Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT

LỜI CAM ĐOAN
Comment [U1]: BỎ

Tên tôi là:

Phạm Thị Nhinh

Sinh ngày:

18/5/1985

Học viên lớp: Cao học khoá 23, năm học 2013 – 2015
Chuyên ngành: Lí luận và phƣơng pháp dạy học môn Địa lí – Trƣờng Đại học Sƣ
phạm Hà Nội.
Hiện đang công tác tại trƣờng THPT Quang Trung – Đống Đa.
Tôi xin cam đoan những gì tôi viết trong luận văn này là do sự tổng hợp và
nghiên cứu của bản thân cũng nhƣ định hƣớng của giảng viên hƣớng dẫn, luận văn
không sao chép của ngƣời khác.
Luận văn có sử dụng một số nội dung trong các tài liệu và đã đƣợc chỉ ra tại
mục tài liệu tham khảo.
Hà Nội, tháng 9 – 2015
Tác giả luận văn

Phạm Thị Nhinh

i


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT

1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 2
3. Đối tƣợng nghiên cứu.................................................................................... 2
4. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 2
5. Tổng quan nghiên cứu ................................................................................... 3
6. Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................... 7
7. Giả thuyết khoa học ........................................................................................ 8
8. Quan điểm nghiên cứu và phƣơng pháp nghiên cứu .................................... 8
9. Cấu trúc luận văn ........................................................................................ 11
PHẦN NỘI DUNG .......................................................................................... 1
Chƣơng : 1CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TÍCH HỢP
GIÁO DỤC BIỂN ĐẢO QUA MÔN ĐỊA LÍ LỚP 12 – THPT...................... 1
1.1. Một số vấn đề về giáo dục biển đảo trong trƣờng phổ thông .................... 1
1.1.1. Sự cần thiết phải giáo dục biển đảo ........................................................ 1
1.1.2. Tính hợp lí của giáo dục biển đảo trong nhà trƣờng phổ thông ................. 2
1.1.3 Nội dung giáo dục biển đảo trong nhà trƣờng phổ thông ........................ 4
1.1.3.2. Vấn đề phát triển tổng hợp các ngành kinh tế biển.............................. 9
1.1.3.3. Khai thác và bảo vệ tài nguyên môi trƣờng biển đảo tại các vùng KT
– XH của nƣớc ta............................................................................................. 13
1.1.4. Phƣơng pháp và hình thức tổ chức dạy học tích hợp giáo dục biển đảo ......18
1.2. Mục tiêu, nội dung chƣơng trình Địa lí lớp 12 – THPT .......................... 20
1.2.1. Mục tiêu................................................................................................. 20
1.2.2. Về nội dung chƣơng trình Địa lí lớp 12 THPT ..................................... 21

iii


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT

1.3. Hiện trạng tổ chức dạy học tích hợp biển đảo trong môn Địa lí 12 –

Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT

Chƣơng 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM .................................................... 71
3.1. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm ............................................................ 71
3.2. Nguyên tắc thực nghiệm .......................................................................... 71
3.3.3. Nội dung thực nghiệm ........................................................................... 73
3.3.4. Phƣơng pháp thực nghiệm .................................................................... 73
3.4. Kết quả thực nghiệm ................................................................................ 73
3.4.1. Về định tính ........................................................................................... 73
Tiểu kết ........................................................................................................... 79
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .......................................................... 80
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 83
PHỤ LỤC

v


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT

DANH MỤC TỪ VIẾT TĂT

Từ viết tắt

Viết đầy đủ

CNTT

Công nghệ thông tin

GV


vi


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1. Nội dung chƣơng trình Địa lí 12 – THPT ...................................... 22
Bảng 2.1. Các địa chỉ tích hợp giáo dục biển đảo trong chƣơng trình Địa lí 12
– THPT .............................................................................................. 34
Bảng 2.2. Xác định các chủ đề tích hợp nội dung giáo dục biển đảo trong
chƣơng trình Địa lí 12 – THPT ......................................................... 38
Bảng 3.1. Bảng tổng hợp kết quả bài kiểm tra kiến thức của HS hai trƣờng sau
khi học xong bài thực nghiệm số 1 của lớp thực nghiệm và lớp đối
chứng ................................................................................................. 75
Bảng 3.2. Bảng tổng hợp kết quả bài kiểm tra kiến thức của HS hai trƣờng sau
khi học xong bài thực nghiệm số 2 của lớp thực nghiệm và lớp đối
chứng ................................................................................................. 75
Bảng 3.3. Bảng kết quả bài kiểm tra kiến thức của HS từng trƣờng sau khi học
xong 2 bài thực nghiệm của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng ...... 76
Bảng 3. 4. Bảng tổng hợp kết quả bài kiểm tra kiến thức của HS sau khi học
xong 2 bài thực nghiệm của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng ...... 77

vii


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT

DANH MỤC HÌNH

của nƣớc ta, không có cách nào tốt hơn là đƣa chƣơng trình biển, đảo vào giáo dục
ở các cấp học. Nhiệm vụ của chúng ta là phải trang bị kiến thức và giáo dục ý thức
bảo vệ biển đảo cho HS – những ngƣời chủ tƣơng lai của đất nƣớc, nhằm nâng cao
nhận thức, xây dựng ý thức và hành vi đúng đắn cho thế hệ trẻ ở các trƣờng học. Ở
nhiều nƣớc trên thế giới cũng nhƣ ở nƣớc ta, việc giáo dục biển đảo cho HS ở các
trƣờng phổ thông đƣợc thực hiện theo phƣơng thức tích hợp vào các môn học, trong
đó có môn Địa lí.
Trong chƣơng trình THPT, môn Địa lí lớp 12 có nhiều khả năng tích hợp vì
môn này trang bị cho HS những kiến thức tổng hợp về Địa lí tự nhiên, dân cƣ và
Địa lí KT – XH, Địa lí các vùng, địa phƣơng. Một trong những mục tiêu, nhiệm vụ
quan trọng của chƣơng trình Địa lí lớp 12 – THPT là giúp HS hình thành và rèn
luyện những năng lực cần thiết để trở thành một ngƣời công dân, ngƣời lao động có
khả năng đƣa ra những lựa chọn, quyết định trong một xã hội hết sức đa dạng; có

1


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT
thể kiểm soát và làm chủ bản thân; có khả năng thu nhận và xử lí thông tin trong
một thế giới đang bùng nổ về CNTT và truyền thông. Qua nội dung SGK Địa lí 12
– THPT, nhận thấy nhiều bài có khả năng tích hợp nội dung giáo dục biển đảo, giúp
cho HS có khả năng nhận thức đƣợc các vấn đề về chủ quyền biển đảo, ảnh hƣởng
của biển, vấn đề phát triển tổng hợp các ngành kinh tế biển,... Tuy nhiên trong quá
trình giảng dạy, việc giáo dục các kiến thức, kĩ năng, thái độ cho HS liên quan đến
vấn đề này còn nhiều hạn chế nên hiệu quả giáo dục chƣa cao do một số nguyên
nhân chủ quan và khách quan. Việc tích hợp thông qua các bài học này hầu hết mới
đƣợc thể hiện ở mức độ liên hệ.
Vì vậy, để nâng cao hiệu quả giáo dục biển đảo qua môn Địa lí 12 THPT, chúng
tôi đã chọn đề tài: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT để
nghiên cứu các nội dung có khả năng tích hợp giáo dục biển đảo, đƣa ra các biện pháp

mốc chủ quyền” tự nhiên của quốc gia. Biển thiêng liêng là vậy, nên bảo vệ và phát
triển vì sự trƣờng tồn của biển, đảo quê hƣơng là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn
Quân và toàn dân ta”

[3]

. Trong cuốn Biển và hải đảo Việt Nam đã khẳng định:

“Biển có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển và an ninh đối với các nƣớc có
biển nói riêng và của Thế giới nói chung”

[1]

. Vì vậy, việc bảo vệ quyền lợi biển là

vấn đề có ý nghĩa chiến lƣợc đối với việc giữ gìn toàn vẹn chủ quyền quốc gia, giữ
vững ổn định chính trị, phát triển KT – XH của đất nƣớc trong thời kì mở rộng quan
hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế. Nên giáo dục biển đảo đang là vấn đề có ý nghĩa
chiến lƣợc, đặc biệt là giáo dục thế hệ trẻ hôm nay sẽ là những sứ giả tạo nên sự kết
nối trong toàn xã hội, thúc đẩy những hành động thiết thực vào trong cộng đồng vì
biển, đảo quê hƣơng.
Đại dƣơng và biển là di sản của tƣơng lai, cho nên không phải ngẫu nhiên
Thông điệp Ngày đại dƣơng thế giới năm 2011 – 2012 đƣợc Liên Hợp quốc chọn là
“Tuổi trẻ – nguồn sức mạnh để bảo vệ đại dƣơng!” Nhận thức đƣợc sứ mệnh và tính
tiên phong của tuổi trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong hội nhập
và phát triển đất nƣớc. Cuốn 100 câu Hỏi – Đáp về biển đảo dành cho tuổi trẻ Việt
Nam [5] là cuốn cẩm nang cần thiết, giúp cho thế hệ trẻ Việt Nam nói chung, HS nói
riêng có cái nhìn tổng quan về biển, đảo Việt Nam, từng bƣớc nâng cao nhận thức
về vị trí, vai trò của biển đảo đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc nhằm
thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Các vua Hùng đã có công dựng nƣớc,

gần đây, đặc biệt là khẳng định chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và
Trƣờng Sa.
Tài liệu tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về biên giới, biển, đảo Việt Nam

[4]

nhằm không ngừng nâng cao nhận thức đúng đắn của GV và HS trong các trƣờng
THPT về tầm quan trọng của biển đảo và hoàn thiện nội dung giáo dục biển đảo để
hỗ trợ cho chƣơng trình môn học Lịch sử, Địa lí cấp THPT.
Đề tài mà Phan Minh Nhựt thực hiện có tên Giáo dục kiến thức biển - đảo cho
học sinh tiểu học qua môn Tự nhiên - Xã hội

[50]

gồm 3 chƣơng, dài gần 80 trang,

gồm tiểu luận và tranh, ảnh minh hoạ. Chƣơng một nói về những vấn đề chung về
tình hình biển đảo Việt Nam; chƣơng hai khái quát tình hình thực tế tranh chấp trên
biển Đông hiện nay; chƣơng ba là đƣa giáo dục kiến thức biển đảo vào chƣơng trình
cho học sinh tiểu học qua bộ môn Tự nhiên – Xã hội.
Gần đây nhất có cuốn Giáo dục chủ quyền biển đảo, biên giới quốc gia dùng
trong Nhà trường phổ thông

[36]

đƣợc viết nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản,

có tính chọn lọc, chính thống về chủ quyền biển đảo giúp chúng ta nâng cao tình
yêu nƣớc và ý thức trách nhiệm công dân đối với việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và
thái độ biết trân trọng từng tấc đất, tấc biển của Tổ quốc.

[46]

đã đề cập

đến sự cần thiết của giáo dục chủ quyền biển, đảo cho thế hệ trẻ Việt Nam, thực
trạng giáo dục chủ quyền biển, đảo cho thế hệ trẻ từ góc nhìn giáo dục phổ thông và
chủ quyền biển, đảo từ góc nhìn luật pháp quốc tế. Quyển sách không chỉ cung cấp
thông tin cho thế hệ trẻ mà còn góp phần tuyên truyền, giáo dục thế hệ trẻ lòng yêu
nƣớc, nâng cao ý thức trách nhiệm bào vệ chủ quyền biển, đảo đất nƣớc.

5


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT
Các công trình nghiên cứu trên đã nghiên cứu những nét tổng quan về biển
đảo, vai trò và tầm quan trọng của việc giáo dục biển đảo. Việc tích hợp giáo dục
biển đảo đã đƣợc xác định là một trong những nội dung cần thiết cần phải tích hợp
trong môn Địa lí. Tuy nhiên, vấn đề tích hợp đó còn ở mức liên hệ, mang tính khái
quát, chƣa có những biện pháp và hình thức tổ chức cụ thể trong chƣơng trình Địa lí
và đặc biệt là lớp 12 – THPT. Vì thế, theo quyết định số 16/2006/QĐ – BGDĐT
ngày 5/5/2006 của Bộ trƣởng Bộ GD – ĐT, nội dung kiến thức về biển đảo và tài
nguyên biển đảo đã đƣợc đƣa vào chƣơng trình và SGK cấp THPT. Nội dung này
đƣợc đề cập khá hệ thống trong một số bài học và môn học, trong đó có môn Địa lí.
Trong chƣơng trình SGK Địa lí từ tiểu học đến THCS và THPT, thì nội dung giáo
dục biển đảo đều đƣợc đề cập tƣơng đối chi tiết trong các cấp học với các nội dung
nhƣ biển đảo Việt Nam, thiên nhiên chịu ảnh hƣởng sâu sắc của biển, phát triển các
ngành kinh tế biển, vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo,... để giáo dục cho HS những
hiểu biết về tiềm năng, mức độ khai thác và sự cần thiết phải khai thác hợp lí tài
nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trƣờng biển, đảo; bảo vệ chủ quyền biển, đảo của
Tổ quốc, hình thành và rèn luyện cho HS những kĩ năng thích hợp nhằm góp phần

để biên soạn chƣơng trình và SGK cho các cấp học trong thời gian tới, nhằm giáo
dục cho thế hệ trẻ tinh thần yêu nƣớc, lòng tự hào dân tộc và quyết tâm bảo vệ chủ
quyền đất nƣớc nói chung, chủ quyền biển đảo Việt Nam nói riêng. Nhƣ vậy, rõ
ràng ngành giáo dục đã bắt đầu có chuyển biến tích cực nhằm giúp các em HS nâng
cao ý thức về biển, đảo quê hƣơng.
Kế thừa các thành tựu nghiên cứu của các nhà khoa học cũng nhƣ chỉ thị,
nhiệm vụ của Bộ GD – ĐT, tác giả nhận thấy cần phải nghiên cứu khả năng và biện
pháp tổ chức dạy học tích hợp vấn đề biển đảo nhƣ thế nào qua môn học Địa lí lớp
12 – THPT.
6. Phạm vi nghiên cứu
Do hạn chế về thời gian và một số điều kiện nên đề tài đƣợc giới hạn trong
phạm vi sau:
- Thời gian: Từ tháng 8/2014 đến tháng 10/2015.
- Nội dung: Đề tài tập trung vào khả năng và biện pháp tổ chức dạy học tích
hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí 12 – THPT và tổ chức thực nghiệm qua bài
2 và bài 8 (Địa lí 12 – THPT).
- Đối tƣợng khảo sát: GV và HS lớp 12 – THPT trên địa bàn Hà Nội.
- Đối tƣợng thực nghiệm: Đề tài tiến hành thực nghiệm HS lớp 12 – THPT ở
một số trƣờng nhƣ:
+ Trƣờng THPT Quang Trung – Đống Đa – Hà Nội.
+ Trƣờng THPT Lý Thái Tổ – Hà Nội.

7


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT
7. Giả thuyết khoa học
Trong quá trình dạy học Địa lí ở các trƣờng THPT, nếu vận dụng dạy học
tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí 12 – THPT thì sẽ góp phần nâng cao chất
lƣợng dạy học bộ môn, giúp cho HS nhận thức đầy đủ các vấn đề về biển đảo, hình

tích hợp, xây dựng các bài toán nhận thức, các biện pháp cụ thể để hình thành và
phát triển các năng lực cho HS.
* Quan điểm phát triển bền vững
Phát triển bền vững là một khái niệm tƣơng đối mới, ra đời trên cơ sở đúc rút
kinh nghiệm phát triển của các quốc gia trên thế giới, phản ánh xu thế phát triển của
thời đại và định hƣớng cho tƣơng lai của nhân loại. Đây vừa là quan điểm vừa là
mục tiêu nghiên cứu của Địa lí.
Vận dụng quan điểm này để giáo dục HS trong việc khai thác, sử dung hợp lí
các nguồn tài nguyên, đặc biệt là nguồn tài nguyên từ biển, đảo; có các định hƣớng
hành động bảo vệ biển đảo,…
* Quan điểm dạy học tích hợp
Dạy học các môn học cần dạy cách tìm tòi sáng tạo và cách vận dụng kiến
thức vào các tình huống khác nhau. Tức là, dạy cho HS biết cách sử dụng kiến thức
và kĩ năng của mình để giải quyết những tình huống cụ thể, có ý nghĩa nhằm mục
đích hình thành, phát triển năng lực. Đồng thời, chú ý xác lập mối liên hệ giữa các
kiến thức, kĩ năng khác nhau của môn học này với các môn học hay các phân môn
khác nhau để bảo đảm cho HS khả năng huy động có hiệu quả những kiến thức và
năng lực của mình vào giải quyết các tình huống tích hợp. Do vậy, nói đến dạy học
tích hợp với việc hình thành, phát triển năng lực của ngƣời học đồng nghĩa với việc
ngƣời học là trung tâm của hoạt động học.
Vận dụng quan điểm này để tích hợp những nội dung giáo dục biển đảo cho
HS, từ đó đƣa ra những khả năng và biện pháp tích hợp cho hiêụ quả, giúp HS có
cái nhìn tổng quan về biển đảo, phát huy năng lực của HS, hình thành thái độ tình
yêu biển đảo và trách nhiệm phải bảo vệ chủ quyền biển đảo.
Trong quá trình nghiên cứu, thực hiện luận văn, chúng tôi còn sử dụng một số
quan điểm dạy học khác nhƣ quan điểm kết hợp giữa dạy học truyền thống với dạy
học hiện đại, quan điểm lấy ngƣời học làm trung tâm mà thực chất của quan điểm
này là lấy việc học làm trung tâm,...
8.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
* Phương pháp phân tích – tổng hợp tài liệu

Đề tài tiến hành thực nghiệm giảng dạy một số nội dung có thể tích hợp giáo
dục biển đảo để thu nhận thông tin nhằm kiểm tra tính khả thi của việc tổ chức dạy
học tích hợp biển đảo cho HS lớp 12 – THPT trong dạy học Địa lí 12. Từ đó rút ra
những bài học kinh nghiệm để tổ chức dạy học tích hợp một cách hiệu quả nhất.
* Phương pháp thống kê toán học

10


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT
Phƣơng pháp này để xử lí kết quả thực nghiệm sƣ phạm. Trong quá trình
nghiên cứu, tác giả đã sử dụng một số tham số để đo lƣờng nhƣ: giá trị trung bình,
phƣơng sai, độ lệch chuẩn,… để xử lí kết quả thực nghiệm.

.

9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục luận văn gồm 3 chƣơng:
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tích hợp giáo dục biển đảo qua
môn Địa lí lớp 12 – THPT
Chương 2: Khả năng và biện pháp tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa
lí 12 – THPT
Chương 3: Thực nghiệm sƣ phạm

11


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT

PHẦN NỘI DUNG

Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT

Có một thực tế hiện nay là, khi hỏi các bạn trẻ về biển đảo của nƣớc ta, đặc
biệt là quần đảo Hoàng Sa và Trƣờng Sa, ai cũng có thể trả lời “đó là một phần máu
thịt thiêng liêng của Tổ quốc”, nhƣng để lí giải nguồn gốc nó nhƣ thế nào, có tiềm
năng, thế mạnh, nguồn lợi kinh tế ra sao thì không phải ai cũng trả lời đƣợc. Nhìn
chung, kiến thức về biển đảo của các em HS hiện nay còn nhiều hạn chế. Trong
chƣơng trình Địa lí cấp THCS và cấp THPT thì nội dung giáo dục biển đảo chủ yếu
tập trung ở lớp 9 và lớp 12, còn các lớp khác trong 2 cấp học chỉ giáo dục theo
hƣớng lồng ghép tích hợp. Chính vì vậy, HS chƣa có cái nhìn toàn diện và sâu sắc
về các vấn đề biển đảo. Làm cách nào giúp các em thấy đƣợc giá trị vô giá của tài
nguyên biển đảo và vấn đề quan trọng nhất là sử dụng tài nguyên đó nhƣ thế nào để
nâng cao hiệu quả kinh tế, đồng thời phải đảm bảo tính bền vững về môi trƣờng.
Đây quả thực là vấn đề khó đối với xã hội nói chung và đối ngành giáo dục nói
riêng. Để thế hệ trẻ hiểu đƣợc các vấn đề về biển, đảo của nƣớc ta, cách tốt nhất là
đƣa chƣơng trình biển, đảo vào giáo dục ở các cấp học. Mới đây, Bộ GD – ĐT có
nhiều chƣơng trình tập huấn về nội dung biển, đảo Việt Nam đối với các GV dạy
môn Địa lí ở bậc THPT trên khắp cả nƣớc và các đề án phục vụ cho nhiệm vụ này.
Đặc biệt nhất là kì thi tuyển sinh đại học, cao đẳng năm học 2011 – 2012, vấn đề
biển, đảo đã đƣợc đƣa vào nội dung thi. Nhƣ vậy, ngành giáo dục đã bắt đầu có
chuyển biến tích cực nhằm giúp cho HS những hiểu biết về tiềm năng, mức độ khai
thác và sự cần thiết phải khai thác hợp lí tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trƣờng
biển, đảo; bảo vệ chủ quyền biển đảo của tổ quốc. Thực tế ấy, đòi hỏi việc giáo dục
biển đảo cho HS là điều cần thiết và có ý nghĩa chiến lƣợc trong giai đoạn hiện nay và
phải đƣa chƣơng trình biển đảo vào giáo dục ở các cấp học. Ở bậc Đại học và cao hơn,
việc giáo dục này càng trở nên quan trọng và có tính chuyên sâu, chuyên ngành hơn,
nhất là đối với sinh viên sƣ phạm, bởi sau này họ sẽ trở thành các thầy, cô giáo truyền
dạy kiến thức cho nhiều thế hệ HS khác.
1.1.2. Tính hợp lí của giáo dục biển đảo trong nhà trường phổ thông
Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi Ngƣời về thăm Bộ đội Hải

vậy, việc đầu tƣ cho giáo dục biển, đảo trong hệ thống giáo dục phổ thông nói riêng,
hệ thống giáo dục quốc dân nói chung, là một giải pháp lâu dài, nhƣng hiệu quả kinh
tế nhất và bền vững nhất.
Giáo dục biển đảo đƣa vào nhà trƣờng phổ thông đƣợc tiến hành bằng nhiều
con đƣờng khác nhau: có bài, mục riêng về biển và hải đảo, lồng ghép vào những
nội dung bài học liên quan, liên hệ nội dung dạy học với biển, đảo. Các môn học

3


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT

trong nhà trƣờng phổ thông có nhiều khả năng tích hợp nội dung giáo dục biển đảo
(chẳng hạn nhƣ môn Ngữ Văn, Địa lí, Sinh học, Lịch sử ở cấp THCS và THPT;
môn Địa lí, Tiếng Việt, Lịch sử ở Tiểu học). Đặc biệt, trong chƣơng trình THPT
hiện nay có các môn nhƣ: Hoạt động ngoài giờ lên lớp, Hoạt động hƣớng nghiệp,....
Các môn học này giúp các em HS sẽ càng thêm yêu quê hƣơng, đất nƣớc và ý thức
đƣợc trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc thiêng liêng. Nhƣ vậy,
việc giáo dục biển đảo trong nhà trƣờng phổ thông là rất hợp lí và có ý nghĩa chiến
lƣợc. Tuy nhiên, để công tác giáo dục chủ quyền biển, đảo trong nhà trƣờng đạt
hiệu quả cần đƣợc chú trọng quan tâm hơn nữa. Bên cạnh việc mở rộng phạm vi
tích hợp vào nhiều môn học thuộc khoa học xã hội, với những nội dung, thời lƣợng
cụ thể, cần bổ sung nội dung giáo dục biển, đảo Việt Nam cho HS bằng những tiết
học chính khoá riêng biệt. Đối với nhà trƣờng, bên cạnh việc xen kẽ vào chƣơng
trình giáo dục ngoài giờ lên lớp, lồng ghép vào các tiết học và các hoạt động văn
hoá – văn nghệ trong nhà trƣờng rất cần hơn nữa những buổi tổ chức ngoại khoá về
biển, đảo của quê hƣơng.
1.1.3 Nội dung giáo dục biển đảo trong nhà trường phổ thông
Góp phần tăng cƣờng công tác giáo dục về tài nguyên và môi trƣờng biển,
đảo cho đội ngũ GV và HS trong ngành GD – ĐT giai đoạn 2011 – 2015, Bộ GD –

chịu ảnh hƣởng của gió mùa Đông Bắc, mà thịnh hành là gió Mậu Dịch Đông Bắc,
mùa hạ là gió mùa Tây Nam. Nhìn chung, biển Đông là một vùng biển nhiệt đới, có
nhiệt độ cao. Nhiệt độ trung bình của nƣớc tầng mặt trên toàn biển Đông là khoảng
27 – 280C. Mỗi năm trung bình có 9 – 10 cơn bão hoạt động trên biển Đông, trong
đó khoảng 4 – 5 cơn hình thành tại chỗ, số còn lại là từ vùng Tây Thái Bình Dƣơng
đổ bộ vào. Mùa bão thƣờng diễn ra từ tháng 5 đến tháng 10. Độ muối của nƣớc biển
Đông chịu ảnh hƣởng của nhiều nhân tố nhƣ: chế độ gió mùa, sự trao đổi nƣớc giữa
biển Đông với Thái Bình Dƣơng và với các biển lân cận, nƣớc của các con sông đổ
ra,... Vì vậy, độ muối của nƣớc biển Đông thay đổi theo mùa và theo điều kiện địa
phƣơng ven biển. Hoàn lƣu nƣớc trên biển Đông chịu ảnh hƣởng lớn của gió mùa
và của địa hình bờ biển. Trong mùa Đông, gió mùa Đông Bắc tạo nên một hải lƣu
chảy theo hƣớng Đông Bắc – Tây Nam dọc bờ biển Việt Nam. Mùa hạ, gió mùa
Tây Nam tạo nên hải lƣu chảy theo hƣớng Tây Nam – Đông Bắc, chảy sát bờ biển
Trung Bộ Việt Nam.
* Vị trí địa chiến lƣợc và tiềm năng kinh tế của biển Đông

5


Luận văn: Tích hợp giáo dục biển đảo qua môn Địa lí lớp 12 – THPT

- Tầm quan trọng về điạ chiến lƣợc của biển Đông: Biển Đông có tuyến
đƣờng giao thông huyết mạch, nối các nền kinh tế trên bờ Thái Bình Dƣơng với các
nền kinh tế trên bờ Ấn Độ Dƣơng và Đại Tây Dƣơng. Đây là tuyến hàng hải quốc tế
nhộn nhịp thứ hai thế giới nếu tính theo tổng lƣợng hàng hoá thƣơng mại chuyển
qua hàng năm. Mỗi ngày có khoảng 150 – 200 tàu các loại qua lại biển Đông, tromg
đó có khoảng 50% là tàu có trọng tải trên 5000 tấn, hơn 10 % là tàu có trọng tải từ
3000 tấn trở lên. Ven biển Đông có 530 cảng biển, trong đó có 2 cảng vào loại lớn
và hiện đại bậc nhất Thế giới là cảng Xing-ga-po và cảng Hồng Công. Nhiều nƣớc
châu Á (Nhật Bản, Hàn Quốc, Xing-ga-po, Trung Quốc,…) có nền kinh tế phụ