì không có con người Việt Nam, không hiểu văn hóa, lịch sử sẽ
không có lòng tự hào Việt Nam. Đó là hành trang chỗ dựa để hội nhập. Mặt khác
giáo dục cũng là môi trường quan trọng nhất để chuẩn bị cho khả năng đổi mới của
mỗi con người, mỗi quốc gia.” Quan điểm của Phó thủ tướng về vị trí “quốc sách
hàng đầu” của Giáo dục là lẽ tất yếu phù hợp với chiến lược phát triển đất nước trong
thời kì đổi mới đất nước và hội nhập thế giới. Để thực hiện chiến lược giáo dục lâu
dài đó công tác quản lý và đổi mới quản lý đang là yếu tố then chốt. Từ năm 2009 đến
nay chủ đề các năm học được tập trung “đổi mới quản lý”, đổi mới quản lý một cách
toàn diện. Điều đó nói lên một thực tế không thể chối cãi là: vai trò quản lý của Hiệu
trưởng ở các trường học (nói chung) , khối THPT nói riêng quyết định sự thành bại
của đổi mới giáo dục. Trong khuôn khổ ở một trường học bình thường tôi rút ra bài
học về công tác quản lý: Tổ chức, điều hành hoạt động tổ chuyên môn trong trường
THPT.
I. Lý do chọn đề tài:
1. Tính cấp thiết của đề tài:
a. Cơ sở lý luận:
Hiện nay, cuộc cách mạng khoa học công nghệ phát triển ngày càng cao, càng
nhanh như vũ bão. Kinh tế tri thức ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển lực
lượng sản xuất. Trong bối cảnh đó, giáo dục đã trở thành nhân tố quyết định đối với
sự phát triển kinh tế xã hội. Các nước trên thế giới kể cả những nước đang phát triển

1




nhiều hơn” (Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc làn thứ X). Tuy nhiên vẫn còn nhiều
hạn chế, yếu kém. Trong đó hiệu quả quản lý không phải là không có.
- Trường THPT Tam Phước được sự chỉ đạo trực tiếp của Sở GDĐT. Những năm qua
đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giáo dục đào tạo mà nhân dân đã giao phó. Đặc biệt
đối với công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn.
Cụ thể:
- Giáo viên đạt chuẩn: 100%
- Đội ngũ quản lý: thạc sỹ 100%
- Đội ngũ giáo viên: 15 thạc sỹ
- Tổ chuyên môn: 8
Các tổ cơ bản đã độc lập: Toán, Văn, Anh, Lý, Hóa, TD, Quốc phòng; còn lại 2 tổ
ghép: Sinh – KT và Sử - Địa – GDCD.
- Hoạt động tổ chuyên môn: 2 lần/tháng, trong đó tập trung đầu tư cho bàn về
chuyên môn
- Tổ chức chuyên đề cấp trường: 8chuyên đề /năm/trường
- Chuyên đề cấp tổ: 23 chuyên đề / tổ.
- chuyên đề cấp đề chiến sỹ thi đua 41
- Dự giờ, góp ý cho giáo viên: 8 tiết/HK/GV.
- Giáo viên tập sự: 16 tiết/HK
- Ngoại khóa: 2 buổi/năm/tổ.
Những con số cụ thể trên thể hiện một phần hoạt động của tổ chuyên môn trong năm
học.
2. Tính mới đề tài:
- Đứng ở tầm nhìn chiến lược của một nhà quản lý đầu tư vào công tác chuyên môn
của trường học,nâng cao chất lượng giáo dục là điều tất yếu. Nó hoàn toàn phù hợp
với đường lối đổi mới và phát triển giáo dục của Đảng và nhà nước. Vì vậy về mặt đề
tài không mới, nhưng đưa ra những biện pháp cụ thể phù hớp với hoàn cảnh thực tế
của Trường THPT Tam Phước là hoàn toàn mới.
3


2010

2011

2012

2013

Toán

4

6

8

9

Lý

2

4

5

7

Hóa


1

1

2

2

Địa

1

1

1

2

GDCD

1

1

1

1

Tổng số

- Thứ 2: “Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:
+ Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của Tổ hướng dẫn xây
dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phôi
chương trình và các hoạt động giáo dục khc1 của nhà trường.
+ Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ, tham gia đánh giá xếp loại các
thành viên của tổ theo quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy
định khác hiện hành
+ Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó.
+ Đề xuất khen thưởng, kỉ luật đối với giáo viên”
- Điều 19 của điều lệ quy định quyền hạn và nhiệm vụ của Hiệu trưởng, phó hiệu
trưởng trong đó có nhiệm vụ:
+ Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà
trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hội đồng trường trình
cấp có thẩm quyền quyết định;
+ Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm
tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỉ luật đối
với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáo viên, nhân viên; ký hợp đồng
lao động; tiếp nhận, điều động giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước;
Như vậy quản lý hoạt động sư phạm tổ chuyên môn là một trong những việc không
thể thiếu được trong công tác quản lý của Hiệu trưởng nhà trường. Hàng tháng Hiệu
trưởng (hoặc phó hiệu trưởng) họp các tổ chuyên môn chỉ đạo các tổ chuyên môn và
kế hoạch các tổ chuyên môn. Đồng thời yêu cầu các tổ trưởng chuyên môn báo cáo
6


tình hình giảng dạy của giáo viên và tình hình học tập của học sinh trong phạm vi tổ
quản lý. Hiệu trưởng cũng phải thường xuyên sắp xếp thời gian tham dự các buổi sinh
hoạt tổ chuyên môn để theo dõi chỉ đạo kịp thời.
- Cùng với những quy định của điều lệ trường THPT, các quy đinh về đánh giá, xếp
loại giáo viên cuối năm học, quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học phổ

trở nên hình thức khiến nhiều Hiệu trưởng phải nao núng.
- Các tiêu chuẩn đề bạt cán bộ liên quan nhiều đến tuổi tác, đến giới tính, năng lực
quản lý và sự tín nhiệm hơn là năng lực chỉ đạo công tác giảng dạy.
- Một thực tế nữa cần điểm ra đây là các cơ quan quản lý cấp trên luôn quan tâm
nhiều đến hiệu quả quản lí, đến việc chấp hành các quy chế quản lý và sự ổn định của
nhà trường hơn là việc chỉ đạo giảng dạy
- Khá nhiều Hiệu trưởng cho rằng nhiệm vụ chính của họ tạo ra một môi trường và kế
hoạch dạy và học thuận lợi giúp giáo viên hoàn thành tốt công việc chứ không phải
chỉ có chỉ đạo công tác giảng dạy. Tất cả những lí do trên tạo ra sự sao nhãng một
cách chính đáng của các Hiệu trưởng đối với công tác quản lý chuyên môn.
- Là một người làm công tác quản lý còn non trẻ (hơn 10 năm) bản thân tôi cũng đã có
lúc không thoát khỏi những lúng túng trên. Bởi khối lượng công việc của người làm
quản lí quả là đồ sộ so với công việc của một phó Hiệu trưởng hay giáo viên bình
thường. Trong khi đó những gì được dạy về lý thuyết trong chương trình cấp chứng
chỉ quản lý cho cán bộ quản lý lại hết sức ít ỏi so với thực tế. Nó giống như hạt cát
trong đại dương mênh mông, đứng trước nó người ta cảm thấy rợn ngợp, mất hết tự
tin. Có nhiều lúc tôi cảm thấy mệt mỏi, mất cân bằng. Nhưng dần dần bằng sự nỗ lực
bản than, một năm tích luỹ một ít kinh nghiệm nhỏ nhoi, cộng thêm sự học hỏi ở bạn
bè đồng nghiệp tôi có đủ mạnh dạn để tiến hành từng hoạt động quản lý một cách bài
bản, có quy trình, trong đó kiểm tra hoạt động sư phạm của tổ chuyên môn trở thành
hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo mũi nhọn trong công tác quản lí chuyên môn.
3. Nội dung và biện pháp thực hiện:
a. Các nội dung của đề tài qua nghiên cứu lí luận và thực tiễn:

8


- Kiểm tra hoạt động sư phạm của tổ chuyên môn là hoạt động quản lý không thể
thiếu trong hiệm vụ của Hiệu trưởng. Thông qua hoạt động ngày Hiệu trưởng thấy
được toàn bộ bức tranh hoạt động sư phạm của tập thể giáo viên, trong đó bộc lộ tất

môn. Lịch sinh hoat tổ chuyên môn được xây dựng cùng với kế hoạch chuyên môn
của tổ, được dự kiến thời gian cụ thể, nếu có thay đổi Tổ trưởng báo cáo Hiệu trưởng,
Phó Hiệu trưởng bù vào thời gian khác. Thời gian sinh hoạt tổ chuyên môn được xây
dựng theo tháng, theo từng học kì.
+ Về nội dung:
Đây là vấn đề quan trong nhất trong sinh hoạt tổ chuyên môn. Bởi vì
không có chỉ đạo cụ thể, không có kế hoạch rỏ rang thì sinh hoạt các tổ chuyên môn
sẽ trở nên bị động, rơi vào hoạt động hành chính, sự vụ, mất thời gian, kém hiệu quả.
Nắm rõ mặt yêu ngày trong sinh hoạt tổ chuyên môn nên tôi trực tiếp họp với các tổ
trưởng chuyên môn, xây dựng kế hoạch cụ thể. Mỗi tổ chuyên môn xây dựng một bản
kế hoạch về sinh hoạt tổ theo thời gian quy định từng học kì. Nội dung sinh hoạt tổ
gồm những gì? Ai trình bày? Ai tham gia hỗ trợ? Ai tổ chức để học sinh cùng tham
gia (Nếu có sự tham gia của học sinh như chuyên đề, hội giảng…). Phó Hiệu trưởng
kết hợp cùng tổ trưởng phân công các thành viên trong tổ chuẩn bị nội dung để trình
bày trong các buổi sinh hoạt. Việc phân công nội dung chuẩn bị cho thành viên trong
tổ ngay từ đầu học kì cho các buổi sinh hoạt tổ giúp cho các tổ trưởng và các giáo
viên chủ động. Từ sự chủ động đó các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn có nội dung
phong phú, thiết thực với công tác giảng dạy, và các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn trở
thành cầu nối để giáo viên có dịp trao đổi, bàn luận, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau.
Thông qua hoạt động tổ chuyên môn, giáo viên trình bày những ý tưởng về một vài
hình ảnh sử dụng CNTT, cách soạn một giáo án mang tính sư phạm…
Đối với giáo viên mới vào nghề, đang tập sự, ngoài việc dự giờ trên lớp
để học hỏi từ đồng nghiệp, thì sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động sư phạm hữu
ích, giúp bản thân nâng cao kĩ năng và phương pháp giảng dạy tốt nhất.

10


Hoạt động tổ chuyên môn khi được chuẩn bị nội dung đầy đủ kĩ càng đúng chuyên
môn còn giúp bản thân giáo viên dễ nhận ra nhựng hạn chế của bản thân trong giảng

ứng rất tốt trong sinh hoạt tổ chuyên môn.
Có thể nói thay đổi đa dạng hoá phương thức tổ chức và phong phú hoá nội dung
sinh hoạt là những yếu tố thiết thực đưa lại hiệu quả cao, góp phần nâng cao chất
lượng dạy và học.
+ Chỉ đạo và quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn của Hiệu trưởng:
Thứ nhất: xây dựng kế hoạch cụ thể từng học kì, từng tháng.
Thứ hai: tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch sinh hoạt tổ chuyên môn theo
tháng, dự kiến thời gian, nội dung, người thực hiện cụ thể.
Thứ 3: Hiệu trưởng duyệt kế hoạch, góp ý hoàn thiện kế hoạch
Thứ 4: phân công các thành viên bam giám hiệu tham dự buổi sinh hoạt tổ
chuyên môn. Cụ thể:
Hiệu trưởng: ngữ văn, anh văn
Phó Hiệu trưởng 1: Vật lý, toán, tin.
Phó Hiệu trưởng 2: hoá, sinh, công nghệ.
Phó Hiệu trưởng 3: lịch sử, địa lý, GDCD.
Việc phân công dự sinh hoạt tổ chuyên môn, dựa trên nguyên tắc các thành viên bam
giám hiệu thuộc môn nào dự sinh hoạt chung môn của tổ đó. Các thành viên bam
giám hiệu là một thành viên của tổ chuyên môn, cùng sinh hoạt chuyên môn như các
giáo viên khác. Nhờ vậy vừa tạo được sự gần gũi, thân thiện, vửa động viên khuyến
khích vừa có thể học tập qua lại lẫn nhau trong chuyên môn. Việc các thành viên
trong ban giám hiệu tham gia sinh hoạt tổ chuyên môn đối với trường chúng tôi trở
thành nề nếp và đưa lại hiệu quả cao trong công tác quản lí.
Thứ 5: góp ý kiến và rút kinh nghiệm trong các buổi sinh hoạt chuyên môn.
Tham gia sinh hoạt chuyên môn với các tổ theo nề nếp đã khó, góp ý kiến rút kinh
nghiệm còn khó hơn. Bởi vì Hiệu trưởng, phó Hiệu trưởng khi chuyển sang làm công
tác quản lý, dễ sao nhãng về công tác chuyên môn. Họ không cỏn nhiều thời gian để

12




hóa đến từng sự việc, con người cụ thế như thế thì tổ trưởng sẽ hết sức chủ động trong
điều hành kế hoạch của mình.
Giải pháp 3: Công tác điều hành, kiểm tra nhiệm vụ sinh hoạt tổ chuyên môn của
Hiệu trưởng
Từ kế hoạch trên giấy chuyển thành hoạt động thực tế trong năm học là cả một vấn
đề lớn. Nếu Hiệu trưởng không dành nhiều thời gian cho việc kiểm tra, giám sát thực
hiện thì tất cả các khâu trên cũng trở nên vô nghĩa. Như chúng ta đã phân tích ở phần
nội dung là sinh hoạt các tổ chuyên môn một cách có hiệu quả thì hết sức tốn thời
gian và công sức. Mà điều này thì giáo viên rất không mong muốn một chút nào. Họ
chỉ mong sinh hoạt chơp nhoáng, triển khai văn bản chỉ thị, các thông báo mang tính
hành chính xong sớm lúc nào hay lúc đó. Chính vì vậy việc sinh hoạt sẽ rơi vào hành
chính, sự vụ, khi thiếu sự kiểm tra của Hiệu trưởng. Đây là giải pháp quan trọng để
đưa hoạt động sư phạm tổ chuyên môn vào nề nếp, có hiệu quả đồng thời giúp Hiệu
trưởng nắm được toàn bộ bức tranh hoạt động sư phạm của giáo viên. Hiệu trưởng
còn phải thường xuyên dự sinh hoạt tổ chuyên môn các buổi tổ chức chuyên đề,
chuẩn bị những ý kiến đóng góp của sức thuyết phục.
Giải pháp 4: Hiệu trưởng có đóng góp ý kiến rút kinh nghiệm tư vấn cho tổ chuyên
môn.
Đây là một giải pháp không dễ dàng gì đối với Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng.
Bởi vì như chúng ta đã phân tích trong phần nguyên nhân tại sao Hiệu trưởng không
thường xuyên chú trọng cho công tác sinh hoạt sinh hoạt tổ chuyên môn. Trong đó có
một nguyên nhân là Hiệu trưởng không am hiểu hết tất cả các lĩnh vực của chuyên
môn. Chính vì vậy trong một buổi sinh hoạt thuần túy chuyên môn không thuộc lĩnh
vực môn học của mình, Hiệu trưởng không đủ tự tin để nhận xét, đánh giá hay tư vấn.
Đây cũng là một rào cản để Hiệu trưởng ít tham gia vào các hoạt động chuyên môn
của tổ. Nhưng không phải vì khó khăn trên mà Hiệu trưởng khoán trắng cho các tổ
truởng. Nếu Hiệu trưởng có kế hoạch phân công khoa học, đầu tư thời gian vào việc
hiểu biết các nội dung của các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn thì khâu góp ý và tư vấn
14

Xếp

2010 - 2011

2011 - 2012

2012 - 2013

Tốt

1025

78.66%

1029

81.10%

974

77.67%

Khá

227

17.42%

190


17

1.36%

loại

Kém
+ Kết quả xếp loại học lực:
Xếp loại

2010 - 2011

2011 - 2012

2012 - 2013

Giỏi

25

1.92%

40

3.15%

67

5.34%


56

4.09%

43

3.39%

64

4.86%

2

0.16%

Kém
Tóm lại:

Để không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo trong trường THPT, đáp
ứng ngày càng cao nhu cầu của xã hội, Hiệu trưởng trong mọi nhà trường phải luôn
luôn đổi mới công tác quản lí. Đó cũng là mục tiêu chung của chúng ta trong giai
đoạn 2010 đến 2015. Mỗi Hiệu trưởng phải nhận thức sâu sắc trách nhiệm của mình
để công tác quản lí trong nhà trường luôn luôn đạt hiệu quả cao. Người Hiệu trưởng
phải kết hơp hài hòa được cả ba yếu tố tâm, tiền, tài trong tổ chức, điều hành các
hoạt động trong nhà trường. Và một trong những hoạt động hạt nhân, cốt lõi quyết
định công tác quản lí của Hiệu trưởng là quản lí dạy và học, đến cả những khâu nhỏ

16




môn, nhiều Hiệu trưởng xem đó là việc nhỏ, việc vặt vãnh, việc phụ. Thế nhưng khi
đủ sức thực hiện một cách bài bản, có khoa học thì kết quả không nhỏ một tí nào.
Chính vì vậy, để đẩy mạnh chất lượng giáo viên, chất lượng học sinh không thể bỏ
qua nhiệm vụ sinh hoạt tổ chuyên môn.
V. Bài học kinh nghiệm
Từ kinh nghiệm kiểm tra hoạt động sư phạm sinh hoạt tổ chuyên môn trong công
tác quản lí, bản thân tôi rút ra bài học kinh nghiệm như sau:
Thứ nhất: Định hướng “đổi mới giáo dục một cách toàn diện và đổi mới công tác
quản lí” là một định hướng hoàn toàn đúng đắn trong chiến lược, sách lược về giáo
dục nước nhà. Để giáo dục “là quốc sách hàng đầu”, không ngừng nâng cao chất
lượng đáp ứng sự phát triển ngày càng cao của xã hội thì bản thân mỗi cán bộ quản lí
và giáo viên không ngừng đổi mới phương pháp.
Thứ hai: Ban giám hiệu nhà trường phải có đầu tư thời gian thích đáng, có chỉ đạo cụ
thể thống nhất tới từng tổ trưởng, giáo viên.
Thứ ba: Ban giám hiệu có kế hoạch cụ thể, hợp lí, khoa học và luôn thống nhất từ
trên lãnh đạo đến các tổ chuyên môn.
Thứ tư: Ban giám hiệu nhà trường phải thường xuyên tham gia sinh hoạt cùng các tổ
chuyên môn. Việc tham gia sinh hoạt không chỉ nhằm mục đích giám sát, kiểm tra mà
tạo được một khoảng cách gần gũi giữa Hiệu trưởng và giáo viên. Mặt khác, các buổi
sinh hoạt chuyên môn giúp Hiệu trưởng có dịp bày tỏ quan điểm của mình về một vấn
đề nào đó thuộc môn học và từ đó nâng cao thêm hiểu biết và kinh nghiệm cho bản
thân.
Tuy nhiên, hoạt động sư phạm sinh hoạt tổ chuyên môn ở các trường học đang gặp
nhiều khó khăn, khó có thể thực hiện hiệu quả. Bởi vì Hiệu trưởng thường khoán
trắng cho các tổ trưởng, mặt khác giáo viên giảng dạy quá nhiều giờ, dạy học hai buổi
khiến họ không còn thời gian đầu tư cho việc khác. Hơn nữa, một số trường học cơ sở
vật chất thiếu thốn, phòng bộ môn không có, muốn sinh hoạt cũng không được. Tất cả




VII. Tài liệu tham khảo
1. Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành
theo thông tư số 12/2011/TT BGD ĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ giáo
dục đào tạo).
2. Quyết định số 80/2008/QĐ – Bộ GDĐT, ngày 30 tháng 12 năm 2008 quyết định
ban hành quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THPT).
3. Các nghị quyết trung ương Đảng khóa VIII, IX, X, XI – Nxb Chính trị quốc gia
Hà Nội.
4. Điều hành các hoạt động trong nhà trường – Nxb Hà Nội ( chủ trì biên soạn:
Th.S Nguyễn Thị Thái).
5. Cẩm nang dành cho Hiệu trưởng – Nxb Chính trị quốc gia (nhóm tác giả dịch
nguyên bản tiếng Anh – Nguyễn Trường).

20