Một số biện pháp giúp học sinh khối 8 học tốt phân môn vẽ tranh

Nhận xét đánh giá của HỘI ĐỒNG KHOA HỌC nhà trường:
- Tác dụng của SKKN : ………………………………………………….............
………………………………………………………………………………............
- Tính thực tiễn, sư phạm, khoa học :……………………………………..............
………………………………………………………………………………............
- Hiệu quả : ……………………………….............................................................
………………………………………………………………………………............
- Xếp loại : …………………..................................................................................
Bình Tân, ngày …….. tháng ……….năm 2016
CT.HĐKH

Nhận xét đánh giá của HỘI ĐỒNG KHOA HỌC Phòng GD & ĐT thị xã Kiến Tường:
- Tác dụng của SKKN : ………………………………………………….............
………………………………………………………………………………............
- Tính thực tiễn, sư phạm, khoa học :……………………………………..............
………………………………………………………………………………............
- Hiệu quả : ……………………………….............................................................
………………………………………………………………………………............
- Xếp loại : …………………..................................................................................
Kiến Tường, ngày …….. tháng ……….năm 2016
CT.HĐKH

Nhận xét đánh giá của HỘI ĐỒNG KHOA HỌC Sở GD & ĐT Long An
- Tác dụng của SKKN : ………………………………………………….............
………………………………………………………………………………............
- Tính thực tiễn, sư phạm, khoa học :……………………………………..............
………………………………………………………………………………............
- Hiệu quả : ……………………………….............................................................
………………………………………………………………………………............

4
4
4

Trang
Trang
Trang
Trang

4
8
8
17

II/. Nội dung công việc đã làm
1.
2.
3.
4.

Thực trạng đề tài
Nội dung cần giải quyết
Biện pháp giải quyết
Kết quả, chuyển biến của đối tượng

III/. Kết luận
1. Tóm lược giải pháp
2. Phạm vi, đối tượng áp dụng
3. Kiến nghị với các cấp về điều kiện thực hiện


- Thể - Mĩ.
Thực tế chúng ta nhận thấy học sinh rất ham thích học vẽ. Nếu như chúng ta
xây dựng cho các em có ý thức học tập tốt tạo ra không khí thoải mái khi học thì sẽ
đạt được hiệu quả tốt nhất. Nhưng tùy theo từng trình độ nhận thức và năng khiếu
của từng em, từng độ tuổi khác nhau mà giáo viên biết quá trình nhận thức diễn ra ở
từng em. Vậy không thể tác động đến quá trình nhận thức của các cá nhân bằng một
biện pháp như nhau. Có học sinh phải tác động từ từ, có học sinh phải vừa trực tiếp
và vừa gián tiếp ở nhiều góc độ khác mới nắm bắt được. Có học sinh chỉ cần tác
động ít lâu đã nắm bắt ngay được nội dung bài học. Nếu như không có sự gợi mở
gây hứng thú của giáo viên thì học sinh không có sự ham thích tìm tòi học tập.
Xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá trình giảng
dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng bước đổi mới phương pháp dạy học, tôi luôn
đặt cho mình mục tiêu là: “Phải làm gì để thực hiện yêu cầu đổi mới nhằm nâng cao
chất lượng bài dạy của mình” và để các em học sinh cảm nhận được một cách sâu
sắc về vẻ đẹp của con người, thiên nhiên xung quanh mình qua đó phát huy được trí
tưởng tượng và óc sáng tạo, hình thành thị hiếu thẩm mĩ, hoàn thiện nhân cách
thông qua nội dung các bài học Mĩ thuật.
Là một bộ môn năng khiếu, khả năng diễn đạt những suy nghĩ, sáng tạo của
học sinh bằng nét vẽ rất khó khăn. Đặc biệt là phân môn vẽ tranh. Vì thế trong khi
học và khi học sinh thực hành rất dễ gây ra tình trạng chán nản, mất hứng thú vì
phân môn vẽ tranh đòi hỏi sự sáng tạo, sự tìm tòi,…đưa ra ý tưởng của mình như
thế nào cho hợp lý.
Để khơi dậy cho học sinh khả năng tư duy trong giờ học vẽ tranh đề tài này
đòi hỏi người giáo viên cần phải thực sự say mê giảng dạy và tạo được cho học sinh
Nguyễn Thị Kim Ghi

THCS Võ Văn Kiệt – thị xã Kiến Tường

Trang3


- Tôi bắt đầu áp dụng thực nghiệm đề tài vào thực tế của các học sinh trong
trường ngay trong tuần lễ thứ hai của tháng đầu tiên năm học 2015 -2016.

II. NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM
1. Thực trạng đề tài
Trong giai đoạn hiện nay, cùng với việc nâng cao chất lượng dạy học, Thầy
và trò cả nước đang tích cực phấn đấu “ xây dựng trường học thân thiện, học sinh
tích cực”, làm sao cho học sinh “ mỗi ngày đến trường là một niềm vui”. Cùng với
các môn học khác, môn Mĩ thuật cũng có nhiệm vụ rèn đức luyện tài cho thế hệ mai
sau của Việt Nam.
Trong suốt quá trình công tác tôi luôn mong muốn góp nhặt một số kinh
nghiệm của mình để cùng trao đổi, học hỏi kinh nghiệm với các đồng nghiệp, đồng
thời góp phần nâng cao nghiệp vụ công tác của bản thân. Nhận thấy rằng, hiện nay
đạo đức học sinh đang dần sa sút, thái độ lười nhác, ham chơi, chán học, dẫn đến bỏ
học xảy ra rất nhiều. Với mong muốn đem lại ít nhiều sự hứng thú học tập của học
sinh trong những giờ lên lớp, cùng với rất nhiều những sáng kiến kinh nghiệm hay
Nguyễn Thị Kim Ghi

THCS Võ Văn Kiệt – thị xã Kiến Tường

Trang4


Một số biện pháp giúp học sinh khối 8 học tốt phân môn vẽ tranh

của các bạn đồng nghiệp khác sẽ phần nào mang lại cho học sinh những “ niềm vui”
khi đến trường đến lớp, làm cho giờ học trở nên nhẹ nhàng, thoải mái nhưng vẫn
đảm bảo truyền đạt đủ nội dung bài học và điều quan trọng là học sinh sẽ thật sự
chủ động và tích cực hơn trong học tập.
Đầu năm học 2015 – 2016 tôi được nhà trường phân công dạy học môn Mĩ

trước đứng sau
chính
20/42
(47,62%)

12/42
(28,57%)

Kết quả điều tra cho thấy số lượng học sinh vẽ chưa được mảng chính, vẽ
hình nhỏ, chưa phân biệt rõ vật đứng trước, đứng sau, màu sắc chưa hài hòa.
Qua tìm hiểu từ thực tế giảng dạy và trao đổi cùng đồng nghiệp tôi nhận
thấy các em chưa vẽ tốt là do mắc phải những sai sót sau:
+ Về nội dung đề tài: thường sơ sài, không có những hình ảnh phụ xung
quanh hình ảnh chính. Bài vẽ thường không có nội dung cụ thể rõ ràng. Nội dung
chưa chính xác.

Nội dung sơ sài, chưa rõ ràng
+ Bố cục
- Vẽ hình không có mảng chính, mảng phụ.
- Tranh chưa thể hiện ý đồ sắp xếp của tác giả.
- Học sinh thường chưa thể hiện được sự tương phản của sự đủ và thiếu,
nhằm mục đích làm nổi rõ nội dung trọng tâm.
- Bố cục thường chưa cân đối, chặt chẽ.
Nguyễn Thị Kim Ghi

THCS Võ Văn Kiệt – thị xã Kiến Tường

Trang5



* Về nguyên nhân của những sai sót
+ Qua tìm hiểu tôi thấy các em thường có những đề tài sơ sài là do:
- Các em lười suy nghĩ ở nhà, khi vào lớp mới bắt đầu làm việc, cho nên
bài vẽ lúc nào cũng sơ sài, hình vẽ thưa thớt, nộp bài lại chậm hơn các bạn khác.
- Không chú ý nghe giáo viên hướng dẫn chuẩn bị ở nhà.
+ Qua tìm hiểu tôi thấy học sinh không xây dựng được bố cục là do
những nguyên nhân sau:
- Học sinh thường ít quan tâm đến việc vẽ mảng chính, mảng phụ thử xem
bố cục có thuận mắt chưa để sửa chữa ngay từ đầu, đến khi vẽ gần xong mới
phát hiện là chưa thuận mắt (sửa lại thì ngán, vẽ tiếp thì xấu), làm cho học sinh
lúng túng khi vẽ tiếp, không chịu suy nghĩ tiếp để tìm cho mình một bố cục ưng
ý.
- Một số em lười suy nghĩ, mất tập trung.
+ Không vẽ được là do những nguyên nhân sau:
Học sinh chưa hình dung và hiểu về một bài vẽ có bố cục cân đối, màu sắc
hài hòa, các em nghĩ chỉ cần vẽ thật kĩ từng hình mới là được (thực ra một tranh đạt
yêu cầu là nhờ vào sự sắp xếp bố cục, chứ không phải vẽ kĩ một hình nào đó). Cho
nên dẫn đến tình trạng học sinh vẽ kĩ làm cho hình ảnh cứng ngắt.
* Bố cục:
- Học sinh chưa hiểu tác dụng của mảng trống. Mảng trống trong tranh
học sinh chừa nhiều quá cho nên hình vẽ thường quá nhỏ.
- Trước khi vẽ học sinh thường không giới hạn hình vẽ vào một mảng nào
đó, nên lúc vẽ hình thường nhỏ.
* Đường nét:
- Học sinh thường chưa chú ý là mình mới vẽ hình bằng những nét nào để
khi vẽ hình kế bên sẽ bổ sung bằng những nét khác, làm cho nét vẽ trước đẹp hơn.
- Học sinh quên kiến thức về luật xa gần, chưa thể hiện được nét khuất sau
hình vẽ khác (Theo luật phối cảnh xa gần) sẽ làm cho tranh không có chiều sâu.
* Hình ảnh:
Nguyễn Thị Kim Ghi

tài có bố cục và màu sắc đạt yêu cầu, thì người giáo viên cần phải giúp học sinh
tìm chọn được:
- Nội dung phù hợp với đề tài
- Bố cục rõ mảng chính, mảng phụ
- Vẽ hình to, tiêu biểu, đúng phối cảnh
- Vẽ màu hài hòa, nổi rõ nhóm chính
3. Biện pháp giải quyết
a. Về nội dung đề tài
- Để giúp các em dễ dàng hơn trong việc tìm chọn cho mình nội dung của đề
tài tôi thường cho các em thành lập đôi bạn học tập để bổ sung nội dung và bố cục
cho nhau.
- Trong quá trình lên lớp, phần dặn dò về nhà, tôi thường yêu cầu học sinh
ghi hẳn nội dung chuẩn bị ở nhà vào trong tập Mĩ thuật để các em không bị quên.
Yêu cầu các em chuẩn bị trước ở nhà thật kĩ, bằng cách liệt kê ra những hình vẽ gì
mà các em định vẽ mang vào lớp để đọc lên cho các bạn và giáo viên nghe, để giúp
các em điều chỉnh sửa chữa. Em nào không có chuẩn bị trước sẽ bị trừ điểm trong
bài vẽ.
- Đến giờ học trên lớp, sau khi kiểm tra xong phần chuẩn bị ở nhà tôi thường
cho những em chưa biết nội dung định vẽ, ngồi tìm ra nội dung một cách nghiêm
túc bằng cách ngồi tập trung định thần nhắm hờ mắt lại để tìm ra nội dung sau đó
ghi nội dung vào giấy nháp và đọc cho các bạn nghe, sửa chữa và hỗ trợ bổ sung
giúp bạn (bởi vì bất kì một người nào khi làm việc gì cũng đều phải suy nghĩ để tìm
Nguyễn Thị Kim Ghi

THCS Võ Văn Kiệt – thị xã Kiến Tường

Trang8


Một số biện pháp giúp học sinh khối 8 học tốt phân môn vẽ tranh

b. Về bố cục
- Trong mỗi giờ học tôi thường nhắc cho học sinh những tiêu chuẩn về bố
cục và những điểm cần tránh trong xây dựng bố cục. Bởi những điểm cần tránh
thuộc về chuẩn kiến thức mà các nhà nghiên cứu đã đúc kết được từ rất nhiều tác
phẩm nghệ thuật mà nên (điều này học sinh phải ghi nhớ trong lòng) (Hình 1)

Bố cục chia đôi
bức tranh theo chiều ngang

Bố cục chia đôi
tranh theo chiều chéo góc

Bố cục chia đôi
tranh theo chiều dọc

Hình 1: Những bố cục này thường không đẹp
Nguyễn Thị Kim Ghi

THCS Võ Văn Kiệt – thị xã Kiến Tường

Trang9


Một số biện pháp giúp học sinh khối 8 học tốt phân môn vẽ tranh

- Tôi thường có một bức tranh trong đó chỉ vẽ đường chân trời chia bức tranh
thành hai phần trời và đất, tôi chuẩn bị những hình vẽ cắt sẵn về mảng hình, hình
vẽ. Khi làm bố cục cho học sinh tự chọn ghép mảng, ghép hình vào để đỡ mất thời
gian, trong một tiết học tôi có thể tạo đến 10 bố cục khác nhau để học sinh quan sát
( Làm bố cục kiểu này học sinh rất thích .) ( Hình 2)

điều chỉnh bổ sung thêm hình ảnh phụ vào, dần dần các em sẽ quen với sự thiếu
hình ảnh phụ trong tranh, để khi cần tạo một bố cục tranh, các em sẽ nhớ ngay đến
việc thiếu cảnh phụ, các em sẽ dễ dàng hình dung ra mảng phụ trong đầu các em và
xây dựng bố cục một cách dễ dàng.
c. Về vẽ hình
- Về kĩ năng vẽ người và cây các loại, trong phần kiểm tra bài cũ mỗi tiết tôi
thường cho học sinh lên vẽ hình người khi thì với tư thế khom cuốc đất, khi thì
chạy nhảy, khi thì kéo, khi thì đẩy, khi thì vẽ cây với vòm lá tròn khi thì với vòm lá
nhọn, khi thì vẽ cây khuất sau mái nhà, khi thì vẽ người khuất sau góc cây, người
khuất sau miệng giếng .v.v… Mỗi ngày nâng dần lên một ít nhằm rèn cho học sinh
kĩ năng vẽ hình. Cho làm bài tập vẽ hình ở phía trước hoặc phía sau hình cho sẵn.
VD: Vẽ hình con trâu phía trước cây rơm, hình cây mít đứng sau cây rơm
chẳng hạn v.v…

Nguyễn Thị Kim Ghi

THCS Võ Văn Kiệt – thị xã Kiến Tường

Trang11


Một số biện pháp giúp học sinh khối 8 học tốt phân môn vẽ tranh

- Mỗi giờ học về tranh đề tài tôi thường minh họa cho học sinh thấy một đoạn
cây to nằm trong bức tranh làm cho tranh đẹp như thế nào, chứ không phải vẽ
nguyên cả cây mới đẹp (khi thì thêm vào một đoạn cây dừa, khi thì một phần của
cây vú sữa, khi thì một phần của cây bàng.v.v…). Bởi vì khi muốn diễn tả nội dung
nào đó thật rõ ràng thì những nội dung xung quanh nó thể hiện không cần phải chi
tiết đầy đủ như nội dung chính.
VD: Muốn vẽ người đang lao động, khi những người ở trọng tâm thì vẽ đầy

trong tranh. Khi suy nghĩ đề tài khác các em sẽ hình dung ra cảnh vật trong tranh
ngay.
- Phần bài tập về nhà, ngoài luyện vẽ theo chương trình tôi còn cho học sinh
về quan sát và tập vẽ kí họa thêm hình người, cây cối, con vật, hoa lá, chim muông
v.v… Em nào vẽ đẹp sẽ được lấy kết quả đánh giá vào phần kiểm tra miệng hoặc
kiểm tra thực hành (điều kiện này học sinh rất thích).
- Đặc biệt phần xem tranh khi vào bài mới rất quan trọng, điều này làm cho
học sinh hứng thú trong giờ học vẽ tranh. Đặc biệt là phải chọn được những tranh
do lứa tuổi các em vẽ thì càng hấp dẫn các em hơn (bởi vì phn mơn vẽ tranh học
sinh rất ngán do vẽ nhiều quá). Thường thì khi chỉ ra được cái hay cái đẹp cái độc
đáo của tranh sẽ làm cho các em thích và hứng thú vẽ tranh hơn, điều này cũng
nhằm cung cấp cho học sinh một số kiến thức về bố cục, màu sắc, hình vẽ. Có khi
tôi cho học sinh mượn mang về nhà xem để học sinh học hỏi trên cơ sở nhìn thấy
được và nhìn thật kĩ (vì ở lớp học sinh không có thời gian).
- Khi học sinh vẽ, tôi thường theo dõi nhắc học sinh chú ý sự tương phản
giữa các nét làm cho tranh đẹp hơn.
d. Về màu sắc
- Tôi thường nhắc nhở cho học sinh nhớ về màu nhị hợp, chúng thường do
hai màu nào tạo thành để có thể chọn màu vẽ theo gam mà em thích.
VD: Màu tím là do hai màu đỏ và lam tạo thành, vậy thì kế bên nó phải là
màu mà có màu đỏ hoặc màu lam tạo thành. (Hình 5)

Hình 5
- Giúp học sinh phân biệt được màu tối và màu đậm (màu tối khác với màu
đậm)
Nguyễn Thị Kim Ghi

THCS Võ Văn Kiệt – thị xã Kiến Tường

Trang13

Trang14


Một số biện pháp giúp học sinh khối 8 học tốt phân môn vẽ tranh

- Về màu sắc tôi thường cho học sinh chọn gam màu nóng hoặc lạnh. Nếu là
gam màu lạnh thì chọn 5- 6 màu lạnh và 2-3 màu nóng để vẽ. (Hình 7)

Hình 7: Duøng gam maøu lạïnh
- Hoặc ngược lại nếu chọn gam màu nóng thì dùng 5 - 6 màu nóng và 2-3
màu lạnh. (Hình 5)

Hình 8: Duøng gam maøu noùng
- Trong lúc học sinh vẽ màu tôi thường cầm màu đến từng nơi gợi ý cho học
sinh tìm màu để vẽ, nhằm giúp học sinh hình thành màu trong tranh một cách cụ thể
hơn.
Nguyễn Thị Kim Ghi

THCS Võ Văn Kiệt – thị xã Kiến Tường

Trang15


Một số biện pháp giúp học sinh khối 8 học tốt phân môn vẽ tranh

- Đặc biệt môi trường màu trong lớp học rất quan trọng. Trong lớp phải được
trang trí nhiều tranh ảnh có màu sắc đẹp nhằm gây tính hấp dẫn cho học sinh trong
giờ học (nếu được phòng chuyên mơn thì rất tốt).
- Tôi còn thường treo những tranh đẹp trong tuần lên bảng cho học sinh xem,
điều này không những giúp các em học sinh có điều kiện tham khảo mà còn kích

Trang16


Một số biện pháp giúp học sinh khối 8 học tốt phân môn vẽ tranh

- Phần chấm chữa bài, tôi thường cho học sinh nhận xét đủ 3 phần: bố cục,
hình vẽ, màu sắc đặc biệt bố cục là điều quan trọng trước hết.
- Học sinh có thể sửa chữa bài của bạn bằng cách diễn giải, giải thích vì sao
em sửa như thế. Sau đó học sinh về nhà vẽ lại giờ sau đem vào lớp, các bạn cùng
giáo viên nhận xét.
- Tôi đặt ra yêu cầu cho học sinh trong mỗi tiết học: cuối học kì I ít nhất phải
biết vẽ hình có mảng chính, mảng phụ, hình vẽ phải to, cuối học kì II phải biết dùng
những nét vẽ bổ sung cho nhau, màu theo gam nóng hoặc lạnh, trầm hay rực rỡ,
màu sắc phải làm nổi rõ được trong tâm, làm cho tranh hấp dẫn hơn.
4. Kết quả chuyển biến của đối tượng
Qua quá trình thực nghiệm, kết quả học tập của học sinh có nhiều tiến bộ
trong việc tìm chọn nội dung đề tài, tìm bố cục có mảng chính mảng phụ, vẽ hình
to, phân biệt được vật đứng trước, đứng sau, màu sắc hài hòa thể hiện được nội
dung chính của đề tài, cụ thể qua từng giai đoạn như sau:
Thống kê từng giai đoạn

Vẽ phân
Màu sắc hài
biệt vật
hòa, thể hiện
đứng trước được nội dung
đứng sau
chính

Nội dung

28/42
(66,67%)

18/42
(42,86%)

30/42
(71,43%)

25/42
(59,52%)

38/42
(97,48%)

25/42
(59,52%)

36/42
(85,71%)

32/42
(76,19%)

40/42
(95,24%)

31/42
(73,81%)


III. KẾT LUẬN
1.Tóm lược các giải pháp
Sau khi thực hiện đề tài, tôi rút ra được những bài học kinh nghiệm như sau:
- Ngay đầu năm học tôi chú tâm tìm hiểu phát hiện kịp thời những học sinh
yếu kém về bố cục, hình vẽ, màu sắc phân loại xem học sinh yếu kém về mặt nào
để có kế hoạch giảng dạy phù hợp.
- Thành lập đôi bạn học tập để bổ sung bố cục cho nhau.
- Tôi thường xuyên chú ý đặc biệt đến việc chuẩn bị đồ dùng dạy –học và
làm thêm đồ dùng dạy học. Phải lên kế hoạch chuẩn bị bài sau một cách cụ thể để
cho học sinh chuẩn bị thật tốt ở nhà.
- Thường xuyên có những bài tập nhỏ để học sinh tự củng cố những kiến
thức đã học và nhớ được lâu hơn.
- Cho học sinh tự làm bài tập kí họa ở nhà thật nhiều.
- Tôi luôn sẵn sàng góp ý bổ sung cho học sinh trong bất kì lúc nào các em
cần góp ý.
- Thường xuyên dùng hình thức động viên khen thưởng để khuyến khích các
em yếu, kém tập vẽ ngày càng một tiến bộ hơn.
- Tôi thường xuyên tự nhắc nhở mình không được nóng vội, không được
dùng bạo lực đối với học sinh, không phê bình nặng lời với các em làm các em mất
hứng thú trong khi vẽ. Trong bất kì tình huống nào người thầy cũng phải hết sức
bình tĩnh, phải biết khen nhiều hơn chê, phải lấy tình thương và trách nhiệm dìu dắt
các em tiến từng bước một.
2. Phạm vi đối tượng áp dụng
Không chỉ có tác dụng đối với học sinh khối 8; đề tài còn có thể áp dụng cho
học sinh ở các khối khác, không phân biệt trường ở thành thị hay nông thôn hoặc
các vùng miền. Ngoài ra, đối với học sinh ở các cấp học khác cũng có thể lựa chọn
một số biện pháp để áp dụng thực hiện.
3. Kiến nghị
Trong phương pháp hướng dẫn này tôi đã thực hiện nhưng vẫn còn rất nhiều
hạn chế. Do vậy, muốn đạt hiệu quả tốt cần thực hiện tốt các vấn đề sau:

chỉnh hơn.
Bình Tân, ngày 20 tháng 03 năm 2016
Người viết

Nguyễn Thị Kim Ghi

Nguyễn Thị Kim Ghi

THCS Võ Văn Kiệt – thị xã Kiến Tường

Trang19