1

Dạy học văn bản “Đàn ghi ta của Lorca” (Thanh
Thảo) theo hướng khai thác chất thơ của tác phẩm
Teaching the poem “The guitar of Lorca” (written by Thanh Thao) in the direction of exploiting
the concept of poetry
NXB H. : ĐHGD, 2012 Số trang 101 tr. +
Trần Thị Tuyết Mai Trường Đại học Giáo dục
Luận văn ThS ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn ngữ văn;
Mã số: 60 14 10
Người hướng dẫn: GS. TS. Nguyễn Thanh Hùng
Năm bảo vệ: 2012

Abstract: Tìm hiểu chất thơ của tác phẩm Đàn ghi ta của Lorca (Thanh Thảo). Hướng dẫn
học sinh đọc, vận dụng chất thơ trong quá trình đọc- hiểu bài thơ “Đàn ghi ta của Lorca”.
Thiết kế giáo án theo những nội dung trên để thực hiện các nhiệm vụ dạy

Keywords: Phương pháp giảng dạy; Dạy học văn bản; Ngữ văn

Content
Lí do chọn đề tài:
1.1 Thi phẩm “Đàn ghi ta của Lorca” (Thanh Thảo) được lựa chọn và đưa vào chương trình
ngữ văn 12, tập I từ năm 2008 đến nay đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu văn
học, giáo viên và học sinh. Đây là một bài thơ hay và độc đáo cả về phương diện nội dung tư
tưởng và hình thức nghệ thuật, là một thi phẩm xuất sắc nhất của Thanh Thảo đồng thời là một
sáng tác tiêu biểu cho xu hướng cách tân thơ Việt trong giai đoạn văn học sau 1975. Tác phẩm
được viết theo khuynh hướng thơ tượng trưng, siêu thực với cách biểu đạt mới lạ. Nhưng để cảm
hiểu được cái hay, cái mới của bài thơ này lại là một thách thức không nhỏ với người dạy và người

giúp các em có kiến thức, biết khai thác tác phẩm theo đặc trưng thể loại mà không chú ý nhiều
đến chất văn, chất thơ được thể hiện qua tác phẩm. Xuất phát từ những lí do trên, tôi nghiên cứu đề
tài: Dạy học văn bản “Đàn ghi ta của Lorca” (Thanh Thảo) theo hƣớng khai thác chất thơ
của tác phẩm. Với mong muốn có những đóng góp cho việc học tập và giảng dạy tác phẩm được
thành công hơn.
1. Lịch sử vấn đề
Ngay khi được đưa vào giảng dạy trong chương trình ngữ văn 12, Đàn ghi ta của Lorca đã
gây được sự chú ý và quan tâm đặc biệt của người đọc. Tác phẩm được phân tích, cảm nhận và
nghiên cứu dưới nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau.
TS. Phan Huy Dũng trong Ngữ văn 12- Những vấn đề thể loại và lịch sử văn học đã khám
phá bài thơ của Lorca từ góc độ thể loại và dưới cái nhìn liên văn bản. Tác giả khẳng định: Đọc
đàn ghi của Lorca có thể thấy mỗi từ, mõi chi tiết, hình ảnh và cả hình tượng trung tâm trong đó
dều là đầu mối của một quan hệ giao tiếp nghệ thuật rộng lớn mà nếu thiếu tri thức về các văn bản
(theo nghĩa rộng) có trước đó thì độc giả không thể cảm nhận được…
TS. Chu Văn Sơn với bài viết “Đàn ghi ta của Lorca” của Thanh Thảo nghiên cứu, phát
hiện tính nhạc trong thơ Thanh Thảo nói chung trong Đàn ghi ta của Lorca nói riêng. Ông cho rằng
để viết thơ ngắn lắm khi thanh Thảo “lại giật tạm cấu trúc của ca khúc. Có lúc thì đem về lai ghép
để tạo ra một diện mạo mới. Cũng có lúc lại làm theo kiểu biến đổi gen mà tạo ra giống mới,
3

Thanh thảo còn mô phỏng những âm thanh từa tựa các nốt đàn ghi ta, mô phỏng cả lối diễn tấu vấn
thường đệm cho người hát khi diến nữa (26)
Trong cuốn Thiết kế dạy ngữ văn THPT – NXB 2008, tác giả Nguyễn Khắc Đàm, Nguyễn
Lê Huân đã đưa ra một cách dạy bài thơ.
“Một tìm tòi thú vị của Thanh Thảo” in trong tập “Thơ- điệu hồn và cấu trúc” NXBGD/ 2006
cũng là một phát hiện độc đáo của nhà nghiên cứu Chu Văn Sơn. Tác giả khám khá: Thanh Thảo vay
mượn không ít vốn liếng âm nhạc để đầu tư cho thơ mình. Tác giả nghiên cứu chất nhạc trong bài thơ,
thế giới thi liệu trong bài thơ Đàn ghi ta của Lorca gần gũi với những thi ảnh trong thế giới nghệ thuật
của Lorca, mạch triển khai trong thi phẩm là hợp lưu của hai dòng tự sự và nhạc.
Trong cuốn Những lời bình về tác giả, tác phẩm ngữ văn 12 của tác giả Nguyễn Thị Đan

trung tâm mà chưa đi vào tìm hiểu, vận dụng chất thơ để dạy học tác phẩm. Việc nghiên cứu thành
công đề tài sẽ có đóng góp nhất định cho việc học tập và giảng dạy có hiệu quả tác phẩm “Đàn ghi
ta của Lorca” nói riêng và tác phẩm văn học nói chung.
3. Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu
a. Mục đích nghiên cứu
- Khẳng định giá trị về mặt nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật của bài thơ.
- Đề xuất cách thức dạy bài thơ này có hiệu quả.
b. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu chất thơ của tác phẩm “Đàn ghi ta của Lorca” (Thanh Thảo)
- Hướng dẫn học sinh đọc, vận dụng chất thơ trong quá trình đọc- hiểu bài thơ “Đàn ghi ta
của Lorca”.
- Thiết kế giáo án theo những nội dung trên để thực hiện các nhiệm vụ dạy học.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
a. Đối tượng nghiên cứu
- Cơ sở lí luận về nội dung chất thơ của tác phẩm “Đàn ghi ta của Lorca”
- Nghiên cứu, phân tích giáo án và giờ dạy của đồng nghiệp về văn bản Đàn ghi ta của Lorca
(Thanh Thảo) (Ngữ văn 12- tập I) tại trường THPT Ngô Quyền- Thành Phố Nam Định.
b. Phạm vi nghiên cứu
- Trong khuôn khổ luận văn của mình, chúng tôi tập trung nghiên cứu việc vận dụng chất
thơ của tác phẩm trong quá trình dạy đọc- hiểu bài thơ
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Tổng hợp, khái quát, lựa chọn lại những vấn đề lí luận có liên quan đến đề tài
- Khảo sát thực tiễn dạy học bài thơ Đàn ghi ta của Lorca ở lớp 12 theo sách giáo khoa ( Ban
cơ bản)
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm (điều tra, phỏng vấn, phương pháp chuyên gia….)
6. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn được trình bày
trong 3 chương:
Chương 1: Vai trò của chất thơ trong dạy học thơ trữ tình
Chương 2: Vận dụng chất thơ trong Đàn ghi ta của Lorca để nâng cao hiệu quả dạy học tác phẩm.

muôn màu. .
Chất thơ gắn liền với trí tưởng tượng. Trí tưởng tượng chắp cánh cho tâm hồn bay lên vượt
khỏi những giới hạn xác định của một địa điểm và thời điểm cụ thể mà trở về với quá khứ, sống
trong ước mơ với tương lai.
Chất thơ cũng gắn liền với cái đẹp. Thơ không phải chỉ nói đến cái đẹp trong cuộc sống mà
nói về cuộc sống với một lí tưởng đẹp. Không phải ngẫu nhiên, Etgapô cho rằng: “Cái đẹp là địa
hạt hợp pháp của thơ ca”. Còn Bôđơle xem thơ là “ước mong của con người vươn tới một cái cao
đẹp cao thượng” Toàn bộ những phẩm chất trên hợp thành chất thơ trong sáng tạo của nghệ thuật.
Do đó, tuy có nhiều quan niệm khác nhau về chất thơ trong văn học nhưng có thể tổng hợp các ý
kiến đó trong cách hiểu sau: “Với trí tưởng tượng phong phú và những rung động sâu xa của tâm
hồn, nhà thơ phản ánh hiện thực xã hội và tâm trạng con người thông qua hệ thống những cảm
6

nghĩ và những hình ảnh tiêu biểu cho đời sống trên cơ sở của ngôn ngữ gợi cảm chọn lọc và giàu
nhịp điệu”.
1.1.1 Chất thơ trong thơ trữ tình
Người ta thường nói đến chất thơ trong tác phẩm văn học nhưng chất thơ biểu hiện đậm đặc
và sâu sắc nhất là trong thơ trữ tình. Nếu nói văn học phản ánh hiện thực thì hiện thực trong thơ trữ
tình chủ yếu là hiện thực tâm hồn của chính nhà thơ, người tạo ra văn bản. Hay nói cách khác chất
thơ trong thơ trữ tình trước hết được thể hiện ở cảm xúc trực tiếp của chủ thể tác giả- người sáng
tác ra văn bản thơ.
Nếu nội dung chủ yếu trong thơ trữ tình là thế giới tâm hồn chủ thể tác giả thì yếu tố biểu đạt
nội dung đó không gì hiệu quả hơn là giọng điệu. Giọng điệu vốn là yếu tố thể hiện linh hồn,
phong cách… trong tác phẩm văn học nói chung. Riêng với thơ, thì giọng điệu còn là một trong
những yếu tố quan trọng nhất làm nên chất thơ trong thơ trữ tình.
1.1.2. Chất thơ trong thơ mang dáng dấp tƣợng trƣng, siêu thực
Chủ nghĩa tượng trưng (Tiếng Pháp: le symbolism) ra đời ngay từ thời kì cuối thế kỉ XIX
với những tên tuổi lớn như Bô-đơ-le, Vec-len, Rim-bô, Ma-lac-me… . Hình tượng trong thơ
tượng trưng mang tính chất đa nghĩa, giàu nhạc tính, đi vào cấu trúc không gian với cách thức biểu
hiện là không vần (non ver), và cách thức đảo lộn ngữ pháp cổ điển, cắt rời câu chữ để tạo một trật

văn cho đến việc hình thành nhân cách học sinh.
1.1.3.3. Tác động tích cực của chất thơ trong tác phẩm văn chƣơng đến hứng thú tiếp nhận
và cảm xúc thẩm mĩ của học sinh trong quá trình dạy học
Hứng thú tiếp nhận và cảm xúc thẩm mĩ mà chất thơ trong tác phẩm văn học mang lại cho
HS tập trung thể hiện ở hứng thú nhận thức, hứng thú đánh giá và hứng thú thưởng thức cái đẹp
mà văn chương mang lại cho tâm hồn các em thể hiện ở những rung động của các em trước vẻ đẹp
của tác phẩm văn học, các em hứng thú say mê với vẻ đẹp của những bức tranh thiên nhiên, của
con người, những câu chuyện giàu tính nhân văn
Tác động tích cực của chất thơ trong tác phẩm văn chương đến hứng thú tiếp nhận và cảm
xúc thẩm mĩ của HS được thể hiện qua cảm nhận của các giác quan trước hết là sự tri giác ngôn
ngữ. Do đó, cảm xúc thẩm mĩ mà chất thơ mang lại cho học sinh trước hết thông qua kĩ năng đọc
văn bản. Kĩ năng đọc khơi dậy năng lực văn chương ở người dạy và người học. Hay nói một cách
khác, đọc thành công trong một giờ dạy văn sẽ là con đường rút ngắn khoảng cách giữa tác giả và
học sinh, HS có cơ hội được nâng cao sự trải nghiệm của bản thân
1.2. Đánh giá thực trạng dạy học bài thơ “Đàn ghi ta của Lorca” ở trƣờng THPT chƣơng
trình sách giáo khoa ngữ văn (Ban cơ bản)
1.2.1 Về thể loại thơ
Thanh Thảo viết về con người và nghệ thuật của Lorca bằng một loại hình thơ không dễ nắm bắt
và ít được làm quen trong chương trình phổ thông- loại hình thơ tượng trưng, siêu thực
1.2.2. Về phía giáo viên
Phần lớn những tiết giảng bài thơ này mà tôi trực tiếp dự giảng đều khai thác vẻ đẹp bài thơ
theo hướng cắt ngang theo kết cấu tác phẩm để từ đó làm bật lên hình tượng Lorca. Một số giáo
viên đã dạy bài thơ này như dạy một tác phẩm truyện vì mải mê hướng dẫn học sinh tìm hiểu vẻ
đẹp của hình tượng Lorca mà quên mất đây là bài thơ của Thanh Thảo, là tấc lòng tri âm, tiếng nói
cảm thông sâu sắc, sự đánh giá cao của Thanh Thảo với Lorca. Có giáo viên lại “tung hỏa mù”
theo kiểu lại đưa ra hàng loạt các ý kiến, cách hiểu khác nhau mà không hề hướng cho học sinh, có
trường hợp GV còn hiểu và cắt nghĩa sai.Nhiều tiết giảng lại trong tình trạng qua loa , đại khái, chỉ
8

mang tính chất “cưỡi ngựa xem hoa” với những câu thơ, hình ảnh thơ mới mẻ. Điều đó cho thấy

giữa đấu sĩ với bò tót mà là đấu trường đặc biệt giữa khát vọng đấu tranh dân chủ của công dân
Lorca với nền chính trị độc tài của khát vọng cách tân nghệ thuật trong chàng nghệ sĩ Lorca với
nền nghệ thuật già nua. 9

c. Hình ảnh“Vầng trăng”, “yên ngựa”, “cô gái Di-gan”
Ngoài ra các hình ảnh: “Vầng trăng”, “yên ngựa”, “cô gái Di-gan” và âm thanh “li-la” cũng
gợi một không gian văn hóa đậm đà bản sắc TBN. Cùng một cách nhìn như vậy, độc giả sẽ thấy
những thi liệu của thơ Lorca (mà truy nguyên, một phần không nhỏ vốn là thi liệu của những bài
dân ca An-đu- lu-xi-a) như hình ảnh người kĩ sĩ lang thang, yên ngựa, vầng trăng đã thực sự tái
sinh lần nữa trong một hình hài mới và gây được những ấn tượng mới.
d. Hình tƣợng Lorca- ngƣời chiến sĩ kiên cƣờng, ngƣời nghệ sỹ cách tân trong khung cảnh
chính trị và nghệ thuật Tây Ban Nha và hình tƣợng Lorca trong cảm xúc của Thanh Thảo
Lấy cảm hứng từ cuộc đời thật của nhà cách mạng- nhà nghệ sỹ Lorca. Với tính cách trung
thực yêu tự do, yêu cái đẹp và một tâm hồn tràn đầy khát vọng về cuộc sống tươi sáng cho nhân
dân mình. Lorca đã trở thành một biểu tượng cho khát vọng tự do khát vọng cách tân nghệ thuật
của người nghệ sĩ dưới chế độ độc tài
Thanh Thảo muốn phục sinh thời khắc bi tráng trong cuộc đời Lorca để tỏ sự ngưỡng mộ
đau xót bằng hình ảnh biểu tượng nghệ thuật Lorca. Đối lập giữa khát vọng tự do của người nghệ
sĩ với thế lực tàn ác của bọn phát xít. Đối lập giữa tiếng đàn, tiếng hát yêu đời vô tư, với hiện thực
phũ phàng đến kinh hoàng, hiện thực đẫm máu.Trong bài thơ của mình Thanh Thảo đã xây dựng
nên hình tượng Lorca hiện lên hào hùng, bi tráng với tư cách một người chiến sĩ, một người nghệ
sĩ đấu tranh cho tự do, dân chủ. Chất thơ của hình tượng Lorca có lẽ được thể hiện sâu sắc nhất ở
phương diện ông không chỉ là người chiến sĩ dũng cảm đấu tranh cho công lí mà còn là người nghệ
sĩ thiên tài.
2.1.2 Sự đồng điệu về tâm hồn giữa cái tôi trữ tình và đối tƣợng trữ tình
Đàn ghi ta của Lorca không chỉ là bức tranh văn hóa đa sắc màu của thế giới hình tượng,
hình ảnh thơ mà còn là bản hòa tấu tuyệt vời của hai tâm hồn đồng điệu.Ta bắt gặp ở đây, trong

hình thành nên một phong cách Tây Ban Nha đặc thù. .
Thanh Thảo không chỉ am hiểu văn hóa Tây Ban Nha mà còn gắn kết nền văn hóa phương
Tây xa xôi đó với văn hóa phương Đông…Viết về một nhân sĩ bên trời Tây, Thanh Thảo một mặt
vẫn giữ được nét văn hóa đặc thù của xứ sở sinh ra người anh hùng, mặt khác ông đã kéo nền văn
hóa đó lại gần với truyền thống văn hóa Việt Nam. Nói đúng hơn là đã đặt liền kề những giá trị
văn hóa để cốt sao cái sự xa lạ kia không còn lạ lẫm, mà trở thành một phần nữa trong tâm thức
người đọc Việt. Vậy nên mới có chuyện “vầng trăng”, “đáy giếng”, mới có chuyện Lorca sang
sông gợi liên tưởng đến cách đức Bồ Đề Đạt Ma sang sông với một chiếc giày…
2.2.3 Chân dung Lorca- người nghệ sĩ bẩm sinh, người chiến sĩ kiên cường đấu tranh cho tự do.
Phêđêricô Garxia Lorca (1898 – 1936) là một nhà thơ lớn của Tây Ban Nha thế kỷ XX.
Ông còn được biết đến như một nhà soạn kịch, một họa sĩ và nhạc sĩ tài năng. Lorca được mệnh
danh là “con chim họa mi của xứ sở Tây Ban Nha. Granada- của sự nghiệp anh, nơi anh sinh ra,
nơi anh về để nhận cái chết thảm khốc. “Nếu có ngày, nhờ Trời, tôi được vinh quang, thì vinh
quang ấy phân nửa là thuộc về Granada, nơi đã tạc nặn nên cái tạo vật tôi: thi sĩ bẩm sinh không
thể cải hồi”. Có thể hiểu chất nghệ sĩ mà nhà thơ tự nhận là “thi sĩ bẩm sinh” là phần thiên bẩm
mà bà Mẹ tự nhiên của mảnh đất và tâm hồn Tây Ban Nha đã ban tặng cho Lorca. Cái chất lãng
mạn, bay bổng, đam mê đến cuồng nhiệt của xứ sở bò tót, cùng những điệu nhạc Flamenco phiêu
bồng, lãng tử đã sản sinh ra chất nghệ sĩ, chất thơ đắm say trong tâm hồn thơ Lorca.
Lorca có một sức quyến rũ lạ lùng “ từ con người anh với phong độ thanh quý, vẻ vui hoạt,
đôi mắt u tối nhưng lại tươi cười, nước da màu đồng, giọng nói như đồng “một cái gì như chớp lóe
11

trong thể chất, một năng lượng luôn luôn chuyển động, một niềm vui, một sự bộc phát mãnh liệt,
một vẻ trìu mến hoàn toàn siêu việt. Con người anh kì diệu, màu nâu, kêu gọi sự toàn phúc” (Pablo
Neruda), đến kì tài ngẫu hững của anh về nhạc, về họa, về sân khấu, về thơ, cả sáng tác lẫn thể
hiện (trước khi học văn và luật, Lorca say mê âm nhạc, anh còn là một họa sĩ có nét vẽ duyên
dáng, là một người chơi dương cầm đặc sắc)
2.2. 4 Cảm hứng sáng tác bài thơ
Với Thanh Thảo, Đàn ghi-ta của Lorca là khoảnh khắc bắt đầu từ những ám ảnh khi đọc
thơ Lorca vào năm 1979, bài thơ ấy tiếp tục nằm trong sổ tay của nhà thơ cho tới năm 1985, sau đó

+ Câu hỏi về lời đề từ bài thơ
 Lời đề từ Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn cũng là lời di chúc của Lorca trước khi từ biệt cõi
đời. Lời đề từ này có ý nghĩa gì? Hãy cho biết lời đề từ có tác động như thế nào đến định hướng
khai thác bài thơ?
2.3.2.2. Câu hỏi khai thác bài học trên lớp
+ Câu hỏi về biểu tƣợng
- Những cảm nhận và ấn tượng đầu tiên của em khi đọc chi tiết nghệ thuật: “những tiếng
đàn bọt nước”?
- Qua tiếng đàn đầu tiên, thế giới nghệ thuật độc đáo của Lorca mở ra như thế nào?
Tiếng đàn của Lorca còn được thể hiện qua những chi tiết nghệ thuật nào khác? Hãy
phân tích chúng?
- Hình tượng Lorca được thể hiện qua những chi tiết nghệ thuật nào?
- Em có cho rằng “Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt” là chi tiết nghệ thuật đặc sắc không vì
sao? Những chi tiết nghệ thuật nào góp phần cộng hưởng giúp người đọc hiểu rõ hơn về
nó?
- Em có nhận xét gì về màu sắc trong ba khổ thơ đầu, màu sắc chủ đạo? Gam màu đó
biểu tượng cho điều gì?
- Trong xã hội ngột ngạt ấy Lorca đã sống như thế nào? Những chi tiết nghệ thuật nào
được coi là đắt giá trong việc khắc hoạ lối sống ấy? Hình dung dáng điệu của Lorca qua
những chi tiết nghệ thuật đó?
- Lorca như chú chim hoạ mi tự do ca hát, bay lượn trên bầu trời đầy giông tố. Hình
tượng ấy đem lại cho em cảm xúc gì?
- Nhận xét của em về nhịp điệu thơ ba khổ đầu?
- Cảm nhận sâu sắc của em về cái hay, cái đẹp trong ba khổ thơ đầu?
- Chú chim hoạ mi Tây Ban Nha” bỗng một ngày chấm dứt cuộc sống ngắn ngủi của
mình bởi tiếng súng bạo tàn. Thanh Thảo đã suy tư như thế nào trước sự ra đi ấy?
- Những khổ thơ cuối hình tượng nghệ thuật nào tạo cho em những ấn tượng và cảm
xúc? Hãy nói lên những cảm xúc và ấn tượng ấy.
- Phân tích vẻ đẹp của hình tượng“Tiếng đàn” trong tư duy Thanh Thảo “như cỏ mọc
hoang”? Lối viết, lối cảm của nhà thơ đem lại những điều gì trong suy nghĩ, liên tưởng

- Về ngôn ngữ
+ Đặc điểm thơ Thanh Thảo ở thời kì đổi mới thể hiện qua hệ thống hình ảnh giàu tính tượng
trưng siêu thực cũng như khả năng gợi liên tưởng phong phú, qua cái tôi công dân nhiệt huyết
thiên về suy tư- triết luận trong bài thơ, qua tính nhạc trong bài thơ
+ Nghệ thuật tượng trưng, siêu thực tạo sự lan tỏa, gợi mở với lối diễn đạt độc đáo. Một bài thơ
tiêu biểu cho thơ Việt sau năm 1975
- Về văn chương
+ Sự đồng cảm sâu sắc giữa Thanh Thảo và G. Lorca được thể hiện qua việc khắc họa thành công
hình tượng người nghệ sĩ tự do mà cô đơn; tài năng mà phải chịu oan khuất, bi phẫn, bị thủ tiêu,
sát hại nhưng tâm hồn thì bất diệt, khát vọng lớn không thành
+ Sự đánh giá cao và niềm tin mãnh liệt của Thanh Thảo vào sự bất tử của người nghệ sĩ tài hoa
qua việc khắc họa thành công hình tượng tiếng đàn ghi ta như một biểu tượng nghệ thuật độc đáo 14

- Về văn hóa nghệ thuật
Đàn ghi ta là một bài thơ thuần Việt nhưng lại đậm đà bản sắc Tây Ban Nha, sóng sánh vẻ đẹp thơ
Lorca. Có thể nhận ra một thế giới hình tượng, hình ảnh đa sắc màu văn hóa trong tư duy thơ của
Thanh Thảo.
2.3.2 Về kĩ năng
- Kĩ năng đọc
Rèn luyện cho HS kĩ năng đọc –hiểu một bài thơ viết theo lối tượng trưng, siêu thực và bước đầu
biết tiếp cận một tác phẩm thơ mang phong cách hiện đại
- Kĩ năng cảm thụ thơ hiện đại
Cảm nhận thơ hiện đại, kĩ năng cảm nhận hình ảnh thơ- hình ảnh trong thơ tượng trưng; Cảm
nhận thơ hiện đại trong quan hệ thơ- nhạc, trữ tình- triết luận, kĩ năng liên tưởng, vận dụng liên
tưởng văn học- đời sống.
- Kĩ năng sống
Nhận thức sâu sắc về giá trị của những khát vọng chân chính và sáng tạo nghệ thuật của người

- Hiệu quả của việc thể nghiệm sẽ tạo cơ hội để chúng tôi triển khai vận dụng đề tài trong
giảng dạy bài thơ Đàn ghi ta của Lorca
- Tiếp thu ý kiến của bạn bè, đồng nghiệp, thăm dò ý kiến của HS, tự rút kinh nghiệm cho bản
thân để tiếp tục hoàn chỉnh đề tài nghiên cứu
3.2 Yêu cầu thực nghiệm
- Yêu cầu bằng thực nghiệm trong đề tài
3.2 Yêu cầu thực nghiệm
- Yêu cầu bằng thực nghiệm trong đề tài
- Thực nghiệm đối chứng
- Đánh giá kết quả thực nghiệm
3.3 Thời gian và địa bàn thực nghiệm
- Thời gian: năm học 2011- 2012
- Địa bàn: khối 12, tại trường THPT Ngô Quyền – thành phố Nam Định
3.4 .Nội dung và phƣơng pháp tiến hành thực nghiệm
3.4.1. Nội dung
- Áp dụng một số cách khai thác giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ được nhiều đồng nghiệp
vận dụng trong giờ dạy học văn bản Đàn ghi ta của Lorca
- Áp dụng khai thác bài thơ theo hướng tìm hiểu chất thơ trong thi phẩm mà luận văn đề xuất nhằm
nâng cao hiệu quả dạy học.
3.4.2. Phƣơng pháp thực nghiệm
- Dùng giáo án có sử dụng cách khai thác bài thơ mà luận văn đề xuất tiến hành dạy có đối chứng
với các lớp thực nghiệm, lớp 12 D , lớp 12H trường THPT Ngô Quyền.
- Dùng một giáo án với sử dụng cách khai thác bài thơ theo cách khác so với hướng đề tài đề xuất
tiến hành thực nghiệm đối chứng để so sánh với 2 lớp thực nghiệm, tiến hành thực nghiệm đối
chứng tại lớp 12A, lớp 12I trường THPT Ngô Quyền.
- Kiểm tra 4 lớp cùng một đề lấy kết quả so sánh
3.5 Thiết kế giáo án thực nghiệm
3.6. Kết quả thực nghiệm
Để so sánh tính khả thi của phương án dạy học bài thơ Đàn ghi ta của Lorca mà lận văn đề xuất
với những phương án dạy học khác, chúng tôi tiến hành dạy đối chứng và so sánh kết quả tiếp

theo hướng tìm hiểu chất thơ trong văn bản được coi là “hai khó” này đã phát huy được tính tích
cực, chủ động của HS, tránh được lối học khiên cưỡng và áp dặt theo lối dạy học truyền thống
+ Kết quả thống kê cho thấy: Những lớp giảng dạy theo giáo án có sử dụng phương án khai thác
chất thơ của tác phẩm do luận văn đề xuất (12D, 12H) thu được kết quả tốt hơn những lớp giảng
dạy theo giáo án khác (12I, 12A)
Kết quả nghiên cứu cũng như kết quả thực nghiệm cho thấy dạy học văn bản Đàn ghi ta của
Lorca theo hướng khai thác chất thơ của văn bản mà luận văn đề xuất mang tính khả thi cao.

Lớp
Số HS
Kết quả
Giỏi
Khá
Trung bình
Yếu
12 A
(đốichứng)
45
2
4,44%
13
28,88%
24
53,33%
7
15,55%
12D
(thựcnghiệm
45
5


KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Theo P.G. Lorca “Thơ không chấp nhận trạng thái bàng quan” cho thấy không thể chỉ làm thơ
bằng óc, thuần túy bằng sự tỉnh táo của lí trí phán đoán và phân tích mà thơ đòi hỏi phải đưa vào
đó toàn bộ con người cảm xúc. Muốn cảm thơ và hiểu thơ tất yếu cũng không thể chỉ nhìn thấy
phần tư tưởng mà phải chạm đến phần gợi cảm nhất của thơ đó là chất thơ. Nói như vậy để một lần
nữa khẳng định rằng: một giờ dạy tác phẩm văn chương nói chung và một giờ giảng thơ nói riêng
muốn thành công cần đặc biệt chú ý đến việc khơi gợi chất thơ của ngôn ngữ nghệ thuật- con
đường dẫn nhập vào “địa hạt” không cùng của trí tưởng tượng và sáng tạo nghệ thuật của người
nghệ sỹ.
2. Đàn ghi ta của Lorca được viết theo lối cấu trúc ru-bich, tiêu biểu cho kiểu tư duy thơ Thanh
Thảo, mang dáng dấp thơ tượng trưng, siêu thực còn xa lạ với HS nên HS chiếm lĩnh bài thơ này
không dễ dàng. Trên cơ sở lí luận , luận văn đã tiến hành tìm hiểu chất thơ trong “Đàn ghi ta của
Lorca” , vận dụng chất thơ để dạy học bài thơ trong quá trình dạy học nhằm bồi dưỡng cảm xúc
thẩm mỹ và định hướng nhận thức về giá trị đích thực của tác phẩm.Trên cơ sở khảo sát thực trạng
dạy và học bài thơ, chúng tôi mạnh dạn trình bày ý tưởng xây dựng và thiết kế dạy học bài thơ với
sự chú trọng đặc biệt đến vai trò của chất thơ trong cảm hiểu vẻ đẹp của thi phẩm này. Chúng tôi
coi đây là chìa khóa mở ra cách tiếp cận bài thơ từ góc độ văn bản- một cơ sở tin cậy để chiếm lĩnh
giá trị nội dung mang tính nhân văn và hình thức nghệ thuật mới lạ , độc đáo của thi phẩm. Tuy
nhiên không có một phương án dạy học nào là tối ưu và luận văn của chúng tôi không tránh khỏi
thiếu xót. Vì vậy, chúng tôi rất mong nhận được sự góp ý của các thầy cô giáo, bạn bè, đồng
nghiệp để luận văn của chúng tôi hoàn thiện hơn.

References
1. Lại Nguyên Ân. 150 thuật ngữ văn học, Nxb Đại học quốc gia, H.2000
2. Mai Bá Ấn. Bích Khê và chủ nghĩa tượng trưng. Tạp chí văn học
3. Nguyễn Văn Bính (chủ biên). Thẩm bình tác phẩm ngữ văn 12. Nxb Giáo dục , 2008
4. Nguyễn Viết Chữ. Phương pháp dạy học tác phẩm văn chương theo loại thể. Nxb Đại học quốc
gia Hà Nội, 2001
5. Nguyến Phan Cảnh. Ngôn ngữ thơ. Nxb Văn hóa thông tin Hà Nội, 2001

26. Thanh Thảo. Khối vuông Rubich.Nxb Tác phẩm mới, H.1985