ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ VĂN THẠO

TỔ CHỨC DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ ” VẬT LÍ 11
NHẰM BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
CỦA HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM VẬT LÍ

HÀ NỘI -2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ VĂN THẠO

TỔ CHỨC DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “ CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ ” VẬT LÍ 11
NHẰM BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
CỦA HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM VẬT LÍ
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
BỘ MÔN VẬT LÍ
Mã số: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Đỗ Hƣơng Trà


Bookmark

not

defined.
1.3. Dạy học với việc bồi dƣỡng năng lực giải quyết vấn đề của ngƣời học
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1. Khái niệm năng lực ............................... Error! Bookmark not defined.
1.3.2. Bồi dƣỡng năng lực giải quyết vấn đề .. Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1................................ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2: THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ
CHỦ ĐỀ “CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ” VẬT LÍ 11Error! Bookmark not defined.
3


2.1. Vị trí, tầm quan trọng kiến thức của chủ đề “Cảm ứng điện từ” Vật lí 11
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2. Mục tiêu dạy học chủ đề “Cảm ứng điện từ” Vật lí 11Error! Bookmark
not defined.
2.2.1. Mục tiêu kiến thức................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Mục tiêu kĩ năng.................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Mục tiêu thái độ .................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.4. Định hƣớng bồi dƣỡng năng lực giải quyết vấn đềError!

Bookmark

not defined.
2.3. Phân tích một số nội dung kiến thức chủ đề “Cảm ứng điện từ” ...... Error!
Bookmark not defined.

defined.
2.5.5.Tiến trình dạy học .................................. Error! Bookmark not defined.
2.6. Xây dựng công cụ đánh giá ...................... Error! Bookmark not defined.
2.6.1. Các hình thức đánh giá .......................... Error! Bookmark not defined.
2.6.2. Các tiêu chí đánh giá ............................. Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2................................ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ... Error! Bookmark not defined.
3.1. Mục đích thực nghiệm sƣ phạm ............... Error! Bookmark not defined.
3.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sƣ phạm .............. Error! Bookmark not defined.
3.3. Đối tƣợng thực nghiệm sƣ phạm.............. Error! Bookmark not defined.
3.4. Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm ......... Error! Bookmark not defined.
3.5. Thời gian thực nghiệm sƣ phạm. ............. Error! Bookmark not defined.
3.6. Diễn biến thực nghiệm sƣ phạm .............. Error! Bookmark not defined.
3.6.1. Các bƣớc tiến hành thực nghiệm sƣ phạmError!

Bookmark

not

defined.
3.6.2. Tổ chức dạy học theo chủ đề chủ đề “ Cảm ứng điện từ ” ............ Error!
Bookmark not defined.
3.7. Phân tích kết quả thực nghiệm sƣ phạm .. Error! Bookmark not defined.
3.7.1. Đánh giá định tính ................................. Error! Bookmark not defined.
3.7.2. Đánh giá định lƣợng .............................. Error! Bookmark not defined.
3.8. Đánh giá chung về việc dạy học theo chủ đềError!

Bookmark

not

nổ thông tin khoa học đã làm cho kho tàng tri thức phát triển một cách đáng
kể. Do đó, mâu thuẫn vốn có giữa qũy thời gian dành cho việc dạy học trong
nhà trƣờng và khối lƣợng kiến thức cần trang bị cho học sinh ngày càng trở
nên gay gắt. Để giải quyết vấn đề này cần đổi mới mạnh mẽ phƣơng pháp
giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tƣ duy sáng tạo
của ngƣời học, tính tích cực chủ động sáng tạo. Từng bƣớc áp dụng các
phƣơng pháp tiên tiến và phƣơng tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo
điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh…”
Ở nƣớc ta, trong một thời gian dài nền giáo dục tồn tại tình trạng truyền
thụ một chiều thầy đọc trò ghi. Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nƣớc
đã thực hiện các chƣơng trình đổi mới PPDH nhằm nâng cao chất lƣợng giáo
dục. Tuy nhiên, do những yếu tố khách quan hay chủ quan nào đó mà hiệu
quả đạt đƣợc chƣa cao.
Trên thế giới, cách tiếp cận nội dung chƣơng trình dạy học của nhiều
quốc gia có xu hƣớng dạy học theo các chủ đề tự chọn thông qua hoạt động cá
nhân kết hợp với hoạt động nhóm. Tổ chức dạy học theo chủ đề đƣợc sử dụng
rộng rãi trên thế giới, không chỉ trong nhà trƣờng mà còn thƣờng xuyên đƣợc
sử dụng trong các ngành kinh tế kĩ thuật để huấn luyện kĩ năng hợp tác trong
công việc cho nhân viên lao động. Ngoài những tác dụng “ thời sự ” về phong
cách làm việc hiện nay, tổ chức dạy học theo chủ đề sẽ làm cho học sinh tích
cực học tập hơn, sôi động hơn và đặc biệt là cơ hội rất tốt để học sinh có thể
trao đổi nhiều về các nội dung thực tế và ứng dụng.
Tuy nhiên, thực trạng dạy học hiện nay, trong nhà trƣờng phổ thông
còn nặng về thuyết trình, truyền thụ kiến thức một chiều, trò tiếp thu thụ động
thiếu tích cực, và học sinh gặp nhiều khó khăn khi gặp các vấn đề cần giải
quyết.
Trong chƣơng trình môn Vật lí lớp 11, chủ đề “Cảm ứng điện từ” là
một chủ đề có kiến thức gắn liền với các hiện tƣợng vật lí trong cuộc sống,
7


8


- Hoạt đô ̣ng da ̣y và ho ̣c nô ̣i dung chủ đề “Cảm ứng điện từ ”Vật lí 11;
- Học sinh lớp 11 trƣờng THPT Giao Thủy, Giao Thủy, Nam Định.
5. Giả thuyết khoa học
Dựa trên cơ sở lí luận của dạy ho ̣c theo chủ đề, cùng với việc phân tích
nội dung kiến thức chƣơng “Cảm ứng điện từ” Vật lí 11, có thể thiết kế tiến
trình dạy học theo chủ đề chủ đề “Cảm ứng điện từ” nhằm bồi dƣỡng năng
lực giải quyế t vấ n đề của ho ̣c sinh.
6. Ý nghĩa khoa học và thƣ̣c tiễn của đề tài
- Trình bày cơ sở lí luận của dạy học theo chủ đề.
- Vâ ̣n du ̣ng cơ sở lí l uâ ̣n về da ̣y ho ̣c theo chủ đề để thiết kế tiế n triǹ h
dạy học chủ đề “Cảm ứng điện từ” Vật lí 11 nhằ m bồi dƣỡng n ăng lƣ̣c giải
quyế t vấ n đề của ho ̣c sinh.
7. Phƣơng pháp nghiên cƣ́u
Để thƣ̣c hiê ̣n đề tài này , chúng tôi sử dụng phối hợp một số phƣơng
pháp nghiên cứu sau:
- Phƣơng pháp nghiên cƣ́u lí luâ ̣n : Nghiên cƣ́u các tài liê ̣u về dạy học
nhằm bồi dƣỡng năng lực giải quyết vấn đề của ngƣời học, dạy học theo chủ
đề, SGK, và các tài liệu khác liên quan;
- Phƣơng pháp điề u tra: Tìm hiểu việc dạy ( thông qua phiế u điề u tra ,
nghiên cƣ́u giáo án , dƣ̣ giờ , phỏng vấn , trao đổ i v ới giáo viên ) nhằ m sơ bô ̣
đánh giá tình hình dạy học chủ đề “Cảm ứng điện từ ”;
- Phƣơng pháp thƣ̣c nghiê ̣m khoa ho ̣c giáo du ̣c : Tiế n hành thƣ̣c nghiê ̣m
sƣ pha ̣m với tiế n trình da ̣y ho ̣c đã soa ̣n thảo . Phân tích kế t quả thu đƣơ ̣c trong
quá trình thực nghiệm sƣ phạm , đố i chiế u với mu ̣c đích nghiên cƣ́u và rút ra
kế t luâ ̣n của đề tài.
- Phƣơng pháp thố ng kê toán ho ̣c.
8. Cấ u trúc của luâ ̣n văn

vấn đề theo tiến trình khoa học( phát hiện vấn đề, đề xuất giải pháp, thực hiện
giải pháp và trình bày kết quả );
- Rèn luyện các kĩ năng tƣ duy bậc cao nhƣ phân tích – tổng hợp, đánh
giá, sáng tạo;
- Rèn luyện các kĩ năng sống và làm việc nhƣ: ngôn ngữ, hợp tác…
1.2.3. Đặc điểm của dạy học theo chủ đề
Dạy học theo chủ đề có các đặc điểm sau:
- Mang tính tích hợp;
Sự tích hợp ở đây đƣợc hiểu nhƣ là sự sắp xếp, pha trộn, đan xen, vào
một hoạt động, một chức năng hoặc một thể thống nhất. Trong đó, chú trọng
sự tích hợp trong môn học tức là làm cho các nội dung kiến thức gần nhau
hơn, quan hệ chặt chẽ hơn do đó học sinh có cái nhìn tổng thể hơn, tƣ duy
logic từ đó cũng đƣợc rèn luyện nhiều hơn.
Ngoài ra cũng có thể kể đến tích hợp liên môn. Tích hợp liên môn là
các tiếp cận nội dung sử dụng phƣơng pháp và ngôn ngữ của nhiều môn học,
nhiều lĩnh vực khác nhau để nghiên cứu chủ đề. Đó là sự kết hợp các nội dung
kiến thức của nhiều môn học khác nhau trong nhà trƣờng theo một cách thức
nào đó. Ví dụ tích hợp giáo dục về an toàn giao thông, môi trƣờng, các vấn đề
về năng lƣợng và sử dụng năng lƣợng, các nội dung kiến thức toán học, hóa
học, tin học,...vào vật lí nhằm làm cho kiến thức này gần nhau hơn, hỗ trợ
nhau hơn, làm cho kiến thức gần với thực tế hơn từ đó tăng khả năng và hiệu
quả sử dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề của thực tiễn.
- Mang tính thực tiễn;
Nội dung chủ đề gắn liền với thực tế mà đa số ngƣời học đang sống.
- Mang tính hợp tác.
11


Vì hình thức hoạt động chủ yếu là theo nhóm nên tính hợp tác giữa các
học sinh thể hiện rất rõ.

Thiết, Phạm Xuân Quế, Phạm Đình Thiết, Nguyễn Trần Trác( 2012),
Sách giáo viên Vật lí 11 nâng cao. Nxb Giáo dục.
9. Trần Thị Tuyết Oanh, Phạm Khắc Chƣơng, Phạm Viết Vƣợng, Bùi
Minh Hiền, Nguyễn Ngọc Bảo, Bùi Văn Quân, Phan Hồng Vinh, Từ Đức
Văn ( 2012), Giáo dục học- Tập 1. Nxb Đại học Sƣ phạm.
10. Đỗ Hƣơng Trà ( 2012), Các kiểu tổ chức dạy học hiện đại trong dạy học
Vật lí ở trường phổ thông.Nxb Đại học Sƣ phạm.
11. Đỗ Hƣơng Trà, Nguyễn Văn Biên, Trần Ngọc Khánh, Trần Trung
Ninh, Trần Thị Thanh Thủy, Nguyễn Công Khanh, Nguyễn Vũ Bích
Hiền ( 2015), Dạy học tích hợp phát triển năng lực học sinh- Quyển 1.Nxb
Đại học Sƣ phạm.

13