A/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
1/ Cơ sở lí luận:
Sinh thời Bác Hồ đã nói: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm
năm trồng người” Vậy muốn có được những mầm cây tốt, những con người
khỏe mạnh thì chúng ta cần phải làm gì? Muốn cây được tốt tươi thì ta phải
chăm sóc, bón phân, tưới nước, bắt sâu… Để có thể lao động, học tập tốt và đạt
kết quả cao thì phải dựa trên cơ sở của nhiều yếu tố. Trong đó yếu tố sức khỏe là
nền tảng của sự thành công. Có sức khỏe, chúng ta mới có thể xây dựng đất
nước, tổ quốc, kiến thiết quốc gia. Thể dục thể thao là một phương thức để rèn
luyện sức khỏe cũng như nhằm phát triển con người toàn diện, đặc biệt là trong
xã hội ngày nay Thể dục thể thao ngày càng đáp ứng đầy đủ hơn về nhu cầu vui
chơi giải trí, rèn luyện thân thể. Tập luyện Thể dục thể thao không chỉ phát triển
các tố chất thể lực như: sức nhanh, sức mạnh, sức bền, mềm dẻo, khéo léo, mà
thông qua tập luyện Thể dục thể thao đã rèn luyện cho người tập những phẩm
chất như: lòng dũng cảm, đạo đức, tinh thần đồng đội, sự kiên trì nhẫn nại, sự
can đảm vượt khó… hay nói cách khác Thể dục thể thao là phương tiện hữu
hiệu nhằm bồi dưỡng và phát triển nhân tố con người để góp phần xây dựng
cuộc sống ấm no giàu đẹp. Thể dục thể thao còn là một trong những biện pháp
để thực hiện các chủ trương của Đảng và nhà nước, không ngừng phát huy
nguồn lực tạo con người mới phát triển một cách đầy đủ về trí đức, thể mỹ.
2/ Cơ sở thực tiễn:
Đá cầu là môn thể thao đang phát triển mang tính nghệ thuật cao. Điều đó
được thể hiện bằng sự chính xác, khéo léo và xử lý thông minh trong từng kỹ
thuật động tác. Từ khi có mặt trong làng thể thao, đá cầu đã thu hút khá đông
đảo người tham gia tập luyện và thi đấu trong nước, trong khu vực và trên thế
giới. Đặc biệt là môn đá cầu được đưa vào giảng dạy trong các trường học. Ngày
nay đã có giải vô địch đá cầu thế giới, đá cầu đã được đưa vào thi đấu tại các
5





III/ LỊCH SỬ ĐỀ TÀI:
- Trước đây, ở chương trình phổ thông giáo viên còn chú trọng về chuyên
môn cho học sinh mà không quan tâm đến sự hứng thú trong tập luyện cho các
em.
- Do các em ít thời gian tập luyện ngoài trời vì vậy các em không có tính
tự giác tích cực trong tập luyện nâng cao thành tích.
- Học sinh tập luyện còn ít, chưa phát huy được tính tích cực trong học
tập.
- Thông qua những đặc điểm sinh lý ở lứa tuổi học sinh tiểu học nên việc
giáo dục thể dục thể thao cho học sinh tiểu học phải đảm bảo cho học sinh phát
triển lành mạnh, nhịp nhàng, cân đối và xây dựng nền móng bước đầu cho việc
nâng cao thể lực một cách có phương pháp và có kỹ thuật ở các lứa tuổi sau. Từ
thực tiễn những năm học trước, tôi đã đút kết những kinh nghiệm, những
phương pháp để đưa ra những biện pháp giúp học sinh học tốt môn đá cầu có
hiệu quả nên tôi đã áp dụng ngay từ đầu năm học 2015 – 2016.
IV/ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI:
- Đề tài này được áp dụng giảng dạy đối với học sinh khối 5 Trường Tiểu
học Long Định trong năm học 2015 - 2016. Sáng kiến giúp học sinh học tốt hơn
môn thể thao tự chọn đá cầu để nhằm phát triển cân đối về thể hình, kỹ năng vận
động nhằm giúp học sinh hoàn thiện các chức năng của cơ thể, tăng cường sức
khoẻ. Hình thành những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống và trong lao động,
trong học tập, trong sinh hoạt và nhất là trong hoạt động thể dục thể thao. Giúp
các em hứng thú hơn mỗi khi đến giờ học thể dục.
- Làm nền tảng cho những học sinh có năng khiếu về đá cầu sẽ chuyên sâu
hơn về nội dung này.

7


thời gian để tập luyện. Mặt khác vì hoàn cảnh gia đình còn gặp nhiều khó khăn
dẫn đến việc tập luyện của các em không được thoải mái…
Từ đầu năm học, tôi được phân công giảng dạy môn thể dục khối 5, để
tìm hiểu tình hình thực trạng của các em học sinh tôi đã tiến hành khảo sát trên 2
lớp 5/1 và lớp 5/2 để lấy kết quả so sánh. Sở dĩ 2 lớp này được chọn vì:
+ Sĩ số của 2 lớp là tương đương nhau (cùng là 33 học sinh).
+ Điều kiện tập luyện, sân bãi, dụng cụ là như nhau.
+ Trình độ học sinh của 2 lớp là ngang nhau thể hiện qua kết quả học
tập tỉ lệ học sinh có kĩ năng hoàn thành bài tập là như nhau:
Bài tập:
- Khảo sát học sinh thực hiện kỹ thuật tâng cầu bằng mu bàn chân.
- Khảo sát học sinh thực hiện kỹ thuật phát cầu bằng mu bàn chân.
+ Kết quả khảo sát như sau:
Kỹ thuật động
tác
Lớp
5/1
Lớp
5/2

Kỹ thuật tâng cầu
bằng mu bàn chân
Kỹ thuật phát cầu
bằng mu bàn chân
Kỹ thuật tâng cầu
bằng mu bàn chân
Kỹ thuật phát cầu
bằng mu bàn chân

Chưa


45,5 %

18/33

54,5 %

hoàn thành

Tỉ lệ %

Qua khảo sát cho thấy tỉ lệ học sinh chưa hoàn thành kỹ thuật động tác
còn chiếm tỉ lệ trên 50% học sinh.
Kết quả khảo sát trên cho thôi thấy khả năng thực hiện động tác của học
sinh còn kém, mau quen kỹ thuật (các kỹ thuật trên đã được học ở lớp 4), chưa
thật thật sự thích thú khi học thể dục. Nó khiến tôi phải nghiên cứu để tìm ra các
9


giải pháp nhằm giúp các em cải thiện và nâng cao trình độ kỹ thuật hơn ở cuốí
năm cũng như làm cho các em hứng thú hơn khi đến giờ học thể dục.
II/ NỘI DUNG CẦN GIẢI QUYẾT:
Để công việc giảng dạy đạt hiệu quả tốt, giúp các em có hứng thú trong
học tập, nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường, tôi đã mạnh dạn cải tiến
nội dung, phương pháp trong giảng dạy, đưa những kiến thức được coi khô khan
của môn thể dục thành những bài tập giúp các em hứng thú hơn khi đến giờ thể
dục.
Vì vậy, người giáo viên cần đưa ra những biện pháp cụ thể, nhằm góp
phần nâng cao hiệu quả học thể dục cho nhà trường.
- Đầu tiên giáo viên phải nắm rõ điều kiện hình thành động tác và qui luật

- Kĩ năng là việc thực hiện tập trung chú ý cao vào các thành phần động
tác và chưa được ổn định trong việc thực hiện động tác. Nếu khả năng được lập
lại nhiều lần thì động tác trở nên thuần thục. Cơ chế phoái hôïp động tác dần được
tự động hóa sẽ chuyển thành kĩ xảo.
- Kĩ xảo thực hiện động tác là khả năng điều chỉnh động tác có tính tự
động hóa đối với động tác trong hành vi vận động nguyên vẹn, khi đã trở thành
kĩ xảo thì việc thực hiện của động tác có độ vững chắc cao, tính liên tục của
động tác hóa đối với động tác trong hành vi vận động nguyên vẹn, khi đã trở
thành kĩ xảo thì việc thực hiện động tác có độ vững chắc cao, tính liên tục của
động tác được biểu hiện ở sự nhẹ nhàng, liên kết, tính nhịp điệu và tính bền
vững. Sự hoàn thiện về kĩ xảo có liên quan đến việc tri giác chuyên môn động
tác.
Từ việc giáo viên nắm rõ qui luật hình thành kĩ năng động tác và kĩ năng
kĩ xảo vận động sau đó sẽ đưa ra những phương pháp phù hợp để hướng kĩ thuật
cho học sinh.

11


2/ Dựa vào các phương pháp dạy học giúp các em có kĩ thuật cơ bản, giúp
các em nhận thấy những lỗi mà học sinh dễ mắc, từ đó hướng dẫn biện
pháp khắc phục.
Trong lớp học, có rất nhiều đối tượng học sinh khác nhau việc lựa chọn
các phương pháp dạy học, cách tổ chức lớp học phải phù hợp với điều kiện,
hoàn cảnh, khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh. Trong dạy học có rất nhiều
phương pháp để giáo viên lựa chọn phương pháp cho phù hợp, quan trong nhất
trong lúc giảng dạy người giáo viên phải truyền thụ cho học sinh một cách có
hiệu quả nhất. Sau dây tôi xin trình bày một số phương pháp và kỹ thuật giúp
học sinh học tốt môn thể thao tự chọn đá cầu.
2.1/ Phương pháp dùng ngôn ngữ:

Người ta dùng phương pháp này khi dạy học động tác tương đối phức tạp,
khó hoàn chỉnh ngay.
Ví dụ: Thực hiện kĩ thuật tâng cầu bằng đùi
Đây là một kĩ thuật khó, giáo viên có thể phân giải kĩ thuật ra thành
những kĩ thuật đơn giản hơn như:
- Kĩ thuật 1: Đứng tại chỗ nâng đùi sao cho cẳng chân vuông góc với mặt
đất.
- Kĩ thuật 2: Sau khi đã có được kĩ thuật nâng đùi giáo viên cho học sinh
tập luyện với cầu, tập tại chỗ tâng cầu được một cái sau đó giữ cầu lại, tập nhiều
lần để hình thành động tác.
- Kĩ thuật 3: Phán đoán hướng cầu rơi di chuyển tâng cầu.
Phối hợp ba kĩ thuật trên lại thì học sinh sẽ thực hiện được kĩ thuật tâng
cầu bằng đùi hoàn chỉnh và đạt ít nhất là hai cái.
2.4/ Phương pháp phòng sửa động tác chưa chính xác:
Trong dạy học thể dục, mắc lỗi động tác trong khi học là hiện tượng bình
thường. Giáo viên cần nhìn nhận đúng để phòng sửa lỗi tốt cho học sinh, việc
13


sửa lỗi trong động tác không chỉ nhằm nắm vững kiến thức, kỹ thuật động tác
mà còn tạo điều kiện rèn luyện thân thể phòng tránh chấn thương. Do đó, phải
phòng và sửa lỗi kịp thời cho học sinh. Thông qua các phương pháp dạy học,
giáo viên cho học sinh thấy mình chưa tốt ở điểm nào, những lỗi nào dễ mắc
phải từ đó có biện pháp sửa chữa uốn nắn kịp thời.
Qua những năm công tác tôi nhận thấy khi thực hiện những kĩ thuật đá
cầu, học sinh dễ mắc một số lỗi là do những nguyên nhân sau:
2.4.1/ Những lỗi học sinh thường mắc và nguyên nhân:
NHỮNG LỖI DỄ MẮC

NGUYÊN NHÂN

14


- Dùng tay đỡ cầu.
- Chuyền cầu không chính xác: mạnh - Phán đoán quan sát hướng cầu đến
quá hoặc yếu quá
4. Lỗi trong phát cầu bằng mu bàn
chân:
- Tung cầu không chính xác.

- Tung cầu quá gần hoặc quá xa với
thân người.

- Chạm cầu không đúng mu bàn chân.

- Phán đoán điểm rơi không đúng nên
đá không trúng cầu.

2.4.2/ Biện pháp khắc phục:
Từ những nguyên nhân dẫn đến những lỗi mà học sinh dễ mắc và trên cơ
sở lý luận cùng với tham khảo sách giáo khoa chuyên môn, quá trình dạy học
cũng như dự giờ rút kinh nghiệm từ đồng nghiệp tôi nhận thấy các em dễ mắc
lỗi chủ yếu ở 3 nhóm kỹ thuật như sau: nhóm kỹ thuật về mặt di chuyển, nhóm
về mặt phán đoán, nhóm về mặt mở rộng (dành cho những học sinh có năng
khiếu). Từ đó, tôi mạnh dạn xin đưa ra các biện pháp khắc phục mà bản thân đã
áp dụng như sau:

15



tập đá.
* Nhóm mở rộng (phát hiện năng
khiếu):
- Phân tích cho học sinh thấy được cái - Thi tâng cầu nhanh hoặc tối đa
đẹp, cái hay của môn đá cầu và đá cầu là
- Tổ chức cho học sinh chơi chuyền
một nghệ thuật.
cầu theo nhóm đội hình vòng tròn
- Nêu cho học sinh biết thêm về luật 16
đá
cầu.


2.5/ Phương pháp luyện tập tuần hoàn:
Trong phương pháp này cần căn cứ vào nhiệm vụ luyện tâp mà tìm chọn
được một số phương tiện tập luyện phù hợp và các yêu cầu luyện tập cụ thể theo
quy định mà tuần tự tập luyện quay vòng. Phương pháp này giúp các em có biên
độ thực hiện động tác nhiều, đảm bảo thời gian mà quan trọng hơn là đạt yêu
cầu nội dung của giờ học.
Ví dụ: Chia lớp thành 2 nhóm tập luyện tuần hoàn như sau: Nhóm 1 tập
luyện kỹ thuật tâng cầu, nhóm 2 thực hiện kỹ thuật phát cầu. Sau thời gian tập
luyện theo qui định rồi đổi nội dung tập luyện cho các nhóm.
2.6/ Phương pháp luyện tập bằng trò chơi và thi đấu:
Trong phương pháp luyện tập bằng trò chơi, học sinh tập luyện theo
phương thức trò chơi nó làm cho người tập có tính tranh đua và vui tươi nên dễ
lôi cuốn, làm cho người tập tự giác, tích cực, chủ động tập luyện. Do đó phương
pháp này dễ phát huy tính tích cực của học sinh, phát triển cả về thể lực lẫn trí
lực…, bồi dưỡng tinh thần tập thể, dũng cảm và có ý chí phấn đấu trong học tập.
Bên cạnh đó giáo viên có thể cho các em thi đấu theo tổ và giáo viên làm
trọng tài. Những kĩ thuật đẹp, những pha cầu giành điểm sẽ giúp cho học sinh

thân người. Khi tiếp xúc với cầu đùi đánh nhẹ lên và hơi hướng ra ngoài để cầu
nẩy lên ngang tầm mắt và rơi xuống nhằm tạo thuận lợi cho động tác tiếp theo.
3.3/ Kỹ thuật tâng cầu bằng mu bàn chân:
Chuẩn bị 2 chân đứng rộng bằng vai, mũi
chân thuận đặt sau gót chân trước khoảng 1/2 bàn
chân, chạm đất bằng nửa bàn chân, hai đầu gối
hơi khuỵu, hai tay tự nhiên, trọng tâm cơ thể dồn
vào chân trước. Tung cầu lên cao khoảng 0.5m,
khi cầu rơi xuống, dùng mu bàn chân tâng cầu lên cao khoảng 0.5m, khi rơi
18


xuống đến mức hợp lí lại tâng cầu lên. Trường hợp cầu rơi hơi xa vị trí đứng cần
vươn chân ra hoặc di chuyển đến để tâng cầu.
3.4/ Kỹ thuật phát cầu bằng mu bàn chân:
Chuẩn bị 2 chân đứng rộng bằng vai, mũi
chân thuận đặt sau gót chân trước khoảng 1 bàn
chân ( xa hơn tâng cầu) chạm đất bằng nửa bàn
chân, hai đầu gối hơi khuỵu, trọng tâm cơ thể dồn
vào chân trước. Tung cầu lên cao khoảng 0.5m, khi
cầu rơi xuống dùng mu bàn chân đá cầu cho cầu bay lên cao - ra xa đến phía bạn
hoặc qua lưới sang sân đối phương.
3.5/ Kỹ thuật chuyền cầu bằng bàn chân (chuyền cầu theo nhóm):
Tư thế chuẩn bị 2 chân rộng bằng vai, chân trước chân sau cách nhau ½
bàn chân, mắt nhìn theo cầu. Khi bạn chuyền cầu sang cách người 0,5m bên
phải, chân thuận đá lăng từ dưới lên trên và tiếp xúc với cầu. kết thúc chân thuận
tiếp đất sẽ chuẩn bị các kỹ thuật khác (bên trái thì ngược lại).
* Các kỹ thuật nâng cao hướng dẫn thêm cho học sinh yêu thích hoặc có
năng khiếu:
a) Chắn cầu bằng ngực: Để chống lại quả tấn công của đối phương ta thực hiện

+ Lưu ý những điểm học sinh dễ mắc lỗi, cách khắc phục.
+ Tập luyện theo lớp hoặc chia tổ thực hiện.
+ Uốn nắn, sửa chữa động tác chưa chính xác cho học sinh.
+ Củng cố kĩ thuật cho học sinh.
- Khi mà các em đã có kĩ thuật cơ bản chính xác, biết khắc phục những
điểm yếu, những lỗi mà mình dễ mắc phải thì từ đó các em sẽ thích thú hơn và
ham muốn tập luyện hơn khi đến giờ thể dục.
IV/ KẾT QUẢ CHUYỂN BIẾN:
Sau thời gian áp dụng sáng kiến, kết quả chuyển biến như sau:
20


Kỹ thuật động
tác
Lớp
5/1
Lớp
5/2

Kỹ thuật tâng cầu
bằng mu bàn chân
Kỹ thuật phát cầu
bằng mu bàn chân
Kỹ thuật tâng cầu
bằng mu bàn chân
Kỹ thuật phát cầu
bằng mu bàn chân

Chưa


100 %

0

0%

hoàn thành

Tỉ lệ %

Qua bảng khảo sát, chúng ta thấy có kết quả chuyển biến rõ rệt theo chiều
hướng tích cực, tỉ lệ chưa hoàn thành kỹ thuật động tác không còn, tỉ lệ hoàn
thành động tác đạt 100%. Điều này chứng tỏ qua áp dụng các phương pháp và
kỹ thuật nêu trên đã mang lại hiệu quả tích cực, học sinh có chuyển biến tích cực
về tinh thần và thái độ học tập cũng như trình độ kỹ thuật các động tác được
hoàn thiện rất nhiều.
Bên cạnh đó, trường tham gia hội khỏe phù đổng cấp huyện môn đá cầu
cũng đạt thành tích khá cao: 01 giải nhất và 01 giải 3 (đơn nữ), 01 giải nhì (đơn
nam), và 01 giải 3 (đôi nữ).
Điều mà tôi cảm thấy tâm đắc trong sáng kiến này là tôi đã giúp cho các
em tự nhận thấy bản thân các em chưa tốt ở đâu và chưa tốt ở kĩ thuật nào thì
thông qua việc hướng dẫn của giáo viên các em tự khắc phục những lỗi đó để
hoàn thiện kĩ thuật, từ việc thực hiện tốt kĩ thuật dẫn đế các em say mê, hứng thú
học tập khi mỗi lần đến giờ học thể dục.

21


C/ KẾT LUẬN
I/ TÓM LƯỢC GIẢI PHÁP:

pháp cho phù hợp.
III/ ĐỀ XUẤT – KIẾN NGHỊ:
Cần trang bị đồ dùng dạy học phù hợp với từng nội dung tiết dạy.
Giáo viên cần tăng cường việc dự giờ, hội giảng, cần có những cuộc hội
thảo về chuyên môn để phân tích, hệ thống những “chỗ hỏng” của các em học
sinh. Từ đó xây dựng nên những biện pháp cần thiết mang tính phổ biến áp dụng
vào việc giảng dạy cho học sinh.
Có được kết quả như trên, bên cạnh sự nỗ lực của giáo viên, ý thức vươn
lên trong học tập của học sinh mà còn có sự chỉ đạo đúng hướng, nhiệt tình, sát
sao của Ban giám hiệu nhà trường, của lãnh đạo các cấp. Chính vì vậy mà giờ
học thể dục đã trở thành tiết học giúp các em phấn khởi, tích cực, tự tin hơn
23


trong học tập, giúp chất lượng môn thể dục được nâng cao, làm nền tảng cho
khả năng học tập sau này của các em ở những cấp học cao hơn.
Người viết

Dương Văn Phương

TÀI LIỆU THAM KHẢO


Sách giáo viên môn thể dục lớp 4, NXB GD – 2003.



Sách giáo viên môn thể dục lớp 4, NXB GD – 2003.

