O
VĂNG THỊ
THU
THỦY
(Trường
THCS
Hùng
Vương)
Giải
C
A
-
ĐẶT VẤN
ĐỀ:
-
Môi trường là không
gian sinh
sống của
con
người và
sinh
vật, là
nơi
chứa
đựng nguồn
tài

nguyên

cần thiết
cho

-
Thực trạng môi trường
đang
ngày càng trở thành vấn đề
gay
gắt của toàn
nhân loại
, khi con
người
đang
ngày càng phải đối mặt
với

sự cạn kiệt của
tài

nguyên
và ô
nhiễm môi trường trên khắp địa cầu
cùng
song
hành với sự phát triển
kinh
tế.
-
Sản xuất vẫn không ngừng phát triển
và
tăng trưởng
nhanh trong khi
phải chú

thể làm được điều
đó
khi
mà vấn đề giáo dục môi trường
trong
xã hội,
mỗi
học
sinh
chưa

nhận thức được vấn đề này
trong
quá
trình tích
hợp kiến thức từng môn
học. Vấn đề giáo dục môi trường
được
áp dụng cụ thể
cho
học
sinh trong
tất

cả các bậc
học.
- Trong
quá
trình
dạy học

kĩ năng các
phân môn của
Địa lí
vào việc nghiên cứu tổng hợp về địa
lí
một châu lục
.
Mặt khác
tích
hợp
cũng còn
là
việc
sử
dụng các
kiến thức
,
kĩ năng của các môn học khác
có liên
quan
đến Địa
lí.
-
Cùng với sự phát triển của
khoa
học kĩ thuật
, tri
thức giảng dạy
trong
nhà

sinh
có thể phát
triển khả năng
tích
hợp kiến thức vận dụng vào thực
tế
địa phương.
Từ đó các
em
có thể có
ý
thức bảo vệ môi trường đạt hiệu quả

tốt
hơn trong
môn Địa
lí.
-
Thực tế
trong
những năm giảng dạy tại trường
THCS
Hùng
Vương
bản thân
tôi luôn đổi mới
phương
pháp dạy học
theo
hướng

môi
trường chúng
ta
luôn
trong sạch.
Với
lí do
trên tôi chọn đề tài:
-“ Tích
hợp giáo dục môi
trường
trong
dạy học Địa lí lớp 7
ở

trường
THCS”
B -
NỘI
DUNG
VÀ

BIỆN PHÁP GIẢI
QUYẾT:
I.
Nội
dung
1/
Một số vấn đề
chung

học
bao
quanh ,
có
ảnh hưởng đến sự sống của cá nhân và cộng
đồng.
-
Khái niệm môi trường rất rộng
, bao
gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân
tạo
bao
quanh
con
người,
có
ảnh hưởng đến đời sống
,
sản xuất, sự tồn tại
,
phát triển của
con
người và
sinh
vật.
-
Môi trường sống của
con
người
theo

và yếu tố
xã

hội

trực tiếp liên
quan
đến chất lượng cuộc sống của
con
người
như
diện
tích,
nhà ở,
nước sạch, điều kiện
vui chơi ,
giải
trí ,
chất lượng bữa ăn.
b –
Giáo dục môi
trường:
-
Có nhiều định
nghĩa v
ề

giáo dục môi trường.
Tuy
nhiên

, hình
thành thái độ và
lòng

nhiệt
tình
để hoạt
động một cách độc lập hoặc phối hợp nhằm
tìm ra
giải pháp
cho
vấn đề môi trường hiện tại và
tương
lai
c-
Mục
tiêu giáo dục bảo vệ
môi trường
trong
các trường
THCS
*
Giáo dục môi trường
trong
nhà trường nhằm đạt đến mục
đích
cuối cùng là trẻ
em
được
trang

khắc sâu bởi nền tảng đạo
lí
môi
trường.
-
Là một thực thể
mang tính
xuyên suốt
trong
các môn học
, GDMT mang lại
cho
các
em cơ
hội khám phá môi trường
và
hiểu biết về các quyết định của
con
người liên
quan
đến môi
trường
.
Giáo dục môi trường cũng tạo
cơ
hội để
hình
thành
,
sử

cho
một thế giới phát triển lành mạnh nhằm xây dựng một môi trường tốt
đẹp.
*
Các mục tiêu giáo dục
BVMT trong chương trình
giáo dục phổ
thông:
+
Nhận thức: giúp
cho
các đoàn thể xã hội và cá
nhân đạt được một nhận thức về môi
trường
,
có
tính
năng nhạy cảm đối
với

môi trường và những vấn đề
có

liên
quan
+
Kiến thức: Giúp học
sinh
hiểu về:
-

- tình
cảm:
-
Có
tình
cảm yêu
quí,
trân trọng thiên
nhiên.
-
Có
tình
yêu quê
hương
đất nước, tôn trọng
di
sản văn hóa.
-
Có thái độ thân thiện với môi trường
và ý
thức được hành động trước vấn đề
môi trường nảy
sinh.
*
Có ý
thức:
- Quan
tâm thường xuyên đến môi trường sống của cá nhân,
gia đình
cộng

trường.
*
Kĩ năng
–
hành
vi:
-
Có kĩ năng phát hiện vấn đề môi trường và ứng xử
tích
cực với các vấn đề môi
trường nảy
sinh.
-
Có hành động cụ thể
BVMT.
-
Tuyên truyền vận động
BVMT trong gia đình,
nhà trường, cộng
đồng.
d –
Giáo dục môi trường
ở
Việt
Nam:
+
Năm
1962,
Bác Hồ
khai sinh “ T

các tài
liệu chuyên
ban
và
thí điểm
đã chú
trong
đến việc
đưa
nội
dung
giáo dục môi trường vào sách, đặc biệt
là các môn
Sinh ,
Địa, Hoá
,
Kĩ
thuật
+ Trong “K
ế

hoạch hành động quốc
gia v
ề

môi trường v
à

phát triển bền vững Việt
Nam giai đoạn 1996 – 2000”

ở mức độ
chi
tiết và cụ thể
hơn
thông
qua
dự
án
VIE 98 / 018.
2/
Thực tiễn vấn
đề
giáo dục môi trường và
tích
hợp giáo dục môi trường
trong
dạy học Địa
lí

ở

bậc
THCS:
- Qua
quá
trình
dạy bộ môn Địa
lí
tại trường
đã có những thuận lợi

như :
các
tranh

ảnh
minh
họa
cho
nội
dung
bài học còn
ít như tranh
lớp
6 , 7.
+
Một thực tế hiện
nay, trong
quá
trình dạy
học
Địa lí
ở

trường
THCS
vấn đề
phát triển kiến
thức,

kĩ năng và

huy
được
tối
đa
để vận dụng những kiến thức
đó mà các
em
chỉ mới
hiểu và nắm được kiến thức
sách

giáo
khoa,
còn phần mở rộng
thì
hạn chế rất nhiều.
Điều
đó rất khó khăn
cho
giáo viên dạy môn Địa
lí
nói

riêng
và các bộ môn có liên
quan
đến
môi trường nói
chung. Vì
vậy quá

các bài:
+
Bài
10:
“Dân số và sức ép dân số tới tài
nguyên môi trường
ở đới
nóng”.
*
Hoạt động
tích
hợp
:
Điền vào
sơ
đồ thể hiện tác động tiêu cực của việc
gia
tăng
dân số quá
nhanh

ở
đới nóng tới tài
nguyên ,môi
trường.
*
Vị
trí tích
hợp: Phần
II “

ảnh
minh
hoạ có liên
quan
đến môi trường và tài
nguyên do
dân số

tăng
nhanh
làm tài
nguỵên
bị cạn kiệt, môi trường bị hủy
hoại
+ Phương
pháp tiến
hành:
- GV
phát phiếu học tập
cho
học
sinh
có
khung sơ
đồ đã kẻ sẵn
sau:
- GV
yêu cầu
2
học

3 phút).
- GV thu
lại các phiêu học tập của các
em
và chọn một
số

phiếu học tập đã hoàn
thành dán lên
bảng,
cả lớp đóng góp
ý

kiến
GV
chuẩn xác
kiến

thức
theo sơ
đồ
sau:
O
Qua
quá
trình
khảo sát nội
dung tích
hợp đạt kết quả
như sau :

hại.
+
Ý
3:
Biện pháp khắc
phục:
*
Cách tiến hành:
GV treo
một số
tranh
ảnh
minh
hoạ về
ô
nhiễm không
khí v
à

ô
nhiễm
nguồn
nước
— > HS quan
sát ảnh v
à

nhận x
ét
theo

đổi và

điền vào phiếu học tập các nội
dung theo
yêu cầu.
* GV chia
lớp làm
4
tổ
học tập
- GV
phát phiếu học tập
cho
học
sinh
đã kẻ sẵn
như sau :
(Thời
gian
thảo luận là
7 phút).
* T
ổ
1, 3:
Nêu nguyên nhân hậu quả và biện pháp khắc phục của
ô
nhiễm
không
khí
- GV

*
Nguyên nhân
,
hậu quả và biện pháp khắc phục của
ô
nhiễm không
khí
*
Nguyên nhân, tác
hại
và biện pháp khắc phục của
ô
nhiễm nguồn nước
Qua
quá
trình
khảo sát nội
dung tích
hợp đạt kết quả
như sau:
+
Năm học
2008 – 2009 tích
hợp giáo dục môi trường
qua
bài
16 :
“Đô thị
hóa đới ôn
hoà”

chia
lớp làm
4
nhóm thảo luận,
2
nhóm cùng
trao
đổi
1
nội
dung
(thời
gian 4 phút).
—
Nhóm
1,3:
Việc tập
trung
dân quá đông v
ào

các đô thị sẽ nảy
sinh
những vấn
đề
gì
đối với
môi

trường

các nhóm khác

bổ
sung
(nếu có).
+ GV
chuẩn xác kiến thức
như
sau:
*
Thực
trạng:
-
Việc dân
cư
ngày càng tập
trung
đông v
ào

sống
trong
các đô thị lớn đã phát
sinh
nhiều vấn đề
nan

giải
:
+

trung”.
+
Xây dựng nhiều thành phố vệ
tinh:
+
Chuyển dịch các hoạt động công nghiệp, dịch vụ đến các vùng mới.
+
Đẩy mạnh đô thị hóa nông thôn
:
* Qua
khảo sát, kết quả
đạt được
như sau:
- Qua 3
kết quả khảo sát trên, tôi nhận thấy rằng cần phải
tìm ra
những biện pháp
tốt
hơn cho việc tích
hợp giáo dục môi trường
trong
các bài dạy
Địa lí
ở
trường
THCS
nhằm để đạt hiệu quả
cao hơn.
- Trong
thực tiễn

một cách
tích
cực vào việc bảo vệ môi
trường.
- Trong
các tiết dạy của bộ môn Địa
lí
có liên
quan
đến việc
tích hợp
giáo dục
và
bảo vệ môi

trường
, GV
cần nhấn mạnh
cho
học
sinh
hiểu sở dĩ phải cần
thiết
đưa
nội
dung
giáo dục và bảo vệ môi trường
trong
trường học
vì

cần phải làm
gì trong
việc giữ
gìn
và bảo vệ môi trường
cho
hôm
nay
và ngày
mai.
Việc
thay
đổi thái độ

của học
sinh
trước những vấn đề về môi trường
là
một dấu hiệu mấu chốt
cho
phép đánh giá mức độ
thành
công của các
chương trình
giáo
dục môi
trường.
- Trong
việc giáo dục v
à

Đối với giáo viên
:
-
Giáo viên phải hiểu được rằng là làm thế nào để giúp học
sinh
phát
huy
được
tính tích
cực chủ

động
trong
việc
khai
thác kiến thức và lĩnh hội được kiến thức mới
thì
sẽ
đáp ứng được
nhu
cầu giảng
dạy theo phương
pháp
tích cực.
-
Giáo
viên
cần phải kết
hơp
nhiều

phương.
-
Việc
hình
thành
cho
học
sinh tình
yêu thiên nhiên
,
sống hoà đồng với thiên
nhiên,
quan
tâm
đến

thế giới
xung quanh,
có thói
quen
sống ngăn nắp
,
vệ
sinh
đều phụ
thuộc rất nhiều v
ào

nội
dung v

sinh
phổ thông là tác động đến
hơn 20 %
dân số trẻ
-
chủ nhân
tương lai
của đất nước. Nếu đội ngũ này có
sự chuyển biến về nhận thức,
tư
tưởng và hành
vi,
tất yếu sẽ có
thay

đổi

lớn
trong
công tác bảo vệ môi
trường.
-
Với những thực trạng nêu trên, để nâng
cao
chất lượng giáo dục
bộ môn mà
mình
trực tiếp
giảng
dạy về vấn đề


ý
nghĩa
của môi trường đối với cuộc sống. T
ác
động
của
con
người
,
đặc biệt
trong
thời đại
khoa
học kĩ thuật phát triển đã ảnh
hưởng tiêu cực
đến môi trường sống trên Trái Đất, tài

nguyên thiên nhiên ngày một cạn kiệt,
ô
nhiễm môi
trường ngày càng
trở
nên trầm trọng
đang đe
doạ sức
khoẻ
của
con
người,

và ý
thức bảo vệ môi trường
vì
cuộc sống của hành
tinh
không chỉ
cho
hôm
nay
mà
cho
cả
tương lai.
Công tác giáo dục không
phụ
thuộc
vào tôn giáo, dân tộc… mà phải
được thực
hiện đối

với mỗi công dân
tương lai ngay
từ
khi
họ còn ngồi trên ghế nhà trường và cả
ở
tuổi trước
khi
đến
trường,

kiến thức
cơ
bản

về

môi trường và sự phụ thuộc lẫn
nhau
giữa
con
người
với môi trường
.
Phát triển những kĩ năng
cơ
bản

bảo

vệ và
gìn
giữ môi trường
,
kĩ năng
dự đoán, phòng tránh và giải quyết những vấn đề môi trường nảy
sinh. Tham gia tích
cực vào những hoạt động khôi phục, bảo vệ và
gìn
giữ môi trường,
có ý

môi trường được triển
khai như
một
hoạt
động độc lập.
+
Với

kiểu
1:
vấn đề giáo dục môi trường
là một yếu tố
chính
thức
trong
hệ thống
chương trình
giảng dạy quốc
gia .
Mọi người
có
quyền hiểu biết
,
phân
tích
và tỏ
thái độ
phán xét trước những
tình
huống

để dễ chủ

động về mọi
phương
diện
khi
tổ chức không phải ràng buộc nhiều bởi các môn
học
trong tình hình
thực tế

hiện
nay.
Các vấn đề giáo dục môi
trường
diễn
ra xung quanh
học
sinh
hết sức
đa dạng v
à
sinh
động. Việc giảng
dạy GDMT
trong chương trình
chưa

đủ
phong


xác định chủ đề và
hình
thức hoạt động. Cần xây dựng các mô
hình
phổ
biến
như hoạt
động
ở
trên lớp

thông
qua
các môn học
chính
khóa
,
hoạt động ngoài
lớp.
3/
Vận dụng
linh hoạt
các
phương
pháp dạy học giáo dục môi
trường
trong
dạy học Địa
lí:

sáng tạo dưới các dạng
bài tập
.
Có
nhiều dạng
bài tập khác
nhau như
bài tập tại lớp, bài tập đòi hỏi có thời
gian

dài
b- Phương
pháp làm việc
theo
nhóm: Đây
là
phương
pháp dạy học có
nhiều
kết quả tốt
trong việc
giáo dục môi trường
vì
nó có sự hợp tác
nhiều
ý
kiến trên
cơ
sở
hoạt

chính
học
sinh
đóng và
trình
diễn
.
Các hành động kịch được xuất

phát từ
chính
sự hiểu
biết
,
óc
tưởng tượng và
trí
sáng tạo của học
sinh.
d- Phương
pháp
quan
sát,

phỏng vấn:
là
phương
pháp thường dùng,
có mục
đích thu

,
học
sinh
tự xây dựng
một bản báo cáo và
trình
bày
…
4/
Giáo dục môi trường thông
qua
hoạt động ngoại
khoá
:
- Ngoại
khoá là
hình
thức tổ chức
hoạt
động ngoài giờ lên lớp, không
qui
định
bắt buộc
trong chương trình
hoạt động mà chỉ
dựa
trên sự tự nguyện
tham gia
của
một số đông đảo học

,
góp phần
tích
cực vào việc nâng
cao,
mở rộng vốn
tri
thức của các
em,
rèn luyện kĩ năng địa
lí,
tăng

thêm
tính tích
cực
trong
học tập và giáo
dục
được
cho
học
sinh
lòng yêu thiên
nhiên.
5/
Đánh giá
trong
giáo dục môi
trường:

học phải đảm bảo các yêu
cầu
sau:
+
Khách
quan, chính
xác, toàn diện, có hệ
thống, công
khai
kịp thời, vừa sức, bám
sát yêu cầu của
chương trình.
+
Việc đánh giá
trong
giáo dục nhằm
cung
cấp
cho
học
sinh
những thông
tin
phản hồi giúp
học sinh
điều chỉnh kịp thời hoạt động học tập của
mình.
6/
Những
kết quả đạt

treo
một số
tranh
ảnh
minh
hoạ
có liên
quan
đến môi
trường
hoang mạc -> HS quan
sát ảnh và nhận xét
theo
yêu cầu của
GV.
+ Hình
thức
hoạt
động: thảo luận
theo
nhóm
-> GV chia
lớp thành
4
nhóm
thảo luận (thời
gian

thảo luận là
3 phút).

-
Nguyên nhân
hoang
mạc mở
rộng
:
+ Do
cát
lấn.
+ Do
biến động của
khí
hậu toàn cầu.
+
Chủ yếu là
do
tác động của
con người.
-
Một
số

biện pháp nhằm hạn chế phát triển
hoang mạc:
+ Khai
thác nước ngầm bằng giếng
khoan
sâu
hay
bằng kênh đào.


rệt
,
học
sinh
có
tính đam
mê hứng thú
trong
học tập bộ môn
cao hơn so
với các năm trước
.Vì
thế
trong
quá
trình
giảng dạy giáo viên
cần chủ động vấn đề
tích
hợp giáo dục môi trường
trong
từng bài dạy
Địa
lí

phù hợp với
từng đối tượng học
sinh.
C.

lượng
về việc giáo dục môi trường
ở
bộ môn
Địa lí
cơ

bản
cho
học
sinh THCS
nói

riêng
ở

các bộ môn khác
nói
chung,
giáo
viên phải không ngừng đầu
tư trí
tuệ

vào

vấn đề truyền thụ kiến thức
cho
học
sinh.

-
Thường xuyên làm tốt công tác xã hội hoá giáo
dục.
-
Thực sự yêu
thích
bộ môn
mình,
luôn gần gũi với học
sinh.
-
Để
đạt
được kết quả
cao trong
môn
Địa lí
người giáo viên phải nắm
rõ
nguyên
tắc
tích hợp
các vấn đề về môi trường, phải đảm bảo mục tiêu,
tính khoa
học,
tính
khả
thi trong
giảng
dạy.

các thiết kế để chuẩn bị.
+
Xử
lí
các
tình
huống phát
sinh
ngoài thiết kế.
+
Hướng dẫn cách làm
cho
học
sinh.
+
Dành thời
gian cho học sinh
làm việc cá nhân,
theo
nhóm và thảo luận
chung
cả lớp.
-
Cần phát
huy
tối
đa
khả năng vận dụng kiến thức bài học của học
sinh trong tích
hợp môi

hợp giáo dục môi trường vào kiến thức địa
lí
còn tuỳ thuộc
vào

từng đối
tương
học
sinh
và khả năng tiếp
thu
kiến thức của các
em.
*
Những
suy
nghĩ của bản thân
tôi

chỉ
là

một
khía
cạnh và
ở

mức độ nhất định nào
đó,
kính mong

tôi nhận thấy rằng việc
đưa
nội
dung tích
hợp giáo

dục và bảo vệ môi trường vào
chương trình
Địa
lí
và các môn học
khác
ở bậc
THCS
cũng
như
các bậc
học
khác là một vấn đề hết sức cần thiết
vì
giáo dục
môi trường sẽ
đem
lại
cho
người học các vấn đề
sau:
+
Hiểu biết bản chất của các vấn đề môi trường,
tính

sống
, lao
động và phát triển của mỗi cá nhân, cộng đồng, quốc
gia
và quốc tế. Từ đó có thái độ
,
cách

ứng x
ử

đúng đắn trước các vấn đề về môi trường, xây
dựng
quan
niệm đúng về
ý
thức trách nhiệm, về giá trị

nhân cách để dần
hình
thành các kĩ
năng
thu
thập số liệu và phát triển sự đánh giá thẩm
mĩ.
+
Có
tri
thức, kĩ năng,
phương


việc phòng ngừa và giải quyết các vấn đề môi
trường cụ thể
nơi sinh
sống và làm
việc.
+
Nội
dung tích
hợp giáo dục và bảo vệ môi trường vào
chương trình
Địa
lí
này được áp
dụng trong
tổ và nhóm bộ môn
qua
nhiều năm liền đạt kết quả rất
cao
ở
khối lớp
7
nói riêng và các khối lớp khác nói
chung./.