ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC
-----  -----

QUÁCH THỊ CÚC

XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH TRUYỀN THÔNG VỀ BIẾN ĐỔI
KHÍ HẬU CỦA HỘI NÔNG DÂN TỈNH HƢNG YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC
-----  -----

QUÁCH THỊ CÚC

XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH TRUYỀN THÔNG VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ
HẬU CỦA HỘI NÔNG DÂN TỈNH HƢNG YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Chuyên ngành: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Mã số: Chương trình đào tạo thí điểm

Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thị Hoàng Liên

HÀ NỘI - 2015


i


vụ gieo trồng, làm tăng nguy cơ lây lan sâu bệnh hại cây trồng; ảnh hưởng đến
sinh sản, sinh trưởng, tăng khả năng sinh bệnh, truyền dịch của gia súc, gia cầm.
BĐKH với những tác động ngày một gia tăng và khó lường ở nhiều lĩnh vực, địa
phương sẽ làm gia tăng mức độ cạn kiệt tài nguyên và suy thoái môi trường; làm
tăng khả năng bị tổn thương, là nguy cơ làm chậm quá trình phát triển kinh tế xã hội hoặc làm mất đi nhiều thành quả đã đạt được. Các nguy cơ, rủi ro do biến
đổi khí hậu cần được tính đến trong quá trình xây dựng, hoàn thiện và thực hiện
các chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, phát triển
ngành và địa phương.
Kết quả khảo sát cho thấy khu vực đồng bằng sông Hồng và các tỉnh phía
Bắc chỉ có 5% người dân cảm thấy có được thông tin đầy đủ về BĐKH và riêng
ở khu vực phía Bắc chỉ có 16% người dân được hỏi biết đến hoạt động truyền
thông về BĐKH giúp họ thích ứng so với 27% tỉ lệ chung của cả nước. Ở Việt
Nam 33% người dân tin rằng chưa cần phải làm gì trước BĐKH [22]. Việc
truyền thông để người dân hiểu về tác động này và có các biện pháp thích ứng là
rất quan trọng. Tuy nhiên, để làm tốt công tác truyền thông về BĐKH cũng đòi
hỏi phải xây dựng và triển khai các hoạt động truyền thông, nâng cao nhận thức
về biến đổi khí hậu cho bộ máy quản lý các cấp và cộng đồng dân cư trên địa
bàn tỉnh, thành phố [5]. Công tác truyền thông là một trong những nhân tố quan
trọng góp phần vào sự thành công trong việc thực hiện chương trình mục tiêu
ứng phó với BĐKH và chiến lược quốc gia về BĐKH [29].
Hưng Yên là một tỉnh nằm ở trung tâm đồng bằng sông Hồng. Trung tâm
hành chính của tỉnh là thành phố Hưng Yên nằm cách thủ đô Hà Nội 64 km về
phía Đông Nam; với cơ cấu dân số từ 50% - 55% làm nông nghiệp [7], do vậy
vấn đề về những tác động của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp cần phải được
tuyên truyền rộng rãi để người dân hiể u và nâng cao ý thức phòng tránh, giảm
các thiệt hại, rủi ro do thiên tai gây ra, đồng thời giảm nhẹ và ứng phó hiệu quả
với những tác động cấp bách trước mắt và những tác động tiềm tàng lâu dài của

Nông dân từ cấp tỉnh đến cấp xã để giúp nông dân hiểu và cùng chung tay hành
động bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu.
1.2. Mục tiêu nghiên cứu
- Đánh giá thực trạng công tác truyền thông về BĐKH của Hội Nông dân
trong tỉnh Hưng Yên.
3


- Xây dựng chương trình truyền thông về BĐKH để sử dụng trong hoạt
động của Hội Nông dân tỉnh Hưng Yên.
- Áp dụng thí điểm chương trình truyền thông về BĐKH tại xã Tiên Tiến,
huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên để từ đó triển khai nhân rộng các mô hình hiệu
quả của Hội Nông dân tỉnh Hưng Yên trong công tác truyền thông về biến đổi
khí hậu.
- Đề xuất giải pháp để Hội Nông dân tỉnh Hưng Yên thực hiện tốt công
tác truyền thông về BĐKH cho các Hội viên.
1.3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng: Truyền thông về biến đổi khí hậu của Hội Nông dân tỉnh
Hưng Yên.
Phạm vi: Nghiên cứu sẽ được tiến hành tại ĐHQGHN và nghiên cứu điểm
tại xã Tiên Tiến, huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên.
Thời gian nghiên cứu: Năm 2014-2015.
1.4. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
1.4.1. Câu hỏi nghiên cứu
- Hội Nông dân tỉnh Hưng Yên đóng vai trò như thế nào trong truyền
thông về BĐKH?
- Chương trình truyền thông về BĐKH của Hội Nông dân cần đảm bảo
những yêu cầu và nội dung gì?
- Những thuận lợi và thách thức trong việc xây dựng và triển khai các
chương trình truyền thông về BĐKH với vai trò nòng cốt của Hội Nông dân?

Công tác truyền thông là thế mạnh của Hội Nông dân tỉnh Hưng Yên; tác
giả đã điều tra, khảo sát bằng phiếu điều tra để đánh giá mức độ tiếp nhận thông
tin; nguồn cung cấp thông tin và nhận thức về Biến đổi khí hậu đối với cán bộ
Hội Nông dân cấp tỉnh, huyện, xã và các Hội viên của Hội Nông dân cấp cơ sở.
Từ đó, xây dựng nội dung đào tạo truyền thông viên là cán bộ chuyên
môn của Hội Nông dân tỉnh về biến đổi khí hậu;
Sau đó tổ chức truyền thông thí điểm tại Hội Nông dân xã Tiên Tiến, để
đánh giá tính cần thiết của kiến thức về Biến đổi khí hậu và hiệu quả truyền
thông. Đề xuất 06 giải pháp nâng cao vai trò của Hội Nông dân tỉnh Hưng Yên
trong truyền thông về Biến đổi khí hậu.

5


Chƣơng 1
TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. TỔNG QUAN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
1.1.1. Một số khái niệm, định nghĩa
Thời tiết: Đƣợc biểu hiện bằng tra ̣ng thái nhấ t thời của khí quyể n ta ̣i
mô ̣t điạ điể m nhấ t đinh
̣ nhƣ: nắng, mƣa, mây, gió, nóng lạnh..., thƣờng
thay đổi nhanh chóng trong một thời gian ngắ n: mô ̣t ngày, mô ̣t buổ i hoă ̣c
ngắ n hơn [27].
Khí hậu: Tổng hợp của thời tiết đƣợc đặc trƣng bởi các trị số thống kê dài
hạn của các yếu tố khí tƣợng biến động trong một khu vực địa lý. Thời kỳ
trung bình thƣờng là vài thập kỷ. Tổ chức khí tƣợng thế giới (WMO) định
nghĩa: "Tổng hợp các điều kiện thời tiết ở một khu vực nhất định đặc trưng
bởi các thống kê dài hạn các biến số của trạng thái khí quyển ở khu vực đó
"[27].
Khí hậu là trạng thái trung bình của thời tiết tại một khu vực nào đó (ví dụ

Truyền thông về BĐKH: Là một loại truyền thông môi trường. Do đó,
truyền thông về BĐKH cũng có những đặc điểm chung với truyền thông môi
trường, đó là:
Các vấn đề môi trường có tác động, ảnh hưởng đến mọi người, mọi
ngành, mọi nghề, mọi mặt của đời sống xã hội của con người, không chỉ đối với
các thế hệ hiện tại mà cả đến các thế hệ tương lai.
Phạm vi tác động, ảnh hưởng của các vấn đề môi trường đến điều kiện tự
nhiên và các hoạt động kinh tế - xã hội thay đổi rất rộng, từ cá nhân, xóm, thôn,
bản đến quốc gia, khu vực và toàn cầu.
Những tác động và hậu quả tác động của sự thay đổi môi trường do con
người gây ra đến các điều kiện tự nhiên và hoạt động của con người không phải
lúc nào cũng có thể dễ dàng nhận ra, xác định, đánh giá được, mặt khác, nó
không chỉ có những hậu quả trước mắt mà có cả những hậu quả tiềm tàng trong
tương lai, có khi phải đến các thế kỷ sau (thí dụ: biến đổi khí hậu có tác động
tiềm tàng đến nhiều thế hệ sau) [16].
1.1.2. Biến đổi khí hậu trên thế giới và Việt Nam
1.1.2.1. Trên thế giới
Biến đổi khí hậu (BĐKH), mà trước hết là sự nóng lên toàn cầu và mực
nước biển dâng là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong
thế kỷ 21. Thiên tai và các hiện tượng khí hậu cực đoan khác đang gia tăng ở
7


hầu hết các nơi trên thế giới, nhiệt độ và mực nước biển trung bình toàn cầu tiếp
tục tăng nhanh chưa từng có và đang là mối lo ngại của nhiều quốc gia trên thế
giới.
Lượng khí thải ra trong quá trình sử dụng phân bón tổng hợp chiếm 13%
lượng phát thải nông nghiệp vào năm 2011 và là nguồn phát thải khí tăng nhanh
nhất trong nông nghiệp với mức tăng 37% kể từ năm 2001. Khí nhà kính từ quá
trình sinh học ở các cánh đồng lúa tạo ra khí mê-tan chiếm 10% tổng lượng khí

2. Ban Tuyên giáo tỉnh ủy Hưng Yên (2015). Sổ tay bảo vệ môi trường và ứng
phó với biến đổi khí hậu.
3. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2010). Tóm tắt kết quả Kiểm kê khí nhà kính
năm 2010.
4. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2012). Kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển
dâng cho Việt Nam. Hà Nội: NXB Tài nguyên - Môi trường và Bản đồ Việt
Nam.
5. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2013). Phê duyệt các dự án thành phần thuộc
chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với Biến đổi khí hậu giai đoạn 20122015 (Ban hành kèm theo Quyết định số 1651/QĐ-BTNMT ngày 05 tháng 09
năm 2013).
6. CBCC (2010). Chiến lược truyền thông về Biến đổi khí hậu. TP.Hồ Chí Minh:
NXB Viện khoa hoc và kỹ thuật nông nghiệp Miền Nam.
7. Cục Thống kê tỉnh Hưng Yên (2008). Báo cáo thống kê dân số năm 2008.
8. Đảng Cộng sản Việt Nam (2013). Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 03/6/2013
Hội nghị Trung ương 7 khóa XI về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng
cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.
9. Đinh Vũ Thanh và Phạm Văn Viết (2012). Tác động của BĐKH đến các lĩnh
vực nông nghiệp và giải pháp ứng phó. Hà Nội: NXB Nông nghiệp.
10. Hội Nông dân tỉnh Hưng Yên (2011). Báo cáo tổng kết của Hội Nông dân
tỉnh Hưng Yên năm 2011.
11. Hội Nông dân tỉnh Hưng Yên (2012). Báo cáo tổng kết của Hội Nông dân
tỉnh Hưng Yên năm 2012.
12. Hội Nông dân tỉnh Hưng Yên (2013). Báo cáo tổng kết của Hội Nông dân
tỉnh Hưng Yên năm 2013 .
13. Hội Nông dân tỉnh Hưng Yên (2014). Báo cáo tổng kết của Hội Nông dân
tỉnh Hưng Yên năm 2014 .
9


14. Hội Nông dân Việt Nam và Bộ Tài nguyên và Môi trường (2011). Nghị



26. Trương Quang Học (chủ biên) (2010). Tài liệu đào tạo tập huấn viên về biến
đổi khí hậu. Hà Nội: NXB Khoa học và Kỹ thuật.
27. Trương Quang Học (chủ biên) (2011). Hỏi và đáp về Biến đổi khí hậu.
28. UBND tỉnh Hưng Yên (2013). Quyết định số 2482/QĐ-UBND ngày
24/12/2013 Phê duyệt Đề cương nhiệm vụ Xây dựng kế hoạch và Chương trình
thực hiện công tác truyền thông nâng cao nhận thức của cộng đồng trong công
tác ứng phó với biến đổi khí hậu.
29. UBND tỉnh Hưng Yên (2012). Quyết định số 2098/QĐ-UBND ngày
03/12/2012 của UBND tỉnh Hưng Yên, ban hành Kế hoạch hành động ứng phó
với biến đổi khí hậu của tỉnh Hưng Yên.
30. UNICEF (2000). Việt Nam các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ,
http://www.unicef.org/ vietnam/vi/overview 14585.html.
31. UNDP (2007/2008). "Cuộc chiến chống biến đổi khí hậu: Đoàn kết nhân
loại trong một thế giới phân cách", Báo cáo Phát triển con người.
Tiếng Anh
32. Dasgupta, S., Laplante. B., Meisner, C., Wheeler, D., and Yan, J. (2007),
The Impact of Sea Level Rise on Developing Countries. A Comparative
Analysis, World Bank Policy Research Working.
33. Institute of Strategy and Policy on Natural Resources and Environment, Viet
Nam (ISPONRE) (2009), “Viet Nam Assessment Report on Climate Change”
Van hoa - Thong tin Publishing House.
34. IPCC (2007), Climate Change 2007: Impacts, Adaptation, and Vulnerability.
The Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel of Climate
Change, Cambridge University Press. Paper 4136.
35. IPCC (2007), Climate Change 2007: The Scientific Basis, Contribution of
Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental
Panel on Climate Change, Cambridge University Press, Cambridge, United
Kingdom and New York, NY, USA.