Nghiên cứu đánh giá tác động của biến đổi khí
hậu, nguy cơ tổn thương và đề xuất định
hướng ứng phó tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh
Bình Định

Hoàng Anh Huy Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường
Luận án TS Chuyên ngành: Môi trường trong phát triển bền vững
Mã số Chương trình đào tạo thí điểm
Người hướng dẫn: GS.TSKH. Trương Quang Học; PGS. TS. Trần Hồng Thái
Năm bảo vệ: 2013 Abstract. Nghiên cứu diễn biến khí hậu trong thời gian qua, tình hình hiện nay và
kịch bản của biến đổi khí hậu (BĐKH) trong tương lai tại địa phương. Phân tích các
đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội (KT-XH) và định hướng phát triển KT-XH và quy
hoạch đô thị cho thành phố Quy Nhơn trong thời gian tới. Đánh giá tác động và tác
động tiềm tàng của BĐKH, nguy cơ tổn thương cho các khu vực và lĩnh vực trên địa
bàn nghiên cứu. Đề xuất các định hướng ứng phó với BĐKH cho các lĩnh vực khu vực
nhạy cảm của thành phố Quy Nhơn
Keywords. Môi trường; Biến đổi khí hậu; Bình Định.

Content
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
Biến đổi khí hậu (BĐKH), mà trước hết là sự nóng lên toàn cầu và nước biển dâng (NBD)
hiện nay, là thách thức nghiêm trọng nhất đối với nhân loại trong thế kỷ XXI. BĐKH đã thực
sự tác động đến mọi lĩnh vực, bao gồm tài nguyên thiên nhiên, môi trường, kinh tế-xã hội

thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định”. Một phần kết quả của luận án được tác giả sử dụng
trong khuôn khổ Dự án “Mạng lưới các thành phố ở châu Á có khả năng chống chịu với biến
đổi khí hậu (ACCCRN)” do Quỹ Rockefeller tài trợ ở Việt Nam tại 3 thành phố Cần Thơ, Đà
Nẵng và Quy Nhơn (từ 2009) mà nghiên cứu sinh là một thành viên đã tham gia thực hiện Dự
án tại Quy Nhơn.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của luận án là:
 Xác định được diễn biến các yếu tố khí hậu, các biểu hiện và xu hướng BĐKH tại địa
bàn nghiên cứu;
 Đánh giá được tác động của BĐKH và nguy cơ tổn thương do BĐKH đối với một số
ngành/lĩnh vực và khu vực trong địa bàn nghiên cứu;
 Đề xuất được các định hướng và giải pháp ứng phó với BĐKH cho thành phố Quy
Nhơn, góp phần thực hiện Kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH của tỉnh Bình Định.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu chính của luận án là các yếu tố khí hậu và các lĩnh vực chịu tác động
của BĐKH, bao gồm một số ngành, lĩnh vực: Nông nghiệp, Lâm nghiệp, Tài nguyên nước,
Đa dạng sinh học (ĐDSH), Thủy sản, Giao thông vận tải, Du lịch…
Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi thời gian
Luận án được tiến hành từ năm 2008 đến 2012. Đối với các số liệu đánh giá diễn biến khí hậu,
thiên tai/các hiện tượng thời tiết, khí hậu cực đoan và NBD tại thành phố Quy Nhơn được
phân tích trong thời gian từ năm 1954 đến năm 2011.
Phạm vi không gian
Phạm vi không gian của nghiên cứu bao gồm toàn bộ thành phố Quy Nhơn (gồm 16 phường
và 5 xã), tỉnh Bình Định.
4. Ý nghĩa của đề tài
Ý nghĩa khoa học
Dựa trên cách tiếp cận hệ thống-liên ngành/cách tiếp cận HST và những hướng dẫn của IPCC,
được cụ thể hóa trong điều kiện Việt Nam, luận án đã xây dựng được cơ sở khoa học cho việc

Chương 1: Cơ sở khoa học của đề tài và tổng quan tài liệu
Chương 2: Địa điểm, phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu và dữ liệu sử dụng
Chương 3: Kết quả nghiên cứu và bàn luận
Chương 4: Đề xuất định hướng ứng phó với biến đổi khí hậu tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh
Bình Định
Kết luận và khuyến nghị.

Reference
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1. Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) (2003), Thông báo đầu tiên của Việt Nam cho
Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu, Bộ Tài nguyên và Môi trường,
Hà Nội.
2. Bộ TN&MT (2008a), Khái quát biến đổi khí hậu ở Việt Nam, NXB Bản đồ, Hà Nội.
3. Bộ TN&MT (2008b), Chương trình Mục tiêu quốc gia Ứng phó với biến đổi khí hậu tại
Việt Nam, NXB Bản đồ, Hà Nội.
4. Bộ TN&MT (2009), Kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho Việt Nam, Bộ Tài
nguyên và Môi trường, Hà Nội.
5. Bộ TN&MT (2010), Xây dựng khả năng phục hồi: Các chiến lược thích ứng cho sinh kế
ven biển chịu nhiều rủi ro nhất do tác động của biến đổi khí hậu ở miền Trung Việt Nam,
Bộ Tài nguyên và Môi trường, Hà Nội.
6. Bộ TN&MT (2012a), Cập nhật kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho Việt Nam,
Bộ Tài nguyên và Môi trường, Hà Nội.
7. Bộ TN&MT (2012b), Việt Nam: Một số điển hình phát triển bền vững, Báo cáo tại Hội
nghị Liên Hợp Quốc về Phát triển bền vững (Rio+20), Bộ Tài nguyên và Môi trường, Hà
Nội.
8. Cục Thống kê tỉnh Bình Định (2011), Niên giám thống kê tỉnh Bình Định năm 2010,
NXB Thống kê, Hà Nội.
9. Cục Thống kê tỉnh Bình Định (2012a), Niên giám thống kê thành phố Quy Nhơn năm
2011, NXB Thống kê, Hà Nội.

và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường (23), tr. 43-44.
21. IPCC (1997), Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, IPCC.
22. IPCC (2001), Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, IPCC.
23. IPCC (2007a), Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, IPCC.
24. IPCC (2010), Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, IPCC.
25. IPCC (2012a), Quản lý các sự kiện khí hậu cực đoan và thảm họa ở châu Á, IPCC.
26. Laboyrie J.H. (2010), "Những biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu ở Hà Lan", Hội
thảo quốc tế “Giải pháp thích nghi với biến đổi khí hậu tại vùng đồng bằng sông Cửu
Long”, Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, tr. 57-65.
27. Trần Việt Liễn (2000), Tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng đến vùng ven
biển Việt Nam, NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
28. Nguyễn Kim Lợi (2012), Đánh giá tính dễ bị tổn thương do trượt lở đất ở Việt Nam: Cơ
sở nhận thức và phương pháp nghiên cứu đề xuất, Dự án “Đánh giá tính dễ bị tổn thương
của các cộng đồng và ý nghĩa của sự hiểu biết về chính sách thích ứng với trượt lở đất
liên quan đến lũ lụt ở châu Á”, Trường Đại học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh,
thành phố Hồ Chí Minh.
29. Thái Thành Lượm và cs. (2009), "Đánh giá mức độ tổn thương hệ thống tự nhiên kinh tế-
xã hội vùng biển Hà Tiên – Vịnh Cây Dương (Kiên Giang)", Tạp chí Địa chất (310), tr.
32-37.
30. Ngân hàng Thế giới (2008), Thành phố thích ứng với khí hậu: Cẩm nang về giảm nhẹ
khả năng bị tổn thương trước thiên tai, NXB Văn hóa – Thông tin, Hà Nội.
31. Ngân hàng Thế giới (2010), Báo cáo Phát triển thế giới: Phát triển và biến đổi khí hậu,
Ngân hàng Thế giới, Wahington, D.C.
32. Nguyễn Đức Ngữ (2002), Tác động của ENSO đến thời tiết khí hậu, môi trường và kinh
tế xã hội, Báo cáo tổng kết đề tài KHCN cấp Nhà nước, Viện Khí tượng Thủy văn, Hà
Nội.
33. Nguyễn Đức Ngữ (2008), Biến đổi khí hậu, NXB Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.
34. Nguyễn Đức Ngữ, Nguyễn Trọng Hiệu (1991), Biến đổi khí hậu và tác động của chúng ở
Việt Nam trong khoảng 100 năm qua – Thiên nhiên và con người, NXB Sự thật, Hà Nội.
35. Nguyễn Đức Ngữ, Nguyễn Trọng Hiệu (1993), "Biến đổi khí hậu ở Việt Nam", Hội thảo

45. Bùi Xuân Thông (2010), Báo cáo “Xác định cơ sở khoa học và các giải pháp công trình
bảo vệ bờ biển, đảo Việt Nam thích ứng BĐKH và giảm nhẹ thiên tai”, Đề tài nghiên cứu
cấp Bộ năm 2009, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.
46. Thủ tướng Chính phủ (2004), Điều chỉnh Quy hoạch chung thành phố Quy Nhơn đến
năm 2020, Quyết định số 98/2004/QĐ-TTg ngày 01/6/2004 của Thủ tướng Chính phủ,
Hà Nội.
47. Thủ tướng Chính phủ (2009), Quy hoạch tổng thể Phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Bình
Định đến năm 2020, Quyết định số 54/2009/QĐ-TTg, ngày 14/4/2009 của Thủ tướng
Chính phủ, Hà Nội.
48. Tô Ngọc Thúy và cs. (2010), “Nghiên cứu việc quản lý rủi ro và phân tích rủi ro”, Hội
thảo khoa học Viện Khoa học Khí tượng, Thủy văn và Môi trường lần thứ 12, tr. 87-95.
49. Đinh Văn Tiên (2010), "Chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu và một số đề xuất dự
án hợp phần Quy Nhơn", Hội thảo quốc gia: Dự án mạng lưới các thành phố châu Á có
khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, Bộ Khoa học và Công nghệ, tr. 41-50.
50. Tổng cục Môi trường (2003), Báo cáo Đánh giá tổn thương vùng bờ của Việt Nam, Dự
án Quản lý tổng hợp vùng bờ Việt Nam – Hà Lan, Pha 1 (2000-2003), Tổng cục Môi
trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường.
51. Tổng cục Môi trường (2011), Báo cáo điều tra, đánh giá và cảnh báo biến động của các
yếu tố khí tượng thủy văn và sự dâng cao mực nước biển do BĐKH có nguy cơ gây tổn
thương TN-MT vùng biển và dải ven biển Việt Nam, đề xuất các giải pháp phòng tránh
và ứng phó, Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường.
52. Võ Hồng Tú và cs. (2012), "Tính tổn thương sinh kế nông hộ bị ảnh hưởng lũ tại tỉnh An
Giang và các giải pháp ứng phó", Tạp chí Khoa học, Đại học Cần Thơ (22b), tr. 294-303.
53. Lê Anh Tuấn (2009), "Tổng quan về nghiên cứu biến đổi khí hậu và các hoạt động thích
ứng ở miền Nam Việt Nam", Hội thảo “Cùng nỗ lực để thích ứng biến đổi khí hậu”,
Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Xã hội, Viện Nghiên cứu Môi trường IVM (Hà
Lan), Huế, tr. 52-62.
54. Nguyễn Hoàng Trí (2010), “Vai trò của các khu dự trữ sinh quyển trong bối cảnh biến
đổi khí hậu”, Hội thảo quốc gia “Phục hồi và quản lý hệ sinh thái rừng ngập mặn trong
bối cảnh biến đổi khí hậu”, Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường, Đại học

Vietnam", World Development (27), pp. 249-269.
2. Adger N., P. Kelly, Nguyen Huu Ninh (2002), Living with Environmental Change:
Social Vulnerability, Adaptation and Resilience in Vietnam, Routledge, London, 314 p.
3. Blaikie P., T. Cannon, I. Davis and B. Wisner (1994), At Risk: Natural Hazards, People's
Vulnerability and Disasters, Routledge, London.
4. Brennan A. et al. (2009), Modelling the Potential Impact of Pricing and Promotion
Policies for Alcohol in England: Results from the Sheffield Alcohol Policy Model Version
2008, Independent review of the effect of Alcohol Pricing and Promotion: Part B,
University of Victoria, Canada.
5. Crutzen P.J. (2005), "Human Impact on Climate has Made this the “Anthropocene
Age”", New Perspectives Quarterly 22 (2), pp. 14-16.
6. Chaudhry P., G. Ruysschaert (2008), Climate Change and Human Development in
Vietnam: A Case Study for the Human Development, UNDP Việt Nam, Hà Nội.
7. Church J.A., J.M. Gregory, P. Huybrechts, M. Kuhn, K. Lambeck, Mai Trong Nhuan, D.
Qin, P.L. Woodworth (2009), Changes in Sea Level, The Scientific Basis, Cambridge
University Press, Cambridge.
8. Dolan A.H., I.J. Walker (2004), "Understanding of Vulnerability of Coastal Communities
to Climate Change Related Risks", Journal of Coastal Research (39), pp. 29-53.
9. Gore Al (2006), An Inconvinent True: The Planetary Emergency of Global Warming and
What We Can Do About It. Rodale Press, Allentown, United States.
10. Gornitz V. (1991), "Global Coastal Hazards from Future Sea Level Rise", Palaeogeogr
Palaeoclimatol Palaeoecol (89), pp. 379-398.
11. Gornitz V., P. Kanciruk (1989), "Assessment of Global Coastal Hazards from Sea-level
Rise", Proceedings of the 6th Symposium on Coastal and Ocean Management, ASCE,
Charleston SC.
12. Hayes D.J., A. D. McGuire, D. W. Kicklighter, T.J. Burnside (2008), Effects of Climate,
Natural Disturbance, Forest Management, and Land Use on Carbon Dynamics in
Terrestrial Ecosystems of Northern Eurasia, First Workshop of the NEESPI Focus
Research Center for Biogeochemical Cycles, Max-Planck Institute for Biogeochemistry,
Jena, Germany.

Hoclistic Approach, United Nations University Press, Tokyo, Japan.
27. Toms G. (1996), Vietnam Coastal Zone Vulnerability Assessment, Vietnam Coastal Zone
Vulnerability Assessment and First towards Integrated Coastal Zone Management
(Vietnam VA Project), Vietnam’s Administration for Sea and Islands, Hanoi.
28. UNDP (2004), Human Development Report 2004, UNDP, United States.
29. UNDP (2007), Human Development Report 2007, UNDP, United States.
30. United Nations Environment Programme (UNEP) (2003), Assessing Human
Vulnerability to Environmental Change, UNEP, Nairobi.
31. WB (2007), Climate Change, The World Bank, Washington, D.C, United States.
32. WB (2010), Convenient Solution to an Inconvenient Truth: Ecosystem-Based Approaches
to Climate Change, The World Bank, Washington, D.C, United States.
33. Yusuf A., H. Francisco (2009), Climate Change Vulnerability Mapping for Southeast
Asia, Economy and Environment Program for Southeast Asia, Singapore.