ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

ĐINH HẢI NAM

ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CÔNG TÁC
BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC
THU HỒI ĐẤT TẠI MỘT SỐ DỰ ÁN TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN ĐOAN HÙNG, TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

THÁI NGUYÊN – 2015


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

ĐINH HẢI NAM

ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CÔNG TÁC
BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC
THU HỒI ĐẤT TẠI MỘT SỐ DỰ ÁN TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN ĐOAN HÙNG, TỈNH PHÚ THỌ

Ngành : Quản lý đất đai
Mã số: 60.85.01.03

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Lê Sỹ Trung

tình, quý báu đó!
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận văn

Đinh Hải Nam


iii

MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ ii
MỤC LỤC................................................................................................................. iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .......................................................................... vi
DANH MỤC CÁC BẢNG....................................................................................... vii
DANH MỤC CÁC HÌNH....................................................................................... viii
MỞ ĐẦU ................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài.......................................................................................1
2. Mục tiêu của đề tài ..............................................................................................2
2.2. Mục tiêu cụ thể ............................................................................................ 2
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.............................................................2
Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU .......................................... 3
1.1. Cơ sở lý luận về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất ......................................................................................................................3
1.1.1. Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư............................................ 3
1.1.2. Một số vấn đề ảnh hưởng đến công tác bồi thường giải phóng mặt
bằng, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.................................... 4
1.2. Tác động của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến phát triển cơ sở
hạ tầng và đời sống xã hội .......................................................................................9

2.3. Nội dung nghiên cứu ......................................................................................33
2.3.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Đoan Hùng. .. 33
2.3.2. Đánh giá kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng một số
dự án trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. .............................. 34
2.3.3. Đánh giá ảnh hưởng của công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng
đến đời sống và việc làm của các hộ gia đình trong khu vực giải
phóng mặt bằng. ...................................................................................... 34
2.3.4. Thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Đoan
Hùng. ....................................................................................................... 34
2.4. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................34
2.4.1. Lựa chọn dự án nghiên cứu .................................................................... 34
2.4.2. Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp ....................................... 34
2.4.3.Phương pháp điều tra đánh giá có sự tham gia(PRA). ............................ 35
2.4.4. Phương pháp xử lý số liệu điều tra ......................................................... 36
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .............................. 37
3.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Đoan Hùng..................37
3.1.1.Điều kiện tự nhiên ................................................................................... 37
3.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội ..................................................... 40
3.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, môi trường ........ 44


v

3.2. Đánh giá kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư một
số dự án trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ ........................................46
3.2.1. Giới thiệu khái quát hai dự án nghiên cứu trên địa bàn huyện Đoan
Hùng, tỉnh Phú Thọ ................................................................................. 46
3.2.2. Trình tự tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và Tái định
cư của 02 dự án........................................................................................ 49

Diễn giải

GPMB

:

Giải phóng mặt bằng

BT&GPMB

:

Bồi thường và giải phóng mặt bằng

UBND

:

Ủy ban nhân dân

TNMT

:

Tài nguyên và môi trường

GTVT

:



Trang
Bảng 3.1: Một số chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội huyện Đoan Hùng - tỉnh
Phú Thọ ..................................................................................................... 41
Bảng 3.2: Đối tượng và điều kiện bồi thường.......................................................... 50
Bảng 3.3: Kết quả công tác bồi thường đất dự án cầu Kim Xuyên và nhà máy
chế biến gỗ và ép gỗ nhân tạo trên địa bàn huyện Đoan Hùng ................ 51
Bảng 3.4: Kết quả công tác bồi thường tài sản trên đất ........................................... 54
Bảng 3.5: Kết quả hỗ trợ dự án xây dựng cầu Kim Xuyên và nhà máy chế
biến gỗ và ép gỗ nhân tạo trên địa bàn huyện Đoan Hùng ...................... 59
Bảng 3.6: Kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của
dự án xây dựng cầu Kim Xuyên và nhà máy chế biến gỗ và ép gỗ
nhân tạo ..................................................................................................... 64
Bảng 3.7: Tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 02 dự án ............... 65
Bảng 3.8: Tình hình dân cư trong khu vực thực hiện 02 dự án ............................... 67
Bảng 3.9: Thu nhập bình quân nhân khẩu/năm theo nguồn thu nhập...................... 68
Bảng 3.10: Tình hình thu nhập của các hộ sau khi thu hồi đất ................................ 69
Bảng 3.11: Tình hình vệ sinh môi trường khu vực dự án sau thu hồi đất................ 71


viii

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 3.1: Sơ đồ địa giới hành chính huyện Đoan Hùng .......................................... 38
Hình 3.2: Sơ đồ vị trí thu hồi đất dự án xây dựng cầu Kim Xuyên ......................... 47
Hình 3.3. Sơ đồ vị trí thu hồi đất xây dựng nhà máy chế biên gỗ và ép gỗ nhân
tạo tại cụm công nghiệp làng nghề Sóc Đăng ........................................... 48
Hình 3.4: Sơ đồ trình tự, tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái
định cư ....................................................................................................... 49

án trên địa bàn huyện được triển khai và đầu tư để hiện thực hóa mục tiêu trên. Tuy
nhiện để các dự án được thực hiện và thực hiện đúng tiến độ thì phải có mặt bằng
sạch để thi công. Thực tế cho thấy có một số lượng không nhỏ các dự án trên địa
bàn huyện Đoan Hùng từ khi tiến hành khảo sát đến khi có mặt bằng để thực hiện
dự án tiêu tốn rất nhiều thời gian do chưa giải phóng được mặt bằng hoặc công tác
giải phóng mặt bằng chưa tao được sự đồng thuận cao của các bên liên quan.
Xuất phát từ thực tế đó, được sự đồng ý của Ban giám hiệu trường Đại học Nông
Lâm Thái Nguyên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá việc thực hiện công tác
bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trên địa
bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ.” Đề tài được thực hiện nhằm góp phần thực
hiện mục tiêu trên với những mục tiêu, yêu cầu cụ thể dưới đây.


2
2. Mục tiêu của đề tài
2.1. Mục tiêu tổng quát
Đánh giá thực trạng công tác giải phóng mặt bằng. Từ đó, đề xuất các giải
pháp nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng, ổn định đời sống cho người
dân khi nhà nước thu hồi đất.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Đánh giá được thực trạng công tác giải phóng mặt bằng của huyện Đoan Hùng.
- Đánh giá những ưu điểm, hạn chế và những bất cập của công tác hỗ trợ, bồi thường và
tái định cư khi nhà nước thu hồi đất mà UBND huyện Đoan Hùng đang thực hiện.
- Xác định được những ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng đến đời
sống xã hội của người dân trong khu vực.
- Đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng
và đồng thời rút ra được bài học kinh nghiệm trong công tác GPMB, tham gia thảo
luận phản ánh những bất cập đến các cơ quan có thẩm quyền để xây dựng chính
sách ngày càng hoàn thiện hơn.
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi quyền sử đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí
việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới [26].
1.1.1.3. Tái định cư
Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh
sống và làm ăn. Tái định cư bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi
Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển [26].
Tái định cư (TĐC) được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất,
tài sản; di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống,
thu nhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó.


4
Như vậy, TĐC là việc làm nhằm giảm nhẹ các tác động xấu ảnh hưởng đến
kinh tế - xã hội đối với một bộ phận chủ sử dụng đất bị thu hồi và phải hy sinh một
phần vì sự phát triển chung của xã hội.
Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì
người sử dụng đất được bố trí TĐC bằng một trong các hình thức sau;
- Bồi thường bằng nhà ở;
- Bồi thường bằng giao đất ở mới theo quy hoạch tái định cư;
- Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở[26].
Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong
chính sách giải phóng mặt bằng.
1.1.2. Một số vấn đề ảnh hưởng đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ
trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
1.1.2.1. Công tác đăng ký quyền sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp
giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Các nước trên thế giới đều coi đất đai là một loại tài sản phải đăng ký quyền
sở hữu, quyền sử dụng.
Ở nước ta, theo quy định của Luật đất đai, người sử dụng đất phải đăng ký
quyền sử dụng đất tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để được xét duyệt lập hồ sơ

thường đất đai trên hai khía cạnh:
+ Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những căn cứ quan trọng nhất
để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Theo quy định
của Luật đất đai, việc giao đất, cho thuê đất chỉ được thực hiện khi có quyết định thu
hồi đất của của cơ quan có thẩm quyền đối với người đang sử dụng đất;
+ Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những nhân tố ảnh hưởng tới giá
đất trên thị trường; từ đó tác động tới giá đất tính bồi thường.
- Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng liên quan mật thiết với công tác
quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thông qua Quyết định thu hồi đất vì:
+ Căn cứ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất để thực hiện việc thu hồi đất, giao
đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất.
+ Căn cứ Quyết định thu hồi đất để lập, trình duyệt và xây dựng cũng như thực
hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng.
Tuy nhiên chất lượng quy hoạch nói chung và kế hoạch nói riêng còn nhiều bất
cập, thiếu đồng bộ, chưa hợp lý, tầm nhìn chiến lược chưa có, tính khả thi thấp, đặc
biệt là thiếu tính bền vững. Phương án quy hoạch chưa dự báo sát tình hình, quy
hoạch còn mang nặng tính chủ quan duy ý chí, áp đặt, nhiều trường hợp quy hoạch


6
theo phong trào. Đây chính là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng quy hoạch
“treo”, dự án “treo"[6].
1.1.2.3. Công tác thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất và cơ chế chuyển đổi đất đai.
- Việc thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất có tác động rất lớn đến công tác
bồi thường GPMB, hộ trợ và TĐC. Nguyên tắc thu hồi đất và giao đất, cho thuê
đất, phải căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch là điều kiện bắt buộc, nhưng nhiều địa
phương chưa thực hiện tốt nguyên tắc này, hạn mức đất được giao và nghĩa vụ
của chủ sử dụng đất quy định không rõ ràng, tình trạng quản lý đất đai thiếu
chặt chẽ còn buông lỏng dẫn đến khó khăn cho công tác bồi thường, giải phóng
mặt bằng, hộ trợ và tái định cư.

Với những đổi mới về pháp luật đất đai, thời gian qua công tác GPMB đã đạt
những kết quả đáng khích lệ, đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu về mặt bằng cho việc
phát triển các dự án. Tuy nhiên bên cạnh đó, do tính chưa ổn định, chưa thống nhất
của pháp luật đất đai qua các thời kỳ mà công tác bồi thường GPMB đã gặp khá
nhiều khó khăn và cản trở. Thực tiễn triển khai cho thấy việc ban hành các văn bản
quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai có ảnh hưởng rất lớn đến công tác
bồi thường GPMB. Hệ thống văn bản pháp luật đất đai còn bộc lộ nhiều nhược
điểm như là số lượng nhiều nhưng không cụ thể, khó áp dụng trong thực hiện, hệ
thống chưa đồng bộ, chặt chẽ, có những văn bản mâu thuẫn với nhau, gây lúng túng
trong xử lý và tạo kẽ hở trong thực thi pháp luật và không có tính ổn định, luôn luôn
phải thay đổi để phù hợp với thực tiễn nhất là các Thông tư, hướng dẫn [4].
Bên cạnh việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử
dụng đất đai, việc tổ chức thực hiện các văn bản cũng có vai trò rất quan trọng,
đặc biệt là công tác học tập, tuyên truyền, phổ biến các văn bản quy phạm pháp
luật về đất đai thực hiện không tốt, không thường xuyên, người dân thiếu thông
tin hiểu biết cụ thể về chủ trương của Đảng chính sách Nhà nước về đất đai.
Đồng thời việc bổ sung các chính sách về thu hồi đất chưa thường xuyên kịp
thời, thực tế nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung các chính sách về thu hồi đất thì
đều có kiến nghị cần đổi mới các chính sách như: cải cách các thủ tục về thu hòi đất
đai (33%); bổ sung chính sách về giá đất (32%) và quy định đơn giản hơn về xác định
nguồn gốc đất[16].
1.1.2.5. Yếu tố giá đất và định giá đất
Hiện nay ở nước ta giá cả đất đai dựa trên chuyển nhượng quyền sử dụng, là
tổng hòa giá trị hiện hành địa tô nhiều năm. Một trong những điểm mới của Luật Đất
đai 2003 là các quy định về giá đất. Nếu như trước đây Nhà nước chỉ quy định một
loại giá đất áp dụng cho mọi quan hệ đất đai khác nhau thì Luật Đất đai 2003 đề cập
nhiều loại giá đất để xử lý từng nhóm quan hệ đất đai khác nhau [3].


8

2003, ngày 16 tháng 11 năm 2004, Chính phủ đã ban hành Nghị định 188/2004/NĐCP về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất.


9
Theo quy định của Luật đất đai năm 2003, nguyên tắc định giá đất là phải
sát với giá thị trường trong điều kiện bình thường. Tuy nhiên, tình hình phổ
biến hiện nay là giá đất do các địa phương quy định và công bố đều không
theo đúng nguyên tắc đó, dẫn tới công tác bồi thường, GPMB để thu hồi đất
còn gặp nhiều khó khăn, đây là nguyên nhân chính làm chậm tiến độ các dự án
và phát sinh nhiều khiếu kiện kéo dài và phức tạp.
Theo đánh giá của Bộ Tài nguyên và môi trường về giá đất, đa số ý kiến của
UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nghiêng về phương án tiép tục
duy trì khung giá đất và giữ ổn định 5 năm, quy định cụ thể về nuyên tắc, phương
pháp xác định giá cụ thể, quy định cơ chế cu thể để xử lý vấn đề giá giáp danh
nhằm giải quyết tận gốc các khiếu kiện về giá đất bồi thường đối với những công
trình, dự án đi qua nhiều tỉnh, thành phố[5].
1.1.2.6. Thị trường Bất động sản
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế nước ta, thị trường bất động sản được
hình thành và ngày càng phát triển. Ngày nay thị trường bất động sản đã trở thành
một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống các loại thị trường của nền kinh tế quốc
dân, nó có những đóng góp vào ổn định xã hội và thúc đẩy nền kinh tế đất nước
trong thời gian qua và trong tương lai.
Việc hình thành và phát triển thị trường bất động sản góp phần giảm thiểu việc
thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư (do người đầu tư có thể đáp ứng nhu cầu
về đất đai thông qua các giao dịch trên thị trường); đồng thời người bị thu hồi đất có
thể tự mua hoặc cho thuê bất động sản mà không nhất thiết phải thông qua Nhà
nước thực hiện chính sách TĐC và bồi thường.
1.2. Tác động của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến phát triển cơ
sở hạ tầng và đời sống xã hội
1.2.1. Phát triển cơ sở hạ tầng

nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai vào các mục đích công cộng. Theo đó quy định
những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tính giá trị bồi thường các loại tài
sản bị thiệt hại. Để từng ngành căn cứ tự xây dựng các quy định cụ thể và trình tự tiến
hành bồi thường, hỗ trợ và tái định cư với việc xác định giá trị bồi thường, hỗ trợ,
trình tự thủ tục các bước lập và phê duyệt dự án bồi thường, thành lập các cơ quan, uỷ
ban tính toán bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, trình tự đàm phán, nhận tiền bồi
thường, cùng đó là quyền khiếu nại, quyền khởi kiện đưa ra toà án [1].
1.3.2. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Inđônexia
Vấn đề di dân TĐC, bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích


11
phát triển của xã hội tại Inđônêxia từ trước đến nay vẫn bị coi là sự "hi sinh" mà một
số người phải chấp nhận vì lợi ích của cộng đồng. Các chương trình bồi thường TĐC
chỉ giới hạn trong phạm vi bồi thường theo Luật cho đất bị dự án chiếm dụng, hoặc
cho một số ít trường hợp thu hồi đất để xây dựng khu TĐC
Tuy nhiên, quan điểm nhìn nhận về công tác bồi thường TĐC đang từng bước
thay đổi, nhận thức về hậu quả xấu có thể xảy ra đối với các vấn đề kinh tế, xã
hội, môi trường trong quá trình thu hồi đất và di dân, mặt khác, từ thực tế khách
quan và sự chuyển biến về nhận thức, người bị ảnh hưởng quan tâm ngày càng
lớn về quyền lợi và phúc lợi cho họ, vì vậy TĐC ngày nay được xem là chương
trình phát triển của quốc gia. Kinh nghiệm thực tiễn đã giúp cho các nhà hoạch
định chính sách, các chuyên gia lập kế hoạch và các nhà thực tiễn đi đến thống
nhất rằng chi phí phải trả cho những tổn thất do sự thiếu quan tâm và đầu tư
trong quá trình thực hiện chính sách TĐC có thể lớn hơn rất nhiều chi phí TĐC
đúng đắn. Hơn nữa, những người bần cùng hoá, đến một thời điểm nhất định sẽ
là nguyên nhân làm kiệt quệ nền kinh tế quốc dân. Do vậy, tránh hay giảm thiểu
những ảnh hưởng xấu trong việc di dân TĐC, cộng với việc khôi phục thoả đáng
cho những người bị ảnh hưởng, ngoài việc đạt được lợi ích nền kinh tế, còn đảm
bảo tính công bằng đối với họ, điều này giúp cho các chủ thể an tâm trong quá

- Các chủ đầu tư đặc biệt chú ý đến tầng lớp những người nghèo, trong đó có
những người chưa có quyền hợp pháp về đất đai, tài sản, những hộ gia đình do phụ
nữ làm chủ. Đồng thời, có kế hoạch xác định quyền hợp pháp của họ, hạn chế
những trường hợp coi lý do ngăn trở bồi thường TĐC là việc thiếu quyền sở hữu,
quyền sử dụng đất hợp pháp.
- Để không ngừng cải tiến sự hỗ trợ của ngân hàng với các dự án trong lĩnh
vực nhạy cảm này. Chính phủ Inđônexia đã thông qua và thực hiện một số chính
sách bồi thường TĐC bắt buộc. Chính sách này nêu rõ các mục tiêu và phương
pháp, định ra các tiêu chuẩn trong hoạt động của các tổ chức ngân hàng tham gia
đầu tư vào các công trình TĐC[1]:
1.3.3. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của ngân hàng phát triển
Châu Á (ADB)
Khung chính sách của ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) được xây dựng với
mục tiêu tránh việc tái định cư bắt buộc bất cứ khi nào có thể được hoặc giảm thiểu
tái định cư nếu không thể tránh khỏi di dân; Đảm bảo những người phải di chuyển


13
được giúp đỡ để ít nhất họ cũng đạt mức sống bình thường tại nơi ở cũ hoặc tốt hơn.
Với các nguyên nhân cơ bản là:
- Cần tránh hoặc giảm thiếu tái định cư bắt buộc và thiệt hại về đất đai, công
trình, các tài sản và thu nhập bằng cách khai thác mọi phương án khả thi.
- Tất cả các hộ đều được quyền đền bù theo giá thay thế cho tài sản, thu nhập
và công việc sản xuất, kinh doanh bị ảnh hưởng, được khôi phục đủ để cải thiện hay
ít nhất cũng hồi phục được mức sống, mức thu nhập và năng lực sản xuất của họ
như trước khi có dự án.
- Trong trường hợp di chuyển cả một khu vực dân cư phải cố gắng tối đa để
duy trì các thể chế văn hóa và xã hội của những người phải di chuyển và của cộng
đồng dân cư nơi chuyển đến.
- Việc chuẩn bị các kế hoạch giải phóng mặt bằng (được coi như một phần

thích hợp cho một khối lượng lớn chủ sử dụng đất, di chuyển, tổ chức các khu tái
định cư, trợ giúp chi phí vận chuyển, xây dựng nhà ở mới, đào tạo nghề nghiệp, cho
vay vốn phát triển sản xuất, cung cấp các dịch vụ…tại khu tái định cư [2].
1.4. Bồi thường, hỗ trợ tái định cư tại Việt Nam
Ngày nay cùng với sự phát triển của đất nước, rất nhiều dự án đầu tư với nhu
cầu sử dụng đất ngày một gia tăng. Trước yêu cầu xây dựng và phát triển trong thời
kỳ CNH - HĐH khối lượng các dự án, xây dựng các khu đô thị và công nghiệp ngày
càng lớn. Đặt ra cho công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư những nhiệm vụ khó
khăn và phức tạp. Đây thực sự là một khối lượng công việc không nhỏ phải giải
quyết sao cho vừa đảm bảo tiến độ của dự án và các mục tiêu đặt ra vừa ổn định đời
sống nhân dân trong các khu vực phải giải toả, di dời.
Tuy nhiên công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, tái định cư không
phải là một việc dễ dàng, bởi nhiều dự án khu vực quy hoạch đã được công bố, đã
được triển khai nhưng tiến độ thực hiện rất chậm. Nguyên nhân phần lớn vẫn là lợi
ích của người có đất và tài sản trên đất bị thu hồi chưa được đảm bảo, chính sách
của Nhà nước được triển khai ở một số địa phương không đáp ứng được mong
muốn của người dân.
1.4.1. Những nội dung cơ bản của chính sách bồi thương, hỗ trợ và tái định cư
1.4.1.1. Từ trước luật đất đai năm 1993
Nghị định số 151- TTg ngày 14 tháng 4 năm 1959 của Thủ tướng chính phủ
quy định về thể lệ tạm thời trưng dụng ruộng đất, là văn bản pháp quy đầu tiên liên
quan đến việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở Việt Nam (Nghị định này được thực


15
hiện đến năm 1980 khi Hiến pháp 1980 ra đời). Theo đó mức bồi thường, hỗ trợ
được thực hiện như sau [7].
- Đất thuộc sở hữu tư nhân hoặc tập thể khi bị trưng dụng thì thuộc sở hữu
Nhà nước.
- Việc bồi thường thiệt hại do lấy đất gây nên phải bồi thường hai khoản: bồi