ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HÀ

DẠY HỌC BÀI THƠ “ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA”
CỦA THANH THẢO TỪ THI PHÁP CHỦ NGHĨA TƢỢNG TRƢNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM NGỮ VĂN

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HÀ

DẠY HỌC BÀI THƠ “ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA”
CỦA THANH THẢO TỪ THI PHÁP CHỦ NGHĨA TƢỢNG TRƢNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM NGỮ VĂN

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN NGỮ VĂN)
Mã số: 60 14 01 11
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS.Trần Khánh Thành

HÀ NỘI – 2015




HS:

Học sinh

SGK:

Sách giáo khoa

THPT:

Trung học phổ thông

ii


MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU .............................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................... 1
2. Lịch sử nghiên cứu ........................................................................................ 2
3. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu ............................................. 3
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................. 4
5. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 4
6. Cấu trúc luận văn .......................................................................................... 4
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ..... Error! Bookmark not
defined.
1.1. Cơ sở lý luận ............................................ Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Khái lược về chủ nghĩa tượng trưng trong văn học..... Error! Bookmark
not defined.
1.1.2. Nguyên tắc sáng tạo của chủ nghĩa tượng trưng .. Error! Bookmark not

Bookmark not defined.

CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ... Error! Bookmark not defined.
3.1. Mục đích thực nghiệm ............................. Error! Bookmark not defined.
3.2. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm ........... Error! Bookmark not defined.
3.3. Nội dung thực nghiệm.............................. Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................... Error! Bookmark not defined.
1. Kết luận ....................................................... Error! Bookmark not defined.
2. Khuyến nghị ................................................ Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................. 5

iv


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thanh Thảo có những đóng góp quan trọng trong thành tựu thơ ca hiện
đại Việt Nam. Ông là nhà thơ không ngừng tiếp cận những trào lưu văn học
mới, nhằm làm cho các sáng tác của mình ngày càng gần với hơi thở đương
đại. Một trong những bài thơ mang dấu ấn thơ tượng trưng là bài thơ “Đàn
ghi ta của Lor- ca”. Bài thơ này được lựa chọn vào chương trình Ngữ văn lớp
12 tập 1 từ năm 2008 đến nay đã thu hút được nhiều sự quan tâm của nhiều
nhà nghiên cứu văn học, giáo viên và học sinh. Đây là một bài thơ hay và độc
đáo cả về phương diện nội dung và hình thức nghệ thuật, là thi phẩm xuất sắc
của Thanh Thảo đồng thời là sáng tác tiêu biểu cho xu hướng cách tân thơ
Việt trong giai đoạn văn học sau 1975. Thi phẩm được viết theo khuynh
hướng thơ tượng trưng với cách biểu đạt mới. Nhưng để cảm nhận được cái
hay cái mới của bài thơ lại là một thách thức không nhỏ đối với người dạy và
người học. Chính vì vậy việc giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh
về bài thơ này không dễ thành công. Đối với học sinh, bài thơ trên khó bởi lối

Sơn với bài viết “Đàn ghi ta của Lor-ca của Thanh Thảo” đã nghiên cứu,
phát hiện tính nhạc trong thơ Thanh Thảo nói chung, trong Đàn ghi ta của
Lor-ca nói riêng. Nguyễn Ái Học trong cuốn Phương pháp tư duy hệ thống
trong dạy học văn, đã đưa ra định hướng dạy học văn bản Đàn ghi ta của Lorca gắn với loại thể, loại hình để giải mã văn bản.
Một số luận văn thạc sĩ đã tập trung nghiên cứu về thơ Thanh Thảo và
phương pháp dạy học bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca. Luận văn Hệ thống biểu
tượng trong thơ và trường ca của Thanh Thảo, tác giả Vũ Thị Minh Hạnh đã
giải mã biểu tượng “đàn ghi ta” trong tác phẩm Đàn ghi ta của Lor-ca. Luận
văn Sử dụng câu hỏi trong dạy học văn bản Đàn ghi ta của Lorca (Thanh
Thảo) (Ngữ văn 12 – tập 1) của Thế Thị Nhung tập trung xây dựng hệ thống
câu hỏi để tiến hành dạy tác phẩm.
Một số sách, tài liệu hướng dẫn dạy học cũng chỉ ra những điều cần thiết
khi dạy học bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca của Thanh Thảo. Trong “Chuyên
đề dạy - học Ngữ văn 12” Lê Thị Hường đã nghiên cứu khá chi tiết về bài thơ
Đàn ghi ta của Lor-ca từ những hiểu biết về tác giả, đến việc chú thích các
2


hình ảnh, cách giảng dạy tác phẩm, hướng dẫn học sinh học bài. Trong sách
Hướng dẫn Thực hiện chương trình Sách giáo khoa lớp 12 môn Ngữ vănNXB Giáo dục/2008, Lê Nguyên Cẩn có bài viết “Để hiểu thêm một số hình
tượng thơ trong bài Đàn ghi ta của Lor-ca của Thanh Thảo” với mục đích
giúp giáo viên THPT nắm được đôi chút về quan niệm mĩ học của chủ nghĩa
siêu thực và tượng trưng để có thể cảm nhận bài thơ của Thanh Thảo dễ dàng
hơn. Đây là một gợi ý mang tính định hướng cơ bản trong quá trình soạn
giảng “Đàn ghi ta của Lor- ca” của giáo viên THPT.
Các công trình trên là nguồn tài liệu quý báu đối với chúng tôi, nhưng
chưa có công trình nào xây dựng một cách có hệ thống phương pháp dạy học
bài thơ Đàn ghi ta của Lor- ca của Thanh Thảo từ thi pháp chủ nghĩa tượng
trưng.
3. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu

Lor- ca của Thanh Thảo trong chương trình Ngữ văn 12 ở trường THPT. Đối
tượng được áp dụng nghiên cứu là học sinh lớp 12 trường THPT Yên Viên –
huyện Gia Lâm - Thành phố Hà Nội.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu, xây dựng đề tài chúng tôi đã vận dụng nhiều
phương pháp nghiên cứu như sau:
- Phương pháp tiếp cận thi pháp học
- Phương pháp khảo sát thực nghiệm
- Phương pháp nghiên cứu lí luận – thực tiễn
6. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, nội dung chính của luận
văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn
Chương 2: Vận dụng thi pháp thơ tượng trưng trong dạy học bài thơ
Đàn ghi ta của Lor- ca của Thanh Thảo.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

4


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lại Nguyên Ân, 150 thuật ngữ văn học. Nxb Đại Học Quốc Gia Hà Nội,
2000.
2. Mai Bá Ấn, Quan niệm của Thanh Thảo về thơ. Tạp chí Sông Hương, Số
191, 2005.
3. Trần Mai Châu, tuyển dịch và giới thiệu. Thơ Pháp thế kỉ XIX (sách song
ngữ), Nxb Trẻ, 1996
4. Nguyễn Viết Chữ, Phương pháp dạy học tác phẩm văn chương theo loại
thể. NXB Đại Học Quốc Gia Hà Nội, 2001.
5. C. Đơ-ly-nhi, M. Ru-xơ-lô. Văn học Pháp, Trịnh Thu Hồng, Đỗ Phương

20. Phan Trọng Luận, Ngữ văn 12 (tập 1). Nxb Giáo Dục, 2008.
21. Phan Trọng Luận, (tổng chủ biên). Ngữ văn 12 (tập 1- Sách Giáo viên).
NXB Giáo Dục, 2008.
22. Thế Thị Nhung, Sử dụng câu hỏi trong dạy học văn bản Đàn ghi ta của
Lorca (Thanh Thảo) (Ngữ văn 12 - tập1). Luận văn thạc sỹ Đại học Giáo Dục
– Đại Học Quốc Gia Hà Nội, 2011.
23. Hoàng Kim Oanh, Nghệ thuật tượng trưng trong thơ Edgar Allan Poe.
Nguồn:http://www.vanchuongviet.org/index.php?com=tacpham&action=
detai&id
24. Cao Đăng Ngọc Phượng, Một góc nhìn về bài thơ Đàn ghi ta của Lorca
của Thanh Thảo. Tạp chí Nhà Văn tháng 9, 2011.
25. Roland Barthes, Độ không của lối viết (Nguyên Ngọc dịch và giới thiệu),
Nxb Hội nhà văn, 1997
26. R.Wellek và A.Warren. Lý luận văn học. (Nguyễn Mạnh Cường dịch),
Nxb Văn học, 2009
27. Chu Văn Sơn. Bình bài thơ Đàn ghi ta của Lorca.
Nguồn: dinhhatrieu.vnweblogs.com/print/11131/137817.
28. Trần Đình Sử, Giáo trình dẫn luận thi pháp học. Nxb Giáo Dục, 2003.
29. Trần Đình Sử, Nguyễn Xuân Kính, Trần Thị An... Thi pháp học ở Việt
Nam. Tuyển chọn, b.s: Nguyễn Đăng Điệp, Nguyễn Văn Tùng, Nxb Giáo
dục, 2010.
6


30. Trần Đình Sử, Những thế giới nghệ thuật thơ. Nxb Giáo dục,1995
31. Thanh Thảo, Dấu chân qua trảng cỏ. Nxb Tác phẩm mới, 1978.
32. Thanh Thảo, Khối vuông Rubic. Nxb Tác phẩm mới, Hà Nội, 1985.
33. Thanh Thảo, Những người đi tới biển. Nxb Văn học, 1987.
34. Thanh Thảo, Từ một đến trăm. Nxb Đà Nẵng, 1988.
35. Thanh Thảo, Ngón thứ sáu của bàn tay. Nxb Đà Nẵng, 1995.