MỞ ĐẦU
Trong giai đoạn hiện nay, để đạt được mục đích "tiếp tục nâng cao chất lượng
giáo dục toàn diện", góp phần nâng cao trình độ dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng
nhân tài thì Nhà nước phải phát huy mọi tiềm lực sẵn có đồng thời mở rộng hợp tác
quốc tế về GD&ĐT. Chính vì vậy, Nhà nước ta đã thực hiện chính sách xã hội hoá hoạt
động GD&ĐT nhằm mở rộng phạm vi các chủ thể tham gia vào lĩnh vực này. Không
chỉ có các tổ chức, cá nhân trong nước mà còn có các tổ chức, cá nhân nước ngoài;
không chỉ có các cơ sở GD&ĐT mà các cơ sở khác không phải là cơ sở GD&ĐT nhưng
có hoạt động GD&ĐT cũng được tham gia vào hoạt động GD&ĐT trong một phạm vi
nhất định. Tuy nhiên, khi các chủ thể hợp pháp tham gia các hoạt động GD&ĐT phải
bảo đảm nguyên tắc không được xâm hại lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp
của các tổ chức và cá nhân. Để thực hiện được điều này, cần phải tăng cường vai trò
quản lý nhà nước trong lĩnh vực GD&ĐT trong đó có hoạt động thanh tra, kiểm tra.
Thông qua hoạt động thanh tra, kiểm tra giáo dục cơ quan quản lý nhà nước có thể đánh
giá thực trạng hoạt động GD&ĐT, phát hiện, điều chỉnh, xử lý kịp thời các sai phạm
trong lĩnh vực GD&ĐT, trên cơ sở đó rút kinh nghiệm cải tiến cơ chế quản lý, hoàn
thiện chu trình quản lý mới phù hợp và có hiệu quả hơn. Ngoài ra, hoạt động thanh tra
giáo dục còn giúp các tổ chức và cá nhân có hoạt động trong hoặc liên quan đến lĩnh
vực GD&ĐT hạn chế được các vi phạm, góp phần bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền
và lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân khác, bởi vì Các bộ, ngành, các cấp nhất
định phải có cơ quan thanh tra của mình để th o d i công tác ngay t đầu, kịp thời
uốn nắn, sửa ch a sai lầm, thiếu sót có thể xảy ra, đồng thời phải trực tiếp chỉ đạo
cơ quan thanh tra của mình trích phát biểu của chủ tịch
nói chuyện tại ội nghị cán bộ Thanh tra toàn

ồ Chí

inh trong buổi

iền ắc tháng 02 năm 1961).


phát hiện và xử lý nh ng hành vi vi phạm pháp luật. Chủ tịch

ồ Chí

inh cho

rằng công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, quản lý mà thiếu sự kiểm tra, thanh tra
thì sẽ dẫn đến bệnh quan liêu, tham ô, lãng phí và chỉ có tăng cường kiểm tra, kiểm
soát thì mới chống được các tệ nạn này. Người nói muốn chống bệnh quan liêu,
bệnh bàn giấy; muốn biết các nghị quyết có được thi hành không, thi hành có đúng
không; muốn biết ai ra sức làm, ai làm cho qua chuyện, chỉ có một cách là khéo
kiểm soát.”
Qua các cuộc thanh tra toàn diện, thanh tra chuyên đề phòng Giáo dục và Đào
tạo, kiểm tra chuyên môn một số trường học năm học 2011-2012 cho thấy công tác
2


kiểm tra nội bộ trường học của một số trường trên địa bàn tỉnh Đồng Nai còn nhiều
hạn chế, thực hiện không đầy đủ th o tinh thần các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của
ngành. Cá biệt, có

iệu trưởng còn không hiểu r nội dung kiểm tra nội bộ là gì,

giao cho phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn xây dựng kế hoạch nên chỉ tập
trung kiểm tra chuyên môn, khoán cho các tổ chuyên môn và các bộ phận trong nhà
trường tự tổ chức kiểm tra, đánh giá xếp loại hoạt động của các bộ phận mà không
kiểm tra lại nên chưa có tác dụng tích cực thúc đẩy và làm giảm hiệu lực công tác
quản lý của iệu trưởng.
T một số lý do trên và nhằm giúp các trường nâng cao chất lượng công tác
kiểm tra nội bộ trường học tôi chọn nghiên cứu đề tài Một số biện pháp nâng cao


C

THÔNG
Mộ số k á

ệm ô g ụ

a. Kiểm tra
Kiểm tra (control) có nghĩa là kiểm tra, thẩm định, xác minh.
Kiểm tra là x m xét tình hình thực tế để đánh giá nhận xét.
Th o tác giả à Thế Ng : Kiểm tra là x m xét thực tế để tìm ra nh ng sai lệch so
với quyết định, kế hoạch và chuẩn mực đã quy định; phát hiện ra trạng thái thực tế;
so sánh trạng thái đó với khuôn mẫu đã đặt ra; khi phát hiện ra nh ng sai sót thì cần
phải điều chỉnh, uốn nắn và sửa ch a kịp thời”
b. Kiểm tra nội bộ trường học
Kiểm tra nội bộ trường học là hoạt động x m xét và đánh giá các hoạt động giáo dục,
điều kiện dạy - học, giáo dục trong phạm vi nội bộ nhà trường nhằm mục đích phát triển sự
nghiệp giáo dục nói chung, phát triển nhà trường, phát triển người giáo viên và học sinh nói
riêng.. Kiểm tra nội bộ trường học, về thực chất gồm hai hoạt động:
. iệu trưởng tiến hành kiểm tra hoạt động chuyên môn của cán bộ, giáo viên, nhân
viên th o hướng dẫn của ộ Giáo dục và Đào tạo; kiểm tra các điều kiện đảm bảo hoạt động,
việc sử dụng phương tiện phục vụ dạy học và giáo dục trong nhà trường.
. Tự kiểm tra các hoạt động quản lý của nhà trường; kiểm tra, tự đánh giá chất lượng
hiệu quả hoạt động trường học.
Kiểm tra nội bộ trường học là khâu đặc biệt quan trọng đảm bảo tạo lập mối liên hệ
ngược thường xuyên, kịp thời giúp hiệu trưởng hình thành cơ chế điều chỉnh hướng đích
trong quá trình quản lý nhà trường; là công cụ sắc bén góp phần tăng cường hiệu lực quản lý
trường học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo trong nhà trường. Lãnh đạo mà
không kiểm tra thì coi như không quản lý.

chủ, kỷ cương trong hoạt động giáo dục và đào tạo.
Kiểm tra nội bộ trường học thực chất là tạo lập mối liên hệ ngược (kênh
thông tin phản hồi) cung cấp cho người

iệu trưởng nh ng thông tin nhiều chiều
5


và iệu trưởng phải thu nhận, xử lý nh ng thông tin đó. Để rồi điều chỉnh cho phù
hợp với quá trình quản lý, đồng thời ra nh ng quyết định chính xác đến hệ bị quản
lý giáo viên, nhân viên, học sinh...) đó là thông tin chiều thuận. Lúc này nảy sinh
ra hai luồng thông tin ngược: luồng thông tin ngược thứ nhất là ngược ngoài) đó là
nh ng thông tin phản hồi t hệ bị quản lý giáo viên, nhân viên, học sinh) đến hệ
quản lý hiệu trưởng), luồng thông tin thứ hai cũng rất quan trọng đó là luồng thông
tin ngược trong) tức là t hệ bị quản lý giáo viên, nhân viên, học sinh) đến chính
nó. Nghĩa là hệ bị quản lý tự điều chỉnh, tự thay đổi bản thân cho phù hợp với quá
trình quản lý.
Kiểm tra là khâu cuối cùng của chu trình quản lý, đồng thời nó tạo tiền đề
cho việc xây dựng một chu trình quản lý mới. Trong quá trình thực hiện các khâu
của chu trình quản lý cũng như kết thúc chu trình quản lý,

iệu trưởng ra nh ng

quyết định quản lý, đồng thời nhận được thông tin phản hồi t phía giáo viên t đó
thấy được kết quả thực hiện của giáo viên. Nếu giáo viên, nhân viên, học sinh, làm
tốt thì

iệu trưởng khuyến khích, nếu giáo viên, học sinh, ... làm chưa tốt

iệu

an chấp hành Trung ương Đảng lần thứ V: Lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi
như không lãnh đạo”. Trong văn kiện Đại hội Đảng VI có đoạn viết: Kiểm tra là
một chức chủ yếu của Đảng, là khâu quan trọng của tổ chức thực hiện, đó là biện
pháp khắc phục bệnh quan liêu”.
Khi nói về công tác kiểm tra

ồ Chủ Tịch của chúng ta đã căn dặn: Nếu tổ

chức tốt kiểm tra giống như có ngọn đèn pha, bao nhiêu cán bộ, bao nhiêu ưu
điểm, bao nhiêu khuyết điểm chúng ta đều thấy rõ. Có thể nói rằng 90% khuyết
điểm, sai sót của chúng ta là ở nơi thiếu kiểm tra. Nếu kiểm tra tốt thì chắc chắn sẽ
không còn sai sót đó, nghĩa là chúng ta tiến bộ gấp mười, gấp trăm lần.”
ay cố thủ Tướng Phạm Văn Đồng đã nói: Lãnh đạo và kiểm tra là một” và
không có kiểm tra là bớt đi một vũ khí cần thiết của người chỉ đạo.”
Ở Khoản 1, điều 32, chương IV - Quy chế tổ chức và hoạt động của hệ thống
thanh tra Giáo dục và Đào tạo: Hiệu trưởng các trường, có trách nhiệm sử dụng
bộ máy quản lý và cán bộ giáo viên trong trường để kiểm tra việc thực hiện chính
sách, pháp luật, nhiệm vụ, kế hoạch của cá nhân và cá bộ phận thuộc quyền, xét và
giả quyết các khiếu nại, tố cáo về các vấn đề thuộc trách nhiệm quản lý của mình
để đưa hoạt động của nhà trường vào kỷ cương nề nếp, nâng cao chất lượng hiệu
quả Giáo dục và Đào tạo ....” Trong thực tế, một số

iệu trưởng thực hiện nhiệm

vụ đó một cách triệt để và linh hoạt mang lại kết quả cao, cũng có iệu trưởng thực
hiện kiểm tra nhưng kết quả chưa cao do nhiều nguyên nhân như: chưa linh hoạt
sáng tạo, chưa nắm chắc các văn bản pháp quy, các nguyên tắc kiểm tra nội bộ.
* Luật giáo dục 2005 và các văn bản Luật có liên quan.
* Các Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật 75/2006/NĐ-CP
ngày 02/8/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật giáo

C

T

TỈ

ĐỒ

TR

AI

u ểm
- Văn bản thanh, kiểm tra các cấp hướng dẫn kịp thời, ngày càng hoàn chỉnh
tạo cơ sở pháp lý và nhiệm vụ cho công tác kiểm tra tại trường.
- Trách nhiệm cán bộ quản lý t cấp tổ trở lên đối với công tác kiểm tra được
nâng cao. Ý thức tự kiểm tra của giáo viên ngày càng được phát huy.
- Trường đã xây dựng được chuẩn kiểm tra dựa trên hệ thống các văn bản pháp
luật, văn bản pháp quy, hướng dẫn của cấp trên, hàng năm kiểm tra toàn diện 1/3
tổng số giáo viên toàn trường, 2/3 số còn lại được kiểm tra chuyên đề.
- Công tác kiểm tra nội bộ trường học giúp nhà trường quản lý và động viên,
giúp đỡ giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục, góp phần nâng cao
hiệu quả và chất lượng giáo dục. ặt khác việc kiểm tra nội bộ trường học còn
giúp Lãnh đạo nhà trường nắm r việc thực hiện chương trình và kế hoạch dạy học,
việc chuẩn bị bài, lên lớp, đánh giá học sinh, mức độ tiến bộ của học sinh qua t ng
học kỳ, cả năm không nh ng thế còn nắm được việc thực hiện công tác chủ nhiệm,
các hoạt động giáo dục khác của và công tác bồi dưỡng tự bồi dưỡng để nâng cao
trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên.
2. ạ
ế và nguyên nhân

còn ít, chủ yếu là kiểm tra định kỳ th o lịch cụ thể t đầu năm học việc kiểm tra đột
xuất giáo viên ít được thực hiện.
- Lưu tr chưa đúng qui định: thiếu hồ sơ, chưa khoa học, đặc biệt là hồ sơ
kiểm tra chuyên môn.

10


Chương 3
Đ

U T MỘT

BI

CA

C

KIỂM TRA ỘI BỘ TR

T

T TỈ

T

C
ĐỒ



5 B ệ p áp 5: Xây dựng và thực hiện kế hoạch phúc tra
Phúc tra nhằm kiểm tra việc thực hiện kiến nghị trong kết luận kiểm tra để
ghi nhận, thông báo công khai kết quả khắc phục sai sót kịp thời hoặc xử lý nếu cố
tình sai phạm.
6 B ệ p áp 6: Tạo nguồn kinh phí hỗ trợ công tác kiểm tra nội bộ và các yếu
tố khác có liên quan đến hoạt động kiểm tra.

12


KẾT U
Đối với mỗi nhà trường sự phát triển toàn diện, chất lượng giáo dục là mục
tiêu phấn đấu không ng ng.

uốn nâng cao chất lượng dạy – học và các hoạt động

giáo dục khác thì phải có đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn v ng vàng.
Điều này chỉ được duy trì và phát triển khi công tác kiểm tra đánh giá được coi
trọng và trở thành việc làm thường xuyên của người iệu trưởng.
Kiểm tra nội bộ trường học là một trong nh ng chức năng quan trọng trong
chu trình quản lý của người

iệu trưởng. Là chức năng không thể thiếu được của

người làm quản lý: Quản lý mà không kiểm tra thì coi như không quản lý”. Đồng
thời kiểm tra còn là vũ khí sắc bén của người làm quản lý nói chung và của người
iệu trưởng nói riêng để nâng cao hiệu lực quản lý.

ơn n a kiểm tra nội bộ giúp

dân chủ quá trớn, không tự giác trong công việc của mình. Việc quan trọng của
người

iệu trưởng là sau khi kiểm tra phải tạo ra được môi trường sư phạm lành

mạnh cho nhà trường. Người kiểm tra thấy hài lòng, người được kiểm tra thấy thoải
mái, thấy được sai sót của mình là chính đáng và tự giác sửa ch a không cần người
khác thúc giục, làm cho tập thể nội bộ nhà trường luôn đoàn kết.
ỗi nhà trường, kiểm tra nội bộ phải luôn tồn tại song song với mọi hoạt
động khác, nó góp phần kích thích sự phát triển của các nhân tố tích cực, ngăn chặn
đẩy lùi yếu tố tiêu cực, khơi dậy ở mỗi cá nhân lòng hăng say trong công việc ...
làm cơ sở cho việc kiểm tra đánh giá đạt hiệu quả. Đồng thời giúp

iệu trưởng

kiểm soát được mọi đối tượng, đưa hoạt động giáo dục đi đúng hướng đã định, dần
dần biến quá trình kiểm tra thành quá trình tự kiểm tra.
Trên đây là thực trạng của công tác kiểm tra nội bộ tại một số trường T PT
và một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm tra nội bộ. Không có
giải pháp nào là tối ưu nhất nhưng với cách làm như trên tôi hy vọng chất lượng
của công tác kiểm tra nội bộ trường T PT trên địa bàn tỉnh Đồng Nai sẽ ngày
càng được nâng cao.
gườ

ự

ũT ịT ị

14



ài giảng cho các lớp Cao học quản lý giáo dục). Trường Cán bộ quản lý

GD&ĐT nay là ọc viện Quản lý giáo dục), à Nội.
6. Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành về thanh tra, kiểm tra
trong lĩnh vực giáo dục 2007), NX Lao động –xã hội, à Nội.
7. Luật Giáo dục năm 2005;
8. Luật Thanh tra số 22/2004/Q 11;
9. Lưu Xuân

ới 2001), Nguyễn Thị Chín, Đề cương bài giảng về thanh tra và

kiểm tra nội bộ trường học , Trường Cán bộ quản lý Giáo dục và đào tạo,

à

Nội.
10. Văn bản số 1822/GDĐT-TTr ngày 26 tháng 10 năm 2010 của Sở GDĐT về
việc hướng dẫn công tác kiểm tra nội bộ trường học.
12. Văn bản số 1413/SGDĐT-TTr ngày 07/9/2011 về hướng dẫn thực hiện
nhiệm vụ thanh tra năm học 2011-2012.

15


MỤC ỤC
Lý do chọn đề tài …………………………………………………………………...1
ục đích nghiên cứu……………………………………………………..................3
Chương 1: Cơ sở lí luận về kiệm tra nội bộ ở trường T PT ……………… ……...4
ột số khái niệm công cụ ………………………………………………………….4