i
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
––––––––––––––––––––––––––––––
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn
“Nâng cao vai trò Nhà nước về quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và
vừa trên địa bàn thành phố Thái Nguyên” là trung thực, là kết quả nghiên
cứu của riêng tôi.
ĐÀO DUY BẨY
Các tài liệu , số liệu sử dụng trong luận văn do Tổng cục Thuế, Cục
Thuế Thái Nguyên, UBND TP Thái Nguyên, Chi cục Thuế TP Thái nguyên
cung cấp và do cá nhân tôi thu thập từ các báo cáo của Ngành thuế, sách, báo,
NÂNG CAO VAI TRÒ NHÀ NƢỚC VỀ QUẢN LÝ THUẾ
ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN
tạp chí Thuế, các kết quả nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã đƣợc công
bố... Các trích dẫn trong luận văn đều đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc.
Ngày
THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN
tháng
năm 2012
Nguyên”, tôi đã nhận đƣợc sự hƣớng dẫn, giúp đỡ, động viên của nhiều cá
nhân và tập thể. Tôi xin đƣợc bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả các cá
nhân và tập thể đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong học tập và nghiên cứu.
Tôi xin chân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Nhà trƣờng, Phòng Quản lý
Đào tạo Sau Đại học, các khoa, phòng của Trƣờng Đại học Kinh t
ế và
Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ
tôi về mọi mặt trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này.
Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của giáo viên hƣớng dẫn
PGS.TS. Đỗ Thị Bắc.
Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ, đóng góp nhiều ý kiến quý báu của các nhà
khoa học, các thầy, cô giáo trong Trƣờng Đại học Kinh t
ế và Quản trị
Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên.
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi còn đƣợc sự giúp đỡ và cộng tác
của các đồng chí tại địa điểm nghiên cứu, tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh
đạo Cục Thuế Thái Nguyên; Chi cục thuế thành phố Thái Nguyên; cán bộ các
Đội thuế phƣờng, xã Chi cục Thuế…
Tôi xin cảm ơn sự động viên, giúp đỡ của bạn bè và gia đình đã giúp
tôi thực hiện luận văn này.
Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đối với mọi sự giúp đỡ quý báu đó.
Thái Nguyên, ngày tháng năm 2012
Tác giả luận văn
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
1.3.3. Quản lý xoá nợ tiền thuế, tiền phạt ................................................... 17
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
iv
v
1.3.4. Quản lý thông tin về ngƣời nộp thuế ................................................ 18
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu .......................................................................... 35
1.3.5. Quản lý công tác kiểm tra thuế, thanh tra thuế ................................. 18
2.2.1. Phƣơng pháp chọn điểm nghiên cứu ................................................. 35
1.3.6. Quản lý công tác cƣỡng chế thi hành quyết định hành
2.2.2. Thu thập số liệu ................................................................................. 36
chính thuế ......................................................................................... 19
2.2.3. Phƣơng pháp tổng hợp số liệu........................................................... 38
1.3.7. Quản lý xử lý vi phạm pháp luật về thuế .......................................... 20
2.2.4. Phƣơng pháp phân tích...................................................................... 39
1.5. Kinh nghiệm vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với doanh
nghiệp nhỏ và vừa ở một số nƣớc trên thế giới và ở Việt Nam .............. 25
1.5.1. Kinh nghiệm vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với doanh
nghiệp nhỏ và vừa ở một số nƣớc trên thế giới ................................ 25
1.5.2. Kinh nghiệm vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với doanh
nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam...................................................... 29
1.5.3. Kinh nghiệm của Chi cục Thuế Thành phố Việt Trì tỉnh
Phú Thọ ............................................................................................ 32
1.5.4. Những bài học kinh nghiệm rút ra trong vai trò Nhà nƣớc về
quản lý thuế đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa .......................... 33
Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................ 35
2.1. Câu hỏi nghiên cứu .................................................................................. 35
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
3.1. Khái quát về thành phố Thái Nguyên ...................................................... 41
3.1.1. Điều kiện tự nhiên ............................................................................. 41
3.1.2. Điều kiện kinh tế của thành phố Thái Nguyên ................................. 41
3.1.3. Điều kiện văn hoá, y tế, giáo dục ...................................................... 42
3.1.4. Kỹ thuật - công nghệ ......................................................................... 42
3.2. Thực trạng vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với doanh nghiệp
nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Thái Nguyên .................................... 43
3.2.1. Tình hình cơ bản của Chi cục Thuế TP Thái Nguyên ...................... 43
3.2.2. Kết quả thu NSNN và tình hình doanh nghiệp nhỏ và vừa giai
đoạn 2009-2011 tại thành phố Thái Nguyên .................................... 49
3.3.3. Thực trạng vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với doanh
nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Thái Nguyên ................. 54
CQT
Cơ quan thuế
3.4.3. Một số nguyên nhân .......................................................................... 76
3
CP
Cổ phần
Chƣơng 4: CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ NHÀ
4
CTCP
Công ty cổ phần
NƢỚC VỀ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ
5
DN
Doanh nghiệp
VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN .................... 80
4.2. Giải pháp nâng cao vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với
NGUYÊN NGHĨ A
10
GTGT
Giá trị gia tăng
doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Thái Nguyên ............. 83
11
HTX
Hợp tác xã
4.2.1. Giải pháp về thực hiện thu Ngân sách Nhà nƣớc ............................ 83
12
MSDN
Mã số doanh nghiệp
13
MST
Thu nhập cá nhân
19
TNDN
Thu nhập doanh nghiệp
20
TNHH
Trách nhiệm hữu hạn
21
TTĐB
Tiêu thụ đặc biệt
22
UBND
Ủy ban nhân dân
23
XHCN
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Bảng 2.1. Số doanh nghiệp điều tra theo loại hình ......................................... 37
Bảng 2.2. Số doanh nghiệp điều tra theo khu vực .......................................... 38
Sơ đồ 3.1. Cơ cấu tổ chức của Chi cục Thuế TP Thái Nguyên ...................... 43
Bảng 3.1. Số lƣợng cán bộ, công chức của Chi cục Thuế TP Thái
Biểu đồ 3.1. Cơ cấu thu NSNN TP Thái Nguyên năm 2011 .......................... 51
Nguyên năm 2011 ........................................................................... 48
Biểu đồ 3.2. Kết quả thu của các DN nhỏ và vừa giai đoạn 2009 - 2011 ....... 52
Bảng 3.2. Trang thiết bị quản lý thu thuế của Chi cục thuế TP Thái
Nguyên năm 2011 ........................................................................... 49
Bảng 3.3. Kết quả thu ngân sách tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2009 - 2011 ........ 50
Bảng 3.4. Số thu NSNN TP Thái Nguyên giai đoạn 2009 - 2011 .................. 50
Bảng 3.5. Tình hình quản lý các doanh nghiệp nhỏ và vừa phân theo
xã, phƣờng giai đoạn 2009 - 2011 .................................................. 53
Bảng 3.6. Tình hình quản lý các doanh nghiệp nhỏ và vừa phân theo
loại hình doanh nghiệp giai đoạn 2009 - 2011 ............................... 54
Bảng 3.7. Số lƣợng cấp mã số thuế mới giai đoạn 2009 - 2011 ..................... 55
Bảng 3.8. Số lƣợng hồ sơ khai thuế giai đoạn 2009 - 2011 ........................... 56
Bảng 3.9. Số lƣợng doanh nghiệp nhỏ và vừa giải thể, phá sản, bỏ trốn
giai đoạn 2009 - 2011 ..................................................................... 56
Bảng 3.10. Số lƣợng hoàn thuế giai đoạn 2009-2011 ..................................... 58
Bảng 3.11. Số thuế doanh nghiệp đề nghị hoàn sai đã bị phát hiện giai
Đảng và Nhà nƣớc ta, là công cụ điều tiết nền kinh tế phát triển theo định
hƣớng xã hội chủ nghĩa, tạo môi trƣờng thuận lợi cho sản xuất kinh doanh
phát triển, giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội đất nƣớc, góp phần vào tích
luỹ ngân sách, tăng tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân, góp phần
đảm bảo công bằng xã hội và hội nhập quốc tế. Với tầm quan trọng nhƣ vậy,
Chính phủ đã thông qua đề án Chiến lƣợc cải cách hệ thống thuế giai đoạn
2011-2020: Xây dựng ngành thuế Việt Nam hiện đại, hiệu lực, hiệu quả.
Trong những năm qua trên địa bàn thành phố Thái Nguyên doanh
Xuất phát từ thực tế trên tôi chọn đề tài: "Nâng cao vai trò Nhà nước
về quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố
Thái Nguyên” làm đề tài nghiên cứu luận văn góp phần thiết thực triển khai
thực hiện Chiến lƣợc cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011 - 2020: Xây dựng
ngành thuế Thái Nguyên hiện đại, hiệu lực, hiệu quả.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung
Mục tiêu bao trùm của luận văn là trên cơ sở nghiên cứu thực trạng, đƣa
ra các giải pháp phù hợp, khả thi nhằm nâng cao vai trò Nhà nƣớc về quản lý
thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, từ
nghiệp nhỏ và vừa ngày càng phát triển mạnh cả về số lƣợng và quy mô hoạt
đó góp phần quản lý thuế có hiệu quả, từng bƣớc hiện đại hoá ngành.
động; số thuế đóng góp cho ngân sách nhà nƣớc năm sau cao hơn năm trƣớc.
2.2. Mục tiêu cụ thể
Bên cạnh những kết quả đạt đƣợc, vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với
doanh nghiệp nhỏ và vừa tại thành phố Thái Nguyên đến nay vẫn còn một số
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
những công cụ quản lý kinh tế vĩ mô có hiệu quả, hiệu lực của Đảng và Nhà
3.1. Đối tượng nghiên cứu
nƣớc. Xây dựng ngành thuế Việt Nam hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; công tác
Đối tƣợng nghiên cứu là các vấn đề nâng cao vai trò Nhà nƣớc về quản
quản lý thuế, phí và lệ phí thống nhất, minh bạch, đơn giản, dễ hiểu, dễ thực
lý thuế đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa; các loại hình doanh nghiệp:
hiện dựa trên ba nền tảng cơ bản: Thể chế chính sách thuế minh bạch, quy
Công ty TNHH, công ty cổ phần, doanh nghiệp tƣ nhân, HTX; cán bộ, công
trình thủ tục hành chính thuế đơn giản, khoa học phù hợp với thông lệ quốc
chức liên quan đến quản lý thuế; cộng đồng và các vùng.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân
đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Thái Nguyên trong
năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ƣu tiên).
thời gian tới có cơ sở khoa học.
Bảng 1.1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy mô tổng nguồn vốn
Luận văn nghiên cứu khá toàn diện và có hệ thống, những giải pháp
chủ yếu nâng cao vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ
và vừa trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, có ý nghĩa thiết thực cho quá
trình phát triển kinh tế - xã hội thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên và
đối với các địa phƣơng có điều kiện tƣơng tự.
5. Kết cấu của luận văn
- Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn gồm 4 chƣơng:
- Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn vai trò Nhà nƣớc về quản lý
thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
DN siêu nhỏ
Doanh nghiệp nhỏ
Tổng
Số lao động
Số lao động
nguồn vốn
I. Nông, lâm 10 ngƣời trở 20 tỷ đồng Từ trên 10
nghiệp
Từ trên 10 tỷ Từ trên 50
đồng đến 50 ngƣời đến
tỷ đồng
100 ngƣời
(Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009)
1.1.2. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế
- Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu
- Chƣơng 3: Thực trạng vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với
doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Thái Nguyên.
- Chƣơng 4: Các giải pháp nâng cao vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế
đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Thái Nguyên.
Ở mỗi nền kinh tế của một quốc gia hay lãnh thổ, các doanh nghiệp nhỏ
và vừa giữ những vai trò với mức độ khác nhau, song nhìn chung có một số
vai trò tƣơng đồng nhƣ sau:
- Giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế: Các doanh nghiệp nhỏ và
vừa thƣờng chiếm tỷ trọng lớn, thậm chí áp đảo trong tổng số doanh nghiệp
(Ở Việt Nam chỉ xét các doanh nghiệp có đăng ký thì tỷ lệ này là trên 95%).
Vì thế, đóng góp của họ vào tổng sản lƣợng và tạo việc làm là rất đáng kể.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
cho bộ máy nhà nƣớc và các nhu cầu chung của xã hội. Các khoản thu qua
dùng để lắp ráp thành một sản phẩm hoàn chỉnh.
thuế đƣợc thể chế bằng luật.
Là trụ cột của kinh tế địa phƣơng: nếu nhƣ doanh nghiệp lớn thƣờng
đặt cơ sở ở những trung tâm kinh tế của đất nƣớc, thì doanh nghiệp nhỏ và
vừa lại có mặt ở khắp các địa phƣơng và là ngƣời đóng góp quan trọng vào
thu ngân sách, vào sản lƣợng và tạo công ăn việc làm ở địa phƣơng.
(Theo Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ), doanh nghiệp
nhỏ và vừa cần đƣợc coi là trụ cột của nền kinh tế, chính sách phát triển công
nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia cần dựa trên nền tảng là phát
triển DNNVV. Trong chiến lƣợc phát triển DNNVV giai đoạn 2011 - 2015,
Cục Phát triển doanh nghiệp đề ra một số chỉ tiêu chính nhƣ: Số lƣợng
DNNVV thành lập mới trong giai đoạn này đạt 350.000 doanh nghiệp, tỷ lệ
doanh nghiệp tham gia xuất khẩu đạt từ 8 - 10%. Đầu tƣ của khu vực
DNNVV chiếm 40% tổng vốn đầu tƣ toàn xã hội, tạo mới thêm 3,5 - 4 triệu
Thuế là khoản đóng góp theo luật định của người nộp thuế cho Nhà
nước nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước.
Thuế là hình thức động viên mang tính chất bắt buộc trên nguyên tắc
luật định. Đặc điểm này đƣợc thể chế hoá trong hiến pháp của mỗi quốc gia.
Nhà nƣớc dùng quyền lực và sức mạnh để ấn định các thứ thuế, bắt buộc các
tổ chức kinh tế và công dân thực hiện các nghĩa vụ thuế để nhà nƣớc có
nguồn thu ổn định, thƣờng xuyên đảm bảo trang trải các khoản chi trong hoạt
động thƣờng xuyên của Nhà nƣớc mà vẫn ổn định đƣợc NSNN. Tổ chức hoặc
cá nhân nào không thực hiện đúng nghĩa vụ nộp thuế của mình tức là họ đã vi
phạm pháp luật của quốc gia đó.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
7
8
doanh nghiệp và ngƣời dân. Vì vậy, chính sách động viên về thuế phải đƣợc
của thị trƣờng. Có nhu cầu tất yếu đòi hỏi phải phát triển sản xuất, dịch vụ để
đặt trong mối quan hệ chung theo hƣớng xoá bỏ các khoản chi bao cấp, không
cung ứng đủ nhu cầu và ngƣợc lại. Mục tiêu của chuyển dịch cơ cấu kinh tế là
tận thu để đảm bảo chi, phải thu đúng thu đủ nhằm bồi dƣỡng phát triển
làm tăng tổng cung gắn với kích cầu để quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế
nguồn thu lâu dài trên nguyên tắc phân phối hợp lý thu nhập quốc dân giữa
đạt kết quả tốt. Tổng cầu tăng hay giảm phụ thuộc vào nhiều yếu tố liên quan,
nhà nƣớc và xã hội.
chủ yếu là thu nhập của các tầng lớp dân cƣ, giá cả từng sản phẩm, cơ cấu
Muốn vậy hệ thống thuế và chính sách thuế mới phải đƣợc áp dụng
bài hiện nay đang áp dụng đối với các doanh nghiệp thực hiện theo Thông tƣ số
42/2003/TT-BTC ngày 07/5/2003 của Bộ Tài chính.
Đối tượng nộp thuế Môn bài bao gồm: Các doanh nghiệp nhà nƣớc,
công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp tƣ nhân, doanh
nghiệp hoạt động theo Luật Đầu tƣ nƣớc ngoài tại Việt Nam, tổ chức và cá
nhân nƣớc ngoài kinh doanh tại Việt Nam không theo Luật Đầu tƣ nƣớc ngoài
tại Việt Nam, các tổ chức kinh tế của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã
hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân,
các tổ chức, đơn vị sự nghiệp khác và tổ chức kinh doanh hạch toán kinh tế
cạnh tranh và khuyến khích phát triển mọi thành phần kinh tế trong phạm vi
độc lập khác; các hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và các quỹ tín dụng nhân
cả nƣớc góp phần tạo ra sân chơi bình đẳng thúc đẩy cạnh trạnh và khuyến
dân (gọi chung là các HTX); Các cơ sở kinh doanh là chi nhánh, cửa hàng,
khích phát triển mọi thành phần kinh tế. Trong quá trình triển khai thực hiện,
cửa hiệu (thuộc công ty hoặc thuộc chi nhánh)... hạch toán phụ thuộc hoặc
chính sách thuế luôn đƣợc điều chỉnh linh hoạt, kịp thời, phù hợp với yêu cầu
báo sổ đƣợc cấp giấy chứng nhận (đăng ký kinh doanh), có đăng ký nộp thuế
thực tiễn và hội nhập kinh tế quốc tế.
và đƣợc cấp mã số thuế (loại 13 số).
gia tăng mua hàng hóa, dịch vụ, chứng từ nộp thuế giá trị gia tăng của hàng
hóa nhập khẩu.
Bậc 1
Trên 10 tỷ
3.000.000
Bậc 2
Từ 5 tỷ đến 10 tỷ
2.000.000
Phƣơng pháp khấu trừ thuế áp dụng đối với cơ sở kinh doanh thực hiện
Bậc 3
Từ 2 tỷ đến dƣới 5 tỷ
1.500.000
đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật về kế toán,
Bậc 4
Dƣới 2 tỷ
kinh doanh và tổ chức, cá nhân nƣớc ngoài kinh doanh không có cơ sở thƣờng
giá nhập tại cửa khẩu cộng với thuế nhập khẩu (nếu có), cộng với thuế tiêu
trú tại Việt Nam nhƣng có thu nhập phát sinh tại Việt Nam chƣa thực hiện đầy
thụ đặc biệt (nếu có). Giá nhập tại cửa khẩu được xác định theo quy định về
đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ, hoạt động mua bán vàng, bạc, đá quý
giá tính thuế hàng nhập khẩu.
(Quốc hội, 2008 a).
Thuế suất: Có 3 mức 0% (cho các hàng hoá, dịch vụ xuất khẩu); 5%
(nƣớc sạch, thiết bị, dụng cụ y tế, hoạt động văn hoá, triển lãm); thuế suất
10% (cho các mặt hàng còn lại).
Thuế thu nhập doanh nghiệp là một sắc thuế quan trọng nhất của thuế
trực thu, đƣợc tính trên phần thu nhập của doanh nghiệp sau khi đã trừ đi các
Phƣơng pháp tính thuế giá trị gia tăng gồm: Phương pháp khấu trừ
thuế giá trị gia tăng và phương pháp tính trực tiếp trên giá trị gia tăng.
+ Phương pháp khấu trừ thuế giá trị gia tăng được quy định như sau:
Số thuế giá trị gia tăng phải nộp theo phƣơng pháp khấu trừ thuế bằng số thuế
giá trị gia tăng đầu ra trừ số thuế giá trị gia tăng đầu vào đƣợc khấu trừ. Số
thuế giá trị gia tăng đầu ra bằng tổng số thuế giá trị gia tăng của hàng hoá,
dịch vụ bán ra ghi trên hoá đơn giá trị gia tăng. Số thuế giá trị gia tăng đầu
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
phụ thuộc vào mục đích khai thác tài nguyên.
+ Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 25%.
Phương pháp tính thuế: Số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong
kỳ tính thuế đƣợc tính bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất; trƣờng hợp
Giá tính thuế tài nguyên: Giá tính thuế tài nguyên là giá bán đơn vị sản
phẩm tài nguyên tại nơi khai thác.
Thuế suất thuế tài nguyên: Đƣợc quy định theo Biểu thuế tài nguyên cho
doanh nghiệp đã nộp thuế thu nhập ở ngoài Việt Nam thì đƣợc trừ số thuế thu
từng loại tài nguyên theo quy định của Luật thuế Tài nguyên (Quốc hội, 2009).
nhập đã nộp nhƣng tối đa không quá số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp
1.2.2. Quan niệm về quản lý thuế và tính tất yếu khách quan vai trò Nhà
theo quy định của pháp luật (Quốc hội, 2008 b).
nước về quản lý thuế
Thuế tiêu thụ đặc biệt
1.2.2.1. Quan niệm quản lý thuế
Thuế tiêu thụ đặc biệt là khoản thuế gián thu, chỉ thu đối với một số sản
phẩm hàng hóa, dịch vụ mà Nhà nƣớc có chính sách định hƣớng tiêu dùng.
Thuế Tiêu thụ đặc biệt thƣờng áp dụng thuế suất cao mục tiêu nhằm điều tiết
nhiên, luận văn này chỉ xét đến lĩnh vực quản lý thuế.
Quản lý thuế là hoạt động của Nhà nước mà cơ quan thuế là đại diện
thiên nhiên.
Căn cứ tính thuế tài nguyên: Là sản lƣợng tài nguyên thƣơng phẩm
của pháp luật về thuế.
thực tế khai thác, giá tính thuế và thuế suất.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
để nhằm huy động tiền thuế vào ngân sách nhà nước theo những quy định
http://www.lrc-tnu.edu.vn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
13
14
Quản lý thuế là hoạt động quản lý gắn liền với cơ quan thuế - một tổ
các thành phần kinh tế, góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển trong công
chức nhà nƣớc có tƣ cách pháp nhân công quyền. Do đó, quản lý thuế là một
xác lập mối quan hệ phối hợp giữa các bộ phận một cách hữu hiệu trong việc
với những thay đổi của sự phát triển kinh tế quốc tế thì vai trò hoạch định, cải
thực thi các chính sách thuế nhằm đạt các mục tiêu đã đề ra, trong điều kiện
cách chính sách về quản lý thuế nhằm nâng cao vai trò của nhà nƣớc về quản
môi trƣờng quản lý luôn biến động.
lý thuế là rất cần thiết.
Thứ hai, vai trò Nhà nước về quản lý thuế góp phần làm giảm những
* Quản lý thuế có các vai trò sau:
Thứ nhất, quản lý thuế là thực hiện một chức năng quan trọng của Nhà
nƣớc trong lĩnh vực tài chính.
khuyết tật của kinh tế thị trường.
Kinh tế thị trƣờng có nhiều ƣu điểm nhƣng cũng có nhiều khuyết tật.
Thứ hai, huy động nguồn lực tài chính cho ngân sách nhà nƣớc
Sƣ phát triển kinh tế thị trƣờng tất yếu dẫn đến nhƣ sự bất bình đẳng trong thu
Thứ ba, đóng vai trò quan trọng trong việc đƣa chính sách thuế vào
nhập, sự phân hóa giàu nghèo, vấn đề ô nhiễm môi trƣờng... Chính vì vậy có
cần vai trò của Nhà nƣớc trong việc quản lý thuế sẽ góp phần làm hạn chế
chỉ trong khu vực mà trên toàn thế giới. Nhà nƣớc tập trung vai trò quản lý
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
15
16
thuế trong tay để tạo ra “sân chơi” bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế. Mỗi
- Cấp giấy chứng nhận đăng ký thuế: Cơ quan thuế cấp giấy chứng nhận
mức thuế suất, sự tăng giảm mức thuế ƣu đãi, và việc thực thi chính sách đó
đăng ký thuế cho ngƣời nộp thuế trong thời hạn mƣời ngày làm việc, kể từ
sẽ thúc đẩy, khuyến khích đầu tƣ hay hạn chế đầu tƣ vào từng lĩnh vực tùy
ngày nhận đƣợc hồ sơ đăng ký thuế hợp lệ.
theo chính sách khuyến khích phát triển kinh tế vùng, miền, ngành hay hạn
nhập của ngƣời nộp thuế do đó phải có vai trò nhà nƣớc để đảm bảo việc thu
mƣơi của tháng tiếp theo tháng phát sinh nghĩa vụ thuế đối với loại thuế khai
thuế đƣợc thực hiện nghiêm chỉnh, đúng pháp luật.
và nộp theo tháng.
Thứ năm, hiện nay chúng ta đã hội nhập đầy đủ toàn diện với kinh tế
quốc tế do đó để đảm bảo yêu cầu đòi hỏi về tính phù hợp với các điều ƣớc
và thông lệ quốc tế về chính sách tài chính; đồng thời tạo điều kiện tối đa cho
cho ngƣời nộp thuế trong việc kê khai nộp thuế thì đòi hỏi Nhà nƣớc mà đại
diện là cơ quan thuế phải nâng cao vai trò của mình trong quản lý thuế.
1.3. Vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
1.3.1. Quản lý công tác đăng ký, kê khai, nộp thuế, ấn định thuế
- Đối tƣợng đăng ký thuế: Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân kinh doanh,
Tổ chức, cá nhân khác theo quy định của pháp luật về thuế.
- Thời hạn đăng ký thuế: Đối tƣợng đăng ký thuế phải đăng ký thuế
trong thời hạn mƣời ngày làm việc.
việc tiếp nhận hồ sơ khai thuế.
- Ấn định thuế đối với ngƣời nộp thuế nộp thuế theo phƣơng pháp kê
khai trong trƣờng hợp vi phạm pháp luật về thuế.
- Thời hạn nộp thuế.
+ Trƣờng hợp ngƣời nộp thuế tính thuế, thời hạn nộp thuế chậm nhất là
ngày cuối cùng của thời hạn nộp hồ sơ khai thuế.
+ Trƣờng hợp cơ quan quản lý thuế tính thuế hoặc ấn định thuế, thời
hạn nộp thuế là thời hạn ghi trên thông báo của cơ quan quản lý thuế.
- Đồng tiền nộp thuế: Đồng tiền nộp thuế là Đồng Việt Nam, trừ trƣờng
hợp nộp thuế bằng ngoại tệ theo quy định của Chính phủ.
dân sự mà không có tài sản để nộp tiền thuế, tiền phạt còn nợ.
+ Tiền phạt.
1.3.2. Quản lý thủ tục hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế
- Hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng đối với trƣờng hợp trong ba tháng liên
tục có số thuế đầu vào chƣa đƣợc khấu trừ hết, hoặc đối với trƣờng hợp đang
trong giai đoạn đầu tƣ chƣa có thuế giá trị gia tăng đầu ra, hoặc bù trừ số thuế
GTGT của hàng hóa, dịch vụ mua vào sử dụng cho dự án đầu tƣ cùng với việc
kê khai thuế GTGT của hoạt động sản xuất kinh doanh là: Giấy đề nghị hoàn
trả khoản thu NSNN theo mẫu quy định.
- Trƣờng hợp ngƣời nộp thuế tự xác định số tiền thuế đƣợc miễn thuế,
giảm thuế.
- Hồ sơ xóa nợ tiền thuế, tiền phạt bao gồm:
- Trình tự giải quyết hồ sơ xoá nợ tiền thuế, tiền phạt.
1.3.4. Quản lý thông tin về người nộp thuế
- Hệ thống thông tin về ngƣời nộp thuế
+ Hệ thống thông tin về ngƣời nộp thuế bao gồm những thông tin, tài
liệu liên quan đến nghĩa vụ thuế của ngƣời nộp thuế.
+ Thông tin về ngƣời nộp thuế là cơ sở để thực hiện quản lý thuế, đánh
giá mức độ chấp hành pháp luật của ngƣời nộp thuế, ngăn ngừa, phát hiện vi
phạm pháp luật về thuế.
+ Nghiêm cấm hành vi làm sai lệch, sử dụng sai mục đích, truy cập trái
- Trƣờng hợp cơ quan thuế quyết định miễn thuế, giảm thuế.
phép, phá huỷ hệ thống thông tin về ngƣời nộp thuế.
- Thời hạn giải quyết hồ sơ miễn thuế, giảm thuế:
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
- Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc cung cấp
nhằm đánh giá tính đầy đủ, chính xác của các thông tin, chứng từ trong hồ sơ
thuế, sự tuân thủ pháp luật về thuế của ngƣời nộp thuế.
- Kiểm tra thuế tại trụ sở của ngƣời nộp thuế: Trƣờng hợp hết thời hạn
theo thông báo của cơ quan quản lý thuế mà ngƣời nộp thuế không giải trình,
bổ sung thông tin, tài liệu hoặc không khai bổ sung hồ sơ thuế hoặc giải trình,
khai bổ sung hồ sơ thuế không đúng thì thủ trƣởng cơ quan quản lý thuế quản
http://www.lrc-tnu.edu.vn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
19
20
lý trực tiếp ấn định số tiền thuế phải nộp hoặc ra quyết định kiểm tra thuế tại
trụ sở của ngƣời nộp thuế.
+ Ngƣời nộp thuế còn nợ tiền thuế, tiền phạt có hành vi phát tán tài sản,
bỏ trốn.
- Quyền và nghĩa vụ của ngƣời nộp thuế trong kiểm tra thuế tại trụ sở
của ngƣời nộp thuế
quan quản lý thuế các cấp hoặc Bộ trƣởng Bộ Tài chính.
- Quyết định thanh tra thuế
+ Khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế
đƣợc hoàn.
- Thời hạn thanh tra thuế: Thời hạn một lần thanh tra thuế không quá
ba mƣơi ngày, kể từ ngày công bố quyết định thanh tra thuế.
+ Trốn thuế, gian lận thuế.
- Nguyên tắc, thủ tục xử phạt vi phạm pháp luật về thuế
- Nhiệm vụ, quyền hạn của ngƣời ra quyết định thanh tra thuế
- Xử phạt đối với hành vi vi phạm thủ tục thuế
- Nhiệm vụ, quyền hạn của trƣởng đoàn thanh tra thuế, thành viên đoàn
- Xử phạt đối với hành vi chậm nộp tiền thuế
- Xử phạt đối với hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp
thanh tra thuế.
- Nghĩa vụ và quyền của đối tƣợng thanh tra thuế.
- Xử phạt đối với hành vi trốn thuế, gian lận thuế
- Kết luận thanh tra thuế.
1.3.6. Quản lý công tác cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế
- Trƣờng hợp bị cƣỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế
+ Ngƣời nộp thuế nợ tiền thuế, tiền phạt vi phạm pháp luật về thuế đã
- Quyết định hoàn thuế;
Thứ hai, trình độ hiểu biết về thuế và ý thức chấp hành luật thuế của
- Quyết định xử phạt hành chính đối với hành vi vi phạm pháp luật thuế.
- Quyết định cƣỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế;
các doanh nghiệp nhỏ và vừa
Nếu các doanh nghiệp nhỏ và vừa thực sự hiểu biết pháp luật về thuế, ý
thức tự giác chấp hành nghĩa vụ nộp thuế sẽ cao. Ngƣợc lại, các doanh nghiệp
- Kết luận thanh tra thuế;
nhỏ và vừa sẽ không có thái độ rõ ràng trƣớc các hành vi trốn thuế, gian lận
- Quyết định giải quyết khiếu nại;
- Các quyết định hành chính khác theo quy định của pháp luật (Quốc
hội, 2006).
1.4. Các nhân tố ảnh hƣởng đến vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với
về thuế, thậm chí còn thờ ơ, khuyến khích, đồng tình.
Trƣớc hết, các doanh nghiệp nhỏ và vừa phải hiểu sâu sắc về nghĩa vụ
thuế và quyền thụ hƣởng lợi ích từ khoản tiền thuế mà mình đóng góp; hiểu
rõ về nội dung chính sách và nghiệp vụ tính thuế, kê khai và nộp thuế; nhận
doanh nghiệp nhỏ và vừa
thức đúng trách nhiệm pháp luật về nghĩa vụ phải kê khai nộp thuế của mình.
1.4.1. Môi trường quản lý thuế
Nếu nội dung của các sắc thuế quá phức tạp, qui định không rõ ràng,
thủ tục hành chính về thuế rƣờm rà sẽ khó khăn cho cả cán bộ thuế và các
đảm công bằng xã hội và đƣa quản lý thu thuế vào nề nếp.
Thứ ba, các qui định của Nhà nước về quản lý kinh tế xã hội tạo cơ sở
cho quản lý thu thuế đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Các qui định nhƣ, quản lý đất đai, quản lý thanh toán không dùng tiền
mặt, quản lý đăng ký kinh doanh của cơ quan kế hoạch và đầu tƣ ... không
đƣợc ban hành đồng bộ và triển khai thực hiện tốt; môi trƣờng kiểm toán, kế
doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp nhỏ và vừa nói riêng. Ví dụ:
toán còn nhiều hạn chế, trách nhiệm pháp lý chƣa cao sẽ làm hạn chế rất
thuế suất thuế giá trị gia tăng vừa qui định theo nhóm mặt hàng, vừa qui định
nhiều đến kết quả quản lý thu thuế đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
theo ngành nghề kinh doanh thì một mặt hàng có thể đƣợc hiểu và xác định
1.4.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy và và trình độ đội ngũ cán bộ quản lý thuế
theo thuế suất đối với một nhóm mặt hàng này nhƣng lại có thể xác định là
Thuế phải đáp ứng đƣợc yêu cầu quản lý, phù hợp với nền kinh tế xã hội, tận
thuế suất của một ngành nghề kinh doanh khác.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
- Chức năng, tổ chức và quyền hạn của thanh tra, kiểm tra thuế đối với
cách thủ tục hành chính thuế quan…Điều đó đặt ra cho ngành thuế một yêu
các doanh nghiệp nhỏ và vừa phải trở thành công cụ có hiệu lực để chống thất
cầu, mục tiêu cấp bách là phải hoàn thiện cơ chế quản lý thuế theo xu thế hội
thu ngân sách và răn đe, ngăn chặn các hành vi vi phạm về thuế. Thanh tra,
nhập kinh tế quốc tế.
kiểm tra xử lý các hành vi vi phạm về thuế của cơ quan thuế phù hợp với thực
Đòi hỏi của xã hội là minh bạch, lành mạnh nền kinh tế. Thuế phải
công bằng, công khai, minh bạch nhằm tạo động lực khuyến khích à tích cực
trạng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa .
- Cán bộ thuế phải đƣợc đào tạo, bồi dƣỡng thƣờng xuyên để đáp ứng
bỏ vốn đầu tƣ, góp phần thực hiện đƣợc mục tiêu kinh tế - xã hội.
yêu cầu của tình hình về chính sách thuế, nghiệp vụ quản lý các khoản thu,
Tính công bằng, công khai minh bạch của thuế thể hiện trƣớc hết ở nội
sắc thuế, hiện đại hóa quản lý thu bằng ứng dụng tin học. Cán bộ thuế phải có
dung các quy định trong chính sách rõ ràng, đơn giản, dễ hiểu, dễ áp dụng cho
cách đầy đủ. Hệ thống quản lý đƣợc nối mạng toàn quốc và có sự đối chiếu
kinh tế quốc tế có liên quan đến thuế quan
Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, với những cam kết về thuế quan của
thông tin một cách tự động.
Việt Nam với thế giới, đòi hỏi chính sách thuế phải mang lại hiệu quả cao
- Xây dựng phần mềm phân tích phục vụ cho công tác thanh tra, kiểm
nhất, đảm bảo công bằng nhất, rõ ràng minh bạch và đơn giản nhất, nhƣng
tra nhƣ: phân loại đối tƣợng thanh tra, kiểm tra; phân tích kê khai, phân tích
cũng thể hiện tính linh hoạt, thích ứng với sự phát triển của nền kinh tế thị
báo cáo tài chính, đối chiếu hóa đơn...
trƣờng có định hƣớng XHCN ở Việt Nam nhằm tạo động lực khuyến khích
mọi chủ thể tích cực bỏ vốn đầu tƣ, góp phần thực hiện đƣợc mục tiêu kinh tế.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
- Kết nối với hệ thống thông tin trong nội bộ ngành và các ngành kinh tế có
liên quan cũng nhƣ với các doanh nghiệp để cung cấp thông tin hỗ trợ lẫn nhau.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
Hệ thống thuế trung ƣơng của Trung Quốc chủ yếu quản lý hai loại
Sự phối hợp với các cơ quan chức năng, nhất là cơ quan Công an, Kiểm
thuế gián thu là thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt. Số thu từ thuế
sát, Quản lý thị trƣờng trong việc chống buôn lậu, gian lận thƣơng mại, chống
giá trị gia tăng chiếm trên dƣới 50% tổng thu về thuế trong NSNN. Vì vậy,
làm hàng giả, chống trốn lậu thuế, chiếm đoạt tiền hoàn thuế...sẽ có tác dụng
việc quản lý thuế của Trung quốc chủ yếu tập trung vào sắc thuế này.
tốt trong việc phát hiện, xử lý kịp thời những vi phạm pháp luật thuế.
1.5. Kinh nghiệm vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với doanh nghiệp
nhỏ và vừa ở một số nƣớc trên thế giới và ở Việt Nam
1.5.1. Kinh nghiệm vai trò Nhà nước về quản lý thuế đối với doanh nghiệp
nhỏ và vừa ở một số nước trên thế giới
Thứ hai, quản lý thu thuế
- Phƣơng pháp tự kê khai:
Các doanh nghiệp tự kê khai giá trị gia tăng theo phƣơng pháp khấu
trừ tự kê khai và nộp thuế theo quy định của luật thuế. Cơ quan thuế không ra
thông báo thuế mà chỉ thực hiện việc kiểm tra sau khi các doanh nghiệp nhỏ
a. Kinh nghiệm của Trung Quốc
và vừa kê khai. Quy định này nhằm nâng cao ý thức tự giác của ngƣời nộp
phải đăng ký nộp thuế GTGT ở địa phƣơng đó và xuất hoá đơn GTGT riêng.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
27
28
Nội dung tuyên truyền đƣợc xác định hàng năm với trọng điểm, trọng
- Công tác thanh tra, kiểm tra thuế:
Toàn bộ hệ thống thuế Trung Quốc có 3.000 tổ chức, kiểm tra, kiểm
tâm nhất định. Trong các biện pháp tuyên truyền có hiệu quả của ngành thuế
soát thuế trực thuộc cơ quan thuế các cấp, với 80.000 cán bộ làm công tác
Trung Quốc, đặc biệt có việc đƣa nội dung thuế vào chƣơng trình giáo dục
kiểm tra. Năm 1996, Quốc vụ Viện Trung quốc thông qua phƣơng án cải cách
phổ thông, nội dung trên cả 2 mặt: tuyên truyền mặt tốt và phê bình mặt xấu.
thuế trực thuộc các tỉnh, thành phố (riêng Bắc Kinh chƣa thành lập).
- Các tổ chức tƣ vấn thuế:
Đây là các tổ chức hoạt động dịch vụ tƣ vấn về thuế, hoạt động theo
luật công ty, thực hiện hạch toán kinh doanh và có nghĩa vụ nộp thuế nhƣ các
- Tuyên truyền thuế:
Cơ quan thuế thành lập tổ chức chuyên trách về tuyên truyền thuế ở các
doanh nghiệp khác. Hiện nay, Trung Quốc có khoảng trên 4.100 đơn vị hoạt
động tƣ vấn về thuế với trên 70.000 nhân viên.
tỉnh, thành phố. Các trung tâm tuyên truyền thuế ngoài nhiệm vụ tuyên truyền
Hoạt động của các tổ chức tƣ vấn về thuế là cung cấp các thông tin cho
chính sách thuế hiện hành còn có nhiệm vụ tuyên truyền cả nội dung về tổ
các doanh nghiệp nhƣ: thông tin kinh tế, chính sách và nghiệp vụ thuế, tình
chức quản lý thuế để nâng cao ý thức cho các doanh nghiệp, làm cho luật thuế
đi vào đời sống kinh tế, xã hội.
hình kê khai thuế, làm trung gian giải quyết các vƣớng mắc giữa cơ quan thuế
và các doanh nghiệp; Hƣớng dẫn và đào tạo cán bộ doanh nghiệp nắm vững
Hàng năm, Tổng cục Thuế lập kế hoạch và chỉ đạo thực hiện thống
chính sách thuế và nghiệp vụ thuế. Phí thu khi thực hiện tƣ vấn đƣợc UBND
nhất công tác tuyên truyền trong cả nƣớc. Kế hoạch tuyên truyền hàng năm
khai đúng hạn, ngƣời đó có thể đề nghị gia hạn tự động thời gian khai thuế
Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dƣơng, Đồng Nai. Trong đó Hà Nội và
cho đến ngày 15 tháng 10, tuy nhiên vẫn phải nộp thuế.
thành phố Hồ Chí Minh đang hiện hữu trở thành địa phƣơng có số thu trên
Theo nguyên tắc chung, ngƣời nộp thuế có thể bị cơ quan thuế thanh tra
100 ngàn tỷ đồng/năm.
trong phạm vi ba năm kể từ ngày tờ khai thuế đƣợc khai. Tuy nhiên, giới hạn
Việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ thu ngân sách với mức tăng trƣởng
thời gian này có thể đƣợc kéo dài nếu ngƣời nộp thuế đã kê khai thiếu thuế
khá trong thời kỳ đổi mới đã góp phần tích cực để Chính phủ không chỉ đảm
một cách nghiêm trọng hoặc kê khai gian lận tờ khai thuế. Nếu một tờ khai là
bảo nhu cầu chi tiêu thƣờng xuyên ngày càng tăng của ngân sách nhà nƣớc
gian lận hoặc không đƣợc khai, việc thanh tra là không giới hạn. Nếu một
mà còn dành một phần tích luỹ, trả nợ, đồng thời thúc đẩy lực lƣợng sản xuất
ngƣời nộp thuế kê khai thiếu từ 25% số thuế phải nộp trở lên trong một tờ
việc trả lời cũng có thể đƣợc thực hiện bởi luật sƣ hoặc kế toán của NNT
Nội dung các luật thuế mới đƣợc ban hành hoặc đƣợc sửa đổi, bổ sung
(Tổng cục Thuế, 2008).
đã giải quyết đƣợc những vƣớng mắc trong thực tiễn và đảm bảo phù hợp với
1.5.2. Kinh nghiệm vai trò Nhà nước về quản lý thuế đối với doanh nghiệp
thông lệ quốc tế, tăng thu cho ngân sách nên đều phát huy tác dụng tốt, đƣợc
nhỏ và vừa của Việt Nam
xã hội cùng cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao.
Kết quả của công cuộc cải cách và hiện đại hoá toàn diện hệ thống
Ngành thuế đã xây dựng, trình các cấp có thẩm quyền ban hành Luật
Thuế, cùng với kết quả phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc, số thu ngân
Quản lý thuế. Luật Quản lý thuế đã thống nhất đƣợc các quy định về quyền
sách tăng trƣởng không ngừng, trở thành nguồn thu chủ yếu, quan trọng nhất
hạn và trách nhiệm của cả cơ quan quản lý thuế, ngƣời nộp thuế và các tổ
của NSNN. Đến năm 2010 số thu nội địa đã chiếm 92,6% tổng số thu ngân
quản lý thuế đƣợc chuyển hẳn sang cơ chế tự khai, tự tính và tự nộp nhằm đề
hợp với mô hình quản lý thuế theo chức năng và Luật Quản lý thuế nhƣ: thủ
cao ý thức tự giác của ngƣời nộp thuế trong thực hiện chính sách thuế vừa
tục đăng ký thuế, kê khai và kế toán thuế, hoàn thuế, miễn giảm thuế, quản lý
đảm bảo các luật thuế đƣợc thực hiện nghiêm minh, đảm bảo công bằng giữa
nợ, cƣỡng chế, kiểm tra, thanh tra, kiểm tra nội bộ... và nhiều quy chế quản lý
những ngƣời nộp thuế với nhau và chống thất thu ngân sách. Việc quản lý của
nội bộ trong ngành. Hiện nay, Tổng cục Thuế vẫn đang tiếp tục tiếp thu và
cơ quan thuế chuyển hẳn từ quản lý ngƣời nộp thuế sang quản lý theo mô
hoàn chỉnh các quy trình nhằm hiệu quả hơn cho công tác quản lý thuế.
hình chức năng của Luật thuế.
1.5.3. Kinh nghiệm của Chi cục Thuế Thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ
Ngành thuế đã triển khai đồng bộ các chƣơng trình, giải pháp đẩy mạnh
Với quyết tâm bám sát tình hình để phát hiện và xử lý kịp thời các sai
cải cách hành chính thuế theo hƣớng xoá bỏ các thủ tục rƣờm rà, gây tốn kém
51/2010/NĐ-CP ngày 14/5/2010 thay thế Nghị định 89/2002/NĐ-CP ngày
thực hiện kiểm tra hồ sơ kê khai tại trụ sở cơ quan thuế đối với các cơ sở kinh
07/11/2002 về quản lý hoá đơn theo hƣớng tạo chủ động tối đa cho các doanh
doanh để phát hiện các trƣờng hợp bán hàng không xuất hoá đơn, hoặc thực tế
nghiệp trong việc in, phát hành và sử dụng hoá đơn, giảm tối đa sự phụ thuộc
bán hàng thu tiền nhiều hơn giá trị ghi trên hoá đơn, nhằm giấu doanh thu để
của các doanh nghiệp vào cơ quan thuế.
trốn thuế. Lựa chọn các DN có rủi ro về thuế và ý thức tuân thủ pháp luật về
Đặc biệt, thực hiện Đề án 30 của Chính phủ về đơn giản hoá các thủ tục
hành chính, đến 2010 toàn ngành đã thực hiện rà soát thủ tục hành chính thuế
hiện hành. Kiến nghị sửa đổi bổ sung 243 thủ tục; thay thế 4 thủ tục, bãi bỏ 11
thủ tục, giảm bớt chỉ tiêu kê khai, đơn giản hoá 76% thủ tục trong số thủ tục
hành chính thuế đã công bố. Với kết quả nhƣ vậy, ƣớc tính sẽ cắt giảm
khoảng 36,1% chi phí tuân thủ chung cho xã hội về thực hiện các thủ tục hành
chính thuế (Tổng cục Thuế, 2012).
Nghành thuế đã xây dựng hệ thống quy trình nghiệp vụ quản lý thuế,
thực hiện thống nhất trên toàn quốc cho tất cả các chức năng quản lý thuế phù
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
nhà nƣớc nhằm quản lý, kiểm tra, thanh tra những đơn vị nộp thuế trên điạ
thực tế, cơ chế quản lý này chỉ thích hợp áp dụng với các nhóm ngƣời nộp
bàn...Đặc biệt cơ quan thuế đã phối hợp tốt với các ngân hàng thƣơng mại và
thuế có đủ khả năng và điều kiện thực hiện nhất định chứ không phải là cho
các tổ chức tín dụng khác trên địa bàn để xác minh tài khoản phục vụ kiểm tra
dòng tiền đi, dòng tiền đến nhằm có tƣ liệu phục vụ công tác đấu tranh với
các trƣờng hợp trốn doanh thu, kê khai thiếu thuế.
Cho đến nay, số lƣợng DN thuộc diện kiểm tra tại trụ sở ngƣời nộp
thuế của các Chi cục Thuế TP Việt Trì là 125 đơn vị, số thuế truy thu và xử
toàn bộ các ngƣời nộp thuế. Trong khi đó khi đƣa Luật quản lý thuế vào thực
tiễn đòi hỏi phải áp dụng đại trà cho tất cả mọi ngƣời nộp thuế. Do vậy, trong
quản lý thu, để đảm bảo tính hiệu quả cần phân loại đối tƣợng nộp thuế, sắc
thuế để lựa chọn cách thức quản lý và có lộ trình cho phù hợp.
Chi cục Thuế cần phải tiếp tục củng cố, hoàn thiện các điều kiện cần
thiết cho việc tiếp tục thực hiện Luật Quản lý thuế nhƣ điều kiện pháp lý,
phạt xấp xỉ 3 tỉ 500 triệu đồng. Riêng đối với các DN kinh doanh ăn uống và
nâng cao ý thức tự giác của ngƣời nộp thuế, trình độ cán bộ thuế, trang
các cơ sở kinh doanh rƣợu bia, nƣớc giải khát đã kiểm tra đƣợc 6 đơn vị, số
thiết bị ...mặt khác thƣờng xuyên đánh giá để rút ra những kinh nghiệm
Chi cục Thuế cần tổ chức, sắp xếp lại bộ máy theo chức năng chuyên sâu.
Đồng thời, đẩy mạnh công tác đào tạo nâng cao trình độ cán bộ theo chức năng.
Tiến hành phân loại ngƣời nộp thuế thành các nhóm có cùng đặc tính
tƣơng đồng để tìm ra biện pháp quản lý và các phƣơng thức hỗ trợ thích hợp,
tăng cƣờng quản lý theo kỹ thuật rủi ro.
Tăng cƣờng công tác tuyên truyền hỗ trợ và đẩy mạnh công tác thanh
tra, kiểm tra, nâng cao hiệu quả của hai công tác mang tính quyết định và
quan trọng trong việc thực hiện pháp luật về quản lý thuế.
Tăng cƣờng sự phối kết hợp giữa cơ quan thuế và các cơ quan chức
năng khác của nhà nƣớc để nhằm thực hiện nghiêm túc luật quản lý thuế, tăng
tính răn đe đối với những trƣờng hợp cố tình vi phạm pháp luật.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
35
36
Các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ đƣợc điều tra ở các nhóm phƣờng, xã
Chƣơng 2
PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
khác nhau trên địa bàn thành phố Thái Nguyên. Chọn phỏng vấn 50 cán bộ,
Thái Nguyên; những số liệu này đã đƣợc thu thập chủ yếu ở Cục thống kê
2.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
Thái Nguyên; Chi cục Thống kê thành phố Thái Nguyên, Tổng cục Thuế, Cục
Lựa chọn địa điểm nghiên cứu là vấn đề quan trọng, bởi vì địa điểm
nghiên cứu ảnh hƣởng khách quan tới kết quả phân tích và mang tính đại diện
Thuế tỉnh Thái Nguyên, Chi cục Thuế thành phố Thái Nguyên…
2.2.2.2. Thu thập số liệu mới
* Mẫu điều tra
cho toàn bộ địa bàn nghiên cứu.
Chọn điểm nghiên cứu đại diện cho thành phố Thái Nguyên về các điều
kiện tƣ̣ nhiên , kinh tế - xã hội và các đặc điểm khác về quản lý thuế đối với
doanh nghiệp nhỏ và vừa làm điểm nghiên cứu , nhƣ̃ng doanh nghiệp này có
thể đại di ện cho từng vùng , tƣ̀ng khu vƣ̣c trong thành phố. Mẫu chọn ra vƣ̀a
phải đảm bảo tính đại diện cho toàn vùng, vƣ̀a phải đại diện và suy rộng đƣợc
- Chọn nghiên cứu là 4 loại hình doanh nghiệp nhỏ và vừa để điều tra
đó là công ty TNHH, công ty cổ phần, doanh nghiệp tƣ nhân và hợp tác xã.
Những doanh nghiệp này có thể đại diện cho từng vùng và cho thành phố.
Những doanh nghiệp nhỏ và vừa này đƣợc lựa chọn đại diện ở các ngành,
nghề kinh doanh: Sản xuất, thƣơng mại, dịch vụ,... đồng thời các doanh
nghiệp nhỏ và vừa sẽ đƣợc điều tra ở các nhóm phƣờng, xã khác nhau trên địa
cho cả thành phố Thái Nguyên. Do vậy, để đạt đƣợc mục tiêu nghiên cứu tiến
bàn thành phố Thái Nguyên đảm bảo đại diện đƣợc tính toàn diện của địa bàn
38
cơ quan quản lý nhà nƣớc theo phƣơng pháp chọn mẫu ngẫu nhiên. Phỏng vấn
Bảng 2.2. Số doanh nghiệp điều tra theo khu vực
trực tiếp các đối tƣợng bằng các câu hỏi đã đƣợc chuẩn bị trƣớc và in sẵn.
Quy mô
* Mục tiêu của hoạt động điều tra
Mục tiêu của hoạt động điều tra nhằm thu thập chính xác các thông tin
về sự ảnh hƣởng của các yếu tố bên trong và bên ngoài đến vai trò nhà nƣớc
trong quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, từ đó kết hợp với những
quan sát thực tế, phỏng vấn trực tiếp doanh nghiệp để đánh giá đƣợc thực
trạng vai trò Nhà nƣớc về quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trong
thành phố Thái Nguyên và đề xuất một số giải pháp về nâng cao vai trò Nhà
nƣớc về quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
* Phương pháp điều tra: Gồm các bƣớc sau:
- Chọn mẫu điều tra: Áp dụng chọn mẫu ngẫu nhiên, tiến hành lựa
chọn các vùng, các đơn vị điều tra theo bảng sau:
1
2
3
4
Loại hình doanh nghiệp
Công ty TNHH
Công ty CP
50100
Tổng
số DN
điều
tra
I. Nông, lâm nghiệp
và thủy sản
35
4
II. Công nghiệp và
xây dựng
495
63
III. Thƣơng mại và
dịch vụ
647
93
* Nội dung phiếu điều tra: Phiếu điều tra có các thông tin chủ yếu nhƣ:
Tên doanh nghiệp, địa chỉ, lĩnh vực kinh doanh, ngƣời cung cấp thông tin,
100
160
Từ các địa bàn và số doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh
thông tin áp dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực kê khai và quản lý thuế,
đánh giá về phần mềm quản lý thuế , biện pháp nâng cao vai trò Nhà nƣớc về
quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP Thái Nguyên.
Những thông tin này đƣợc thể hiện bằng những câu hỏi cụ thể, để họ hiểu và
trả lời chính xác và đầy đủ.
2.2.3. Phương pháp tổng hợp số liệu
- Phƣơng pháp phân tổ thống kê để hệ thống hóa và tổng hợp tài liệu
theo các tiêu thức phù hợp với mục đích nghiên cứu.
trong thành phố chọn lấy 160 doanh nghiệp để điều tra. Trong 160 doanh
- Xử lý và tính toán các số liệu, các chỉ tiêu nghiên cứu đƣợc tiến hành
nghiệp thì: Công ty TNHH chọn 59, Công ty CP chọn 36, Doanh nghiệp tƣ
trên máy tính bằng các phần mềm Excel và phần mềm tin học của Tổng cục
nhân chọn 61, HTX chọn 4.
Thuế, Cục Thuế tỉnh Thái Nguyên, Chi cục Thuế thành phố Thái Nguyên.
Các DNNVV đƣợc điều tra theo các khu vực hoạt động: Nông, lâm
- Phƣơng pháp đồ thị: Sử dụng mô hình hóa thông tin từ dạng số sang
2.2.4.4. Phương pháp chuyên gia, chuyên khảo
tả sự biến động, cũng nhƣ xu hƣớng phát triển của hiện tƣợng kinh tế - xã hội
Dự kiến phỏng vấn trực tiếp lãnh đạo và chuyên viên một số sở, ban,
thông qua số liệu thu thập đƣợc. Phƣơng pháp này đƣợc dùng để tính, đánh
ngành, địa phƣơng liên quan đến công tác thu NSNN. Thông qua phƣơng
giá các kết quả nghiên cứu từ các phiếu điều tra doanh nghiệp nhỏ và vừa.
pháp này sẽ thu thập các ý kiến đánh giá nhận xét của các chuyên gia, những
2.2.4.2. Phương pháp phân tích SWOT:
ngƣời am hiểu vấn đề nghiên cứu.
Sử dụng mô hình phân tích SWOT để đánh thực trạng phát triển doanh
nghiệp nhỏ và vừa, phân tích điểm mạnh, điểm yếu, những cơ hội và thách
thức, từ đó đề xuất một số giải pháp để nâng cao vai trò Nhà nƣớc về quản lý
thuế đối với các doanh nghiệp này trên địa bàn thành phố Thái Nguyên.
Lý thuyết về mô hình SWOT nhƣ sau:
2.3.1. Các chỉ tiêu phản ánh mức độ phát triển của các doanh nghiệp nhỏ
và vừa
- Số lƣợng các doanh nghiệp nhỏ và vừa qua các năm.
- Số lao động bình quân của một doanh nghiệp nhỏ và vừa.
- Thách thức: Những trở ngại cho việc phát triển DN NVV.
- Tổng số doanh nghiệp kê khai, đăng ký thuế các năm
- Tổng số doanh nghiệp và số thuế hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế.
2.2.4.3. Phương pháp so sánh
Thông qua số bình quân, tần suất, độ lệch chuẩn bình quân, số tối đa,
- Tổng số doanh nghiệp và số thuế truy thu qua kiểm tra, thanh tra thuế.
tối thiểu. Phƣơng pháp thống kê so sánh gồm cả so sánh số tuyệt đối và so
- Tổng số doanh nghiệp bị xử phạt hành chính thuế các năm.
sánh số tƣơng đối để đánh giá động thái phát triển của hiện tƣợng, sự vật theo
- Tổng số các doanh nghiệp đƣợc giải quyết khiếu nại, tố cáo các năm.
thời gian và không gian. Sử dụng phƣơng pháp phân tích thống kê để đánh giá
- Tổng số các doanh nghiệp và số tiền thuế bị xử lý phạt chậm nộp.
thực trạng quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa; phân tích các yếu tố
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
Copyright: Tài liệu đại học ©