Phòng GD&ĐT huyện Cưmgar
Trường tiểu học Phạm Hồng Thái

TĂNG CƯỜNG TIẾNG VIỆT CHO
HỌC SINH LỚP 1

Trường công tác:

Trường tiểu học Phạm Hồng Thái

Chủ nhiệm lớp:

1A


Tăng cường tiếng việt cho học sinh lớp 1

Giáo viên thực hiện: Đậu Thị Vành Khuyên

LỜI MỞ ĐẦU
Trong cuộc đời đi học của mỗi học sinh, có lẽ các em sẽ không bao giờ quên
được những ngày đầu bước chân vào ngưỡng cửa tiểu học. Khi đó, các em thực sự
bước vào một trang mới của đời mình. Những con chữ đầu tiên đến với các em, bỡ
ngỡ, rụt rè nhưng đầy hứng thú. Nó đong đếm tình thương của cha mẹ các em
mong ngóng, của những người thầy dìu dắt các em trong những ngày tháng đầu
tiên, tận tụy mong các em biết đọc biết viết. Để một ngày không xa trong tương lai,
các em có thể năm bắt tri thức và nền văn mình của nhân loại.
Và hơn hết, tôi thực hiện đề tài “ Tăng cường Tiếng Việt cho học sinh lớp 1” ,
trước hết bằng cái tâm của 1 giáo viên, mong cho các em học sinh của mình có khả
năng đọc hiểu Tiếng Việt thông thạo, sau là góp phần nhỏ nào đó đóng góp cho
nền giáo dục huyện nhà.

Thực hiện thống kê, tổng hợp những số liệu về chất lượng chuyên môn giảng
dạy của giáo viên khối 1, những khó khăn, thuận lợi và trình độ tiếng Việt của học
sinh lớp 1 của nhà trường.
Tìm ra giải pháp để khắc phục những nhược điểm và đề xuất một số giải pháp
tăng cường, nâng cao tiếng Việt cho học sinh lớp 1 trong quá trình giảng dạy trên
lớp và những hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm nâng cao khả năng Tiếng Việt của
học sinh.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu những giải pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu
số mà giáo viên của nhà trường đã thực hiện trong quá trình giảng dạy những năm
học vừa qua, những hoạt động ngoài giờ lên lớp có liên quan đến việc tăng cường
tiếng Việt cho học sinh lớp 1.
1.3.2. Khách thể nghiên cứu
Học sinh lớp 1 tại trường tiểu học Phạm Hồng Thái; Chất lượng, hiệu quả đào
tạo của nhà trường trong năm học 2014 - 2015; những thuận lợi- khó khăn, điều
kiện dạy và học của nhà trường.
1.4. Phạm vi nghiên cứu
3


Tăng cường tiếng việt cho học sinh lớp 1

Giáo viên thực hiện: Đậu Thị Vành Khuyên

Đề tài giới hạn nghiên cứu các phương pháp dạy và học, những thành tựu
trong việc đổi mới phương pháp dạy học đối với học sinh lớp1, quá trình triển khai
tăng cường chất lượng dạy và học bộ môn Tiếng Việt lớp 1 của trường Tiểu học
Phạm Hồng Thái.
1.5. Phương pháp nghiên cứu

Nguyễn Trãi, hàng trăm truyện nôm khuyết danh, thơ Hồ Xuân Hương…và cả
Truyện Kiều.
“ …Bi kịch ấy họ gởi cả vào tiếng Việt. Họ yêu vô cùng thứ tiếng trong mấy
mươi thế kỉ đã chia sẻ vui buồn với cha ông. Họ dồn tình yêu quê hương trong tình
yêu tiếng Việt, họ nghĩ, là tấm lụa đã hứng vong hồn những thế hệ đã qua…”
( Hoài Thanh – Hoài Chân – “ Thi nhân ViệtNam”)
Môn Tiếng Việt có vị trí hàng đầu ở trường phổ thông, đặc biệt là ở cấp tiểu
học và trung học cơ sở. Sự khẳng định này dựa trên thực tế giáo dục phổ thông và
vai trò của tiếng Việt trong nhà trường như đã nói ở trên.
Vừa là một môn học độc lập, lại vừa là một môn học công cụ hỗ trợ cho khả
năng diễn đạt và tư duy tất cả các môn học khác, Tiếng Việt thể hiện tính liên đới
dạy học với các môn học khác.
Dạy và học tốt môn Tiếng Việt trở thành điều kiện thuận lợi cho dạy và học các
môn học khác. Do đó, ngay từ khi bước vào ngưỡng cửa của lớp 1, việc hình
thành nên một tư duy ngôn ngữ cho các em là hết sức cần thiết. Và Tiếng Việt là
tiền đề cho quá trình học tập của các em sau này.
2.1.2. Cơ sở lí luận thực tiễn
Trường Tiểu học Phạm Hồng Thái hằng năm tiếp nhận một lượng học sinh
bước vào Tiều học với các thành phần dân tộc khác nhau, hầu hết các học sinh lớp
1 chưa có điều kiện tiếp xúc với con chữ nhiều khi học mầm non.
Nằm trong địa bàn của một tỉnh còn nhiều khó khan về cơ sở vật chất, chất
lượng giáo dục mầm non còn nhiều yếu kém, sự quan tâm của phụ huynh học sinh
còn chưa sâu sắc, hầu hết các em bước vào lớ p 1 rất bỡ ngỡ trong quá trình tiế p
thu với bộ môn Tiếng Việt. Tuy nhiên, đứng trước những khó khan đó, thầy và trò
trường Tiểu học Phạm Hồng Thái càng có quyết tâm hơn trong việc nâng cao chất
lượng giáo dục nói chung, chất lượng dạy và học Tiếng Việt nói riêng.
Đối với mỗi học sinh lớp 1 của Trường tiểu học Phạm Hồng Thái, quá trình nỗ
lực không ngừng của chính các em cũng như giáo viên toàn khối, đã mang lại

5

con cái còn nhiều hạn chế.
Năm học 2014-2015 nhà trường có …. lớp; … cán bộ, giáo viên, nhân viên; …
học sinh trong đó học sinh dân tộc thiểu số là …
Bên cạnh những khó khăn về địa bàn thì còn tồn tại những khó khăn ảnh hưởng
trực tiếp đến chất lượng đầu vào của học sinh lớp 1 như:
- Khoảng 30 % học sinh lớp 1 không tham gia đầy đủ giáo dục mầm non.
- Chất lượng giáo dục mầm non còn thấp do chưa được quan tâm sâu sắc.
6


Tăng cường tiếng việt cho học sinh lớp 1

Giáo viên thực hiện: Đậu Thị Vành Khuyên

- Các em chưa quen với tiếp thu ngôn ngữ phổ thông, hầu hết các lỗi phát âm
là do ảnh hưởng của ngôn ngữ mẹ đẻ
c. Thành công, hạn chế
- Thành công:
+ Khả năng tiếng việt của các em được cải thiện rõ rệt, các em có ý thức học tập
hơn qua từng ngày.
+ Hầu hết các học sinh trong lớp do tôi giảng dạy không còn tự ti, rụt rè như
ban đầu mà tham gia vào buổi học sôi nổi hơn.
+ Phụ huynh, cha mẹ học sinh quan tâm hơn tới việc học của con cái, tích cực
sử dụng ngôn ngữ phổ thông tại gia đình để giúp các em từng bước hoàn thiện khả
năng ngôn ngữ của mình.
- Hạn chế:
+ Một số gia đình có hoàn cảnh đặc biệt chưa thực sự quan tâm đến con cái,
khiến các em gặp nhiều trở ngại trong quá trình hòa nhập với bạn bè.
+ Khoảng cách địa lý giữa các phân hiệu làm rào cản trong quá trình những học
sinh ở phân hiệu lẻ được tiếp cận với những đổi mới trong quá trình giảng dạy do

Sự quan tâm của phụ huynh chưa thực sự toàn diện và có hệ thống.

2.3 Giải pháp , biện pháp
2.3.1. Mục tiêu của giải pháp biện pháp
- Đúc kết được những phương pháp dạy học mới, sang tạo, dễ hiểu, phù hợp
với khả năng tiếp thu của học sinh lớp 1.
- Tăng cường tiếng Việt cho học sinh lớp 1, giúp các em tiế p thu kiến thúc
các môn học khác hiệu quả
- Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, thúc đẩy tinh thần tự học và tìm
kiếm tri thức của những mầm non tương lai.
2.3.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
a. Chú trọng vấn đề chuyên môn và cách giảng dạy truyền thống hiệu quả.
- Tuân thủ các nguyên tắc dạy và học Tiếng Việt
+ Phát triển lời nói thông qua giao tiếp và thực hành
Giáo viên phải xem xét các đơn vị cần nghiên cứu trong dạy, hoạt động chức
năng tức là đưa chúng vào đơn vị lớp hơn như là âm, vần trong tiếng, trong từ. Từ
hoạt động trong âm ntn? Câu ở trong đoạn, trong bài ra sao? Việc lựa chọn những
sắp xếp nội dung dạy học phải lấy hoạt động giao tiếp làm mục đích tức là hướng
vào việc hình thành các kỹ năng nghe, nói, đọc viết cho học sinh. phải sử dụng
giao tiếp như là một phương pháp dạy học chủ đạo.
+ Thường trực phát triển tư duy ngôn ngữ cho học sinh
Giaó viên phải tạo điều kiện tối đa cho học sinh rèn luyện các thao tác và phẩm
chất tư duytrong giờ dạy học. Giúp học sinh nắm được nội dung các vấn đề cần nói
và viết (định hướng giao tiếp, gợi ý cho học sinh quan sát tìm ý…) và biết thể hiện
nội dung này bằng cácphương tiện ngôn ngữ.
+ Chú ý đến trình độ tiếng mẹ đẻ (bản ngữ) của học sinh
Trước khi lên lớp 1, học sinh đã có một vốn Tiếng việt nhất định và song song
với quá trình học Tiếng việt trong nhà trường là quá trình tích luỹ, học hỏi Tiếng
8


hoặc là không tự tin với những câu trả lời bằng tiếng phổ thông của mình do vốn
tiếng Việt của các em còn hạn chế. Tiết học lại thường khô khan và thường diễn ra
theo hướng một chiều. Vì vậy, muốn tiết dạy đạt hiệu quả cần tạo ra một không khí
thật nhẹ nhàng, hấp dẫn.

Nắm được tâm lý của học sinh, giáo viên khối 1 ở

trường tiểu học Phạm Hồng Thái đã thử nghiệm một số phương pháp phù hợp vừa
9


Tăng cường tiếng việt cho học sinh lớp 1

Giáo viên thực hiện: Đậu Thị Vành Khuyên

chú trọng đến những yếu tố vừa truyền đạt kiến thức của bài học vừa tăng cường
tiếng Việt bằng những trò chơi ở tất cả các môn học (chủ yếu là các trò chơi về
ngôn ngữ, trò chơi trí tuệ sử dụng ngôn ngữ) như:
+ Kể chuyện đóng vai
Phương pháp này gây được hứng thú không nhỏ trong học tập cho học sinh
(học mà chơi, chơi mà học). Bên cạnh đó, nó còn giúp các em rèn tính tự tin, tinh
thần đoàn kết, đồng thời góp phần tăng cường tiếng Việt cho học sinh. Tuy nhiên,
phương pháp này đòi hỏi phải đầu tư nhiều, tốn nhiều thời gian.
Trong một vài tiết học, tôi đã tìm tòi và viết kịch bản, dàn dựng khá công phu
những câu chuyện phù hợp với nội dung bài học ở những môn học như tự nhiênxã hội, đạo đức, lịch sử, kể chuyện... để hướng dẫn học sinh thực hiện. Khi tất cả
các em hào hứng tham gia, tiết học trở nên sôi động và hấp dẫn và hiệu quả của
những buổi phân công đóng vai này là rất thành công, vốn tiếng Việt của các em
cũng được cải thiện đáng kể. Vì vậy tôi đã khuyến khích giáo viên phát huy
phương pháp này. Đến nay rất nhiều giáo viên thường xuyên thực hiện phương
pháp này trong quá trình giảng dạy.

quan đến việc hình thành và phát triển ngôn ngữ tiếng Việt cho học sinh dân tộc.
Trong tất cả các trò chơi đều bắt buộc học sinh sử dụng ngôn ngữ tiếng phổ thông.
Đặc biệt nhà trường quan tâm chặt chẽ đến học sinh nên thường phát báo thiếu
niên nhi đồng cho học sinh đọc và tạo điều kiện cho các em mượn sách ở thư viện
để đọc nhằm tăng cường tiếng Việt cho các em một cách hiệu quả.
Với nhiều hình thức sinh hoạt đa dạng, phong phú, các em đã có một sân chơi
bổ ích, được tham gia rất nhiều trò chơi hấp dẫn nên đã lôi cuốn được các em, giúp
các em thêm ham muốn được đến trường và tạo điều kiện để bổ sung thêm vốn
tiếng Việt cho mình.
d. Bồi dưỡng học sinh giỏi Tiếng Việt, tạo không khí thi đua và niềm đam mê
học tập cho các em
11


Tăng cường tiếng việt cho học sinh lớp 1

Giáo viên thực hiện: Đậu Thị Vành Khuyên

Để thực hiện tốt công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, bên cạnh sự nổ lực phấn đấu
của các em học sinh, sự quan tâm động viên kịp thời của các bậc phụ huynh,
không thể thiếu được sự dìu dắt bồi dưỡng và những cống hiến âm thầm không mệt
mỏi của đội ngũ thầy, cô giáo.
- Khơi dậy được tiềm năng và trí tuệ sẵn có trong mỗi học sinh. Tạo cho các
em niềm tin, yêu, thích và từ đó say mê môn Tiếng Việt.
- Truyền thụ kiến thức cơ bản, chính xác, kiến thức tinh giản, dẫn dắt để học
sinh dễ nắm bắt, dễ hiểu, lôi cuốn học sinh vào tìm tòi sáng tạo, luôn để học sinh
hứng thú với việc đặt câu, đọc bài biểu cảm.
- Hướng dẫn học sinh về nhà tự học, tự đọc bài, thường xuyên bồi đắp kiến
thức.
- Phát hiện và bồi dưỡng học sinh thành học sinh giỏi, có niềm đam mê Tiếng

tiếng Việt của các em rất hạn chế trong khi những người trong gia đình ít sử dụng
tiếng phổ thông.
Trong nhà trường, bản thân tôi đã xây dựng chuyên đề về việc tăng cường tiếng
Việt cho học sinh lớp 1 ở gia đình để tất cả cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn
của các trường mẫu giáo cùng góp ý xây dựng tìm ra những giải pháp nhằm nâng
cao vốn tiếng Việt cho học sinh trước khi vào lớp Một. Trong các cuộc họp Hội
đồng, sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề... bản thân tôi luôn nhắc nhở giáo viên
phải thường xuyên xuống gia đình học sinh để phối hợp với phụ huynh quan tâm
đến việc sử dụng tiếng phổ thông.

2.4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên
cứu
Trong gần 2 năm áp dụng giảng dạy và tổ chức truyển đạt cho khối giáo viên
lớp 1 trường tiểu học Phạm Hồng Thái , áp dụng những giải pháp nêu trên vào quá
trình giảng dạy nhằm tăng cường tiếng Việt cho học sinh lớp 1, góp phần nâng cao
chất lượng dạy và học, giảm thiểu số lượng học sinh lưu ban, bỏ học.

13


Tăng cường tiếng việt cho học sinh lớp 1

Giáo viên thực hiện: Đậu Thị Vành Khuyên

Kết quả, bản thân tôi cùng nhiều giáo viên đã thấy được hiệu quả của việc tăng
cường tiếng Việt trong quá trình nâng cao chất lượng giáo dục nên đã hưởng ứng
nhiệt tình và đang tìm thêm những giải pháp mới có hiệu quả để áp dụng vào giảng
dạy. Nhiều gia đình cũng đã có ý thức sử dụng một phần tiếng Việt trong giao tiếp
hàng ngày với trẻ nên đã có nhiều em có được vốn tiếng Việt tương đối khi vào
lớp; chất lượng học sinh đã tăng từ 5 đến 10 % mỗi năm.

Việc luôn luôn tiếp thu và lắng nghe ý kiến từ các giáo viên đứng lớp khác cũng
như chính học trò của mình cũng là một điều hết sức quan trọng. Từ đó bản thân
tôi đã có cái nhìn khách quan hơn trong những giải pháp mình đưa ra và tiến hành
phối hợp thực hiện một cách có hiệu quả.

LỜI CẢM ƠN
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ trong công tác dạy học mà bản thân
tôi đúc kết sau hơn 20 năm công tác giảng dạy trong ngành giáo dục. Tôi đã thực
hiện tại đơn vị và đã đem lại được một số kết quả khả quan trong việc nâng cao
chất lượng giáo dục thông qua việc tăng cường tiếng Việt cho học sinh lớp 1.
Những kinh nghiệm mà tôi thực hiện và viết ra đây có thể không quá mới nhưng
tôi đã vận dụng những giải pháp đưa ra một cách sáng tạo, tuân thủ nghiêm túc nên
nó đem lại hiệu quả như bản thân mong muốn. Tôi xin chân thành cảm ơn các tổ
chức đoàn thể, các tổ khối trong nhà trường đã phối hợp và có được kết quả này.
Đặc biệt xin cám ơn Ban giám hiệu nhà trường đã tạo điều kiện đổi mới phương
pháp dạy học phù hợp, luôn tìm những giải pháp tối ưu để tăng cường tiếng Việt
15


Tăng cường tiếng việt cho học sinh lớp 1

Giáo viên thực hiện: Đậu Thị Vành Khuyên

cho học sinh khối 1 và đã đem lại những hiệu quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên đây
chỉ là những kinh nghiệm thực tế của bản thân áp dụng ở một đơn vị, vì vậy chắc
chắn còn nhiều giải pháp chưa phù hợp để áp dụng rộng rãi ở các đơn vị khác; quá
trình thực hiện ghi chép lại còn nhiều thiếu sót, chưa thực sự đầy đủ và khoa học.
Kính mong Hội đồng khoa học các cấp góp ý.
Xin chân thành cảm ơn!