ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

TRẦN VĂN HỘI

BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI BẰNG HOẠT ĐỘNG
KIỂM SÁT XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ CỦA VIỆN KIỂM
SÁT NHÂN DÂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

TRẦN VĂN HỘI

BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI BẰNG HOẠT ĐỘNG
KIỂM SÁT XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ CỦA VIỆN KIỂM
SÁT NHÂN DÂN
Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS. PHẠM MẠNH HÙNG

HÀ NỘI - 2015


hình sự ................................................ Error! Bookmark not defined.

1.1.1. Quyền con ngƣời và quyền con ngƣời trong tố tụng hình sựError! Bookmark no
1.1.2. Bảo đảm quyền con ngƣời trong tố tụng hình sựError! Bookmark not defined.
1.2.

Lý luận về bảo đảm quyền con người bằng hoạt động kiểm

sát xét xử vụ án hình sự của Viện kiểm sát nhân dânError! Bookmark not de
1.2.1. Các đặc trƣng bảo đảm quyền con ngƣời bằng hoạt động kiểm sát

xét xử vụ án hình sự của Viện kiểm sát nhân dânError! Bookmark not defined.
1.2.2. Mối quan hệ giữa thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động
xét xử vụ án hình sự của Viện kiểm sát nhân dân trong việc bảo
đảm quyền con ngƣời .......................... Error! Bookmark not defined.
1.3.

Quá trình hình thành và phát triển các quy định của pháp luật
tố tụng hình sự về bảo đảm quyền con người bằng hoạt động

kiểm sát xét xử vụ án hình sự của Viện kiểm sát nhân dânError! Bookmark n
1.3.1. Giai đoạn từ năm 1945 đến trƣớc khi có Bộ luật tố tụng hình sự
năm 1988 ............................................. Error! Bookmark not defined.


1.3.2. Giai đoạn từ năm 1988 đến trƣớc khi có Bộ luật tố tụng hình sự
năm 2003 ............................................. Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1................................ Error! Bookmark not defined.
Chương 2: CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ
NĂM 2003 VÀ THỰC TRẠNG BẢO ĐẢM QUYỀN CON

2.2.3. Thực trạng việc bảo đảm quyền con ngƣời bằng hoạt động kiểm
sát xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm Error! Bookmark not defined.


2.2.4. Thực trạng việc bảo đảm quyền con ngƣời bằng hoạt động kiểm
sát xét xử theo thủ tục tái thẩm ........... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2................................ Error! Bookmark not defined.
Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ
BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI BẰNG HOẠT ĐỘNG
KIỂM SÁT XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ CỦA VIỆN KIỂM
SÁT NHÂN DÂN............................... Error! Bookmark not defined.
3.1.

Hoàn thiện các quy định của Bộ luật tố tụng hình sựError! Bookmark not de

3.2.

Một số giải pháp khác nhằm nâng cao hiệu quả việc bảo đảm

quyền con người bằng hoạt động kiểm sát xét xử vụ án hình sựError! Bookma
KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 3


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BLHS:

Bộ luật hình sự


Vụ án hình sự

VKS:

Viện kiểm sát

VKSND:

Viện kiểm sát nhân dân

VKSNDTC:

Viện kiểm sát nhân dân tối cao


DANH MỤC CÁC BẢNG
Số hiệu

Tên bảng

Trang

bảng
Bảng 2.1. Số vụ và bị cáo Viện kiểm sát đã kiểm sát xét xử
theo thủ tục sơ thẩm

Error!
Bookmark
not
defined.

not
defined.

Bảng 2.6. Số vụ và bị cáo Viện kiểm sát đã kiểm sát xét xử

Error!


theo thủ tục tái thẩm

Bookmark
not
defined.

Bảng 2.7. Kết quả kháng nghị tái thẩm của Viện kiểm sát

Error!
Bookmark
not
defined.


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quyền con ngƣời và bảo đảm quyền con ngƣời là mục đích chung cần
đạt tới của nhân loại, bởi nó là kết quả đấu tranh chung lâu dài của tất cả các
dân tộc, các giai tầng xã hội. Sự phổ biến và đa dạng của quyền con ngƣời
đƣợc thể hiện ở mọi khía cạnh của đời sống xã hội nhƣ: chính trị, kinh tế, văn
hóa, xã hội, tôn giáo v.v... Trong quan hệ hợp tác quốc tế, quyền con ngƣời và
bảo đảm quyền con ngƣời đang là yếu tố then chốt để một quốc gia có thể hợp

phủ nhận các nguy cơ lạm dụng quyền lực dẫn tới việc TA, Hội đồng xét xử
(HĐXX) có những hành vi, quyết định trái pháp luật xâm phạm trực tiếp hoặc
gián tiếp đến các quyền con ngƣời. Đặt ra vấn đảm bảo đảm các quyền con
ngƣời bằng hoạt động kiểm sát xét xử VAHS của VKSND nhằm hạn chế, loại
trừ nguy cơ xâm phạm các quyền con ngƣời là hết sức cần thiết. Xét xử
VAHS là hoạt động sử dụng quyền lực Nhà nƣớc để phán quyết một ngƣời là
có tội hay không có tội, nếu có tội thì là tội gì, các hậu quả pháp lý khác ra
sao, điều đó cho thấy hoạt động xét xử của TA là hoạt động mang tính chất
quyền lực đặc biệt, liên quan rất chặt chẽ đến các quyền con ngƣời. Bản án,
quyết định của TA là hiện thân của công lý và khi bản án, quyết định đó vi
phạm pháp luật, sai sót thì các quyền con ngƣời không đƣợc đảm bảo; và vì
vậy là nơi quyền con ngƣời có nguy cơ dễ bị vi phạm nhất. Thực tiễn hoạt
động xét xử trong thời gian qua cho thấy rằng, còn nhiều trƣờng hợp vi phạm
quyền con ngƣời đối với bị cáo và ngƣời tham gia tố tụng khác trong quá
trình xét xử VAHS. Vì vậy, có thể nói việc nghiên cứu bảo đảm quyền con
ngƣời bằng hoạt động kiểm sát xét xử VAHS của VKSND có ý nghĩa rất quan
trọng. Với lý do nêu trên, tôi chọn đề tài “Bảo đảm quyền con người bằng
hoạt động kiểm sát xét xử vụ án hình sự của Viện kiểm sát nhân dân” làm
luận văn Thạc sĩ Luật học của mình là cần thiết.

2


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I. TIẾNG VIỆT
1.

Lê Cảm (2006), “Những vấn đề lý luận về bảo vệ các quyền con ngƣời
bằng pháp luật trong lĩnh vực tƣ pháp hình sự”, Tòa án nhân dân, (11).


Trần Văn Hội (2012), “Kiểm sát hoạt động xét xử các vụ án hình sự góp
phần bảo vệ các quyền con ngƣời”, Kiểm sát, (15).

8.

Phạm Khiêm Ích, Hoàng Văn Hảo (Đồng chủ biên) (1995), Quyền con
người trong thế giới hiện đại, Viện Thông tin khoa học xã hội và Trung
tâm nghiên cứu quyền con ngƣời, Hà Nội.

9.

Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2006), Bảo vệ quyền con người
bằng pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự trong giai đoạn xây
dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam, Đề tài khoa học cấp Đại học quốc
gia, Hà Nội.

3


10. Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), Luật tố tụng hình sự Việt
Nam với việc bảo vệ quyền con người, Đề tài khoa học cấp Đại học quốc
gia, Hà Nội.
11. Liên Hợp Quốc (1966), Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị.
12. Nguyễn Đức Lƣơng (2004), “Tìm hiểu về sự hình thành của Viện kiểm
sát nhân dân trong bộ máy nhà nƣớc”, Kiểm sát, (số tết).
13. Trần Thị Thùy Lƣơng (2011), Bảo vệ quyền con người của người làm
chứng trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ Luật
học, Khoa luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
14. Nguyễn Hoài Nam (2010), “Những kết quả đạt đƣợc qua hai năm thực

số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Kiểm sát, (16).
30. Trần Quang Tiệp (2004), Bảo vệ quyền con người trong luật hình sự,
luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
31. Tòa án nhân dân tối cao (2010 - 2012), Báo cáo tổng kết công tác xét xử
từ năm 2010 đến năm 2012 của ngành Tòa án, Hà Nội.
32. Tòa án nhân dân tối cao (2013), Quyết định tái thẩm số:18/2013/HSTT,
ngày 06/11/2013 của Tòa án nhân dân tối cao, Hà Nội.
33. Võ Huy Triết (2012), “Kiểm sát các hoạt động tƣ pháp của ngành Kiểm
sát nhân dân là yêu cầu tất yếu của xã hội trong xây dựng Nhà nƣớc pháp
quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Kiểm sát, (10).
34. Nguyễn Văn Trƣợng (2010), “Cần sửa đổi, bổ sung một số quy định của
Bộ luật tố tụng hình sự về thời hạn kháng nghị và thời hạn xét lại bản án,
quyết định khi đã quyết định giám đốc thẩm hình sự”, Kiểm sát, (23).
35. Nguyễn Văn Trƣợng (2010), “Thực trạng thi hành quy định của Bộ luật
tố tụng hình sự về những ngƣời tham gia phiên tòa giám đốc thẩm, tái
thẩm và hƣớng hoàn thiện”, Tòa án nhân dân, (20).
36. Đào Trí Úc (chủ biên) (2002), Hệ thống tư pháp và cải cách tư pháp ở
Việt Nam hiện nay, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.

5


37. Viện kiểm sát nhân dân tối cao - Cục thống kê tội phạm (2010 – 2014),
Báo cáo số liệu kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hình sự từ năm
2010 đến năm 2014, Hà Nội.
38. Viện kiểm sát nhân dân tối cao - Vụ 3 (2013), Những kinh nghiệm rút ra
từ các quyết định giám đốc thẩm, Kỷ yếu đề tài cấp Bộ, Hà Nội.
39. Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2010 – 2014), Báo cáo công tác thực
hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự hàng năm (từ năm 2010
đến năm 2014), Hà Nội.

phạm đã phát hiện trong công tác giải quyết án hình sự của các cơ quan
tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm năm 2014, Hà Nội.
50. Viện ngôn ngữ học (2008), Từ điển tiếng Việt, Nxb Thanh niên, Hà Nội.
51. Lại Hợp Việt (2013), “Để thực hiện tốt chức năng kiểm sát các hoạt
động tƣ pháp của Viện kiểm sát nhân dân”, Kiểm sát, (10).
52. Trịnh Tiến Việt (2012), “Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam
về oan, sai và cải cách tƣ pháp nhìn từ góc độ cải cách tƣ pháp”, Tòa án
nhân dân, (3).
53. Vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự (2010 - 2014),
Báo cáo kết quả công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử
hình sự từ năm 2010 đến năm 2014, Hà Nội.
II. TIẾNG ANH
54. OHCHR (2006), Freequently Asked Questions on a Human Rights based Approach to Development Cooperation, New York and Geneva.

7