ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC

NGUYỄN XUÂN HẢI

VAI TRÒ CỦA XÃ HỘI DÂN SỰ TRONG THÍCH ỨNG
VÀ GIẢM NHẸ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI THÀNH PHỐ
QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC

NGUYỄN XUÂN HẢI

VAI TRÒ CỦA XÃ HỘI DÂN SỰ TRONG THÍCH ỨNG
VÀ GIẢM NHẸ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI THÀNH PHỐ
QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Chuyên ngành

: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Mã số


DANH MỤC CÁC HÌNH .......................................................................................... xii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ .............................................................................................. xii
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ ......................................................................................... xii
1. Tính cấp thiết của đề tài ......................................................................................................... 1
2. Mục tiêu nghiên cứu .............................................................................................................. 2
2.1. Mục tiêu tổng quát ............................................................................................................... 2
2.2. Mục tiêu cụ thể .................................................................................................................... 2
3. Đóng góp của đề tài ............................................................................................................... 2
3.1. Đóng góp của đề tài về mặt khoa học ................................................................................. 2
3.2. Ý nghĩa thực tiễn.................................................................................................................. 3
4. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................................................ 3
5. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................................... 3
5.1. Phạm vi thời gian ................................................................................................................ 3
5.2. Phạm vi không gian ............................................................................................................. 3
6. Kết cấu của luận văn .............................................................................................................. 3

Chương 1 TỔNG QUAN LÝ LUẬN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ TỔ CHỨC XÃ
HỘI DÂN SỰ ...............................................................................................................4
1.1. Tổng quan về BĐKH .............................................................................................. 4
1.1.1. Một số khái niệm liên quan đến BĐKH ......................................................................... 4
1.1.1.1. Thời ti t ........................................................................................................................ 4
1.1.1.2.

h h u ......................................................................................................................... 4

1.1.1.3. Bi n đổi kh h u (BĐ H) ............................................................................................. 4
1.1.1.4.

ịch bản Bi n đổi kh h u ............................................................................................ 4



1.1.2.3.

hững biểu hiện của sự bi n đổi kh h u trái đ t bao g m ......................................... 9

1.1.2.4. BĐ H tác động lên t t cả .......................................................................................... 10
1.1.2.5.

hững đặc điểm ảnh hưởng đ n khả năng dễ bị tổn thương do BĐ H tại Việt am

bao g m

................................................................................................................................ 10

1.1.2.6. Xu th bi n đổi kh h u ở Việt am............................................................................ 11

1.2. Tổng quan về Xã hội dân sự ................................................................................11
1.2.1. Khái niệm XHDS và các cách hiểu khác nhau ............................................................. 11
1.2.2. Bản chất của Xã hội dân sự .......................................................................................... 12
1.2.3. Vai trò của XHDS trên thế giới .................................................................................... 13

1.3. Tổng quan nghiên cứu .......................................................................................... 16
1.3.1. Nghiên cứu trên thế giới ............................................................................................... 16
1.3.2. Nghiên cứu tại Việt Nam .............................................................................................. 18

1.4. Câu hỏi nghiên cứu ............................................................................................... 20
1.5. Nội dung, địa điểm và phương pháp ...................................................................20
1.5.1. Nội dung nghiên cứu..................................................................................................... 20
1.5.2. Địa điểm nghiên cứu, điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội và định hướng phát triển ..... 20
1.5.2.1. Địa điểm nghiên cứu ................................................................................................... 20

2.7. Vai trò của xã hội dân sự trong việc tham gia vào các hoạt động thích ứng và
giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu tại Việt Nam .............................................42
Chương 3 ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ CỦA XHDS TRONG VIỆC XÂY DỰNG VÀ
TRIỂN KHAI KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG THÍCH ỨNG VÀ GIẢM NHẸ BĐKH
TẠI THÀNH PHỐ QUY NHƠN ................................................................................45
3.1. Thực trạng BĐKH và tính dễ bị tổn thương tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh
Bình Định

.............................................................................................................45

3.1.1. Các đặc trưng khí hậu, khí tượng.................................................................................. 45
3.1.2. Kịch bản về BĐKH của thành phố Quy Nhơn ............................................................. 45
3.1.2.1.

hiệt độ ...................................................................................................................... 46

3.1.2.2.

ượng mưa ................................................................................................................. 47

3.1.2.3.

ước biển d ng .......................................................................................................... 49

3.2. Tình trạng dễ bị tổn thương ở thành phố Quy Nhơn ........................................51
3.2.1. Bão, áp thấp nhiệt đới ................................................................................................... 51
3.2.2. Lũ, lụt ............................................................................................................................ 53
3.2.3. Nhiệt độ tăng, hạn hán, thiếu nước ............................................................................... 56
3.2.4. Triều cường ................................................................................................................... 58
3.2.5. Cát di chuyển ................................................................................................................ 60


vi


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ACCCRN

Mạng lưới các thành phố Châu Á có khả năng chống chịu với
Biến đổi khí hậu

ADB

Ngân hàng Phát triển Châu Á

AFAP

Quỹ Ôxtrâylia vì Nhân dân Châu Á và Thái Bình Dương

AusAID

Cơ quan Phát triển Quốc tế Ôxtrâylia

ATNĐ

Áp thấp nhiệt đới

BĐKH

Biến đổi khí hậu


Nhóm công tác Biến đổi Khí hậu

CDM

Cơ chế phát triển sạch

CERED

Trung tâm nghiên cứu, giáo dục và phát triển môi trường

CMKH&CN

Cách mạng Khoa học và Công nghệ

CNH-HDH

Công nghiệp hóa- Hiện đại hóa

COP

Hội nghị các bên về Biến đổi khí hậu

COMINGO

Ủy ban Ngoại giao Các tổ chức phi chính phủ

CP

Chính phủ


Đánh giá Môi trường Chiến lược

vii


EDF

Quỹ Bảo vệ môi trường

GEF

Quỹ Môi trường Toàn cầu

GATT

Hiệp ước chung về thuế quan và mậu dịch

GD-ĐT

Giáo dục và Đào tạo

GDP

Tổng sản phẩm quốc nội

GNRRTT

Giảm nhẹ rủi ro thiên tai

GreenID


IACCC

Liên Ủy ban về Biến đổi Khí hậu

IMHEN

Viện Khoa học Khí tượng, Thủy văn và Môi trường

KKL

Không khí lạnh

KNK

Khí nhà kính

KP

Nghị định thư Kyoto

KT-XH

Kinh tế-xã hội

KH&CN

Khoa học và Công nghệ

KHPTKTXH


NC&PT

Nghiên cứu và Phát triển

NCAP

Chương trình Hỗ trợ Nghiên cứu Khí hậu Hà Lan

viii


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu bằng tiếng việt:
1. Ala-Rantala, Anu (2002). u n văn Thạc sĩ: Các Tổ chức phi ch nh phủ quốc t
tại Việt am - gười thúc đẩy cho D n chủ, Hà ội: Trung t m gu n lực về Tổ
chức phi ch nh phủ;
2.

Bộ Tài nguyên và Môi trường (2009). ịch bản bi n đổi kh h u, nước biển d ng
cho Việt am.

3.

Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) (2003), Thông báo đầu tiên của Việt
am cho Công ước khung của

iên Hợp Quốc về Bi n đổi kh h u, Bộ Tài

nguyên và Môi trường, Hà Nội.

nước biển d ng cho tỉnh Bình Định.
9.

Bộ Tài nguyên và Môi trường (2012a), C p nh t kịch bản bi n đổi kh h u, nước
biển d ng cho Việt am, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Hà Nội.

10. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2012b), Việt Nam: Một số điển hình phát triển
bền vững, Báo cáo tại Hội nghị iên Hợp Quốc về Phát triển bền vững (Rio+20),
Bộ Tài nguyên và Môi trường, Hà Nội.
11. Cục Thống kê tỉnh Bình Định (2011),

iên giám thống kê tỉnh Bình Định năm

2010, NXB Thống kê, Hà Nội.
12. Cục Thống kê tỉnh Bình Định (2012a), iên giám thống kê thành phố Quy hơn
năm 2011, NXB Thống kê, Hà Nội.
13. Cục Thống kê tỉnh Bình Định (2012b),
2011, NXB Thống kê, Hà Nội.

101

iên giám thống kê tỉnh Bình Định năm


14. Bạch Tân Sinh (2001). Xã hội d n sự và các Tổ chức phi ch nh phủ tại Việt am,
một số Suy nghĩ Ban đầu về Phát triển và

hững trở ngại. Viện Chiến lược và

Chính sách Khoa học Công nghệ NISTPASS;

hơn Hải, Thành phố

Quy hơn;
24. Dương Xuân Ngọc (chủ biên (2009). X y dựng xã hội d n sự ở Việt am, Một số
v n đề lý lu n và thực tiễn, NXB Chính trị - Hành chính, Hà Nội;
25. Đào Trí Úc (2005). X y dựng nhà nước pháp quyền XHC Việt am, Nhà xuất
bản Chính trị quốc gia, Hà Nội;
26. Đinh Ngọc Vượng (2007). Xã hội d n sự và nhà nước pháp quyền ở Việt am,
Kỷ yếu;
27. Đào Xuân Học (2009).

hoạch th ch ứng với BĐ H trong nông nghiệp và phát

triển nông thôn;

102


28. Đặng Ngọc Dinh (2006). Đừng sợ xã hội d n sự !, Tạp chí Tuổi trẻ cuối tuần,
Hà Nội;
29.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2006). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X,
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội;

30.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2001). Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX,
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội;



Việt am hiện nay, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội;

103


46. Mạnh Quang Thắng (chủ biên) (2004). Đảm bảo phát huy d n chủ trong ch độ
một đảng cầm quyền ở nước ta hiện nay, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội;
47. M. Sidel (2010). Tài liệu Duy trì sự kiểm soát chặt chẽ: Việc xây dựng lu t và
quy định về Phi lợi nhu n tại Việt Nam. Tạp chí International Journal of Notfor-Profit Law. tập 12, số 3;
48. Michael DiGregorio, Viện chuyển đổi môi trường và xã hội Việt Nam, Văn
phòng điều phối về BĐKH tỉnh Bình Định (2013). Bài học từ cơn bão Marinae:
Bi n đổi kh h u và đô thị hóa tại thành phố Quy hơn, Việt Nam;
49. Nguyễn Vi Khải (2013). Xã hội d n sự, một số v n đề chọn lọc, NXB Tri thức,
Hà Nội;
50.

Nhạc Phan Linh (2007). h n thức, thái độ, hành vi của công chức Việt am đối
với xã hội d n sự, u n văn Thạc sỹ xã hội học, Học viện Chính trị - Hành chính
quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội;

51. Ngân hàng thế giới (2008), Thành phố,th ch ứng với kh h u: Cẩm nang giảm nhẹ
khả năng bị tổn thương trước thiên tai, Nxb. Văn hóa‑ Thông tin, Hà Nội, 174 tr;
52. Ngân hàng Thế giới (2010), Báo cáo Phát triển th giới: Phát triển và bi n đổi kh
h u, Ngân hàng Thế giới, Wahington, D.C
53. Nguyễn Ngọc Bích (2006), Vốn xã hội và phát triển, Tạp chí Tia sáng số 13.15,
Hà Nội;
54. Nguyễn Thị Thanh Thủy, Hán Văn Quát,AFAP (2010). Báo cáo đánh giá tác
động của Bi n đổi kh h u tới đời sống kinh t , xã hội xã Phước Thu n, huyện
Tuy Phước, tỉnh Bình Định;


y u tố và hiện tượng kh h u cực đoan ở Việt am, khả năng dự báo va giải pháp
chi n lược ứng phó, Đại học Quốc gia Hà Nội;
62. Phan Xuân Sơn (2008). Quan niệm của Các Mác về xã hội d n sự, Trích Kỷ yếu
đề tài cấp Bộ năm 2007, ý lu n về xã hội công d n – Một số v n đề về x y dựng
xã hội công d n Việt am, Hà Nội;
63.

Phan Xuân Sơn (2002). Xã hội công d n và một số v n đề về xã hội công d n ở
nước ta, Tạp chí Sinh hoạt Lý luận, số 4/02, Hà Nội;

64. Phan Hữu Thư (2006). Bước đầu tìm hiểu xã hội d n sự tại Việt

am, Tạp chí

Nhà nước và pháp luật, Hà Nội;
65. Quyết định 1700/QĐ-CTUBND (2012). Ủy ban nh n d n tỉnh Bình Định về việc
quy t định phê duyệt

hoạch hành động th ch ứng với BĐ H tỉnh Bình Định;

66. Quyết định số 1703/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ (2013). Về việc phê duyệt
nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Quy hơn và vùng phụ c n đ n
năm 2035, tầm nhìn đ n 2050;
67. Quyết định số 2623/QĐ-TTg (2013). Thủ tướng Ch nh phủ phê duyệt Đề án Phát
triển các đô thị Việt am ứng phó với BĐ H giai đoạn 2013-2020;
68. Quyết định Thủ tướng Chính phủ (2008). Chương trình mục tiêu Quốc gia ứng
phó với bi n đổi kh h u;
69. Robinson, S, T. Trần (2004). Tài liệu Civil Society Development in Viet Nam, Hà
Nội;

80. Trung tâm nguồn lực VUFO-NGO (2008). Tài liệu Forms of Engagement
between State Agencies and Civil Society Organizations in Viet Nam. Hà Nội;
81. UNDP (2006). Tài liệu U DP and Civil Society Organizations: A Toolkit for
Strengthening Partnerships, trang 3. New York, NY, USA;
82. Vũ Văn Nhiêm (2007). Một vài n t về xã hội d n sự trong lịch sử và kinh nghiệm
đối với nước ta, Tạp chí Khoa học Pháp luật (số 1/38);
83. Vũ Thư (2003). Vai trò của xã hội công d n với x y dựng nhà nước pháp quyền,
Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 9/02, Hà Nội;
84.

Viện Khoa học xã hội Việt Nam (2008).

hững v n đề lịch sử, lý lu n và kinh

nghiệm nước ngoài, Kỷ yếu hội thảo khoa học về xã hội dân sự;
85. Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (4/2008). Xã hội d n sự Việt nam
trong thời kỳ hội nh p kinh t và phát triển bền vững, Kỷ yếu Hội thảo khoa học,
Hà Nội;

106


86. Viện Nước, Tưới tiêu và Môi trường,ISET Việt Nam, NISTPASS, (2009). Đánh
giá tác động của BĐ H và t nh dễ bị tổn thương của thành phố Quy hơn;
87. Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường, (2010). Bi n đổi kh h u và
tác động ở Việt am. NXB Khoa học kỹ thuật.
88. Viện Chiến lược Chính sách Tài nguyên và Môi trường (2009), Bi n đổi kh h u
ở Việt am, Viện Chi n lược, Chính sách Tài nguyên và Môi trường, Hà Nội.
89. Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường (2010), Các kịch bản nước
biển d ng và khả năng giảm thiểu rủi ro ở Việt am, Báo cáo tổng k t dự án hợp

3.

Bach Tan Sinh (2011). Civil Society in Vietnam’, in S Elies and T. Chong (eds)
An ASEAN Community for All: Exploring the Scope of Civil Society Engagement,
Singapore, Friedrich- Ebert- Stiftung: 138-147;

107


4.

Bach Tan Sinh (2002). The Partnership between Government and international,
local NGO in Managing Water at Commune Level in Vietnam: A Case study of
Thai Long Dam Project, Journal Business Strategy and the Environment, 11(2):
119-129.

5.

Centre for Cooperation Human Resource Development (2010). Civil society
and successful models in poverty alleviation with the participation and
monitoring of the people, Hanoi: Center for Cooperation Human Resource
Development (Vietnam);

6.

Chaudhry P and Ruysschaert G (2007). Climate change and Human Development
in Vietnam:A Case Study, UNDP Human Devel-opment Report Office Ocational
Paper#46/2007.

7.