SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT TÂN PHÚ
TỔ SỬ- DỊA- CƠNG DÂN

Mã số: . . . . . . . . . .

TÍCH HỢP GIÁO DỤC MƠI TRƯỜNG QUA
MƠN ĐỊA LÝ TRONG TRONG TRƯỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THƠNG
Người thực hiện : NGUYỄN HUỲNH PHƯNG NGA

Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý giáo dục..........................................
Phương pháp dạy học …………………….
Phương pháp giáo dục ……………………
Lĩnh vực khác..............................................

Có đính kèm :
Mơ hình 
Phần mềm  Phim ảnh 

NĂM HỌC : 2011-2012

Hiện vật khác


UBND HUYỆN ĐỊNH QUÁN
Đơn vị: Trường THPT Tân Phú

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập –Tự do- Hạnh phúc

Tốt 
Khá  Đạt
- Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn, dễ thực hiện và dễ
đi vào cuộc sống
Tốt
Khá  Đạt
- Đã được áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt hiệu quả
trong phạm vi rộng.
Tốt 
Khá
Đạt
XÁC NHẬN CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
( Ký tên và ghi rõ họ tên)

THỦTRƯỞNG ĐƠN VỊ
(Ký tên và ghi rõ họ tên)


BM 02-LLKHSKKN

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. THÔNG TIN VỀ CÁ NHÂN:
1. Họ và tên
: Nguyễn Huỳnh Phượng Nga
2. Ngày, tháng, năm sinh : 20-01- 1977
3.Nam, nữ
: Nữ
4.Địa chỉ
: KDC 09,Ấp I, Gia Canh, Định Quán, Đồng Nai
5.Chức vụ

Để bảo vệ môi trường, cái nôi sinh thành của mình, con người đã phải thực hiện hàng
loạt các biện pháp khác nhau, trong đó có biện pháp giáo dục môi trường trong lứa tuổi học
sinh.Giáo dục môi trường cho học sinh được xem là một trong những biện pháp có hiệu quả
cao, bởi đây là cách giúp cho con người từ lúc còn bé đã có nhận thức đúng đắn trong việc
khai thác, sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên và có ý thức trong việc thực hiện các nhiệm
vụ bảo vê môi trường, nhất là trong tương lai khi trở thành lực lượng lao động trực tiếp của
đất nước.
Trên thế giới, việc giáo dục môi trường được tiến hành từ những năm đầu của thập
niên 70 và từ đó đến nay, dưới sự hướng dẩn, theo dõi của các tổ chức môi trường của Liên
Hiệp Quốc, nó đã phát triển ngày càng mạnh mẽ và sâu rộng, với nhiều hội nghị hội thảo qui
mô quốc tế bàn về môi trường đang diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới, cụ thể như:
- Năm 1992, Liên hiệp quốc (LHQ) đã
triệu tập một hội nghị mang tính lịch sử
tại Rio Dejanero (Brasil) để thông qua
hiệp định khung về chương trình hành
động quốc tế nhằm cứu vãn tình trạng
xấu đi nhanh chóng bầu khí quyển trái
đất mà nguyên nhân chủ yếu gây ra là khí
nhà kính. Đồng thời thành lập một tổ
chức trực thuộc để thẩm định về biến đổi
khí hậu ( BĐKH) toàn cầu, có tên là Uỷ
ban Liên chính phủ về BĐKH toàn cầu
(IPCC). Tiếp theo, nhiều hội nghị, hội
thảo tầm cỡ thế giới được tổ chức liên tục
ở nhiều nước để thực thi cuộc chiến
chống BĐKH toàn cầu.
Hội nghị biến đổi khí hậu
do Liên hiệp quốc tổ chức
- Năm 2007, chương trình phát triển của LHQ (UNDP) phát hành báo cáo “phát triển
con người 2007 – 2008”. LHQ đã làm hết khả năng để hỗ trợ cuộc chiến chống BĐKH nhằm

giáo dục và bảo vệ môi trường, tuyên truyền giáo dục môi trường trên các phương tiện thông
tin một cách đa dạng, phong phú với nhiều hình thức.
2. Vai trò, nhiệm vụ của giáo dục môi trường trong trường THPT.
2.1 Vai trò của giáo dục môi trường trong trường THPT.
Chúng ta hiểu rằng, những biến đổi của khí hậu và môi trường theo chiều hướng xấu đi phần
lớn là do tác động của con người trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.Điều này làm cho
bầu khí quyển nóng lên, gây hiệu ứng nhà kính mà nguyên nhân do lượng khí CO2 có nhiều
trong khí quyển có tác dụng như lớp kính giữ nhiệt lượng tỏa ngược vào trong vũ trụ của trái
đất. Cùng với khí CO2 còn có một số khí khác cũng được gọi chung là khí nhà kính như:
Nox, CH4, CFC…với những gia tăng mạnh mẽ của nền sản xuất công nghiệp và việc sử
dụng các nguyên liệu hóa thạch ( dầu mỏ, than đá…), các nghiên cứu của các nhà khoa học
cho thấy nhiệt độ toàn cầu sẽ tăng từ 1,4 0C đến 5,80C từ 1990 đến 2100 và vì vậy sẽ kéo theo
những nguy cơ lớn, thể hiện qua những điều tồi tệ sau đây:gia tăng mực nước biển, băng hà


lùi về 2 cực, những đợt nắng nóng, bão tố và lũ lụt,khô hạn, suy thoái kinh tế, xung đột và
chiến tranh, mất đi sự đa dạng sinh học và phá hủy hệ sinh thái….
Tác động đó bắt nguồn từ mỗi cá nhân, mỗi quốc gia và toàn xã hội. Tác động đó
không chỉ thông qua các hoạt động kinh tế, mà còn qua các hoạt động văn hóa, du lịch, vui
chơi ,giải trí, … vì vậy, bảo vệ môi trường là trách nhiệm chung của mỗi người và của toàn
xã hội, trong đó có trách nhiệm của từng cá nhân, từng gia đình nói riêng và cả cộng đồng xã
hội nói chung.
Giáo dục môi trường qua giảng dạy trong các trường học, nhất là các trường THPT
chiếm vị trí đặc biệt.
Nhà trường là nơi đào tạo thế hệ trẻ, những người chủ tương lai của đất nước, những
người sẽ thực hiện việc khai thác, sử dụng và bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên và
môi trường đất nước mình. Nếu họ có nhận thức đầy đủ các vấn đề môi trường, thì khi ra
đời, dù ở bất kỳ lĩnh vực hoạt động nào, họ đều có thể thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi
trường một các có hiệu quả.
2.2. Nhiệm vụ của giáo dục môi trường trong trường THPT.

thềm lục địa, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa…địa lý các vùng kinh tế, ngành kinh tế,vấn đề
khai thác các thế mạnh vủng……tất cả đều có thể lồng ghép giáo dục môi trường .
* Có thể lồng ghép một mục, một đoạn hay một vài câu trong đơn vị kiến thức của
bài học, cách này chiếm tỉ lệ rất nhiều trong SGK của cả ba khối 10, 11, 12.
Ví dụ:
Trong Bài 32 Vấn đề khai thác thế mạnh của trung du miền núi bắc bộ ( lớp 12) phần
2 khai thác, chế biến khoáng sản và thủy điện là phần có thể lồng ghép bảo vệ môi trường vì
thông qua các hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản, xây dựng nhà máy thủy điện thì
việc gây ô nhiễm và mất cân bằng tự nhiên là điều tất nhiên nếu quá trình này không không
được khảo sát và nghiên cứu kỹ.
Khối 11 hầu hết các bài liên quan các quốc gia như:Hoa Kỳ, Liên Bang Nga, Nhật
Bản, Trung Quốc,Ô xtrâylia khi nêu tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên đều áp dụng lồng ghép
môi trường khi giảng dạy và học tập.
* Có thể là các bài thực hành, bài đọc thêm sau bài học chính nhằm bổ sung kiến
thức về môi trường.
Ví dụ Bài 4 Thực hành tìm hiểu những cơ hội và thách thức của toàn cầu hóa đối với
các nước đang phát triển (lớp 11).Ngoài những cơ hội và thách thức của toàn cầu hóa đối
về kinh tế thì cũng gây áp lực nặng nề với tự nhiên, vì làm cho môi trường toàn cầu cũng
như mỗi quốc gia bị suy thoái do trong quá trình đổi mới công nghệ các nước phát triển đã
chuyển các công nghệ lỗi thời, gây ô nhiễm sang các nước đang phát triển…..
1.2 Hình thức liên hệ:
Ở hình thức này, các kiến thức tích hợp giáo dục môi trường không được nêu rõ
trong sách giáo khoa, nhưng dựa vào kiến thức bài học giáo viên có thể bổ sung các kiến
thức đó bằng cách liên hệ các kiến thức giáo dục môi trường như: Từ các hiện tượng ( ví
dụ :nắng nóng, bão, lũ lụt . . . ), số liệu hiện trạng môi trường và sử dụng môi trường ( ví dụ:
các số liệu về khí thải trong không khí, về mức độ nhiễm bẩn các con sông, kích thước lổ
thủng tầng ozon … )…. Vào trong các bài giảng có nội dung liên quan.
Ví dụ: Trong bài 37 Địa lý các ngành giao thông vận tải ( lớp 10) khi giảng ngành
GTVT đường biển giáo viên có thể hỏi: Các tàu chở dầu khi cập cảng và lau dọn, rửa tàu…
nước thải đó đổ ở đâu? Hậu quả của việc làm này là gì?

suy giảm đa dạng sinh học...
Sau đó ( 1-2 tuần) cho các em trình bày trước cả lớp. Kết quả thu được rất lớn bởi các
em thích thú khi tự mình tìm hiểu kiến thức và kiến thức đó sẽ khắc sâu.
2. Phương pháp xác định kiến thức giáo dục môi trường để đưa vào các bài học
môn địa lý.
2.1. Chọn nhóm kiến thức:
Việc chọn các kiến thức giáo dục môi trường để liên hệ vào bài học trong quá trình
giảng dạy là rất cần thiết, nhằm làm cho các kiến thức không bị trùng lặp giữa bài này với
bài khác, giữa chương trình lớp này với chương trình lớp khác.
Các kiến thức giáo dục môi trường qua môn địa lý, theo bản thân Tôi, có thể phân
biệt theo 3 nhóm:
* Các kiến thức về thành phần của môi trường và các nhóm tài nguyên thiên nhiên
như: Địa hình, khí hậu, nước, thổ nhưỡng, giới sinh vật, các hệ sinh thái, các cảnh quan tự
nhiên, . . . các hiện tượng tự nhiên: trượt đất, lở núi, động đất, gió. bão, lũ lụt, mưa đá, . . .
* Các kiến thức dân cư và hoạt động kinh tế - xã hội của con người như: dân số,
chủng tộc, các hoạt động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải, du lịch . . .
* Các kiến thức về tình hình sử dụng tài nguyên, thực trạng và biện pháp bảo vệ các
nguồn tài nguyên và môi trường.
2.2 Việc đưa kiến thức giáo dục môi trường vào môn địa lý cần đảm bảo theo
nguyên tắc:
* Phải dựa vào nội dung bài học.
Ví dụ: Khi học chương nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải, . . . giáo
viên có thể đưa kiến thức ô nhiễm môi trường không khí, nguồn nước do nước thải công
nghiệp để liên hệ vào bài.
* Các kiến thức giáo dục môi trường đưa vào bài phải phản ánh được hiện trạng môi
trường hoặc tình hình bảo vệ môi trường địa phương.
Ví dụ: - Khí thải ở cơ sở chế biến hạt điều thô ở xã Gia Canh -Định Quán- Đồng Nai
- Nước thải của khu công nghiệp La Ngà, Công ty mía đường. . .
* Các kiến thức giáo dục môi trường phải có hệ thống, được sắp xếp đúng chỗ, hợp lý,
sát với thực tiễn, hợp logic của môn học.

Hoặc dùng các bức hình kèm theo các câu hỏi:”Thông điệp của những ảnh này???..”.


Ô nhiễm biển
Hoặc trong chương Địa lý ngành giao thông vận tải, có thể dùng nhiều hình ảnh gây ô
nhiễm môi trường của phương tiện giao thông :


* Có thể dùng tranh ảnh, băng hình về hoạt động khai thác rừng, khoáng sản. . .để thấy
tầm quan trọng của tài nguyên thiên nhiên đối với đời sống sản xuất của con người. Hay các
đoạn phim ô nhiễm môi trường, ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến sự sống trên trái đất và
hậu quả của các ô nhiễm này đối với con người để giúp học sinh có ý thức về môi trường và
bảo vệ môi trường.
Ví dụ:
Các bài trong chương địa lý ngành công nghiệp ( lớp 10 hoặc lớp 12) có thể dùng đoạn
phim về việc thải khói bụi, thải nước xả công nghiệp, các rác thải trong sinh hoạt của công
nhân, . . để minh họa ô nhiễm môi trường.Hay Video clip về ngập úng, lũ lụt, mưa bão..ở
Việt Nam là những minh chứng đích thực giúp các em thấy gần gũi, thực tế.
Hoặc ảnh sông bị nhiễm độc:

Hàng triệu triệu con cá chết trôi về nhánh sông vùng Bayou Chaland bang Louisiana, Mỹ, đã tạo nên một
cảnh tượng kinh hoàng hiếm có


Chất thải công nghiệp ra sông, hồ, suối . . .

San hô chết
2. Hình thức tổ chức ngoại khóa:
* Tìm hiểu ,nghiên cứu môi trường địa phương:
Ví dụ:

gũi của chính giáo viên sẽ giúp HS cảm nhận và hình dung rõ ràng nhất.
Ví dụ: Bài 6 Hợp chúng quốc Hoa Kỳ ( địa lý 11). Khi nói về Điều kiện tự nhiên và tài
nguyên thiên nhiên, các phong cảnh đẹp, kỳ thú… nhưng bị tàn phá, hủy hoại ta xen vào các
nội dung tả quá trình di cư của người Châu Âu đến Hoa Kỳ và khai thác chinh phục vùng đất
mới ở Bắc Mỹ trong thế kỷ XVIII, XIX, XX thực dân Châu Âu đã tiêu diệt động vật quý
hiếm như bò Bi- dông có tới 60 triệu con nay chỉ còn rất ít trong rừng cấm, hay như các loài
bồ câu di trú đông hàng tỉ con nay đã tuyệt chủng hoàn toàn. . .
Hay ở bài 8 Thiên nhiên chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển, bài 9: Thiên nhiên nhiệt đới
ẩm gió mùa ( vấn đề khí hậu), bài 15: Bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai ( vấn đề
thiên tai: bão . . .)…Giáo viên dùng dẫn chứng thuyết phục từ những chương trình truyền
hình trực tiếp của VTV1 trên ti vi vào những ngày ở các địa phương có bão chuẩn bị đổ bộ
vào, hoặc đang có gió dông, mưa lớn, cây đổ, nhà sập, nước sông dâng cao ở các tỉnh: Nghệ
An, Quãng Ngãi, Bình Thuận, Hà Tĩnh, Khánh Hòa . . . .từ đó thấy rằng nếu biết bảo vệ cỉa
tạo hệ thống rừng phòng hộ, bảo vệ rừng đầu nguồn tốt . . . sẽ hạn chế sự phá hoại của mưa
bão trên đất liền.
Hoặc bài 31 Vấn đề phát triển thương mại và du lịch( địa lý 12) phần 2 Tài nguyên du
lịch: khi mô cảnh đẹp Vịnh Hạ Long một trong 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới mới vừ mới
được công nhận ( 4/ 2012 ), giáo viên có thể hỏi:
Tại sao phải quan tâm đến bảo vệ môi trường, cảnh quan khi khai thác tài nguyên du lịch
vịnh Hạ Long?
Nếu ở Vịnh Hạ Long biển bị ô nhiễm, rác thải nhiều thì vấn đề gì sẽ xảy ra?
=> Tùy thời lượng tiết học mà giáo viên nêu lên nhiều câu hỏi giúp học sinh nhận ra tầm
quan trọng và sự gắn bó mật thiết giữa khi khai thác sử dụng tự nhiên, hiệu quả kinh tế và
định hướng giáo dục môi trường…
* Bên cạnh đó, có thể tham khảo và đọc cho HS nghe các tài liệu sưu tầm, minh họa
sinh động nội dung bài học, vì nhờ cách viết cụ thể, thực tế có khả năng giúp HS thêm hiểu
và có ấn tượng sâu sắc về môi trường.
Ví dụ: Trên hàng loạt báo, tạp chí với các bài viết như:
- Bài “ Hội chứng chết rừng ở Tây Âu” nói sự thiệt hại của rừng do mưa axit gây
ra( báo nhân dân)

trường, sân thể dục, trong nghĩa trang liệt sĩ,
trong khuôn viên tượng đài ( tượng đài chiến
thắng La Ngà ở địa phương) . . . .
=> Qua các hoạt động này, giúp các HS rèn luyện kỹ năng bảo vệ môi trường, cải tạo
môi trường và còn mang lại lợi ích kinh tế. Hình thành hành vi thái độ sống tích cự, có ích,
biết bảo vệ môi trường trong từng việc cụ thể nhỏ nhặt.

IV. Kết luận
Trong giai đoạn hiện nay, khi xã hội loài người ngày càng tiến bộ, nền kinh tế ngày
càng phát triển, việc sử dụng ngày càng nhiều các tài nguyên thiên nhiên, cuộc sống nâng
cao… thì những tác động vào môi trường tự nhiên ngày càng mạnh mẽ và sâu sắc, vì vậy ý
thức bảo vệ môi trường và bằng những việc làm thiết thực nhất đó là chuyện không của riêng
ai nữa.
Giáo dục môi trường trong trường phổ thông có ý nghĩa rất quan trọng trong đào tạo thế
hệ trẻ, và môn địa lý là một trong những môn học giáo dục môi trường cho học sinh tốt nhất.
Đã đến lúc mỗi giáo viên địa lý phải trở thành những nhà giáo dục môi trường để giảng
dạy cho học sinh của mình và giáo dục các em thành những công dân tố sống trong môi
trường tự nhiên trong sạch, lành mạnh. Bởi thế, việc chuẩn bị vốn kiến thức và phương pháp
giáo dục môi trường là điều cần thiết.
Trên đây là vài kinh nghiệm nghiên cứu và ứng dụng giảng dạy về “ TÍCH HỢP GIÁO
DỤC MÔI TRƯỜNG QUA MÔN ĐỊA LÝ” trong trường THPT Tân Phú huyện Định Quán
Tỉnh Đồng Nai nơi tôi công tác. Rất mong được sự đóng góp của quý Thầy cô, bạn bè đồng
nghiệp để bản thân tôi được học hỏi thêm, nhằm thực hiện tốt công tác giảng dạy của mình.
Chân thành cảm ơn.
Định Quán, ngày 20 tháng 05 năm 2012
Người viết


Nguyeãn Huyønh Phöôïng Nga


ứng tốt miễn là chúng ta đừng làm nó tăng
quá: 1. Đốt nhiên liệu có nguồn gốc hữu cơ
làm ô nhiễm khí quyển, tăng hiệu ứng nhà
kính khiến trái đất nóng dần lên và làm thay
đổi khí hậu. 2: Năng lượng từ mặt trời 3a:
sức nóng toả ra từ trái đất. 3b: Khí nhà kính
bao gồm hơi nước; Khí CO2; khí methane.
4: sức nóng hấp thụ trở lại trái đất do khí
gas từ hiệu ứng nhà kính 5. Số liệu cho thấy
hiệu ứng nhà kính làm trái đất nóng thêm 33 độ C (60 độ F) so với tình trạng không có hiệu
ứng