ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐÀO THỊ PHƢƠNG LIÊN

DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “PHƢƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG”
THEO PHƢƠNG PHÁP “ĐÀM THOẠI - PHÁT HIỆN”

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM TOÁN

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐÀO THỊ PHƢƠNG LIÊN

DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “PHƢƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG”
THEO PHƢƠNG PHÁP “ ĐÀM THOẠI - PHÁT HIỆN”

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM TOÁN
Chuyên ngành: Lý luận và Phƣơng pháp dạy học (bộ môn Toán)
Mã số: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS. Bùi Văn Nghị

HÀ NỘI - 2015


LỜI CẢM ƠN

BT

Bài tập

BTVN

Giao nhiệm vụ về nhà

CH

Câu hỏi

DH

Dạy học

ĐC

Đối chứng

ĐT

Đường thẳng

GV

Giáo viên

HS


THPT

Trung học phổ thông

TT

Thông tin

VTCP

Vectơ chỉ phương

ii


MỤC LỤC

Lời cảm ơn ..................................................................................................

i

Danh mục viết tắt ........................................................................................

ii

Mục lục ........................................................................................................

iii

Danh mục bảng............................................................................................

6

1.2.1. Khái niệm…………………………………….................................

6

1.2.2. Những ưu điểm, nhược điểm của dạy học Đàm thoại- Phát hiện…

8

1.2.3. So sánh các phương pháp Đàm thoại tái hiện, Đàm thoại- Phát
hiện, tìm tòi, Phát hiện và giải quyết vấn đề……………………….……

10

1.3. Một số vấn đề cơ bản về câu hỏi……………………………………...

11

1.3.1. Quan niệm về câu hỏi, phân loại câu hỏi, vai trò của câu hỏi trong
dạy học môn Toán…………………………………….………………….

12

1.3.2. Một số yêu cầu về câu hỏi trong phương pháp Đàm thoại- Phát
hiện………………………………………………………….……………

12

1.3.3. Một số yêu cầu về hệ thống câu hỏi trong phương pháp Đàm

2.1. Một số vấn đề về giáo án. …………………………………………..

18

2.1.1. Cấu trúc bài soạn. …………………………………………………

18

2.1.2. Phương hướng xây dựng những giáo án dạy học chủ đề “Phương
pháp tọa độ trong mặt phẳng” theo phương pháp Đàm thoại- Phát
hiện……………………………………………………………………..

19

2.2. Một số giáo án dạy học nội dung “ Phương pháp tọa độ trong mặt
phẳng” theo phương pháp Đàm thoại- Phát hiện.......................................

19

2.2.1. Phương trình tham số của đường thẳng...........................................

19

2.2.2. Phương trình tổng quát của đường thẳng.........................................

29

2.2.3. Bài tập về phương trình đường thẳng……………………..………

37


77

3.2. Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm. ……………………………

78

3.2.1. Đánh giá từ các Phiếu dự giờ của giáo viên....................................

78

3.2.2. Đánh giá từ bài kiểm tra...............................................................

82

Tiểu kết chương 3………………………………………………………..…

87

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ……………………………………..

85

1. Kết luận…………………………………………………….………….

85

2. Khuyến nghị…………………………………………………………...

85

Bảng 3.5. Kết quả của bài 1……………………………………………

85

Bảng 3.6. Kết quả của bài 2. …………………………………..……...

85

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1: Tần suất kết quả bài 1 …………………………………..

86

Biểu đồ 3.2: Tần suất kết quả bài 2……………………………….......

86

5


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay nền kinh tế nước ta đã chuyển sang cơ chế thị trường có sự
quản lý của nhà nước và hội nhập quốc tế sâu rộng về nhiều mặt. Sự phát
triển của xã hội và công cuộc đổi mới đất nước đòi hỏi giáo dục cần có
những thay đổi nhất định để phù hợp với tình hình mới, hoàn cảnh mới. Yêu
cầu này dẫn đến phải có sự đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục.
Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ II khoá XI
năm 2011, đã chỉ rõ “ Phương pháp (PP) giáo dục phải hướng vào người

thường xuyên sử dụng trong giảng dạy.
Tuy nhiên, cũng còn không ít giáo viên Toán THPT hiểu về phương pháp
Đàm thoại p hát hiện chưa thật thấu đáo và còn lúng túng trong việc sử dụng
phương pháp này trong dạy học môn Toán.
Trong chương trình Hình học lớp 10, “Phương pháp tọa độ trong mặt
phẳng’’ là một chương quan trọng. Khi dạy học chương này, giáo viên gặp
những khó khăn nhất định trong việc tổ chức các hoạt động học tập cho học
sinh, học sinh cũng gặp không ít khó khăn trong việc chiếm lĩnh kiến thức và
rèn luyện kĩ năng. Vào chương trình Hình học lớp 10 học sinh được tiếp cận
với hai PP nghiên cứu hình học; đó là: phương pháp vectơ và phương pháp
tọa độ. Những kiến thức mở đầu trong chương này có vai trò quan trọng đặc
biệt, làm cơ sở, nền tảng cho những kiến thức về sau. Trong đó nhiều khái
niệm mới được bắt nguồn từ các khái niệm đã có, nên giáo viên có thể dẫn
dắt để học sinh có thể tiếp cận các khái niệm, định lí bằng PP Đàm thoạiPhát hiện.
Với những lí do trên đề tài được chọn là:
“Dạy học chủ đề “Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng” theo phương
pháp“ Đàm thoại - Phát hiện ”.”.
2. Mục đích nghiên cứu
Xây dựng những giáo án dạy học chương: “Phương pháp tọa độ trong
mặt phẳng” – Hình học 10, theo phương pháp Đàm thoại - Phát hiện, góp
phần nâng cao chất lượng dạy học Toán ở trường Trung học phổ thông.
7


3. Khách thể nghiên cứu
Chương trình SGK Hình học 10 và thực tiễn sử dụng phương pháp dạy
học Đàm thoại - Phát hiện ở trường THPT.
4. Đối tƣợng nghiên cứu
Quá trình dạy học chủ đề “Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng” bằng
phương pháp Đàm thoại - Phát hiện ở trường THPT.

1. Khu Quốc Anh, Phạm Khắc Ban, Nguyễn Hải Châu (2007), Tài liệu
bồi dưỡng giáo viên dạy chương trình và SGK lớp 10, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
2. Bộ giáo dục và Đào tạo (12/2007), Tài liệu bồi dưỡng "Nâng cao năng
lực cho giáo viên cốt cán các trường THPT theo chương trình và SGK lớp
10", Trường ĐHSP Hà Nội .
3. Bộ giáo dục và Đào tạo (2007), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện
chương trình, SGK môn Toán học, Nxb Giáo dục.
4. Bộ giáo dục và đào tạo (2010), SGK hình học 10, Nxb Giáo dục.
5. Nguyễn Thị Thanh Bình, Vận dụng phương pháp dạy học phát hiện và
giải quyết vấn đề trong dạy học chương tam giác đồng dạng toán lớp 8 ở
trường THCS, K1 ĐHQGHN, 2008.
6. Nguyễn Hữu Châu (2005), Những vấn đề cơ bản về chương trình và quá
trình dạy học, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
7. Nguyễn Sơn Hà (2007), Vận dụng phương pháp Đàm thoại - Phát hiện và
GQVĐ trong dạy học bất đẳng thức cho HS khá giỏi, Luận văn Thạc sĩ,
ĐHSP HN.
8. Vũ Thị Minh Hằng (2010), Vận dụng PP Đàm thoại - Phát hiện trong dạy
học Hàm số và Phương trình lớp 10 THPT, luận văn Thạc sĩ K16 ĐHSP ĐH
Thái Nguyên..
9. Trần Cẩm Huyền (2010), Vận dụng PPDH phát hiện và GQVĐ vào dạy
học Hệ thức lượng trong tam giác, luận văn Thạc sĩ K16 ĐHSP ĐH Thái
Nguyên..
10. Nguyễn Bá Kim (2000). Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề: Một
trong những xu hướng dạy học, Hội nghị tập huấn phương pháp dạy học toán
phổ thông, Hà Nội.
11. Nguyễn Bá Kim (2004), Phương pháp dạy học môn toán, Nxb ĐHSP,
Hà Nội.
9