BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

RÈN LUYỆN KỸ NĂNG GIAO TIẾP SƯ PHẠM CHO SINH VIÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

ThS. Vũ Thúy Ngọc
Trường ĐH Thủ đô Hà Nội
Tóm tắt: Bài viết phản ánh thực trạng kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên
trường Đại học Thủ đô Hà Nội theo định hướng phát triển năng lực đáp ứng yêu cầu
đổi mới giáo dục. Đa số sinh viên đều đã có kỹ năng giao tiếp, tuy nhiên các kỹ năng
này mới chỉ ở mức độ trung bình và trên trung bình, còn mức độ khá, cao thì rất ít. Có
nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan gây nên thực trạng trên, trong đó chủ yếu
là nguyên nhân chủ quan như ý thức tự rèn luyện kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh
viên chưa cao, vốn kinh nghiệm sống, kinh nghiệm hoạt động nghề nghiệp của sinh
viên còn ít. Để giúp sinh viên sư phạm trường Đại học Thủ đô nâng cao kỹ năng giao
tiếp sư phạm cần phải có những biện pháp rèn luyện phù hợp.
Từ khóa: Giao tiếp sư phạm, kỹ năng giao tiếp sư phạm
Summary: Posts reflect the real situation communication skills of students
Pedagogical Ha Noi Metropolitan University oriented development capabilities meet
the requirements of education reform. Most students have their communication skills,
but these skills are only at moderate and on average, while the level is quite high, then
very little. There are many causes of subjective and objective causes this situation,
which is mainly subjective reasons such as sense of self-discipline communication
skills of the student teacher is not high, capital life experience, experience acting
career has less students. To help student Pedagogical Ha Noi Metropolitan University
improve communication skills required pedagogical training methods accordingly.
Key word: Pedagogical communication, Pedagogical communication skills
1. Đặt vấn đề

trên nhất là về năng lực giao tiếp sư phạm để khi ra trường họ có thể bắt tay ngay vào
việc đào tạo và giáo dục thế hệ trẻ có kết quả.
Sinh viên sư phạm trường Đại học Thủ đô Hà Nội khi đi thực tập và ra trường
được đánh giá cao về chất lượng giảng dạy cũng như các kỹ năng nghề nghiệp. Tuy
nhiên, vẫn có một số sinh viên còn hạn chế trong giao tiếp sư phạm, mặc dù các em đã
được chuẩn bị về tri thức lẫn rèn luyện kỹ năng giao tiếp sư phạm. các em thường gặp
khó khăn trong khi tiếp xúc, thiết lập mối quan hệ với giáo viên, đồng nghiệp, học
sinh, ít kinh nghiệm và linh hoạt khi giải quyết các tình huống giao tiếp trong dạy học
và giáo dục.
Vậy, làm thế nào để nâng cao kỹ năng giao tiếp cho sinh viên sư phạm trường
Đại học Thủ đô Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục? Đây là vấn đề mang tính
cấp bách và cần thiết trong công tác đào tạo người thầy giáo tương lai.
2. Nội dung
2.1. Giao tiếp và giao tiếp sư phạm

399


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

a. Giao tiếp
V.N.Panpherov cho rằng “giao tiếp là sự tác động qua lại của con người,
nội dung của nó là nhận thức lẫn nhau và trao đổi thông tin nhờ sự giúp đỡ của các
phương tiện khác nhau, mục đích là xây dựng mối quan hệ qua lại trong quá trình hoạt
động chung. Theo ông bản chất và mục đích của giao tiếp là hướng đến sự tái tạo, tái
“sản xuất” ra các mối quan hệ con người với con người.
Theo tác giả Bùi Văn Huệ thì giao tiếp là sự tiếp xúc giữa người với
người, là hoạt động hình thành, phát triển và vận hành các quan hệ người – người.


tính tâm lí phức hợp gồm kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm và nghệ thuật cũng như thái
độ của chủ thể đối với đối tượng trong quá trình hoạt động. Bao gồm năng lực chung:
Năng lực chuyên môn; Năng lực quan hệ con người; Năng lực khái quát.
b. Năng lực sư phạm
Là một năng lực chuyên biệt đặc trưng của nghề dạy học nói chung “năng lực
sư phạm là tổ hợp những đặc điểm tâm lí của nhân cách nhằm đáp ứng các yêu cầu
của hoạt động sư phạm và quyết định sự thành công của hoạt động ấy”(Quan điểm
của GS Phạm Minh Hạc).
Để đáp ứng những yêu cầu của đổi mới giáo dục thì năng lực của người giáo
viên cần có sự thay đổi cho phù hợp với tình hình mới. Các trường sư phạm cần phải
quan tâm đến năng lực giáo dục của người giáo viên, các kỹ thuật dạy học mới, các
năng lực hoạt động xã hội và khả năng giao tiếp, mục tiêu đào tạo theo chuẩn giáo
viên phổ thông.
2.3. Thực trạng kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên sư phạm trường Đại học
Thủ đô Hà Nội.
Để giải quyết vấn đề này chúng tôi tiến hành nghiên cứu trên 68 sinh viên sư
phạm trường Đại học Thủ đô Hà Nội. Chúng tôi cho sinh viên làm trắc nghiệm khả
năng giao tiếp của V.P. Dakharov. Trắc nghiệm gồm có 80 câu, mỗi câu hỏi tình
huống có 3 mức điểm, 0, 1, 2.
+ Điểm 0: Không (không có biểu hiện)
+ Điểm 1: Đôi khi (thỉnh thoảng có biểu hiện)
+ Điểm 2: Đúng (có biểu hiện)
Sau khi tính điểm, chúng tôi chia làm 4 mức độ: Thấp, dưới TB, TB, Cao
Kết quả thu được như sau:
Dưới TB
TT Kỹ năng

SL



Kỹ năng cân 15
bằng nhu cầu

22.1

18

23

26.5 16

33.8 11

23.5 6

16.2 19

Thứ
bậc

8.8

27.9

2.00

10

2.50

tiếp

27.9

Kỹ Năng lực tự 17
chủ cảm xúc,
hành vi

25.0

Kỹ năng tự 21
kiềm chế, kiểm
tra người khác

30.9

Kỹ năng diễn 23
đạt dễ hiểu, cụ
thể

33.8

Kỹ năng kinh 11
hoạt, mềm dẻo
trong giao tiếp

16.2

Kỹ năng thuyết 14
phục đối tượng


25.0 23

17

23.5 9

16

27.9 33

19

23.5 18

16

30.9 19

21

36.8 15

25

X

)

19.1 9

5

2.47

3

2.65

1

2.31

6

2.47

3

17.6

10.3

29.4

7.4

29.4

14.7


tổng quát về giao tiếp, giao tiếp sư phạm
- Cho sinh viên làm một số trắc nghiệm về giao tiếp như trắc nghiệm về nhu
cầu, về khả năng giao tiếp… để sinh viên biết được nhu cầu giao tiếp của mình ở mức
độ nào? mình đã có kỹ năng giao tiếp hiệu quả hay chưa…để từ đó có kế hoạch tự rèn
luyện cho phù hợp với bản thân.
- Xây dựng một số tình huống sư phạm để sinh viên luyện tập, sử dụng các
phương pháp dạy học bằng tình huống sư phạm cụ thể, phương pháp đóng vai những
tình huống sư phạm để sinh viên có cơ hội được tham gia giải quyết vấn đề.
- Tổ chức những buổi thảo luận, xemina về những chuẩn mực của giao tiếp sư
phạm cho sinh viên, qua đó các em được bày tỏ quan điểm của mình, được bình luận

403


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

về những chuẩn mực trong giao tiếp của người giáo viên nhằm nâng cao nhận thức của
sinh viên.
- Sinh viên phải rèn luyện các kỹ năng giao tiếp sư phạm thường xuyên, liên tục
từ năm thứ nhất đến năm thứ ba.
2.5. Kiến nghị
Từ những nghiên cứu trên chúng tôi nhận thấy, để nâng cao kỹ năng giao tiếp
sư phạm cho sinh viên trường Đại học Thủ đô Hà Nội theo định hướng phát triển năng
lực, đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục hiện nay cần phải:
* Về phía nhà trường:
- Cần xây dựng các trường thực hành để sinh viên được thường xuyên tiếp xúc
và làm quen với học sinh và giáo viên phổ thông, từ đó góp phần nâng cao kỹ năng
giao tiếp sư phạm cho sinh viên.