B ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
•

•

•

TRƯỜNG ĐẠI HỌC s ư PHẠM HÀ NỘI 2
■

•

■

•

TRẦN THỊ THÚY HÀ

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC
•

•

•

7

THEO HƯỚNG CHUẨN HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

60 14 0114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.Trần Quốc Thành

HÀ N Ộ I, 2015


LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn tới Ban
giám hiệu, các thầy cô giáo trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2; Các thầy
giáo, cô giáo đã nhiệt tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác
giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cửu.
Đặc biệt, tác giả xỉn được chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới
PGS. TS Trần Quốc Thành, người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo,
hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn.
Tác giả xin trăn trọng cảm ơn các đồng chỉ lãnh đạo Huyện uỷ, Uỷ ban
nhẵn dân, Phòng GD&ĐT huyện đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tác giả
được theo học lớp cao học chuyên ngành quản lý giáo dục khoá 17 của
trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 và thực hiện nghiên cứu khoa học.
Xin chân thành cảm ơn các đồng chỉ cán bộ, chuyên viên Phòng
GD&ĐT, các đồng chỉ cán bộ quản lỷ và giáo viên các trường TH huyện Lập
Thạch đã hợp tác, cung cấp những thông tin, sổ liệu cần thiết để tác giả hoàn
thành luận văn này.
Tác giả cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, bạn bè, người thân
và đồng nghiệp đã động viên khích lệ tác giả trong quá trình học tập và
nghiên cứu.
Mặc dù đã có nhiều cổ gắng, nhưng chắc chắn luận văn không tránh
khỏi những hạn chế, thiếu sót. Kỉnh mong được sự góp ý, chỉ dẫn của quỷ

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu..................................................................4
4.1. Đối tượng nghiên cứu..................................................................................4
4.2. Phạm vi nghiên cứu.....................................................................................4
5. Giả thuyết khoa học....................................................................................... 4
6. Phương pháp nghiên cứu................................................................................4
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận......................................................5
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn...................................................5
6.3. Phương pháp xử lý số liệu...........................................................................5
7. Cấu trúc luận văn............................................................................................6
CHƯƠNG 1 : C ơ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO
VIÊN TIỂU HỌC THEO HƯỚNG CHUẨN HÓA......................................7
1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề...................................................................7
1.1.1.

Những công trình nghiên cứu ở ngoài nước.......................................... 7

1.1.2. Những công trình nghiên cứu ở trong nước................................................7
1.2. Một số khái niệm cơ bản........................................................................... 9
1.2.1. Phát triển.................................................................................................... 9
1.2.2.GÌÉO viên và đội ngũ giáo viên tiểu học................................................... 9
1.3. Phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học.................................................. 10
1.3.1. Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của đội ngũ giáo viên nói chung và
giáo viên tiểu học nói riêng.............................................................................. 10
1.3.2. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học................................................... 16
1.3.1. Giới thiệu chuẩn...................................................................................... 16


1.3.2. Vai trò của chuẩn trong phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học............. 18
1.3.3. Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học.....................................................19
1.3.4. Các yêu của càu phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học theo Chuẩn nghề

2.1.2. Vài nét về GD - ĐT huyện Lập Thạch...................................................37
2.2. Thưc trang phát triển giáo duc tiểu hoc huyên Lâp Thach...............38
■

•

o i

o

*

■

%ỉ m

•r

V


2.2.1 .Quy mô phát triển trường lớp............................................................... 38
2.2.2. Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học...............................................................38
2.2.3. Chất lượng Giáo dục tiểu h ọ c ................................................................39
2.2.4. Đội ngũ cán bộ quản lý

.......................................................................41

2.2.5. Thực trạng đội ngũ Giáo viên tiểu học huyện Lập Thạch..................... 42
2.2.6. Đánh giá chung về đội ngũ giáo viên TH huyện Lập Thạch................. 53


CHUẨN HÓA................................................................................................68
3.1. Các định hướng phát triển giáo dục tiểu học ở Lập Thạch và nguyên
tắc xây dựng biện pháp................................................................................68


3.1.1. Một số định hướng phát triển giáo dục tiểu học của huyện Lập Thạch,
tỉnh Vĩnh Phúc................................................................................................ 68
3.1.2. Nguyên tắc xây dựng biện pháp ..........................................................68
3.2. Các biện pháp cụ thể............................................................................ 71
3.2.1. Điều chỉnh quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học phù họp với
yêu cầu chuẩn nghề nghiệp.............................................................................71
3.2.2. Xây dựng tiêu chuẩn tuyển chọn, bố trí sử dụng giáo viên phù họp yêu
cầu chuẩn nghề nghiệp.................................................................................... 74
3.2.3. Hướng dẫn các trường tiểu học cụ thể hóa các chuẩn, tiêu chí để đánh
giá giáo viên.................................................................................................... 78
3.2.4.Tăng cường kiểm tra, đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề
nghiệp.............................................................................................................. 79
3.2.5.

Phối họp với ban giám hiệu các trường tiểu học làm tốt kế hoạch đào

tạo, bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp......................................... 83
3.2.6. Xây dựng môi trường sư phạm, tạo động lực và điều kiện thuận lợi để
mỗi giáo viên phát triển theo yêu cầu chuẩn hóa đội n g ũ ............................. 87
3.3. Kiểm chứng tính cấp thiết và khả thỉ của các biện pháp...................90
3.3.1. Mô tả cách thức khảo sát........................................................................90
3.3.2. Kết quả khảo sát tính cần thiết và tính khả thỉ của các biện pháp......91
33.3. Đánh giả kết quả thăm dò........................................................................94
Kết luận chưtmg 3........................................................................................... 97

: Đội ngũ giáo viên tiểu học

GD

: Giáo dục

GV

: Giáo viên

GVTH

: Giáo viên tiểu học

G D -Đ T

: Giáo dục - đào tạo

GD&ĐT

: Giáo dục và đào tạo

GDĐĐT

: Giáo dục đúng độ tuổi

GDTHĐĐT

: Giáo dục tiểu học đúng độ tuổi


: Trung học phổ thông

UBND

:ủy ban nhân dân


DANH MỤC BẢNG
•

Bảng 2.1

: Chất lượng giáo dục tiểu học trong 5 năm liên tiếp............. 40

Bảng 2.2

: Kết quả giao lưu học sinh giỏi TH huyện Lập Thạch 4 năm
qua........................................................................................... 40

Bảng 2.3

: Đội ngũ CBQL năm học 2014 - 2015 ................................ 41

Bảng 2.4

: Trình độ, năng lực, chuyên môn của đội ngũ giáo viên tiểu
học........................................................................................... 43

Bảng 2.5



Bảng 2.12

:Tổng họp ý kiến đánh giá thực trạng việc xây dựng quy hoạch
Phát triển đội ngũ GV các trường TH huyện Lập Thạch.......55

Bảng 2.13

: Tổng hợp ý kiến đánh giá thực ừạng công tác tuyển chọn,
luân chuyển đội ngũ GV các trường TH huyện Lập Thạch
................................................................................................. 56

Bảng 2.14

: Tổng hợp ý kiến đánh giá thực trạng công tác sử dụng đội
ngũ GV các trường TH huyện Lập Thạch............................. 57


Bảng 2.15

: Ý kiến đánh giá thực trạng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GV
các trường TH huyện Lập Thạch........................................... 59

Bảng 2.16

: Ý kiến đánh giá thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá đội
ngũ GV các trường TH huyện Lập Thạch............................. 61

Bảng 2.17


triển kinh tế xã hội.Tại Đại hội XI, Đảng ta đã xác định con người, nhân tố
con người là một trong năm quan điểm phát triển, là một trong ba khâu đột
phá chiến lược đồng thời cũng là 1 trong 12 định hướng phát triển kinh tế - xã
hội: “ Phát huy tối đa nhân tố con người; coi con người là chủ thể, nguồn lực
chủ yếu và là mục tiêu của sự phát triển”, “ Phát triển nhanh nguồn nhân lực,
nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược..

“ Nâng

cao chất lượng nguồn nhân lực, đổi mới toàn diện và phát triển nhanh giáo
dục và đào tạo”. Đầu tư cho nguồn nhân lực là đầu tư mang hiệu quả lâu dài
và bền vững nhất.
Nghị quyết số 29 - NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo đã xác định: Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đàu, là sự nghiệp
của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Đầu tư cho giáo dục là đàu tư phát triển,
được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã
hội. Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức
sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với
hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết họp với giáo dục gia
đình và giáo dục xã hội.
Chính vì vậy mà giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát
triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển
đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam. Phát triển giáo
dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học công nghệ là quốc sách hàng


2

đầu; Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển. Đổi mới căn bản và toàn diện

nhiên, Lập Thạch là một huyện miền núi của tỉnh Vĩnh Phúc, các trường
Tiểu học trên địa bàn nằm ở xa trung tâm huyện, quy mô học sinh phát
triển mạnh; Mặt khác, do truyền thống hiếu học của địa phương, đã tạo ra
sức ép về việc học của học sinh ngày càng tăng.
Đứng trước các yêu cầu đổi mới căn bản và phát triển giáo dục phổ
thông hiện nay, chất lượng đội ngũ giáo viên Tiểu học huyện Lập Thạch
còn nhiều bất cập và trên thực tế đang bộc lộ nhiều hạn chế : số lượng giáo
viên một số trường còn thiếu nhiều, đặc biệt những trường ở xa trung tâm
huyện- đường đi lại gặp nhiều khó khăn, giáo viên môn tiếng anh còn
thiếu so với quy định, một số trường chưa có. Cơ cấu giáo viên còn mất
cân đối giữa lứa tuổi, giới tính, còn mâu thuẫn giữa trình độ đào tạo với
năng lực sư phạm thực tế: Nhiều giáo viên trình độ đào tạo trên chuẩn song
năng lực thực tế còn nhiều hạn chế.
Từ thực tế này đã đặt ra yêu cầu cấp thiết ngành giáo dục và đào tạo
Lập Thạch phải có những biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học
đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, đồng bộ về cơ cấu, chuẩn hóa về ừình
độ, góp phần phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo của tỉnh Vĩnh Phúc
nói chung, huyện lập Thạch nói riêng.
Vì những lý do nêu trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Phát triển đội
ngũ giáo viên Tiểu học huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc theo hướng
chuẩn hóa” làm luận văn tốt nghiệp đào tạo thạc sỹ QLGD của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn đội ngũ giáo viên và phát triển đội ngũ
giáo viên Tiểu học huyện Lập Thạch, đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ
giáo viên Tiểu học huyện Lập Thạch,tỉnh Vĩnh Phúc theo yêu cầu của “
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học”.


4



tiêu chuẩn, tiêu chí của “Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học” do Bộ giáo
dục và đào tạo ban hành và áp dụng đồng bộ cho các khâu, từ quy hoạch,
tuyển chọn, sử dụng giáo viên, đến các khâu đánh giá, đào tạo và bồi dưỡng
giáo viên, xây dựng môi trường sư phạm... phù hợp với các điều kiện thực tế
giáo dục địa phương thì đội ngũ giáo viên sẽ đáp ứng được các yêu cầu của
chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Mục đích nhằm nghiên cứu,phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái
quát hóa... những vấn đề lý luận có liên quan đến các tài liệu trong quá trình
nghiên cứu.
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Nhằm tổng kết các kinh nghiệm quản lý đội ngũ giáo viên các trường
Tiểu học huyện Lập Thạch.
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Nhằm thu thập thông tin tò đội ngũ cán bộ quản lý và đội ngũ giáo
viên của các trường Tiểu học về thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên cũng
như hướng phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học và thu thập thông tin (khảo
nghiệm) về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp được đưa ra.
- Phương pháp tọa đàm
Nhằm hỗ ừợ cho phương pháp điều ừa bằng phiếu hỏi, đồng thời kiểm
chứng độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp chuyên gia.
6.3. Phương pháp xử lý số liệu
Phương pháp xử lí số liệu thông kê và trình bày các bảng, biểu.



cải cách giáo dục 1950,1956, 1979 và trong những năm “ Đổi mới” , nhiều công
trình nghiên cứu đã để lại những bài học quý về xây dựng và phát triển đội ngũ
giáo viên như: Nguyễn Thị Phương Hoa ( 2002, Con đường nâng cao chất ỉượng
cải cách các cơ sở đào tạo giáo viên); Đặng Quốc Bảo , Đinh Thị Kim Thoa
{2007, Cẩm nang nâng cao năng lực và phẩm chất đội ngụ giảo viên); Đinh
Quang Báo ( 2005, Giải pháp đổi mới phương thức đào tạo nhằm nâng cao chất
lượng đội ngũ giáo viên) v.v.... Các công trình này nghiên cứu phát triển đội ngũ
giáo viên theo 3 hướng: a) Nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên dưới góc độ
phát triển nguồn nhân lực; b) Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu
cầu đổi mới giáo dục; c) Nghiên cứu đề xuất hệ thống các giải pháp xây dựng phát
triển đội ngũ giáo viên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Các công trình
kể trên hầu hết vẫn còn để lại khoảng trống nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo


8

viên trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, về chính sách
tuyển dụng, sử dụng và về vai trò mói. vị trí mới của đội ngũ giáo viên ừong tiến
trình phát triển nhà trường Việt Nam ừong hội nhập quốc tế và xu thế toàn cầu
hóa.
Đất nước ta, sau hơn 20 năm đổi mới, nhiều giải pháp nhằm xây dựng và
phát triển đội ngũ giáo viên ở các cấp học, bậc học đã được nghiên cứu và áp dụng
rộng rãi. Các Nghị quyết của Đảng, Luật giáo dục, Chiến lược phát triển giáo dục
và các chủ trương, chính sách của nhà nước ta đều nhất quán đặt đội ngũ giáo viên
vào vị trí trung tâm, được xã hội tôn vinh và có vai ừò quan ừọng đối vói sự phát
triển của nền giáo dục nước nhà. Trong hoạt động hàng năm của các SGD & ĐT ít
nhiều đều có những nghiên cứu khoa học hay thực hiện những giải pháp nhất định
để phát triển đội ngũ giáo viên. Có thể thấy, ở nhiều cơ sở giáo dục đã có những
tác giả của các luận văn thạc sỹ chuyên ngành QLGD như: Bùi Anh Tuấn ị 2008,
Quy hoạch phát ừiển đội ngũ giáo viên THPT Huyện Từ Liêm - Hà Nội đến năm

Từ điển triết học: Phát ừiển là một quá trình vận động từ thấp đến cao, từ
đơn giản đến phức tạp, theo đó cái cũ biển mất và cái mới ra đời...
Nói một cách khái quát, phát triển là sự vận động đi lên của mọi sự vật và
hiện tượng tuân theo những quy luật nội tại khách quan của chúng.
Từ những khái niệm trên, tác giả cho rằng phát triển bao gồm 3 yếu tố là :
tăng cường số lượng, điều chỉnh cơ cấu và nâng cao chất lượng.
1.2.2.GÌÚO viên và đội ngũ giáo viên tiểu học
Giáo viên: Theo Từ điển Tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ học, giáo viên là
“ Người dạy học ở bậc phổ thông hoặc tương đương' [ 29, tr. 395].
Luật giáo dục (2005) qui định tại điều 70, mục 1, chương IV: “ Nhà giáo là
người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, các cơ sở giáo dục
khác”
Luật sửa đ ổ i, bổ sung một đỉều của Luật Giáo dục số 44/2009/QH12 của
Quốc hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam thông qua ngày 4 tháng


10

12 năm 2009 ghi rõ : " Nhà giáo giảng dạy ở các cơ sở giảo dục mầm non, giáo
dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp nghề nghiệp, trung cấp
nghề, trung cấp chuyên nghiệp gọi là giáo viên”
Đội ngũ: Từ điển Tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ học nêu khái niệm: “ Đội
ngũ là tập hợp một số đông người, cùng chức năng nghề nghiệp thành một lực
lượng' [ 29, tr. 328].
Khái niệm đội ngũ dùng cho các tổ chức trong xã hội một cách khá rộng rãi
như: đội ngũ trí thức, đội ngũ thanh niên xung phong, đội ngũ giáo viên.
Tuy nhiên, ở một nghĩa chung nhất chúng ta hiểu: Đội ngũ là một tập họp
một số đông người, họp thành một lực lượng để thực hiện một hay nhiều chức
năng, có thể cùng nghề nghiệp, có thể khác nghề, nhưng có chung mục đích xác
định; họ làm việc theo kế hoạch và gắn bó với nhau về lợi ích vật chất và tinh thần

Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục - đào tạo trong nhà
trường. Chất lượng của quá trình đó thể hiện chủ yếu ở chất lượng của sản
phẩm giáo dục. Đó chính là trình độ phát triển nhân cách của học sinh khi kết
thúc một quá trình đào tạo ( Ket thúc bậc học, lớp học, giai đoạn học tập...).
Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII đã chỉ ra rằng: Giáo viên là nhân
tổ quyết định chất lượng của giáo dục và được xã hội tôn vinh. Giảo viên phải
có đủ đức, tài. Lực lượng giáo viên vừa là nguồn nhân lực, vừa có vị trí đặc
biệt ừong sự nghiệp “ Nâng cao dân trỉ, đào tạo nhân ỉực, bồi dưỡng nhân
tài” cho đất nước.
Ngày nay xu thế mới giáo dục để đào tạo con người cho thế kỷ XXI
đang đặt ra những yêu càu mới về phẩm chất và năng lực của người giáo viên,
ngoài trực tiếp giảng dạy kiến thức môn học người giáo viên còn là nhà giáo
dục, bằng chính nhân cách của mình tác động đến học sinh. Đối mặt với
những vấn đề toàn càu đặt ra cho giáo dục nhiệm vụ không chỉ trang bị kiến
thức mà phải lo hình thành ở thế hệ trẻ những tình cảm, thái độ hành vi, thói
quen ứng xử hợp lý. Chính vì vậy, vai trò của người giáo viên có sự thay đổi


12

to lớn:
- Giáo viên không chỉ đóng vai ừò là người truyền đạt tri thức mà phải;
là người tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn, gợi mở, cố vấn, ừọng tài ừong hoạt
động học tập tìm tòi khám phá, giúp học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức mới.
Giáo viên phải có năng lực đổi mới cách thức dạy học, chuyển từ kiểu tập
trung vào vai trò giáo viên và hoạt động dạy sang kiểu dạy tập trung vào vai
trò của học sinh và hoạt động học, từ cách dạy thông báo - giải thích - minh
hoạ sang cách dạy tìm tòi khám phá.
- Trong bối cảnh khoa học kỹ thuật công nghệ phát triển nhanh, tạo sự
chuyển dịch định hướng giá trị, giáo viên trước hết phải là nhà giáo dục có

trường nói chung và của đội ngũ giáo viên nói riêng đó có sự thay đổi lớn.
Người thầy không chỉ làm nhiệm vụ truyền đạt kiến thức đơn thuần, mà còn
có nhiệm vụ dạy cho người học cách học, cách nghiên cứu, cách xử lý tình
huống sẽ phải gặp trong cuội sống. Do vậy, chức năng của ngưòi thầy giáo
trong thời đại mới là tổ chức, điều khiển các hoạt động giáo dục dạy và học
hướng tới mục tiêu hình thành nhân cách con người đáp ứng yêu cầu mới của
xã hội.
Vì vậy theo UNESCO hoạt động giáo dục dạy và học của người giáo
viên đã có sự thay đổi theo các hướng sau:
- Đảm nhận nhiều chức năng khác hơn so với trước, có trách nhiệm
nặng hơn trong công việc lựa chọn nội dung dạy học và giáo dục.
- Chuyển mạnh từ chỗ truyền đạt kiến thức sang tổ chức việc học của
học sinh; sử dụng thật tối đa nguồn tri thức trong xã hội.
- Coi ừọng hơn việc cá biệt hoá ừong dạy học, thay đổi tính chất trong
quan hệ thày trò.
- Yêu cầu sử dụng rộng rãi hơn những phương tiện dạy học hiện đại do
đó có nhu cầu trang bị thêm các kiến thức, kỹ năng kỹ xảo cần thiết.
- Yêu cầu thắt chặt hơn mối quan hệ với cha mẹ học sinh và cộng đồng